

D4038

@##། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ། བམ་པོ་དང་པོ། །གསུང་གི་མངའ་བདག་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་དང་། འཕགས་པ་བྱམས་པ་ལ་ ཕྱག་འཚལ་ལོ།།ས་རྣམས་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །འདི་མན་ཆད་ནི་ས་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་ལ་མཁས་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་ལ་མཁས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ ནས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དྲིས་པ་ལན་གདབ་པ་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་རོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་དང་ལྡན་པ་དང་ཡིད་ཀྱི་སའི་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་ནི་ས་བོན་གྱི་གནས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ཞེས་གང་སྨོས་པའོ།།དེའི་ཡོད་པ་ཉིད་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་མ་བསྟན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་མ་བསྟན་པ་དང་། ཇི་ལྟར་ན་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསང་ སྟེ་བསྟན་ཅིང་།རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་མ་བསྟན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་སྐད་དུ། ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཟབ་ཅིང་ཕྲ། །ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཆུ་བོའི་ཀླུང་ལྟར་འབབ། ། བདག་ཏུ་རྟོག་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་ཞེས། །བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ངས་ནི་དེ་མ་བསྟན། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །སྡོམ་ནི། ལེན་དང་དང་པོ་གསལ་བ་དང་། །ས་བོན་ལས་དང་ལུས་ཚོར་དང་། །སེམས་མེད་སྙོམས་པར འཇུག་པ་དང་།།དེ་བཞིན་འཆི་འཕོ་མི་རུང་འགྱུར། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ནི། རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་གནས་ལེན་པ་མི་སྲིད་པ་དང་། དང་པོ་ འཇུག་པ་མི་སྲིད་པ་དང་།གསལ་བར་འཇུག་པ་མི་སྲིད་པ་དང་། ས་བོན་ཉིད་མི་སྲིད་པ་དང་། ལས་མི་སྲིད་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་མི་སྲིད་པ་དང་། སེམས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མི་སྲིད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འཆི་འཕོ་མི་ སྲིད་པས་སོ།།ཅིའི་ཕྱིར་གནས་ལེན་པ་མི་རུང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྒྱུ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། མིག་ལ་སོགས་པ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ རྣམས་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་རྐྱེན་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་དབང་པོ་དང་། ཡུལ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དབང་གིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ནི་རྒྱུ་དང་པོའོ། །གཞན་ཡང་ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་དག་ནི།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བར་སྣང་སྟེ། དེ་ནི་རྒྱུ་གཉིས་པའོ། །གཞན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་དག་ལ་ནི། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བསྡུས་པའི་རིགས་གང་ཡིན་པ་དེ་མི་དམིགས་ཏེ། དེ་ནི་རྒྱུ་གསུམ་པའོ། །གཞན་ ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་དག་ནི་གནས་ངེས་པ་ལས་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གང་དང་གང་ནས་འབྱུང་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཟིན་པར་འགྱུར་གྱི། ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཟིན་པར་མི་འགྱུར་བས་མི་རུང་ངོ་། །ཟིན་པར་ཡང་མི་རུང་སྟེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ ཏེ།དེ་ནི་རྒྱུ་བཞི་པའོ། །གཞན་ཡང་ཡང་དང་ཡང་གནས་ལེན་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ལན་འགའ་འབྱུང་ཞིང་ལན་འགའ་མི་འབྱུང་ལ། ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། དེ་ནི་རྒྱུ་ལྔ་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་སྔོན་གྱི་ལས་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ རྐྱེན་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཡིན་པ་དང་། རིགས་དེ་མི་དམིགས་པ་དང་། གནས་ངེས་པ་དང་། ཡང་དང་ཡང་ལེན་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མི་རུང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་དང་པོ་འཇུག་ཅིང་འབྱུང་བ་མི་རུང་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ལ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གལ་ཏེ་ཀུན་གཞི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ཡོད་ན་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་ན།དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཉེས་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་ལས་ཁྱོད་ཉིད་ཉེས་པར་འདུ་ཤེས་པར་ཟད་དེ་འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གཉིས་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ།

瑜伽师地论摄决择分 第一卷
顶礼语言之主文殊童子和圣者弥勒。
诸地已经宣说完毕。从此以下，将阐述通达这些地的智者之论述。依靠通达之智，将能善巧回答一切问题。
关于五识身相应地和意地的决择，即前文所说的一切种子阿赖耶识。其存在性和差别尚未说明。若问为何未说明，以及如何了知其存在性和差别？因为这是世尊秘密宣说并安立的缘故，所以未作说明。如世尊所说：'取识甚深细，如河流诸种，恐彼分别我，是故不为说。'
总摄颂曰：取及最初转，明了及种子，业与身受等，无心定亦然，如是命终时，若无则不成。
阿赖耶识的存在性应当从八个方面来理解，即：若无阿赖耶识，则不可能有执持、最初生起、明了生起、种子、业、身受、无心定，以及识的死亡。
为何执持不成立？答：有五种原因：第一，阿赖耶识是由往昔业力所生，而眼等转识是由现在缘因所生。如广说诸识由根、境、作意力而生起等。这是第一因。
复次，六识身显现为善不善性，这是第二因。
复次，在六识身中找不到无记性异熟摄类，这是第三因。
复次，六识身从确定处所生起，识从何处生起即由彼所执持，而非由其余识执持，这样是不合理的。也不能执持，因为已离识故，这是第四因。
复次，将有反复执持的过失，如眼识有时生起有时不生起，余识亦复如是，这是第五因。
如是，由往昔业及现在缘因所生，是善不善性，无彼类可得，处所确定，及有反复执持过失故，不应理。
为何最初生起不应理？若有人说：'若有阿赖耶识，则应二识同时生起'，对此应作如是答：这只是你把无过误之处视为过失罢了，因为诸识确实是同时生起的。

།དེ་ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་ལ་ལ་ཅིག་ཅར་ལྟ་བར་འདོད་པ་དང་ཅིག་ཅར་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་བར་དུ་འདོད་པ་ལ། དང་པོ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་མི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་དབང་པོ་དང་། ཡུལ་ཡང་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཅི་གཅར་འབྱུང་བ་མེད་ན།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་དང་། མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བ་གསལ་བར་མི་རུང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་གང་གི་ཚེ། འདས་པའི་དུས་ན་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཡུལ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དེའི་ཚེ། ན་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འཇུག་པ་གསལ་བ་མ་ཡིན་ལ། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཡུལ་ལ་ནི་ཡིད་ཀྱི་འཇུག་པ་དེ་ལྟར་མི་གསལ་བ་མ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བའམ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསལ་བ་མ་ཡིན་པར་རིགས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི ཚོགས་དྲུག་པོ་དག་གཅིག་གི་ས་བོན་ཉིད་གཅིག་ཡིན་པར་མི་སྲིད་ཅེ་ན།འདི་ལྟར་དགེ་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མི་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དགེ་བ་དང་། གཉི་གའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ལུང་དུ་མི་བསྟན་པ་དང་། ཁམས་ངན་པའི་མཇུག་ཐོགས་ སུ་ཁམས་བར་མ་དང་།ཁམས་བར་མའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཁམས་བཟང་པོ་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཁམས་བཟང་པོ་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཁམས་ངན་པ་པའི་བར་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཟག་པ་མེད་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཟག་པ་དང་བཅས་ པ་དང་།འཇིག་རྟེན་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་འབྱུང་ལ་དེ་དག་ནི་ད་ལྟར་ས་བོན་ཉིད་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཡུན་རིང་པོར་རྒྱུན་ཆད་ཀྱང་། ཡུན་རིང་པོས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ བས་དེའི་ཕྱིར་ཡང་མི་རུང་ངོ་།།ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བར་མེད་ན་ལས་མི་སྲིད་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་ལས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། སྣོད་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། གནས་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། བདག་གོ་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། ཡུལ་རྣམ་པར་རིག་པའོ། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་སྐད་ཅིག་ལ་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བར་སྣང་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་གི་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་ནི་ལས་ཤིན་ཏུ་ཐ་དད་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་དག་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་མི་རུང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཚུལ བཞིན་ནམ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་སེམས་པར་བྱེད་པ་དང་།རྗེས་སུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའམ། སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པའམ་། སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་གཅིག་ཅིག་གི་ལུས་ལ་ཚོར་བ་རྣམ་པ་དུ་མ་རྣམ་པ་མང་པོ་སྣ་ཚོགས་གང་དག་འབྱུང་བ་དེ་དག་མི་འབྱུང་བའི་རིགས་ན་སྣང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་དོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་སེམས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མི་སྲིད་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའམ། འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལུས་དང་བྲལ་བ ཁོ་ནར་འགྱུར་ཞིང་མ་བྲལ་བར་མི་འགྱུར་བས།དེའི་ཕྱིར་ཤི་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་སྐད་དུ། དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ལུས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

为什么这样说呢？比如有人想要同时看见和同时了知，但是最初任何识都不可能生起，因为在这种情况下作意、根和境都没有差别。
如果诸识不能同时生起，为什么意识不能与眼等识同时或紧接着明显生起呢？比如当忆念过去时所经历的境时，意识的运行并不明显，而对于现在的境，意识的运行并非如此不明显，因此同时生起或意识不明显是合理的。
为什么六识聚不可能是同一种子呢？比如善心之后生起不善心，不善心之后生起善心，二者之后生起无记心，下品界之后生起中品界，中品界之后生起上品界，同样上品界之后生起下品界，有漏之后生起无漏，无漏之后生起有漏，世间之后生起出世间，出世间之后生起世间心，这些都不可能是现在的种子，因为心相续长时间断绝后仍会生起，所以也不合理。
如果诸识不能同时生起，为什么业不可能呢？比如业略说有四种：器世间的了别、住处的了别、我执的了别和境的了别。这些了别都似乎在一刹那同时生起，而一个识在一刹那中不可能有如此极其不同的业用，所以不合理。
如果没有阿赖耶识，为什么身受不合理呢？比如正在如理或不如理思维、随后了知、心处于等持或不等持时，一个身体上生起多种、众多、各种各样的感受，这些本不应生起却显现，因此阿赖耶识是存在的。
如果没有阿赖耶识，为什么无心定不可能呢？比如入无想定或入灭尽定时的识只会与身体分离而不会不分离，因此应该只会死亡，但世尊说过：'其识并未与身分离'，所以不合理。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་འཆི་འཕོ་མི་རུང་ཞེ་ན། འདི་ ལྟར་འཆི་འཕོ་བའི་ཚེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ལུས་རོ་སྟོད་དམ།རོ་སྨད་དུ་དྲོད་ཡལ་བར་བྱེད་ཅིང་སྤོང་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ནམ་ཡང་མི་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་ལུས་ལེན་པར་བྱེད་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་དང་བྲལ་བས་ལུས་ཀྱི་དྲོད་ཡལ་བ་དང་། ལུས་ལ་ ཚོར་བ་མེད་པར་སྣང་བར་ཟད་ཀྱི།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བྲལ་བས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །སྡོམ་ནི། དམིགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། །གཅིག་གི་རྐྱེན་ཉིད་གཅིག་ཡིན་དང་། །ལྷན་ཅིག་དངོས་པོས་འཇུག་པ་དང་། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ལྡོག་པ་ཡིན།། མདོར་བསྡུ་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འཇུག་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞིས་རྣམ་པར་བཞག་ལ། ལྡོག་པ་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་གིས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དམིགས་པས་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པས་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། གཅིག་གི་རྐྱེན་ཉིད་གཅིག་ཡིན་པས་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོས་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ། རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་གིས་ནི་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་ལ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལྡོག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པས་ནི་ལྡོག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག པར་བྱའོ།།དེ་ལ་དམིགས་པས་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དམིགས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་འཇུག་སྟེ། ནང་གི་ལེན་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་སྣོད་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ་རྣམ་པར་རིག་པས་སོ། །དེ་ལ་ནང་གི་ལེན་ པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་དང་རྟེན་དང་དབང་པོའི་གཟུགས་སོ།།དེ་ཡང་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་ནའོ། །གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ན་ནི་བག་ཆགས་ལེན་པ་ཁོ་ནར་ཟད་དོ། །དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྣོད་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་བཅད་པ་ རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནང་གི་ལེན་པའི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས།རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འཇིག་རྟེན་དང་སྣོད་ཀྱི་རྒྱུན་རྣམ་པར་རིག་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་མར་མེ་འབར་བ་ནི་སྙིང་པོ་དང་སྣུམ་གྱི་རྒྱུས་ནི་ནང་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར་ལ། ཕྱི་རོལ་དུ་ནི་འོད་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་ནང་གི་ལེན་པའི་དམིགས་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་དམིགས་པ་འདི་ལ་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚུལ་དེ་དང་འདྲ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དམིགས་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་གཅད་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ཕྲ དྲ་བ་ཡིན་ནོ།།དམིགས་པ་དེ་ནི་རྟག་ཏུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། ལན་འགའ་གཞན་དུ་འགྱུར་ལ། ལན་འགའ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་དང་པོ་པའི་ལེན་པའི་སྐད་ཅིག་ལ་བརྟེན་ནས། ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པར་རིག་པ་རོ་གཅིག་པས་འཇུག་པར་འགྱུར་ རོ།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་དམིགས་པ་ལ་སྐད་ཅིག་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། སྐད་ཅིག་པའི་རྒྱུན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱིས་འཇུག་པ་ཡིན་གྱི། གཅིག་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་འདོད་པའི་ཁམས་ན་ནི་རྒྱུ་ཆུང་ངུའི་དམིགས་པ་ཅན་དུ་བརྗོད་ པར་བྱའོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་རྒྱུ་ཆེན་པོར་གྱུར་བའི་དམིགས་པ་ཅན་ནོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ན་ནི་རྒྱུ་ཚད་མེད་པའི་དམིགས་པ་ཅན་ནོ། །ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ན་ནི་རྒྱུ་ཕྲ་བའི་ དམིགས་པ་ཅན་ནོ།།འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ན་ནི་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་དམིགས་པ་ཅན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།

如果没有阿赖耶识，为何不能死亡转生呢？因为在死亡时，识从身体上半部或下半部离开时热量消散，而意识却从未间断过。因此，仅仅是由于与执持身体的阿赖耶识分离，才使身体热量消散，身体显现无有感受，而并非是由于与意识分离的缘故。因此这种说法不合理。
总偈：所缘及相应，一因一果性，俱有事而转，染污转还灭。
简而言之，应当了知阿赖耶识的运转是以四种方式安立，还灭是以一种方式安立。即：由所缘安立运转、由相应安立运转、由一因一果性安立运转、由俱有事安立运转这四种方式安立运转，由染污还灭安立来安立还灭。
其中，什么是由所缘安立运转？简而言之，阿赖耶识以两种所缘而转：了别内执受及了别外器世间相续不断。其中，内执受是对遍计所执性的执著习气、所依及根的色法。这是在有色界中。在无色界中则仅有习气执受而已。其中，了别外器世间相续不断是阿赖耶识依于内执受所缘，恒常相续不断地了别世间和器世界的相续，就像燃烧的灯火由灯芯和油的缘故向内运行，向外放光一样，对于内执受所缘和外所缘，阿赖耶识的情况也应当如是理解。
此所缘即使是世间智者也难以完全了知，故极其微细。此所缘恒常存在，有时转变，有时不转变。然而，依于最初的执受刹那，乃至命终之间，以同一了别识而运转。
应当了知此阿赖耶识对所缘是刹那性的，是以刹那相续流转，而非单一性。此阿赖耶识在欲界中应说是小因所缘，在色界中是大因所缘，在无色界的空无边处和识无边处中是无量因所缘，在无所有处是微细因所缘，在非想非非想处应视为极微细因所缘。

།དེ་ལྟར་ན་དམིགས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། ཕྲ་བ་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། འདྲ་བ་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། སྐད་ཅིག་པ་རྣམ་པར་ རིག་པ་དང་།རྒྱུ་ཆུང་ངུའི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། རྒྱུ་ཆེན་པོར་གྱུར་པའི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། རྒྱུ་ཚད་མེད་པའི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། རྒྱུ་ཕྲ་བའི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་རིག་པས་ ཀྱང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དམིགས་པས་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་ན་སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་ བ་ལྔ་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་།རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། སེམས་པ་རྣམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བསྡུས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ཕྲ་བ་དང་། གཏན་དུ་དམིགས་པ་ གཅིག་ལ་མཚུངས་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ལས་བྱུང་བ་དེ་དག་ལས་ཀྱང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཅིག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ ལས་གཞན་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པར་རིགས་འདྲ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། འཇུག་པ་ཕྲ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། དམིགས་པ་གཅིག་ལ་མཚུངས་པར་འཇུག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་ཀྱང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་འཇུག་པ་རྣམ་པར གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་གཅིག་གི་རྐྱེན་ཉིད་གཅིག་ཡིན་པས་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་དེ་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་དང་རྟེན་བྱེད་པས་སོ། །དེ་ལ་ས་བོན་གྱི་དངོས་ པོ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ།དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྟེན་བྱེད་པ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཟིན་ པའི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི་མ་ཟིན་པ་དག་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་གི་གནས་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བ་ཡིད་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ཀུན་གཞི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་ན།ཡིད་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི་མེད་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་དེ། ཚེ་འདི་ལ་ས་བོན་ཡོངས་སུ་བརྟས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཚེ་ ཕྱི་མ་ལ་དེ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་སོ།།དེ་ལ་ཚེ་འདི་ལ་ས་བོན་ཡོངས་སུ་བརྟས་པར་བྱེད་པ་ནི། ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་པ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་འབྱུང་ བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་རང་གི་རྟེན་ལ་རྟེན་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པས་བག་ཆགས་སྒོ་བར་བྱེད་དོ།།རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་ན་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཕྱིར་ཞིང་ཕྱིར་ཞིང་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོས་ཤིན་ཏུ་བརྟས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་ འོད་གསལ་བ་དག་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།དེའི་བག་ཆགས་ཀྱི་རིགས་གཞན་ནི་ཕྱི་མ་ལ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།

如是，应当了知阿赖耶识所缘行相的建立，有二种所缘：了知显现、了知微细、了知相似、了知刹那、了知小因所缘、了知大因所缘、了知无量因所缘、了知细因所缘、了知极细因所缘。
其中，相应行相的建立是什么呢？此中，阿赖耶识相应，故与心相应的五遍行：作意、触、受、想、思等相应。这些法也摄属于异熟，因为甚深微细难为世间智者所了知，恒时缘于一境而相应而转。
在这些心所中，与阿赖耶识相应的受，是非苦非乐受，是无记性。由此也说明了其他心所法。
如是，应当了知阿赖耶识相应行相的建立：与遍行心所相应、与异熟等流相应、与微细转相应、与一所缘转相应、与非苦非乐相应、与无记性相应。
其中，一为缘一为性的行相建立是什么呢？此中，阿赖耶识以二种方式作为转识的缘的作用：以种子体性和作为所依。
其中，种子体性是指一切转识，无论是善、不善还是无记，皆具有阿赖耶识的种子。
其中，作为所依是指依止阿赖耶识所执受的有色根，五识身得以生起，而非依止非执受者。如同五识身的所依是眼等根，意识与意识的所依即是阿赖耶识，有则生起，无则不生。
其中，转识以二种方式作为阿赖耶识的缘的作用：于今生令种子增长，于后世令其现行种子得以摄持生起。
其中，于今生令种子增长是指：如是如是依止阿赖耶识的转识，无论是善、不善还是无记生起时，即于自所依同时生灭而熏习习气。
由此因缘，转识也渐次以善等体性而极为增长、极为清净、极为明显而生起。其习气的另一类则于后世转起，为摄持彼等阿赖耶识的异熟。

།དེ་ལྟར་ན་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་དང་རྟེན་བྱེད་པ་དང་། ས་བོན་ཡོངས་སུ་བརྟས་པར་ བྱེད་པ་དང་།ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་ཀྱང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་གི་རྐྱེན་ཉིད་གཅིག་ཡིན་པས་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོས་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། ཀུན་གཞི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རེས་འགའ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ཁོ་ན་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འཇུག་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ་ཡིད་དང་ངོ་། །འདི་ལྟར་ངར་འཛིན་པ་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། རློམ་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་ཡོད་པ་དང་། སེམས་མེད་པའི་ གནས་སྐབས་དག་ན་ཡང་དུས་རྟག་ཏུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་འཇུག་སྟེ།ད་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ངའོ་སྙམ་པ་དང་། བདག་གོ་སྙམ་དུ་དམིགས་ཤིང་རློམ་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །རེས་འགའ་ནི་ཡིད་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་འཇུག་གོ།།རེས་འགའ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་དང་གསུམ་དང་ངོ་། །རེས་འགའ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་ལས་གཉིས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་བཞི་དང་ངོ་། །རེས་འགའ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ ཚོགས་ལྔ་པོ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་བདུན་ཆར་གྱི་བར་དག་དང་།ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་འཇུག་གོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཡིད་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་མཚན་གྱི་ཡིད་མ་འགགས་ན་རྣམ་པར་རིག་པའི་འཆིང་བ་མི་འགྲོལ་ལ། འགགས་ན་ནི་དེ་འགྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པ་དང་། རང་གི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་གཞན་གྱི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་གི་ཡུལ་ལ་ཅིག་ཅར་རམ། ཅིག་ཅར་མ་ཡིན་པར་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རང་གི་ཡུལ་ལ དམིགས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་གི་དམིགས་པ་མེད་པར་ཆོས་ལ་དམིགས་ནས་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པའོ།།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་རེས་འགའ་ནི་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་རྣམས་དང་ འདྲེན་མར་འཇུག་སྟེ།འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ཚོར་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་མི་རྣམས་དང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་རྣམས་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དྭགས་ཁ་ཅིག་གི་ནང་ན་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་ཡང་ མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་དང་།འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ཀྱི་ཚོར་བ་བདེ་བའམ། སྡུག་བསྔལ་བའམ། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་རྒྱུན་འདྲེན་མར་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་ཞིང་འཇུག་གོ། ། སེམས་ཅན་ དམྱལ་བ་དག་ན་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན།བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུན་འབའ་ཞིག་མ་འདྲེས་པ་དེ་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་འཇུག་སྟེ། དེ་ཡང་ཟིལ་གྱིས་མནན་པའི་ཕྱིར་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཡིན་པར་བལྟའོ་། །སེམས་ཅན་ དམྱལ་བ་དག་ན་སྡུག་བསྔལ་དང་ཅི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གསུམ་གྱི་ས་པའི་ལྷ་རྣམས་ལ་ནི་བདེ་བར་དང་ངོ་།།བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཡན་ཅད་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དག་ལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་ངོ་། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རེས་འགའ་ནི་འཇུག་པའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པར་གཏོགས་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་འཇུག་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་དང་ཡང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་འཇུག་གོ། །གློ་བུར་གྱི་ ཚོར་བ་རྣམས་དང་།གློ་བུར་གྱི་ཆོས་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་དང་ཡང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་འཇུག་སྟེ། དེ་ནི་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་པར་ནི་མི་བརྗོད་དོ།

如是，种子体性、所依作用、种子增长作用及种子执持，阿赖耶识与转识是一缘性一体，应知建立转识。其中，俱有体性建立转识是什么呢？阿赖耶识有时与一转识俱行，即是意识。如此，我执、我慢及我想分别之意，于有心、无心位中，恒时与阿赖耶识俱生而转，即于阿赖耶识缘取我想及我执，具有分别之相。有时与意及意识二者俱生而转。有时与五识聚中任一识俱生而转为三识。有时与五识聚中二识俱生而转为四识。有时与五识聚俱生而转乃至七识。
彼意识依于意，以因缘意若未灭则不解脱分别系缚，若灭则得解脱故。彼意识缘他境及自境，其中缘他境者，或顿或非顿缘五识聚之境。缘自境者，无五识聚所缘而缘法生起。
彼阿赖耶识有时与乐受、苦受、不苦不乐受相杂而转，依转识而起，彼等诸受依此生起故。其中，于人及欲界天、傍生、某些饿鬼中，俱生不苦不乐受与转识聚之乐受或苦受或不苦不乐受等相续相杂而俱生转起。
于地狱众生中，不苦不乐受被压伏，唯有纯一无杂苦受相续俱生而转，彼亦因被压伏故难以了知。如地狱众生之苦，如是三禅天之乐。第四禅以上乃至有顶皆是不苦不乐。
阿赖耶识有时与转识所摄之善、不善、无记心所法俱生而转。如是，阿赖耶识与诸转识俱生而转，与客尘诸受及客尘善、不善、无记诸法俱生而转，然不说与彼等相应。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དམིགས་པ་མི་མཚུངས་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟ་ སྟེ།དཔེར་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཡང་དེ་ནི་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདི་ལ་ཡང་ཆོས་མཚུངས་པ་འགས་ཚུལ་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་བྱེ་བྲག་མེད་པ་ རྣམས་མཚན་ཉིད་སྣ་ཚོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་འཇུག་པ་ལ་འགལ་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱང་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོས་འཇུག་པ་ལ་འགལ་བ་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ཆུའི་ རྒྱུན་དང་ཆུ་རླབས་རྣམས་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོས་འཇུག་པར་འགལ་བ་མེད་པ་དང་།མེ་ལོང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གསལ་བ་དང་། གཟུགས་བརྙན་རྣམས་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོས་འཇུག་པར་འགལ་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ རྣམས་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོས་འཇུག་པར་འགལ་བ་མེད་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་རེས་འགའ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་རིགས་གཅིག་པ་སྣ་ཚོགས་མ་ཡིན་པ་འཛིན་པར་བྱེད། རེས་འགའ་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དུ་མ་ཅིག་ ཅར་འཛིན་པར་བྱེད་དོ།།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་གཟུགས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་སྒྲ་དག་དང་། སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དྲི་དག་དང་། ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རོ་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་པ་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རེག་ བྱའི་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་རེས་འགའ་ནི་རེག་བྱ་རིགས་གཅིག་པ་སྣ་ཚོགས་མ་ཡིན་པ་འཛིན་པར་བྱེད་ལ།རེས་འགའ་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དུ་མ་ཅིག་ཅར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཀྱང་གཅིག་དང་སྣ་ཚོགས་དུ་མ་འཛིན་པ་ལ་འགལ་བ་མེད་པར་ རིག་པར་བྱའོ།།གང་སྔར་བསྟན་པའི་ཡིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དུས་རྟག་ཏུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་འཇུག་སྟེ། དེ་ནི་ཡང་དག་པར་མ་བཅོམ་གྱི་བར་དུ་དུས་རྟག་པ་ཁོ་ནར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་འདྲ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། བདག་ལ་ཆགས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། མ་རིག་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཀྱང་མཉམ་པར་ཞག་པ་དང་།མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་ལ་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་འགལ་བ་མེད་པར་འཇུག་པ་དང་། བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ ཅིག་གི་དངོས་པོ་དང་།ཚོར་བ་དང་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་དང་། དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོས་ཀྱང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོས་འཇུག་པར་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལྡོག་པ་ རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི།མདོར་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་དེ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་འགྲུབ་པའི་རྩ་བ་ཡིན་ཏེ། དབང་པོ་རྟེན་དང་བཅས་པ་རྣམས་དང་། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སྐྱེད་ པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འགྲུབ་པའི་རྩ་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་གཅིག་གི་དབང་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཕན་ཚུན་འཇུག་པའི་རྩ་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ། འདི་ ལྟར་དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པས་བདེ་བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་མི་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་འགའ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་གྲངས་དེས་ན་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ གཅིག་གི་དབང་གཅིག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

为什么这样说呢？因为趣入不同的所缘，就像眼识虽然与眼同时生起，但是它与眼不相应，同样地应当以某些相同的法来观察这种情况。
就像心所法虽然都是心所，没有差别，但由于具有不同的特征，同时存在并不相违，同样地，应当了知阿赖耶识与转识同时存在也不相违。
就像水流与波浪同时存在并不相违，明亮的镜面与影像同时存在并不相违，同样地，应当观察阿赖耶识与转识同时存在也不相违。
就像眼识对一个事物，有时取单一类型的色相，有时同时取多种不同的色相。如同眼识对色法那样，耳识对声音、鼻识对香、舌识对味也是如此。
就像身识对一个触境，有时取单一类型的触，有时同时取多种不同的触，同样地，应当了知意识的分别对于取一和取多也不相违。
前面所说的意，恒常与阿赖耶识同时生起运行，它在未被真实断除之前，始终与俱生的四种烦恼相应：萨迦耶见烦恼、我慢烦恼、我爱烦恼和无明烦恼。
这四种烦恼在等持和不等持地中，对善等法的运行无有相违，应当观察它们是有覆无记性。
如是应当了知阿赖耶识与转识同时存在、与受同时存在、与善等同时存在的安立。
什么是烦恼还灭的安立？简言之，阿赖耶识是一切烦恼的根本。因为它是有情世间形成的根本，能生起诸根及所依和诸转识。
也是器世间形成的根本，因为能生起器世间。又因为一切有情是互相影响的缘故，也是有情互相作用的根本。
因为没有任何有情不因见到其他有情等而不生起乐受、苦受等体验。由此道理，应当了知有情界是互相影响的。

།དེ་ལྟར་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ནི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་དང་། མ་འོངས་པའི་དུས་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་ དུས་ཉིད་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའང་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་འགྲུབ་པར་ བྱེད་པ་དང་།དེ་ལྟར་གྱི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པས་ཀྱང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ་བདེན་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ།ཐར་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ནི་འཇུག་པ་དང་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བྱུང་ན་དེ་ལས་གཞན་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ནི་ཆེས་འོད་གསལ་བར་འགྱུར་ཞིང་།དེས་ན་དེ་དག་རང་གི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ལ་ཆེས་མཐུ་དང་ལྡན་པ་དང་ས་བོན་ཡོངས་སུ་བརྟས་པས་བསྒྲུབ་པ་ལ་ཆེས་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །ས་བོན་དེ་ལས་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་ཆེས་འོད་གསལ་ པར་འགྲུབ་པ་དང་།ཕྱི་མ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཆེས་སྡུག་པ་དང་། ཆེས་འདོད་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་འདི་ལ་དགོངས་ནས་མིག་གི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། མིག་ གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་།ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱི་བར་དུ་གསུངས་ཏེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཁམས་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་ཉིད་ལས་ཀྱང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཁམས་ དུ་མ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་དབང་པོའི་ཚོགས་ཀྱི་དཔེ་མཛད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྩ་བ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་འདི་ལྟར་དགེ་བའི་ཆོས་བསྒོམས་པས་རྣམ་པར་ལྡོག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དགེ་བའི་ཆོས་བསྒོམ་པ་དེ་ཡང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་སེམས་ གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་ནི།དེའི་དང་པོར་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་སྟེ། བདེན་པ་མ་མཐོང་བ་བདེན་པ་རྣམས་ལ་མིག་མ་ཐོབ་པས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཡང་རྟོགས་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དེ་ལྟར་ཞུགས་ཤིང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཡང་དག་པ་ཉིད་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་ཞུགས་སམ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡང་དག་པ་ཉིད་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་ཞུགས་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ན། ཀུན་གཞི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་རྟོགས་པར་བྱེད་དེ།དེར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དག་པར་འདུས་པར་བལྟ་ཞིང་། དེ་ནང་གི་སོ་སོའི་བདག་ཉིད་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་མཚན་མའི་འཆིང་བ་དང་། ནང་གི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་འཆིང་བས་བདག་ཉིད་ བཅིངས་པ་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ།།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྤྲོས་པར་བསྡུས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁམས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གཅིག་ཏུ་སྡུད་པ་དང་། གཅིག་ཏུ་སྤུངས་པ་དང་། གཅིག་ཏུ་སོགས་པར་བྱེད་ དེ།གཅིག་ཏུ་བསགས་ནས་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པས་ཀུན་ཏུ་བརྟེན་ཅིང་གོམས་པར་བྱས་པའི་རྒྱུས་གནས་འགྱུར་བར་བྱེད་དོ། །གནས་འགྱུར་མ་ཐག་ཏུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྤངས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྤངས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་གནས་ནི། གཉེན་པོ་དང་། དགྲ་བོས་བསྒྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ།

如是，阿赖耶识即是一切种子，因此在现在时是苦谛的自性，在未来时能生起苦谛，在现在时也能生起集谛。
如是，能成就有情世间，能成就器世间，是苦谛的自性，能成就未来的苦谛，能成就如是的集谛，因此应当观察阿赖耶识是一切烦恼的根本。
阿赖耶识中与解脱分相应、与决择分相应的善根种子所摄持的部分，那不是集谛的因，因为与解脱等分相应的善根是与流转相违的缘故。
若生起彼等，则其他世间的善根将更加明显，因此彼等对于摄持自己的种子更具力量，由于种子圆满增长而于修习时更具力量。
从彼种子所生的善法也更加明显成就，于后世也能成就更加殊妙、更加如意的异熟果。
世尊也是观待此具一切种子的阿赖耶识而说眼界、色界、眼识界乃至意界、法界、意识界，因为阿赖耶识中有种种界。
经中也说阿赖耶识中有诸多界，如同根聚的比喻。
如是，应当了知烦恼根本的阿赖耶识是通过修习善法而得以转依。
彼善法的修习，凡夫为了令心安住，以缘取转识的作意而精进，最初为了趣入现证谛理而修习，因为未见谛者、未得法眼者不能了知具一切种子的阿赖耶识。
如是趣入，或入声闻的无过正性，或入菩萨的无过正性，当证悟一切法的法界时，也证悟阿赖耶识。
于此观察一切烦恼悉皆集聚，了知自身内在的自性为外在相的束缚和内在随眠的束缚所系缚。
阿赖耶识是摄持一切诸行戏论的界，故于阿赖耶识中一切归集、一切积聚、一切积累。
一切积集后，由缘真如的智慧数数修习的因缘而转依。
一旦转依即说断除阿赖耶识，由断除彼故，也说断除一切烦恼。
应当了知彼阿赖耶识的依处是由对治和怨敌所转变的。

།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། ལེན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། གནས་གྱུར་པ་ནི་རྟག་པ་དང་ལེན་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ལམ་གྱིས་བསྒྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གནས་ངན་ལེན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ་གནས་གྱུར་པ་ནི་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་དང་གཏན་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པའི་རྒྱུ་དང་ལམ གྱི་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ལ།གནས་གྱུར་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དང་། ལམ་དུ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། གནས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ ཆོས་རྣམས་ལ་དབང་མི་བྱེད་ལ།གནས་གྱུར་པ་ནི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བྱེད་པའོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་དེ་སྤངས་མ་ཐག་ཏུ་ལེན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སྤོང་བ་དང་། སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུའི་ལུས་ཀུན་ཏུ་གནས་པ་ སྟེ།ཕྱི་མ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཡང་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། ཕྱི་མ་ལ་ཡང་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་ལེན་པ་སྤོང་བ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཚེ་འདིའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་སྤོང་བ་དང་། གནས་ངན་ལེན་ ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་སྲོག་གི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པ་ཙམ་ཀུན་ཏུ་གནས་སོ།།དེ་ཡོད་ན་ལུས་ཀྱི་མཐའ་པ་དང་། སྲོག་གི་མཐར་པའི་ཚོར་བ་མྱོང་བར་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་ལས་ཀྱང་འདི་ན་དེའི་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་དེ་ཙམ་གྱིས་ན་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་ཇི་སྐད་དུ་ གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལྟར་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྩ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། འཇུག་པ་དང་། རྟོག་པ་དང་། བསྒོམ་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། གནས་གྱུར་པ་རྣམ་པར་གཞག་པས་ཀྱང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ རྣམ་པར་ལྡོག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ན་འདི་ནི་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚུལ་ཡང་དག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་འདིས་ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པའི་ཚུལ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཚུལ་ཐམས་ཅད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚུལ་གཞན་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གདུལ་བའི་རིམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་གདུལ་བ་བྱིས་པའི་ཤེས་རབ་ཅན་གྱི་དབང་དུ་ བྱས་ནས་ཐབས་སླ་བས་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཡང་ལྡན་ལ། གང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཡང་ལྡན་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མུ་བཞི་སྟེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་གཉིད་ལོག་པ་སེམས་མེད་པ་དང་། བརྒྱལ་བར་གྱུར་པ་སེམས་མེད་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས པ་དང་།འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེས་པའོ། །འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་ལ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་སེམས་ཡོད་པའི་གནས་སྐབས་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། ཕྱིར་མི་ལྡོག་ པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །གཉི་ག་དང་ལྡན་པ་ནི་སེམས་ཡོད་པའི་གནས་སྐབས་དེ་ལས་གཞན་པ་དག་ནའོ། །གཉི་ག་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དང་།ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ནའོ།

阿赖耶识是无常的且有执取，而转依是常住的且无执取，因为是由缘真如的道所转变的缘故。阿赖耶识具有随眠，而转依则完全远离一切随眠。阿赖耶识是烦恼生起的因，而不是道生起的因；转依则不是烦恼生起的因，而是入道的因，因为它是安住的因而非生起的因。阿赖耶识对善法和无记法无有主权，而转依则对一切善法和无记法有主权。
阿赖耶识的断除特征是：一旦断除，就断除两种执取，并且如幻身得以安住。由于断除了未来苦生起的因，故断除未来生起的执取；由于断除了今生一切烦恼的因，故断除今生一切烦恼的随眠；远离一切随眠，仅以维持生命为缘而安住。
当其存在时，会感受身体最后和生命最后的感受，因此经中也广说：'此中彼之一切感受，仅此而已，将达究竟'。如是，应当了知阿赖耶识的烦恼还灭安立，是通过烦恼根本的安立、趣入、思维、修习、作意的安立以及转依的安立而建立的。
如是，这是心、意、识安立的正确方式。应当以此所说方式，了知三界一切心、意、识的烦恼方式和清净方式。其他所宣说的心、意、识的方式，是为了随顺所化众生的次第，即为了让具有凡夫智慧的所化众生以简易方便而趣入。
若有人问：具有阿赖耶识者是否也具有转识，具有转识者是否也具有阿赖耶识？有四句分别：具有阿赖耶识而不具有转识的是：无心睡眠者、无心昏迷者、入无想定者、入灭尽定者以及生于无想天者。具有转识而不具有阿赖耶识的是：有心位中的阿罗汉、独觉、不退转菩萨和如来。二者俱有的是：除上述之外的其他有心位者。二者俱无的是：入灭尽定的阿罗汉、独觉、不退转菩萨、如来，以及无余涅槃界中者。

།གང་གི་ཕྱིར་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་སོ་སོར་ངེས་པ་ནི། སོ་སོ་རང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་གནས་པ་ཡིན་ན་། འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དག་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དྲུག་པོ་དག་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་རྣམ་པར་གཞག་ལ།དེ་ལས་གཞན་པའི་ཁམས་རྣམས་ནི་གནས་དང་། དམིགས་པ་དང་། གྲོགས་ལས་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དྲུག་པོ་གང་ཡིན་པ་འདི་དག་ ནི་ཉིན་མོ་དང་མཚན་མོ་དེ་དང་དེ་དག་འདས་པ་དང་།སྐད་ཅིག་དེ་དང་དེ་དག་འདས་པ་དང་། ཐང་ཅིག་དང་། ཡུད་ཙམ་དེ་དང་དེ་དག་འདས་ནས། རྒྱུ་དེ་དག་དང་རྐྱེན་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པ་གནས་རྣམས་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་རྣམས་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་བ་གྲོགས་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པ་དུ་མ་རྣམ་པ་མང་པོ་སྣ་ཚོགས་དག་འབྱུང་ཞིང་། གནས་གང་དང་གང་ནས་འབྱུང་བ་དེ་དང་དེའི་མིང་འཐོབ་བོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་མེ་ནི་རྒྱུ་གང་དང་གང་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ཏེ་འབར་བ་དེ་དང་དེའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་སྟེ། རྩཝ་དག་དང་ཤིང དག་དང་།ལྕི་བ་དག་དང་། ཕུབ་མ་དག་དང་། སྦུར་མ་དག་ལ་བརྟེན་ཏེ་འབར་བའི་མེ་ནི་རྩཝའི་མེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྒྱས་པར་སྦུར་མའི་མེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱི་གྲངས་སུ་འགྲོ་བ་དེ་བཞིན་དུ་མིག་དང་གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་རྒྱས་པར་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་བར་ལ་བརྟེན་པ་ནི། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱི་གྲངས་སུ་འགྲོ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་རྣམས་ནི་དང་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཁོ་ནས་ བྱུང་བར་གྱུར་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་དང་འདྲ་བར་འབྱུང་བ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པས་གཏན་དུ་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་རིགས་གཅིག་པ་ནི་རྒྱུ་དེ་དག་དང་རྐྱེན་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ཏེ། རྣམ་པ་ཐ་དད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བས་དེའི་ཕྱིར། རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་ཁམས་རྣམས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ན་ལས་རྣམ་པར་བཞག་ལ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཁམས་རྣམས་ནི་གནས་དང་དམིགས་པ་དང་གྲོགས་ལས་རྣམ་པར་གཞག་གོ།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ། དགེ་སློང་སེམས་རྣམ་ པར་དག་པར་བྱ་བ་ལ་ཞུགས་པས་རྣམ་པ་དུས་སེམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན།མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པར་གསུམ་གྱིས་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཀུན་ཏུ་དགའ་བ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཉེས་དམིགས་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་བཟློག་པའི་ ཐབས་ཀྱིས་སོ།།ཇི་ལྟར་ན་དགེ་སློང་སེམས་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བ་ལ་ཞུགས་པ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་དགའ་བ་ལས་སེམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། འདི་ན་དགེ་སློང་སེམས་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། བདག་གི་ སེམས་འདི་ནི་ཡུན་རིང་པོ་ནས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་སྟེ།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་དགའ་བས་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཉིད་ལས་རྣམ་པར་བསླང་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ལ་ངེས་པར་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ན། འདོད་ ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ལ་ངེས་པར་མི་གནས་ཤིང་མི་དགའ་བར་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་ཀུན་ཏུ་གྱུར་ཅིང་།འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་པར་བྱེད། རྣམ་པར་འགྲོ་བར་བྱེད། རྗེས་སུ་རྒྱུག་པར་བྱེད་དོ།

由于内外一切法各自本性决定，即安住于各自自相，那么为何十八界中的六识界是从本性安立，而其余诸界则从处所、所缘和助伴安立呢？此六识界于昼夜过去、刹那过去、须臾过去之后，依靠彼等因缘，以眼等处所、色等所缘、心所助伴等，生起种种多样差别，从何处所生起即获得彼处所之名。
譬如，火依靠何种因缘燃烧即归属彼类，如依靠草、木、牛粪、稻草、木屑燃烧的火，即称为草火乃至木屑火。同样，依靠眼和色生起的识即归类为眼识，如是广说乃至依靠意和法生起的识即归类为意识。
其余眼等诸界，最初以何本性生起，即以相同本性相续不断地从一个传至一个而恒时随转。同类识依靠彼等因缘而生起差别本性，因此诸识界唯从本性安立，其余诸界则从处所、所缘和助伴安立。
关于遍知识蕴，比丘入于清净心时，应当以几种方式遍知心呢？略说以三种方式：从烦恼中欢喜、烦恼过患、对治烦恼的方法。
比丘入于清净心时，如何从烦恼中欢喜而遍知心呢？在此，入于清净心的比丘如是思维：我此心长久以来明显欢喜烦恼，由于欢喜烦恼，从有贪性中生起，当令定于离贪性时，却不安住于离贪性且不欢喜，迅速转变而趣入、流转、追逐唯有贪性。

།འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ་ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པ་ཉིད་དང་།གཏི་མུག་དང་བཅས་པ་ཉིད་དང་། ཞུམ་པ་ཉིད་དང་། རྒོད་པ་ཉིད་དང་། ཉེ་བར་མ་ཞི་བ་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་གཡེངས་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། བག་མེད་པར་གནས་པ་ལས་རྣམ་པར་བསླང་ནས། རྒྱས་པར་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་རྟག་ཏུ་བསྒོམ་པའི་བར་ལ་ངེས་པར་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ན། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་རྟག་ཏུ་བསྒོམ་པ་ལ་ངེས་པར་མི་གནས་ཤིང་། མི་དགའ་བར་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་ཀུན་ཏུ་གྱུར་ཅིང་། བག་མེད་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་དགའ་བའི་བར་ཁོ་ན་ལ འཇུག་པར་བྱེད་།རྣམ་པར་འགྲོ་བར་བྱེད་། རྗེས་སུ་རྒྱུག་པར་བྱེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དགེ་སློང་སེམས་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་དེ་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་དགའ་བ་ལས་སེམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་སེམས་རྣམ་པར་ དག་པར་བྱ་བ་ལ་ཞུགས་པས་དེ་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་དགའ་བ་ལས་རང་གི་སེམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱས་ནས།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་དེ་ཉིད་ཉེས་དམིགས་ལས་འདི་ལྟར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱེད་དོ། །བདག་གི་འདོད་ཆགས་ དང་བཅས་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་ལ་གནོད་པ་དང་།གཞན་དག་ལ་གནོད་པ་དང་། གཉི་ག་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་འཇུག་པ་དང་། ཚེ་འདི་དང་ཚེ་ཕྱི་མ་དང་ཚེ་འདི་དང་ཚེ་ཕྱི་མའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་དང་དེ་འབྱུང་བའི་སེམས་ལས་བྱུང་ བ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་།ཡིད་མི་བདེ་བ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ཡང་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བག་མེད་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་བར་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱེད་ཅིང་། དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། འདོད་ཆགས་ དང་བཅས་པའི་སེམས་དང་།བག་མེད་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་བར་གྱི་སེམས་འདི་ནི་ཉེས་དམིགས་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར། ཡམས་ཀྱི་ནད་དང་བཅས་པ་དང་། གནོད་པ་དང་བཅས་པ་དང་། འགོ་བའི་ནད་དང་བཅས་པ་དང་། འཁྲུག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ དུ་སེམས་སོ།།དེས་དེ་ལྟར་རང་གི་སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དེ་ཉེས་དམིགས་ལས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱས་ནས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་ལྡོག་པ་ལ་མཁས་པ་ལས་འདི་ལྟར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱེད་དེ། བདག་ནི་དེ་ལྟར་རང་གི་སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་ཉེས་དམིགས་དང་བཅས་པ་ཡམས་ཀྱི་ནད་དང་བཅས་པ།གནོད་པ་དང་བཅས་པ། འགོ་བའི་ནད་དང་བཅས་པ། འཁྲུག་པ་དང་བཅས་པ་འདི་ལྟ་བུ་འདིའི་དབང་དུ་འགྱུར་བར་མི་བྱའི། རང་གི་སེམས་ཉིད་ལ་དབང་བསྒྱུར་བར་བྱའོ་ཞེས་རང་གི་ སེམས་ལ་དབང་བསྒྱུར་བར་བྱ་བ་དང་།སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་འགྱུར་བར་མི་བྱ་བར་རིག་ནས། སོ་སོར་བརྟགས་ཤིང་སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་དེ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཉིད་ལས་རྣམ་པར་བཟློག་ནས། འདོད་ཆགས་ དང་བྲལ་བ་ཉིད་ལ་འཇོག་པར་བྱེད།དགའ་བར་བྱེད་ཅིང་། དེ་ལ་དེའི་ཕན་ཡོན་ཉེ་བར་སྟོན་པར་ཡང་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་བག་མེད་པར་གནས་པའི་བར་ལས་རྣམ་པར་བཟློག་ནས། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་རྟག་ཏུ་བསྒོམ་པ་ལ་འཇོག་པར་བྱེད། དགའ་བར་བྱེད་ ཅིང་དེ་ལ་དེའི་ཕན་ཡོན་ཉེ་བར་སྟོན་པར་ཡང་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟར་ཞུགས་ཤིང་དེ་ལ་མང་དུ་གནས་པ་དེ་ལ་དེའི་སེམས་སྔོན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་དགའ་བ་ཡོངས་སུ་སྨད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ། སོ་སོར་བརྟག་མི་དགོས་པར་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་རྟག་ཏུ་བསྒོམ་པ་ལ་རང་ཉིད་ མངོན་པར་དགའ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་དུས་ཀྱང་ཡོད་དེ།དེའི་སྐབས་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་དགེ་སློང་སེམས་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བ་ལ་ཞུགས་པ་དེ་ལྟར་རང་གི་སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་ཀུན་དུ་དགའ་བ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཏེ། དཔེ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཡང་ དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ནི།དེ་ལྟར་ཉེས་དམིགས་ལས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ལ་ཡང་མཁས་པར་གྱུར་ལ། དེ་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་རྣམ་པར་ལྡོག་པ་ལ་ཡང་མཁས་པར་འགྱུར་རོ།

如同有贪欲一样，也有嗔恨和愚痴，以及怯懦、掉举、不寂静和散乱等。从放逸中醒觉后，虽然一直修习广大善法，但是不能安住于经常修习善法中，很快就生起不喜，迅速地趣入、前往、追逐放逸。比丘为了清净心而修行，应当这样了知自心对烦恼的喜好。
比丘为了清净心而修行，这样了知自心对烦恼的喜好之后，应当从过患的角度如此了知有烦恼的心：我有贪欲的心会导致自害、害他、害双方，会产生今生来世的过失，会从相应的心所中生起痛苦和忧愁。如同贪欲一样，乃至对放逸的喜好也应当如此了知。
他这样思维：从有贪欲的心乃至喜好放逸的心，因为有过患，所以具有瘟疫、危害、传染病和混乱。
他这样从过患的角度了知自己有烦恼的心后，从善巧对治烦恼的角度如此了知：我不应该被这样具有过患、瘟疫、危害、传染病和混乱的有烦恼之心所控制，而应当控制自心。了知应当控制自心而不被心所控制后，经过详细观察，将有贪欲的心从贪欲中转变过来，安置于离贪中，令其欢喜，并且显示其功德。
同样地，从放逸中转变过来，安置于经常修习善法中，令其欢喜，并且显示其功德。如此修行并多住于此的人，他以前喜好烦恼的心得到对治后，会有不需要观察就自然喜好经常修习善法的时候和机会。
因为比丘为了清净心而修行，依靠了知自心喜好烦恼，如实通达无比的转变，这样他既善巧于从过患角度了知有烦恼的心，也善巧于转变有烦恼的心。

།དེ་ལྟར་ན་དགེ་སློང་སེམས་ རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།ཟག་པ་རྣམས་ཟད་པས་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་བླ་ན་མེད་པ་རྗེས་སུ་འཐོབ་བོ། །སེམས་ལ་མཁས་པའི་རྣམ་གྲངས་དང་། སེམས་རྣམ་པར་ལྡོག་པ་ལ་མཁས་པའི་རྣམ་ གྲངས་གཞན་ཡང་ཡོད་དེ།སེམས་ལ་མཁས་པའི་རྣམ་གྲངས་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་བརྩམས་ཏེ་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་རྣམ་པར་ལྡོག་པ་ལ་མཁས་པའི་རྣམ་གྲངས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་བརྩམས་ཏེ་རིག་པར་བྱའོ་།། །། བམ་པོ་གཉིས་པ། དགེ་བས་སེམས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་ཕན་ཡོན་ནི་གཉིས་ཏེ། འབྲས་བུའི་དུས་ན་བདེ་བ་ལ་རེག་པ་ཉིད་དང་། རྒྱུའི་དུས་ན་དབང་བསྒྱུར་བ་ཉིད་དོ། །སེམས་རྙོག་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་ཉེས་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ བྱེད་པའི་ཉེས་པ་དང་།བག་ལ་ཉལ་གྱི་ཉེས་པ་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་ཉེས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སེམས་ཁོ་ན་ལ་ལེགས་པར་རབ་ཏུ་ཚུལ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དག་ལས་ལུས་ ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གང་གསུངས་པ་དེ་ལ་དགོངས་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེར་ནི་སེམས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ཁོ་ན་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞིས་ཡོངས་སུ་ བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།སེམས་ཀྱི་ལེན་པ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་མྱོང་བ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ ལེན་པ་དང་མྱོང་བ་དང་།དམིགས་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པ་བྱང་བ་དང་བཞིས་སེམས་ཁོ་ན་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བས་སེམས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་ཕན་ཡོན་ནི་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མདོ་ལས་ངས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་སེམས་ནི་ མ་བསྒོམས་ན་མི་མཉེན་ཞིང་ལས་སུ་མི་རུང་བར་འགྱུར་ལ་།བསྒོམས་ན་མཉེན་ཞིང་ལས་སུ་རུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་གཅིག་ཀྱང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེའི་དོན་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་རྙོག་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་ཉེས་པ་ནི་ གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མདོ་ལས་ལྷུང་བཟེད་དང་།མེ་ལོང་དང་། ཆུའི་རྫིང་གི་དཔེ་གསུངས་པ་དག་དང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །དགེ་སློང་གནས་པ་གསུམ་པོ། རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་གནས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ལ་གནས་པ་དང་། རྣམ་པར་ ཐར་པའི་སྒོ་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ལ་གནས་པ་ནི་སྒྲུབ་པ་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་སྟོན་པའི་བསྟན་པ་བཞིན་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་། ལེགས་པར་བཟུང་ཞིང་བསམས་པ་ལ་བསྒྲུབ་པ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་བསྒྲུབ་ པ་དང་།དེ་ལ་རོ་མྱོང་བར་མི་བྱེད་ཅིང་བདེན་པ་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་བསྒྲུབ་པ་དང་། དེ་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་། དད་པས་བྱིན་པ་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་བསྒྲུབ་པས་སོ། །སྦྱིན་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། ལེན་པ་པོའི་སྦྱིན་པ་དང་། སྦྱིན་པ་པོའི་ སྦྱིན་པའོ།།སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་གཉིས་ཏེ། ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཉིད་དང་། དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལོངས་སྤྱོད་ལ་མོས་པའོ། །དགེ་སློང་གནས་པ་གསུམ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདིར་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ལས་འཆི་བ་མེད་པའི་དབྱིངས་བསྒྲུབས་ ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའོ།།རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ལས། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ལའོ་ཞེས་གསུངས་པའོ། །རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ ལས།སྐྱོ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྒོམ་པའོ་ཞེས་གསུངས་པའོ།

如是，比丘入于清净心之修持，即是这样：由于诸漏尽，迅速获得无上清净心。关于善巧心的分类，以及善巧心转变的其他分类也有，善巧心的分类应当从遍计所执自性开始了知。善巧心转变的分类应当从依他起自性开始了知。
第二品。善心熏习的利益有二：果时触及安乐，因时得自在。心成为浊染的过患有三：非如理作意的过患、随眠的过患、缠缚的过患。世尊所说唯应当如理详细观察心，以及从'于身随观身而住'乃至'于法随观法而住'所说诸念住，其密意为何？
答曰：此中唯是以四念住显示遍观察心，即是观察心的取著、观察心的感受、观察心的了别、观察心的烦恼与清净。如是，以取著、感受、了别所缘、烦恼与清净四者唯是遍观察心。
所说'善心熏习的利益有二'，是显示经中所说'我未见有一法若未修则不调柔、不堪能，若修则调柔、堪能如心者'之义。
所说'心成为浊染的过患有三'等，应当如理配合经中所说钵、镜、水池之喻。
比丘三种住，即住于解脱、住于解脱门、住于引发解脱门之法，是以六种修行显示随顺佛陀教法：即不间断修行、善持思维修行、生起修所生善根修行、于此不贪著而开显真谛修行、于此无增上慢修行、善受用信施修行。
布施有二：受者之布施与施者之布施。布施果报有二：大受用性及其等流因受用欲乐。
所说'住于三种住的比丘'中，此处'住于解脱'即是经中所说'成就无死界而住'。'住于解脱门'即是经中所说'于空性、无相、无愿界'。'住于引发解脱门之法'即是经中所说'修习厌离作意'。

།རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བསྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྒྲུབ་པ་རྣམ་པ་དྲུག་གི་མདོ་ལས་བཏང་བ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་པ། ལྷག་མཐོང་དང་ལྡན་པ། ཁྱིམ་གྱི་སྟོང་པ་རྒྱས་པར་བྱེད་པ། བདག་གི་དོན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་ལ་བརྩོན་པ། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྨད་པ། ཡུལ་འཁོར་གྱི་བསོད་སྙོམས་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཚིག་དེ་དག་གི་དོན་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། ། སྦྱིན པ་ནི་གཉིས་ཏེ།ལེན་པ་པོའི་སྦྱིན་པ་དང་། སྦྱིན་པ་པོའི་སྦྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གི་དོན། མདོ་ལས་གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་འདི་དག་གིས་ནི་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་དང་། སྦྱིན་པ་ཀུན་འགེད་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཤེས་པར་གྱུར་ན་ནི། ད་ ལྟར་ཁམས་ཕྱི་མ་ཁམས་ཐ་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་ཀྱང་མ་བྱིན་ཞིང་མ་བགོས་པར་ཟ་བར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་སྦྱིན་པ་དང་།སྦྱིན་པ་ཀུན་འགེད་པ་གཉིས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཐ་དད་པར་གསུངས་པར་སྟོན་ཏོ།

在《六种修持品》等经典中说到'不间断修持'等内容，阐述了以下这些词句的含义：无有散乱的禅修者、具足胜观、广修空性、精进于自利瑜伽、不为梵行者所呵责、受用有果报的地方施食。
所谓'布施有二种：受者之布施与施者之布施'等词句的含义，经中说：'若此等众生知晓布施果报及遍施之异熟果报，则于现在乃至最后界分中，亦不会不施不分而食用。'此说明布施与遍施二者果报之差别。

།འཐད་པས་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། གང་ གིས་མ་འོངས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མེད་ཅིང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་ལས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་འདི་ལ་རིགས་པ་བརྗོད་པ་གང་ཡིན།གལ་ཏེ་མ་འོངས་པའི་ཆོས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན་དེ་འཕོ་ཞིང་འབྱུང་སྟེ། མ་འོངས་པའི་དུས་ཀྱི་ཡུལ་ནས་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་འཕོ་ཞིང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ། འཆི་འཕོ་དང་འབྱུང་སྟེ། མ་འོངས་པའི་དུས་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ། བརྟེན་ནས་འབྱུང་སྟེ་མ་འོངས་པ་ན་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་མི་འགྱུར་བར གནས་ལ་དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་གཞན་ཁོ་ན་ཞིག་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ།ལས་དང་བཅས་པར་འབྱུང་སྟེ་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ལས་མི་བྱེད་པར་གྱུར་པ་ལས། ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་ལས་བྱེད་པ་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ། མཚན་ཉིད་རྫོགས་པར་འབྱུང་ སྟེ།མ་འོངས་པའི་དུས་ན་མཚན་ཉིད་མ་རྫོགས་པར་གྱུར་པ་ལས་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་མཚན་ཉིད་རྫོགས་པ་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ། མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བར་འབྱུང་སྟེ། མ་འོངས་པའི་དུས་ན་མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་དང་། འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་དེ་གཉིས་ཀྱི་ མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བར་གྱུར་ལ།ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་ད་ལྟར་གྱི་དངོས་པོ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་དེ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འདྲ་བ་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྲང་ན། ཡོད་པ་དེའི་འབྱུང་བ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡུལ་ན་མི་ གནས་པ་དང་།ཕྱོགས་ན་མི་གནས་པ་ལ་ནི་ཡུལ་ནས་ཡུལ་གཞན་དུ་འཕོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་བྱུང་བ་ལ་ནི་འཆི་འཕོ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་ན་དེ་གཞན་ཁོ་ན་ཞིག་བྱུང་བར་ཟད་ཀྱི་མ་འོངས་པ་མ་ཡིན་ལ། མ་འོངས་པ་ དེ་ཡང་མ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་།ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་གཡོ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་ལས་མི་དམིགས་ཏེ། མཚན་ཉིད་ཙམ་འབའ་ཞིག་ལ་འདོགས་པ་ཁོ་ནར་ཟད་པ་དང་། གཞན་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་ བ་གཉིས་མཚན་ཉིད་མཚུངས་པས་ཡོད་པར་འདྲ་བ་བཞིན་དུ།དེ་ལྟར་འབའ་ཞིག་ལས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བྱེད་རྒྱུ་ཡང་མི་དམིགས་པ་དང་། ལས་ཀྱང་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་སྐད་དུ་འདུ་བྱེད་ ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པ་དང་།མི་བརྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལེགས་པར་གསུངས་པ་དང་། ལེགས་པར་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ལས་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་དོན་ལས་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་གནོད་ པ་བྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་།མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་ཡིན་པར་འདྲ་བ་ལས། གལ་ཏེ་མཚན་ཉིད་ལ་ཆ་ཐ་དད་པ་ཡོད་པར་གྱུར་ན། ཅིའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ཆ་ཐ་དད་པར་འགྱུར་བ་དང་། མཚན་ཉིད་ཆ་ཐ་དད་པ་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་ན་ནི་མཚན་གཞི་ཆ་ཐ་དད་པ་ཡང་ ཅིའི་ཕྱིར་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་།མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལས་གུད་ན་མི་དམིགས་པ་དང་། འབྲས་བུ་མ་འོངས་ཤིང་མེད་པ་ཡང་འབྲས་བུ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཐད་པས་ སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ།གང་གིས་མ་འོངས་པའི་ཆོས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མེད་ཅིང་། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་འདི་ལ་རིགས་པ་བརྗོད་པ་ནི་དེ་ཡིན་ཏེ། མ་འོངས་པ་ནི་ཇི་ལྟ་བ་ དེ་བཞིན་དུ་འདས་པ་ཡང་མེད་པར་རིགས་པ་བརྗོད་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཅི་རིགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།དེ་ལས་འདས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་གང་ཞེ་ན། རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོ་ལས་ཞིགས་ཤིང་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་ པའོ།།ད་ལྟར་བྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་གང་ཞེ་ན། རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ལས་མ་ཞིགས་ཤིང་མ་ཉམས་པར་སྐྱེ་བ་ཙམ་གྱི་དུས་ན་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ།

从正理论证开始，对于应当了知'未来诸行的自相是从无且非有中生起'这一道理，其论证理由是什么？
假设未来诸法以诸行的自相从有中生起，那么是从迁移而生，即从未来时位迁移至现在时位而生起？还是从死亡迁移而生，即从未来时死亡迁移至现在时而生起？还是依托而生，即在未来时如其本性不变而住，依托于彼而另一法在现在时生起？还是带业而生，即从未来时不造作业转为现在时造作业而生起？还是圆满相而生，即从未来时相不圆满转为现在时相圆满而生起？还是异相而生，即未来时的未来事物与果事物二者的自相不同，而在现在时的现在事物与果事物二者的自相相同而生起？
若是有法的生起，以上六种方式都不应理。为什么呢？因为不住于处所和方位者，无有从一处迁至他处的迁移；对未生未起者，也无有死亡迁移；若依托而生，则仅是他法生起而已，非是未来法，且未来法也未生起；一切法胜义中无有动性，故除自相外无有可见之业，仅是假立于自相而已；若是异性，则未来与现在二者自相相同故同为有，如是仅此便成有业，且无可见之能作因，业也是从未生而生起；世尊所善说'一切诸行无常且不坚固'，若说'诸行之业是无常性，诸行之义是常性'，则与此教说极为相违；
若自相相同而平等，则若有相的差别，为何成为相的差别？若相的差别从未生而生，则有相的差别为何不从未生而生？未来事物也离开色等诸行的自相而不可得；未来无有之果也是现在果，故不应理。
从正理论证开始，对于应当了知'未来诸法以诸行的自相是无且非有，从未生中生起'这一道理，其论证理由即是如此。如同未来，过去也是无，应当以此相同的论证理由如理了知。
其中，什么是过去诸行？即以自性从事物中坏灭、衰败的自相。
什么是现在诸行？即以自性从事物中未坏灭、未衰败，仅住于生起时分的自相。

།མ་འོངས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་གང་ཞེ་ན། རྒྱུ་ནི་ཡོད་ཅིང་མེད་པ་མ་ཡིན་ལ་རང་གི་ མཚན་ཉིད་མ་བྱུང་ཞིང་བདག་ཉིད་མ་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པའོ།།གལ་ཏེ་མ་འོངས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན། ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་དང་། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་དང་། རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འབྱུང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་དག་ལ་ ནི་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མེད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་སོ་སོར་ངེས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་སོ་སོར་ངེས་པ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་མགོ་མཉམ་ཁོ་ནར་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་རྣམས་ ནི་རྒྱུ་ཡོད་ཀྱང་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།འདུ་བྱེད་གང་དང་གང་གི་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་པའི་འདུ་བྱེད་དེ་དང་དེའི་རྒྱུ་ནི་འདུ་བྱེད་དེ་དང་དེ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་རྒྱུ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཅིག་ཅར་མགོ་ མཉམ་དུ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་གང་དང་། རྐྱེན་ནི་གང་ཞེ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་ནི་བཞི་པོ་འདི་དག་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ་རྒྱུའི་རྐྱེན་དང་། མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དང་། དམིགས་པའི་རྐྱེན་དང་། བདག་པོའི་རྐྱེན་ཏོ། །དེ་ལ་རྒྱུའི་རྐྱེན་ནི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་རྐྱེན་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་རྐྱེན་གསུམ་པོ་དག་ནི་རྐྱེན་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྒྱུའི་རྐྱེན་གང་ཞེ་ན། དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་རྟེན་དང་བཅས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་གཉིས་ནི་མདོར་ན་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་དང་ལྡན་པ་ནི། དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་དེ་དག་དང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་ཀྱང་ཡིན་ལ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས ཐམས་ཅད་ཁོ་ནའི་ས་བོན་ཀྱང་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པོ་དེའི་ས་བོན་ཡང་ཡིན་ལ། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་ཡང་ཡིན་ནོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་ གཟུགས་མ་གཏོགས་པ།དེ་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ནི་རང་གི་ས་བོན་དང་ལྡན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་གཟུགས་ནི་ས་བོན་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་ས་བོན་དང་། རྒྱུར་བྱས་པའི་ གཟུགས་ཀྱི་ས་བོན་དང་ངོ་།།དེ་ལྟར་ན་ཇི་སྐད་ཡོངས་སུ་བསྒྲགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ། དེ་ལྟར་ས་བོན་གྱི་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་ཅི་རིགས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་རང་གི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དང་བཅས་པ་དག་། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ན། འདི་ན་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕྱིས ཡང་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལྟ་བས་ན་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ས་བོན་དང་ལྡན་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཟུགས་ཀྱི་ས་བོན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ན། སོ་སོའི་སྐྱེ་ བོ་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་སུ་སྐྱེས་པ་ཚེ་ཟད་ཅིང་ལས་ཟད་ནས་དེ་ནས་འཆི་འཕོ་ཞིང་ཡང་འོག་ཏུ་སྐྱེ་བའི་གཟུགས་ཀྱི་ས་བོན་མེད་པས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལྟ་བས་ན་གཟུགས་ཀྱི་ས་བོན་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ དེའི་གཟུགས་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ།།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཤིང་སྐྱེས་པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཆོས་ཉོན་མོངས་པ་ཅ་ན་དེ་དག་གི་ས་བོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉམས་པ་ཡིན་གྱི། ཡང་དག་པར་ བཅོམ་པ་ནི་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

什么是未来的诸行？就是有因而非无，自相未生且自体未得者。
如果未来诸行从无中生起，那么虚空之花、石女之子、兔角等为何不生起呢？因为它们无有生起之因，而一切诸行都有各自确定的生起之因。
如果一切诸行确实都有各自确定的生起之因，为何一切诸行不会同时平等生起呢？诸行虽有因，但须依赖生起之缘而生起。任何诸行的生起之缘若现前，则该诸行之因即成就该诸行。因此，诸行虽有因，却不会同时平等生起。
其中，诸行之因是什么？缘是什么？世尊说诸行生起之缘有四种：因缘、等无间缘、所缘缘和增上缘。其中因缘既是因又是缘，其余三缘仅是缘而非因。
其中什么是因缘？有依处的色根和识，这两者简而言之称为一切种子。具有色根者，是色根及其他色法之种子，也是一切心和心所法之种子。
具有识者，是一切识之种子，也是其他非色法和色根之种子。
除大种色外，其他色法应知唯具有自种子体性。大种色具有两种种子：大种种子和所造色种子。
如是，对于如上所说诸法，随其所应而建立具有种子因，此即名为因缘。
若色根连同自身大种不具有心心所法之种子，则入灭尽定者、入无想定者及生于无想天者之识后来就不应生起，然而却能生起。因此应知依于具有心心所种子的色根而生起。
若识不具有色法种子，则生于无色界的凡夫寿尽业尽后死而转生下界时，因无色法种子就不应生起色法，然而却能生起。因此应知依于具有色法种子的识而生起其色法。
凡夫以世间道入初禅并生于彼处时，其余欲界烦恼法之种子已损减，但应知非为真实断除。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དེ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ནས་ཡང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཆོས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་ ཡང་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་ས་བོན་ཉམས་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཡོངས་སུ་སྤོང་བས་ཉམས་པ་དང་། སུན་འབྱིན་པས་ཉམས་པ་དང་། ཞི་གནས་ཀྱིས་ཉམས་པའོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བས་ཉམས་པ་གང་ ཞེ་ན།འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་ཁྱིམ་གྱི་འདོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་དག་སྤོང་བ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་ལེན་པར་བྱེད་ཅིང་དེ་སྤོང་བ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་དེ་ཀུན་དུ་སྟེན་པར་བྱེད། སྒོམ་པར་བྱེད། ལན་མང་དུ་བྱེད་དེ་། དེ་ཀུན་དུ་བསྟེན་པའི་རྒྱུ་དང་། བསྒོམས་ པའི་རྒྱུ་དང་།ལན་མང་དུ་བྱས་པའི་རྒྱུས་འདོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་ལ་སེམས་མི་འཇུག་མི་དགའ་ཀུན་དུ་མི་གནས་མོས་པར་མི་བྱེད་ཅིང་དེའི་དབང་དང་། དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེད་པར་ཡང་མི་བྱེད་དེ། དེ་ནི་ཡོངས་སུ་སྤོང་བས་ཉམས་པ་ཞེས་ བྱའོ།།སུན་འབྱིན་པས་ཉམས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལས་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སམ། མི་སྡུག་པའི་འདུ་ཤེས་སམ། རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་སམ། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡང་རུང་བས་འདོད་པ་དེ་དག་ལ། དེ་ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་མི་མཐུན་པ་ཡིན་པའི་རྒྱུས་འདོད་པ་རྣམས་ལ་སེམས་མི་འཇུག་པ་ནས།རྒྱས་པར་མོས་པར་མི་བྱེད་པའི་བར་དུ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་སུན་འབྱིན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་སུན་འབྱིན་པས་ཉམས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཞི་གནས་ཀྱིས་ ཉམས་པ་གང་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའམ། གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་ཅིང་། ཞི་གནས་ཀྱིས་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་དེའི་སེམས་འདོད་པ་དག་གམ། གཟུགས་དག་ལ་མི་འཇུག་པ་ནས། རྒྱས་པར་མོས་པར་མི་བྱེད་པའི་བར་དེ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱིས་ཉམས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། ཁམས་གསུམ་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ བའི་བར་ཐོབ་པ་ནི་དེ་ལྟར་དེས་ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་ཆོས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དེ་ནི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེ་ལས་ ཡོངས་སུ་ཉམས་ཤིང་།ས་འོག་མ་ཕའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་མི་སྲིད་པ་དང་། ས་གོང་མ་དག་ཏུ་སྐྱེས་པ་དེ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་ཡང་ས་འོག་མ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡང་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། འབྲུ་ནས་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་ནམ་ མཁའ་འམ།ས་གཞི་སྐམ་པོར་གཞག་པ་རྣམས་ནི་མི་སྐྱེ་ཡང་ས་བོན་ཉིད་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཉིད་མེས་ཀུན་དུ་གདུངས་ན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ས་བོན་ཉིད་མེད་པ་བཞིན་དུ་ས་བོན་རྣམས་ཀྱི་ཉམས་པ་དང་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་འདིའི་ཚུལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་ བྱའོ།།འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་པ་དེའི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ས་བོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ས་བོན་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་ཉམས་ པ་ཡིན་པས་དེས་ན་ཕྱི་མ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་།རང་ཉིད་སྐྱེ་བར་ཡང་མི་ནུས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། གྲོགས་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པས་ཉམས་པ་འདི་ནི་ཉམས་པ་གཞན་བཞི་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

为什么这样说呢？因为凡夫从这种禅定中退失后，又会显现欲界烦恼法，从初禅定中死后，又会转生到欲界。
其中，种子退失简而言之应当了知有三种：由断除而退失、由厌离而退失、由止而退失。
其中，什么是由断除而退失？比如有人舍弃在家受用欲乐，受持正断，修习、串习、多修此正断，由于串习、修习、多修的缘故，心不趣入、不喜欢、不安住、不信解欲乐受用，也不生起对此的执著和缘此的烦恼，这就叫做由断除而退失。
什么是由厌离而退失？比如有人以过患想、不净想、污秽等想或任何如理作意，虽然尚未离欲贪，但由于与欲不相顺的缘故，心不趣入诸欲乃至不信解，如是如是生起厌离，这就叫做由厌离而退失。
什么是由止而退失？比如有人以世间道获得离欲贪或离色贪，由于具足止所摄持的心的因缘，其心不趣入诸欲或诸色乃至不信解，这就叫做由止而退失。
圣声闻以出世间道获得离欲贪乃至离三界贪，如是彻底断尽了三界一切烦恼法的一切种子。
为什么这样说呢？因为圣声闻在此生中不会从离贪退失，不可能显现下地的烦恼，生于上地后死后也不可能再生于下地。
譬如稻等种子置于虚空或干燥地上虽不生长，但并非无种子性。若为火所烧，则一切种子性皆尽，应当了知种子退失与断尽的道理也是如此。
圣声闻在未入无余涅槃界之前，其善法和无记法的种子由于已断尽烦恼种子而退失，因此不能引生后世异熟果报，也不能自行生起。如是应当了知，这种由于伴随断尽而退失是第四种退失。

།དེ་ལ་གང་ ཟག་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པའི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པའམ།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ལྡན་པའམ། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་གང་དག་འབྱུང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་བདེ་བའི་ས་བོན་དང་ལྡན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བའི་ས་བོན་དང་ལྡན་ པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ས་བོན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་དགེ་བའམ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནམ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་གང་དག་འབྱུང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དགེ་བའི་ས་བོན་དང་ལྡན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ ཅན་གྱི་ས་བོན་དང་ལྡན་པ་དང་།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ས་བོན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཟག་སློབ་པ་འཆིང་བ་མ་ཚང་བ་དང་ལྡན་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་དགེ་བའམ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནམ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་གང་དག་འབྱུང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ ནི་དེའི་སྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་དག་མ་སྤངས་པ་དེའི་ས་བོན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལས་གཞན་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་དང་ལྡན་པར་འབྱུང་ངོ་། །གང་ཟག་མི་སློབ་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་འཇིག་རྟེན་པའམ། འཇིག་རྟེན་ ལས་འདས་པའི་དགེ་བའམ།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་གང་འབྱུང་བ་དེ་ནི་དེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་དང་མི་ལྡན་པས་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་དང་ལྡན་པར་འབྱུང་སྟེ། ས་བོན་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ ཚུལ་འདི་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་མ་བཞག་པ་ལ་རིག་པར་བྱའོ།།རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ས་བོན་དེ་དག་ནི་མ་སྤངས་པ་དང་། སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་དེ་དག་དང་ཅི་རིགས་ སུ་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་སྐད་དུ་དགེ་སློང་དག་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་ཚེ་འདི་ལ་ལྷག་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་བདེ་བར་གནས་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་ང་སྨྲའོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ལ། གལ་ ཏེ་དེའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་དག་ཡང་དག་པར་བཅོམ་ན་ནི།ཇི་ལྟར་དེ་ལ་ས་འོག་མ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར། གལ་ཏེ་མི་འབྱུང་ན་ནི་ཇི་ལྟར་དེ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ནི་གཉིས་པོ་འདི་དག་ ཡིན་ཏེ།སྤོང་བའི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་། གནས་པའི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའོ། །དེ་ལ་སྤོང་བའི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཁོ་ན་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །གནས་པའི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་ནི་འཕགས་པ་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡང་ཡོངས་སུ་ ཉམས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ཡང་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ནི་སྤོང་བའི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། གནས་པའི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་དེ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་ རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ནས།དེ་ལས་གཞན་པའི་འཕྲལ་གྱི་བྱ་བ་དག་ལ་རབ་ཏུ་ཆགས་པའི་བློ་ཅན་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའི་རྒྱུས་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་ལ་སྔོན་གྱི་ཇི་ལྟ་བར་ཕྱིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་མངོན་དུ་བྱེད་མི་ ནུས་ལ།ས་འོག་མ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ལྟ་ན་གནས་པའི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི་སྤོང་བའི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་ཡང་དག་པར་མ་བཅོམ་ན་ནི།ཇི་ལྟར་ན་དེ་དགྲ་བཅོམ་པ་སེམས་ཤིན་དུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཟག་པ་ཟད་པར་འགྱུར། གལ་ཏེ་ཡང་དག་པར་བཅོམ་ན་ནི་དེའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་ མེད་པ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཙམ་ཡང་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ན།ཉོན་མོངས་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་ བྱའོ།

对于具有一切束缚的补特伽罗，凡是生起与乐相应、或与苦相应、或与不苦不乐相应的诸心，这一切都具有乐的种子、具有苦的种子、具有不苦不乐的种子。
其善心或染污心或无记心，凡是生起的这一切也都具有善的种子、具有染污的种子、具有无记的种子。
对于具有不圆满束缚的有学补特伽罗，凡是生起世间的善心或染污心或无记心，这一切都具有其未断除的应以修道所断的烦恼的种子，除此之外，具有一切法的种子而生起。
对于断除一切烦恼的无学补特伽罗，凡是生起世间或出世间的善心或无记心，由于不具有一切染污法的种子，而具有一切善法和无记法的种子而生起。
这种种子安立的方式，应当了知是在未安立阿赖耶识的情况下。在安立阿赖耶识的情况下，简而言之，应当了知其中具有一切法的种子，应当了知这些种子是随应与未断除和非所断法相应。
世尊曾说：'诸比丘，我说阿罗汉于现法中也会从四种增上心所生的安乐住中随一退失。'对此，若其已真实断除一切染污法的种子，则如何会生起下地的烦恼？若不生起，又如何会退失？
退失有两种：断退失和住退失。其中，以断退失而退失的唯是凡夫。以住退失而退失的是圣者和凡夫。
其中，以世间道断除烦恼而现证的，会以断退失而退失，也会以住退失而退失。
以出世间道断除烦恼后，由于专注其他临时事务而具有贪著之心，以不作意为因，其后于现法安乐住中不能如先前那样现证，而不现起下地烦恼，如是则以住退失而退失，而非断退失。
若阿罗汉断除一切烦恼而未真实断除一切染污法的种子，则如何成为阿罗汉、心善解脱、漏尽？若真实断除，则其相续中无一切染污法种子，连不如理作意都不会生起，更何况烦恼？因此应当了知，以出世间道断除烦恼者无有退失。

།དེ་ལ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གང་ཞེ་ན། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གང་དག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གང་དག་འབྱུང་བ་དེ་དག་ནི། དེ་དག་གི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཡིད་ལ་ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་གདགས་སོ། །དེ་ལ་དམིགས་པའི་ རྐྱེན་གང་ཞེ་ན།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ལྔ་པོ་དག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་གི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བདག་པོའི་ རྐྱེན་གང་ཞེ་ན།མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལྷན་ཅིག་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་དམིགས་པ་ལ་གཏོད་པར་བྱེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་ བའི་ཆོས་ལྷན་ཅིག་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་གཅིག་གི་བདག་པོའི་རྐྱེན་གཅིག་ཡིན་པས་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ།།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་སྔོན་དུ་བྱས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཕྱིས་འབྲས་བུ་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་གང་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བའི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། ། ཞིང་དང་ལུད་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལོ་ཐོག་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །བཟོ་ཤེས་པ་དང་བཟོའི་ལས་དེ་དང་དེ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་བཟོ་དང་ལས་ཀྱི་གནས་དེ་དང་དེ་དག་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྒྱུའི་རྐྱེན་གང་ཡིན པ་དེ་ནི་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་གཞན་པའི་རྐྱེན་གསུམ་པོ་དག་ནི་སྐྱེ་བའི་ཐབས་ཁོ་ན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདུ་བྱེད་གང་དང་གང་གི་སྐྱེ་བའི་ཐབས་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ས་བོན་དེ་དང་དེ་ནི་འདུ་བྱེད་དེ་དང་དེ་མངོན་པར་འགྲུབ་ པར་བྱེད་དེ།དེའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་ཅིག་ཅར་མགོ་མཉམ་དུ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །རྐྱེན་བཞི་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས། རྒྱུ་བཅུ་པོ་དག་ནི་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལས་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡིད་ནི་འདས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལས་ཀྱང་བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་ལ། ཡིད་ནི་མ་འོངས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལས་ཀྱང་བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ལ། གལ་ཏེ་འདས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་མེད་ལ་མ་འོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་མེད་ན་གང་གི་ཕྱིར བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡིད་འབྱུང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཡིད་ཀྱི་དམིགས་པ་གང་ཡིན།གལ་ཏེ་ཡིད་དངོས་པོ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཞིག་ལ་དམིགས་ན་ནི་དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལེགས་པར་གསུངས་པ་དང་། ལེགས་པར་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ནི་གཉིས་ལ་བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་ངོ་།།གཉིས་གང་ཞེ་ན། མིག་དང་གཟུགས་ནས་རྒྱས་པར་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་བར་ལས་སོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལེགས་པར་གསུངས་པ་དང་། ལེགས་པར་བརྗོད་པ་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ཤིན་ཏུ་གནོད་པར་བྱས་པར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། ཡིད་ནི་རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་དོན་གང་ཡིན་པ་འཛིན་པར་བྱེད་དེ།དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་གདགས་པར་མཛད་ནས། ཡིད་དང་ཆོས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་དགོངས་པ་དེ་ཡང་རྒྱུ་གང་གིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འདས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་ཡོད། མ་འོངས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་ཡོད་མོད་ཀྱི། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ དུ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།

什么是等无间缘？在心和心所法之后生起的心和心所法，这些就是它们的等无间缘。其中六识，是六识的等无间缘，这些也被称为意、意处和意界。
什么是所缘缘？色等五境是五识聚的所缘缘。内外十二处一切都是意识的所缘缘。
什么是增上缘？眼等处俱生的诸法是眼识等的增上缘。令诸识趣向所缘的作意也是增上缘。俱生的心和心所法也互为增上缘。过去所造的善不善业也是后来所感可意不可意果报的增上缘。田地、肥料、水等是庄稼成熟的增上缘。工艺技能和各种工作是世间工艺和事业成就的增上缘。
其中因缘就是能生因。其余三缘应当了知只是生起的方便。因此，任何行的生起方便现前时，那些行的种子就会使那些行成就，所以一切行不会同时并起。依于这四缘，应当了知建立十因，如《菩萨地》中所说。
世尊说：'意依过去诸行而生，意也依未来诸行而生。'对此，如果过去诸行不存在，未来诸行也不存在，那么世尊所说意生起的所缘是什么？如果意只缘无实法，那么世尊所善说、善述的'识依二法而生。二者为何？从眼与色乃至意与法'，这个教法如何不受到极大损害？
意能取五识聚的境界以外的义，对此世尊安立为法，说'依意和诸法，意识生起'。应当由何因了知世尊的这种密意呢？如是，意识虽然有缘过去识的，也有缘未来识的，但识不属于法处。

།གཞན་ཡང་ཡོད་པ་ཡང་ཡོད་པའི་དོན་གྱིས་རྣམ་པར་གནས་ཤིང་ཡོད་པའི་དོན་འཛིན་པར་བྱེད་ལ། མེད་པ་ཡང་མེད་པའི་དོན་གྱིས་རྣམ་པར་གནས་ཤིང་མེད་པའི་དོན་འཛིན་པར་བྱེད་པས། དེ་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་ པས་ནི་ཡོད་པ་ཡང་དོན་གང་གིས་རྣམ་པར་གནས་པའི་དོན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་ལ།མེད་པ་ཡང་དོན་གང་གིས་རྣམ་པར་གནས་པའི་དོན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དེ་གཉི་ག་གཉི་གའི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་མི་བྱེད་ན་ནི་ཡིད་དོན་ ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པ་དང་།དོན་ཐམས་ཅད་འཛིན་པ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གང་དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་ན། དེས་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལ་ཡང་ཤིན་དུ་གནོད་པ་བྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ན་ཡོད་པ་ཉིད་མེད་པའོ་ཞེས་བརྗོད་དུ་ནི་ཚུལ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཇི་ལྟར་ འདས་པ་དང་།མ་འོངས་པ་དེ་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་ཀྱང་མེད་ལ། དམིགས་པ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་འདི་ལ་གང་གིས་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ རིགས་པ་བརྗོད་པ་ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ཡང་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལེགས་པར་གསུངས་པ་དང་། ལེགས་པར་བརྗོད་པ་ཇི་སྐད་དུ་ནང་ངམ་ཕྱི་རོལ་ལམ། ལམ་གཉི་ག་ལ་མ་གཏོགས་པ་ན་བདག་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ། བདག་མེད་པ་ཉིད་དེ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡང་མ་ཡིན་འདུས་མ་བྱས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡང་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་རྣམས་ལ་དེ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་འདི་ནི་རིགས་པ་བརྗོད པ་དང་པོ་ཡིན་ནོ།།ཡང་གཟུགས་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་རྣམས་དང་། ཀུན་ཏུ་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་ཟས་དང་སྐོམ་དང་བཞོན་པ་དང་གོས་དང་། རྒྱན་དང་ཁང་ཁྱིམ་དང་དམག་དང་ནགས་ཚལ་ ལ་སོགས་པ་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་ཟས་དང་སྐོམ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལས་གུད་ན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ།དེའི་མེད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་འདུས་བྱས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡང་མ་ཡིན། འདུས་མ་བྱས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡང་མ་ཡིན། མོད་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་རྣམས་ལ། དེ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་འདི་ནི་རིགས་པ་བརྗོད་པ་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཐམས་ཅད་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཇི་སྐད་དུ་སྦྱིན་པ མེད་དོ།།འདོད་པ་མེད་དོ། །མཆོད་སྦྱིན་མེད་དོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་སྔར་བསྟན་པ་ལྟ་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ། གལ་ཏེ་འདོད་པ་དང་མཆོད་སྦྱིན་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་མེད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་དེ་ལྟ་བུར་ ལྟ་བ་དེ་ཡང་ལོག་པར་ལྟ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་དེ་ནི་ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་དང་། ཡང་དག་པར་སྨྲ་བར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་མེད་ན་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་རྣམས་ཀྱི་དེ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་ ནི་རིགས་པ་བརྗོད་པ་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ།

复次，有法以有义而安住并执取有义，无法以无义而安住并执取无义。因此，意识对于有法，应当以其安住之义而了知，对于无法，也应当以其安住之义而了知。若二者不以二义而了知，则意不能缘一切境，不能执取一切境。
若有人如是说，则将严重违背宗义，如何能说有即是无，此非正理。因此，应当了知，如同过去未来是无实法，缘于彼等之意亦是无，而为所缘。
复次，此中有广大宽广之理，应当了知缘无之意识是存在的。如世尊所善说、善言：'于内或外或二者之外皆无我'。其中，无我性非为有为法所摄，亦非无为法所摄，然于遍计共相者，缘于彼之识亦非不生。如是，此为第一理说。
复次，如是生起之色香味触等，及变异等，遍入等，于食饮乘具衣饰房舍军队林园等假立之食饮等，离色等外别无少许。其无性亦非有为法所摄，亦非无为法所摄，然于遍计自相者，缘于彼之识亦非不生。如是，此为第二理说。
复次，如前所说一切诽谤邪见：'无布施，无欲求，无祭祀'等。若欲求祭祀等之无性是真实有，则如是见解之士夫补特伽罗不应成为邪见者，如是则成为正见者、正语者。若无，则诸邪见者缘于彼之识亦不应生而实生。如是，此为第三理说。

།ཡང་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་རྟག་པ་ཉིད་དམ་བརྟན་པ་ཉིད་དམ་ཐེར་ཟུག་པ་ཉིད་མེད་དེ་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་རྟག་པ་ཉིད་དམ་བརྟན་པ་ཉིད་དམ་ཐེར་ཟུག་ཉིད་དེའི་མེད་པ་ཉིད་དེ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་འདུས་བྱས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡང་མ་ཡིན། འདུས་མ་བྱས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡང་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་རྣམས་ལ། དེ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་དེ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འབྱུང་ན ནི།དེས་ན་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་རྟག་པ་ཉིད་དམ། བརྟན་པ་ཉིད་དམ། ཐེར་ཟུག་ཉིད་མེད་པ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་བ་རྣམས་ལ་སྐྱོབ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མི་སྐྱེ་སྟེ་། རྣམ་པར་ གྲོལ་བ་མེད་ན་ནི་ལེན་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་འདའ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་བས།དེ་ལྟ་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་གཏན་དུ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན། འདི་ནི་རིགས་པ་བརྗོད་པ་བཞི་པ་ ཡིན་ནོ།།ཡང་འདུ་བྱེད་མ་འོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱང་རེ་ཞིག་མེད་ན་འཇིག་པ་ཡོད་པར་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར། ཡང་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་འདུ་བྱེད་མ་འོངས་པ་རྣམས་ལ་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་མི་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ ན་འདི་ནི་རིགས་པ་བརྗོད་པ་ལྔ་པ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པའི་རིགས་པ་བརྗོད་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་གཞན་ཡང་ཡོད་པར་རིག་པར་ བྱའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལས་འདས་པ་ནི་ཡོད་དེ་གལ་ཏེ་ལས་འདས་པ་མེད་དུ་ཟིན་ན་འདི་ན་ལ་ལས་གནོད་པ་དང་བཅས་པ་དང་། གནོད་པ་མེད་པའི་ཚོར་བ་མྱོང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ལ་དགོངས་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། འདས་པའི་ཚེ་རབས་རྣམས་སུ་ ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་བསྐྱེད་ཅིང་འགགས་པས་ཕྱི་མ་ལ་འབྲས་བུ་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་དེའི་ས་བོན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུན་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ཡོངས་སུ་བཟུང་ཞིང་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་ལས་དགོངས་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལས་འདས་པ་ཡོད་དོ། ཞེས་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་མི་མཐུན་པ་རྒྱུར་སྨྲ་བ་གང་དག་དབང་ཕྱུག་དང་། བརྒྱ་བྱིན་དང་ཚངས་པ་དང་རང་བཞིན་དང་སྐྱེས་བུ་གཞན་ལ་སོགས་པ་ལས། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་འབྱུང་བར་ལྟ་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྟོན་པ་དག་གི་ལུགས དགག་པ་དང་།ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་གང་དག་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་འབྱུང་བ་རྒྱུ་མེད་པར་ལྟ་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྟོན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་ལུགས་དགག་པའི་དོན་གྱི་དབང་གཉིས་གཟིགས་པས་ཡོངས་སུ་བསྟན་ ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་འདས་པ་རྣམས་ནི་ཡོད་དེ། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་དེ་དག་ལ་མི་ལྟ་བར་གནས་སོ། །འདུ་བྱེད་མ་འོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་དེ། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་དེ་དག་ལ་མངོན་པར་མི་དགའ་བར་ གནས་སོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ལ་དགོངས་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན།འདུ་བྱེད་འདས་པ་རྣམས་ནི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པ་ལས་ཡོད་ལ། འདུ་བྱེད་མ་འོངས་པ་རྣམས་ནི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལས་ཡོད་དོ། ། འདི་ལྟར་ད་ལྟར་གྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་མཚན་ཉིད་གསུམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་ བ་ཡིན་ཏེ།འདས་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་དང་། མ་འོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུན་མི་འཆད་པས་སོ།

再者，一切有为法都没有常性、坚固性或永恒性。一切有为法中常性、坚固性或永恒性的这种无，既不为有为法所摄，也不为无为法所摄，然而对于以共相进行观察的人们来说，缘于此的识也并非不生。假如完全不生起缘于此的一切识，那么对于不能以智慧如实正见一切有为法无常性、无坚固性、无永恒性的人们来说，就不会生起救护、离贪和解脱。若无解脱，则不能无所执取而般涅槃。如此一来，众生的烦恼将永远相续，但事实并非如此。这就是第四个说理。
再者，暂且不论未来诸有为法的生起，又怎么会有灭呢？圣声闻们也不会住于观察未来诸有为法的生灭。这就是第五个说理。
因此，应当了知意识缘无确实存在。应当了知还有其他与此相应的成立识缘无的说理。
关于世尊所说'过去业是存在的，假如过去业不存在，则此处某些人就不会感受有害和无害的感受'，其密意是什么呢？是基于在过去世中所造作并已灭尽的善业与不善业，以其种子执持并熏习后后相续诸行，从而在后世成就可意与不可意果报，世尊依此密意宣说过去业存在。如此即能遮破某些主张不相应因的人，他们观察并宣说众生的善与不善是从大自在天、帝释天、梵天、自性、神我等而生；也能遮破某些无因论者，他们观察并宣说众生的善与不善是无因而生。世尊观待这两种义理而作宣说。
关于世尊所说'过去诸行是存在的，具闻圣声闻住于不观察彼等。未来诸行也是存在的，具闻圣声闻住于不贪著彼等'，其密意是什么呢？过去诸行以产生果报而存在，未来诸行以执持因而存在。如是，现在诸行以三相区分：以过去诸行的果报事、未来诸行的因事，以及自相续不断而区分。

།དེ་ལྟར་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་ཡང་གལ་ཏེ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ན་ འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་དེ་མེད་དོ་ཞེས་མི་བསྟན་པ་ཞིག་ན།ཡོངས་སུ་བསྟན་པས་ན་ཆོས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་རྣམས་ལ་རྫས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་མངོན་པར་ ཞེན་པ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་སྤང་བར་བྱ་བའི་དོན་གྱི་དབང་དེ་གཉིས་གཟིགས་པས་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཁམས་འདས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། ཁམས་མ་འོངས་པ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ལ་དགོངས་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ས་བོན་གྱི་ རྒྱུན་བྱུང་བ་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ཟིན་པ་ནི་ཁམས་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ས་བོན་གྱི་རྒྱུན་འབྱུང་བ་འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་པ་ནི་ཁམས་མ་འོངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ད་ལྟར་གྱི་ས་བོན་གྱི་རྒྱུན་འབྲས་བུ་མ་བསྐྱེད་པ་ཉིད་ནི་ཁམས་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ལ་དགོངས་པ་ནི་དེ་ཡིན་པར་ རིག་པར་བྱ་སྟེ།དགེ་སློང་ས་བོན་གྱི་རྒྱུན་ལ་མཁས་པ་ནི་ཆོས་ཚད་མེད་པ་བདག་ཉིད་སྣ་ཚོགས་ཅན་དེ་དང་དེ་དག་གི་ཁམས་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ཉིད་དག་ རྫས་གཞན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་ཞེ་ན།རེ་ཞིག་འདུ་བྱེད་མ་འོངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡོད་པ་ཉིད་བཀག་པས་སྐྱེ་བའི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱང་བཀག་པ་ཁོ་ནར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བ་ནི་མེད་པ་ཡིན་པས་ཇི་ལྟར་གཞན་སྐྱེད་ པར་འགྱུར་ལ།ད་ལྟར་གྱི་སྐྱེ་བས་ནི་ད་ལྟར་གྱི་འདུ་བྱེད་སྐྱེད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་རྣམ་གྲངས་ནི་མཚན་ཉིད་ལས་འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་འབྱུང་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་དག་ཡིན་ན། རྣམ་ གྲངས་དེ་དག་ལས་མ་གཏོགས་པ་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་གཞན་པ་ནི་མི་དམིགས་སོ།།ཇི་ལྟར་འདུ་བྱེད་ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ཉིད་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་མཁས་པ་མཛངས་པས་བརྗོད་པར་རིགས་པའི་ཚུལ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་འདི་སྐད་ཅེས་འདི་ལྟར་འདུ་བྱེད་ རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་སྐྱེའོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེས་ནི་དོན་གྱིས་ན།ཇི་ལྟར་འདུ་བྱེད་ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ཉིད་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཡོངས་སུ་བསྟན་པར་ཟད་དོ། །གཞན་ཡང་རང་གི་ས་བོན་གྱི་རྒྱུ་སོ་སོར་ངེས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ། སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་སྐྱེ་བ་གཞན་ བརྟགས་པས་ཀྱང་ཅི་ཞིག་བྱ།གཞན་ཡང་སྐྱེ་བ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཙམ་ཞིག་གམ། འོན་ཏེ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ཞིག་ཡིན། རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཙམ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། སྐྱེ་བ་འདུ་བྱེད་རྣམས་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་ བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།སྐྱེ་བ་ཡོད་ན་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ན་ནི། དེས་ན་འདུ་བྱེད་གཅིག་ལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་སྐྱེ་བ་གཉིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ ཏེ་མི་རུང་ངོ་།།སྐྱེ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྒ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ཉིད་དག་ཀྱང་ཚུལ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་བརྟགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་ཡོད་ན་རང་གི་ མཚན་ཉིད་སྔོན་མ་བྱུང་བ་འགྲུབ་པ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ།།སྔ་མ་ལས་ཕྱི་མ་གཞན་ཉིད་དུ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྒ་བ་ཞེས་བྱའོ། །སྐྱེ་བའི་དུས་ཙམ་ལ་གནས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་གནས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་སྐྱེ་བའི་ སྐད་ཅིག་གི་འོག་ཏུ་འཇིག་པའི་སྐད་ཅིག་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་འཇིག་པ་ཞེས་བྱའོ།

如是，世尊若认为过去和未来仅具有有为法的特征，则不会宣说过去和未来的事物是不存在的。但由于已经宣说了，所以应当断除对过去和未来诸法的实体执著，如同过去和未来不存在一样，现在也不存在，为了断除执著者的这种执著，基于这两种意趣而作宣说。
若问世尊所说'过去界亦有，未来界亦有'其意趣为何？种子相续已生起果实者，称为过去界。种子相续将生起果实者，称为未来界。现在种子相续尚未生起果实者，称为现在界。应当了知此为其意趣。比丘通达种子相续者，称为通达无量法、具有种种自性的彼彼界者。
为何应了知色等诸行的生、老、住、无常性等不是异于诸行的实体存在？首先，由于否定未来诸行的存在性，也就否定了生的实体存在性。因为未来的生是不存在的，怎么能生起他法？现在的生也不能生起现在的诸行。
再者，所谓生的异名，根据其特征即是：诸行的成就、生起和出现等。除此等异名外，不见有其他所说的特征。如说现在诸行本身将会出现，这不是智者贤明应说的道理。
若有人说诸行的生在生起，实际上他只是表明现在诸行本身将会出现而已。再者，对于具有各自确定种子因的一切法，何必再设想能生起的其他生？
再者，生是诸行的成就本身，还是成就的因？若是成就本身，则不应说生能令诸行成就，有生则成就。若生是诸行成就的因，则一个诸行会有能成就和所成就两种生，这是不合理的。
如同生一样，老、住、无常性等也应以此理如理了知。因此，应知生等也是诸行的假有。其中，因缘具足时，未曾生起的自相成就，称为诸行的生。前后变异不同，称为诸行的老。仅住于生起之时，称为诸行的住。因此，生的刹那之后的灭的刹那，称为诸行的灭。

།གལ་ཏེ་འདུས་བྱས་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བཞི་པོ་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འཇིག་པ་འདི་དག་དམིགས་ན་ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་དང་། འཇིག་ པ་དང་གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་དང་གསུམ་ཁོ་ན་གསུངས་ཤེ་ན།འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་དུས་གསུམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མ་འོངས་པའི་དུས་ལ་བརྟེན་ ཏེ་འབྱུང་བ་ཡང་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་གསུངས་སོ།།བྱུང་བ་རྣམས་འདས་པའི་དུས་སུ་ཞིགས་པར་གྱུར་པས་དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདས་པའི་དུས་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཞིགས་པ་ཡང་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་གསུངས་སོ། །གནས་པ་ གང་ཡིན་པ་དང་།གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་གཉིས་ནི་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གནས་པ་ཡང་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཉིད་ན་དམིགས་པ་ཡིན་ལ། སྔ་མ་ལས་ཀྱང་ཕྱི་མ་གཞན་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱང་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཉིད་ན་དམིགས་ པ་ཡིན་པས།དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ལ་བརྟེན་ཏེ། གནས་པ་དང་། གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་གསུངས་སོ། །གང་གི་ཚེ་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ གསུམ་དང་ལྡན་པར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་བྱས་པའི་ཚེ།ཅིའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་ཁོ་ནར་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་ལ་གནས་པ་དང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་སོ་ཞེས་མ་གསུངས་ཤེ་ན། གང་ གི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དང་།གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་གཉི་ག་ཡང་འབྱུང་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པས། །དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་གཉིས་ཆ་གཅིག་ཏུ་མཛད་དེ་འབྱུང་བའི་ཕྱོགས་སུ་རྣམ་པར་བཞག་ ནས་འབྱུང་བར་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།མཚན་ཉིད་གཅིག་ནི་ཆ་གཉིས་པར་རྣམ་པར་གཞག་ནས་འཇིག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གཞན་ཡང་དེ་ནི་མཚན་ཉིད་གང་གིས་ཡིད་འབྱུང་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཉིད་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་ན་སྐྱོ་བ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ།།མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བས་ རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང་།བྱུང་ནས་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཏེ་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བ་ནི་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ། བྱུང་ནས་མེད་པར་འགྱུར་བ་ནི་འཇིག་པ་ཡིན་ནོ།། །།བམ་པོ་གསུམ་པ། སྐྱེ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་དུ་མ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་སྐད་ཅིག་གི་སྐྱེ་བ་དང་། ཉིད་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐྱེ་བ་དང་། མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་སྐྱེ་བ་དང་། སེམས་རྣམ་པ་ཐ་དད་པའི་སྐྱེ་བ་དང་། མི་འདོད་པའི་སྐྱེ་བ་དང་། འདོད་པའི་སྐྱེ་བ་དང་། ངན་པའི་སྐྱེ་བ་དང་། བར་མའི་སྐྱེ་བ་དང་། བཟང་པོའི་སྐྱེ་བ་དང་། བླ་ན ཡོད་པའི་སྐྱེ་བ་དང་།བླ་ན་མེད་པའི་སྐྱེ་བའོ། །དེ་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་པར་སྐྱེ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་གི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་མཐའ་དག་ཡོད་པའམ། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་མ་ཚང་ཡང་རུང་། སེམས་ཅན་གྱི་རིས་དེ་དང་། དེ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ རིས་དེ་དང་དེར་ཕུང་པོ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཐོར་བུ་དང་གཞོན་ནུ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་དག་ནས་རྒས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བར་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ།

如果在有为法中观察到有为法的四种相，即生、老、住、灭这些，为什么世尊只说生、灭、住异这三种呢？诸行是由三时所分别的，因此未来时中从未生而将生起，所以世尊依未来时说生起也是有为法的相。
已生的诸法在过去时中已灭，因此世尊依过去时说灭也是有为法的相。住和异这两种相是由现在时所分别的，如是住也是在现在时中所观察到的，从前者到后者的变异也是在现在时中所观察到的，因此世尊依现在时将住和异合为一，说是有为法的相。
当圣声闻观察有为法具有三相时，为什么说圣声闻只观察诸蕴的生灭而住，而不说观察住和异而住呢？因为生相和住异相这两者都是由生所分别的，所以将这两相合为一，安立在生的方面，说'观察生而住'。
将一相安立为第二分，说'观察灭而住'。此外，由于以何相能生厌离、离欲、解脱，即以作意于此相，观察诸行无常性而生厌离、离欲、解脱，因此唯作意于无常性。无常性也是由未生而生所分别，以及生已而灭所分别，未生而生即是生，生已而灭即是灭。
卷第三。应当了知生的分类有多种，即：刹那生、结生、成就生、心差别生、不欲生、欲生、恶生、中生、善生、有上生、无上生。
其中，诸行刹那刹那生起是刹那生。有一切结缚或结缚不全，从某类有情死后，在某类有情中蕴体形成，是结生。从婴儿、少年等阶段直至老年阶段的变化是成就生。

།དམིགས་པ་དེ་དང་དེས་ཉིན་མཚན་དེ་དང་དེ་ དག་འདས་པ་དང་།སྐད་ཅིག་དང་ཐང་ཅིག་ཡུད་ཙམ་དེ་དང་དེ་དག་འདས་པས་སེམས་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའམ། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའམ། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའམ། འདོད་ཆགས་དང་ བཅས་པའམ།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནས་རྒྱས་པར་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའམ། རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བའི་བར་གྱི་རྣམ་པ་དུ་མ་རྣམ་པ་མང་པོ་སྣ་ཚོགས་སྐྱེ་བ་ནི་སེམས་རྣམ་པ་ཐ་དད་པའི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ངན་འགྲོ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་དང་དུད་འགྲོ་དང་ཡི་དྭགས་ རྣམས་སུ་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་འདོད་པའི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ།།བདེ་འགྲོ་ལྷ་དང་མི་རྣམས་སུ་བདེ་བ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདོད་པའི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ངན་པར་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ནི་ངན་པའི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་བར། མར་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ནི་བར་མའི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་བཟང་པོར་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ནི་བཟང་པོའི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་མངལ་དུ་འཇུག་པ་དང་པོ་ནི་ངན་པའི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ་། །མངལ་དུ་འཇུག་པ་བར་མ་གཉིས་ནི་བར་མའི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ་། ། མངལ་དུ་འཇུག་པ་ཐ་མ་ནི་བཟང་པོའི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ་། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་འབྲས་བུའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ནི་ངན་པའི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་བ་དང་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་འགྲུབ པ་ནི་བཟང་པོའི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ།།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་ཅན་གྱི་ཆོས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་མ་གཏོགས་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ནི་བར་མའི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཅི་ཡང་ མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་དུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ནི་བླ་ན་ཡོད་པའི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ།།འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུད་མཚམས་སྦྱོར་བར་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པའི་འཆི་བ་ཐ་མའི་ཆར་གཏོགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་མ་གཏོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་འདུ་བྱེད་གང་ཅི་ཡང་རུང་བར་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་བླ་ན་ཡོད་པའི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །རྒ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་དུ་མ་ཡོད་པར རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ་ལུས་རྒ་བ་དང་། སེམས་རྒ་བ་དང་། ཚེ་རྒ་བ་དང་། འགྱུར་བ་རྒ་བ་དང་། ལུས་འགྱུར་བ་རྒ་བའོ། །དེ་ལ་སྤྱི་ཅེར་དུ་གྱུར་པ་དང་། མགོ་སྐྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་ཇི་སྐད་མདོ་ལས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་དག་གིས་ལུས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ནི་ལུས་རྒ་ བ་ཞེས་བྱའོ།།བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ཡོངས་སུ་གྱུར་ནས་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་དང་། དགེ་བའི་སེམས་ཡོངས་སུ་གྱུར་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། འདོད་པའི་དོན་རྣམས་ལ་རེ་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ནི་རེ་བ་འབྲས་བུ་མེད་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་སེམས་རྒ་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཉིན་མཚན་དེ་དང་དེ་དག་འདས་པ་དང་སྐད་ཅིག་དང་ཐང་ཅིག་དང་ཡུད་ཙམ་དེ་དང་དེ་དག་འདས་པས་ཚེ་འགྲིབས་པའི་རིམ་གྱིས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་ཟད་པར་གྱུར་པ་ནི་ཚེ་རྒ་བ་ཞེས་ བྱའོ།།དབང་ཕྱུག་གི་བདག་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉམས་པ་དང་། ནད་མེད་པ་དང་། ཁ་དོག་དང་། སྟོབས་དང་། བརྟས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གྱུར་པ་ནི་འགྱུར་བ་རྒ་བ་ཞེས་བྱའོ། །བདེ་འགྲོར་སྐྱེས་ཤིང་ལེགས་པར་འབྱོར་པའི་ལུས་དག་ལས་ཤི་འཕོས་ ནས་ངན་འགྲོ་ངན་པའི་རིས་རྣམས་སུ་ལུས་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ནི་ལུས་འགྱུར་བ་རྒ་བ་ཞེས་བྱའོ།།གང་ལ་བརྟེན་ནས་རྒ་བའི་རྣམ་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་རྒ་བ་གཅིག་པ་ཡང་ཡོད་དེ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་ལ་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་ བའི་རྒ་བ་གང་ཡིན་པའོ།

由于那些所缘，日日夜夜逝去，刹那、须臾、瞬间逝去，心与乐相应，或与苦相应，或与不苦不乐相应，或有贪欲，或离贪欲，乃至广说，或完全解脱，或未解脱等诸多种类、众多差别生起，是为心的差别生。
恶趣中地狱众生、畜生、饿鬼等处的苦生，是为不欲生。善趣中天人的乐生，是为欲生。
欲界中恶劣的显现成就，是为恶生。色界中中等的显现成就，是为中生。无色界中善妙的显现成就，是为善生。
又，第一次入胎是为恶生。中间两次入胎是为中生。最后入胎是为善生。
另外，烦恼及烦恼果法的显现成就，是为恶生。善及善果法的显现成就，是为善生。除善不善果法外，无记法的显现成就，是为中生。
从属于界的诸生开始，乃至无所有处的显现成就，是为有上生。非想非非想处的显现成就，是为无上生。
从属于刹那相续的诸生开始，除阿罗汉最后死亡时的诸蕴外，其余一切有为法的显现成就，皆为有上生。
应知老的差别亦有多种，即：身老、心老、寿老、变化老、身变化老。
其中，身体衰老、头发变白等，如经中广说，身体衰变是为身老。
与乐受相应的心转变为与苦相应，善心转变为烦恼心，对欲境期望的心转变为无果的期望，是为心老。
日日夜夜逝去，刹那、须臾、瞬间逝去，寿命递减，最终完全耗尽，是为寿老。
自在主尊圆满一切衰退，无病、色泽、力量、坚固等变化，是为变化老。
从善趣所生圆满之身死亡后，转生恶趣恶处之身显现成就，是为身变化老。
依于上述所说诸种老相生起的一种老，即诸行刹那刹那变异之老。

།གནས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་དུ་མ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་སྐད་ཅིག་གནས་པ་དང་། རྒྱུན་གནས་པ་དང་། རྐྱེན་དང་འབྲེལ་པས་གནས་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་གཡེང་བར་གནས་པ་དང་། ལུགས་གནས་པའོ། ། དེ་ལ་འདུ་བྱེད་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བའི་དུས་ཙམ་ལ་གནས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དང་དེར་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ལུས་དེ་དང་དེ་དག་ཟས་དེ་དང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཚེ་ཇི་སྲིད་པར་གནས་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་རྣམས་བསྐལ་པ་ཆེན་པོའི་མཐར་ཐུག་པར གནས་པ་ནི་རྒྱུན་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།།བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་རྣམས་དང་། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་རང་རང་གི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གནས་ན་རེ་ཞིག་གནས་པ་ནི་རྐྱེན་དང་། འབྲེལ་བས་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་གཡེང་བར་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡུལ་གཞན་དུ་གྲོང་དང་གྲོང་རྡལ་དང་ཡུལ་འཁོར་དང་། རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་འཁོར་རྣམས་དང་། རྒྱལ་པོ་བཞུགས ས་དང་།བསྐོས་པ་འདུ་བའི་ས་དང་། བཟོ་སྦྱངས་ཀྱི་གནས་རྣམས་དང་། ལག་རུབ་བྱེད་པ་དག་དང་། འཁོར་རྣམས་ལ་སྤྱོད་ཚུལ་རྙིང་པ་དང་བཅས་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ནི་ལུགས་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་དུ་མ་ཡོད་པར་རིག་ པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིག་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། སྐྱེ་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། འབྲལ་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། བྱུང་ཟིན་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་འདུ་བྱེད་སྐྱེས་པ་རྣམས་ འཇིག་པ་ནི་འཇིག་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།འདུ་བྱེད་རྣམས་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །འདུ་བྱེད་འདོད་པ་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་མི་འདྲ་བ་འབྱུང་བ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། ། ཡོ་བྱད་སྡུག་པ་མ་གྱུར་པ་རྣམས་དང་བྲལ་ཞིང་དེ་ལ་དབང་ཉམས་པ་ནི་འབྲལ་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །མི་རྟག་པ་ཉིད་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཉིད་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ད་ལྟར་གྱི་དུས་ན་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་བྱུང་ཟིན་པའི མི་རྟག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།དེ་ལ་འདོད་པ་ལས་ལོངས་སྤྱོད་པ་བག་མེད་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ནི་འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་འབྲལ་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་ཕྲད་དེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་རྒྱས་པར་མྱ་ངན་བྱེད་སྒྱིད་ལུག་པར་བྱེད་ཀྱང་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་སྐྱོ་ བར་ནི་མི་འགྱུར་རོ།།གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་དག་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དེ་དག་ཉིད་ཤས་ཆེར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་སྐྱོ་ཞིང་འདོད་པ་ལས་དབེན་པ་ཙམ་ལ་བརྟེན་ཀྱང་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་འགའ་ལས་སྐྱོ་བར་འགྱུར་གྱི་གཏན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ནི་མི་ རྟག་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལས་གཏན་སྐྱོ་བ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་བར་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ།།འཐོབ་པ་དང་རྙེད་པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་ཅིང་ས་བོན་ཡོངས་སུ་ བརྟས་པ་ནི་འཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།རྣམ་གྲངས་དེས་ན་འཐོབ་པ་ཡང་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་འཐོབ་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པར་གྱུར་ན། དེ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་བའི་རྒྱུའམ། ཡང་ན་ཆོས་དང་མི་འབྲལ་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་གྲང་ན། གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་རྣམས་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་ན་ནི། དེས་ན་ཇི་སྲིད་དུ་ཆོས་དེ་ཐོབ་པར་མ་གྱུར་པའི་སྔ་རོལ་ན་དེའི་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཐོབ་པ་ཡང་མེད་པས་ནམ་ཡང་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་དེ་གཏན་མི་འཐོབ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།

应当了知住的分类有多种，即：刹那住、相续住、缘相应住、不散乱住、规矩住。其中，诸行生起仅于生时的住，称为刹那住。在各处所成就的身体依靠各种饮食而住于寿量之际，以及外在器世间住于大劫之末，称为相续住。乐受、苦受、不苦不乐受，以及善法、不善法、无记法等，当各自的因缘和合时暂时安住，称为缘相应住。心入等持的禅定现前，称为不散乱住。在他方地区，随顺乡村、城邑、地方、王宫眷属、王之住处、官员聚集处、工艺之处、合作之处以及眷属等旧有的行为规范，称为规矩住。
应当了知无常性的分类也有多种，即：坏灭无常性、生起无常性、变异无常性、别离无常性、将生无常性、已生无常性。其中，诸行生已坏灭，称为坏灭无常性。诸行从无而生，称为生起无常性。诸行所欲于现在时不同生起现前一切，称为诸行的变异无常性。与可爱资具分离而失去其权力，称为别离无常性。彼等四种无常性于未来时将要生起，称为将生无常性。于现在时现前，称为已生无常性。
其中，贪著欲乐放逸者遭遇变异无常性和别离无常性时，虽然作意而广生忧愁、懈怠，却不会对诸行生起厌离。其他外道虽多作意彼等无常性而生厌离，仅依远离欲贪，也只是对诸行的某些方面生起厌离，而非究竟。圣声闻则圆满作意一切无常性，乃至对诸行永远厌离而得解脱。
什么是获得、得到和具足？简而言之，为生起因缘所摄持且种子成熟，称为获得。由此同理，应知获得也是假有。若获得是实有，则应成为诸行生起之因，或者成为不离法之因。若成为诸行生起之因，则在尚未获得该法之前，也无有其生起之因的获得，故永远不会生起，如是则成为永远不能获得。

།གལ་ཏེ་ཆོས་དང་མི་འབྲལ་བའི རྒྱུར་འགྱུར་ན་ནི་དེས་ན་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་མགོ་མཉམ་དུ་ཡོད་པའི་།མི་མཐུན་པ་དེ་དག་ཀྱང་མགོ་མཉམ་དུ་ཀུན་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་གཉི་ག་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །ཆོས་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་ སོ་སོར་ངེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་རང་གི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའོ།།འབྲལ་བའི་རྒྱུ་ནི་རྐྱེན་གཞན་མངོན་དུ་གྱུར་པས་རྐྱེན་གཞན་དང་འབྲལ་བའོ། །དེ་ལ་རྐྱེན་བསྒྲུབ་པ་ལ་དབང་བ་ནི་འཐོབ་པ་ཞེས་གདགས་ཏེ། དབང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་དེ་ཆོས་སྐྱེས་ནས་ འགགས་པ་གང་དང་གང་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བར་འདོད་པ་དེ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་རྐྱེན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ཡང་འཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཐོབ་པ་དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ས་བོན་དང་ལྡན་པ་དང་། དབང་དང་ལྡན་ པ་དང་།ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་བཙལ་བར་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ས་བོན་རེ་ཞིག་ཞི་གནས་ཀྱི་ཉམས་པས་ཀྱང་ཉམས་པར་མ་བྱས་ལ། འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་མ་བཅོམ་པ་དང་། དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་བཅད་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྷར་ལོག་པར་ལྟ་བས་ཉམས་པར་མ་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ས་བོན་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཇི་སྲིད་དུ དེའི་ས་བོན་དེ་ཉམས་པར་མ་བྱས་ཤིང་ཡང་དག་པར་མ་བཅོམ་པ་དེ་སྲིད་དུ་དེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའམ།ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བའི་ཆོས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བས་བསྐྱེད་པ་རྣམས་དང་ལུང་དུ་ མ་བསྟན་པ་དེ་དག་ཁ་ཅིག་གི་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒྱུ་ས་བོན་ཡོངས་སུ་བརྟས་པ་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ནི་དབང་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ།།ད་ལྟར་གྱི་ཆོས་རྣམས་མངོན་སུམ་གྱི་དངོས་པོས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འགྲུབ་པ་ནི་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སྲོག་ གི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་དེ་དང་དེར་ལུས་མངོན་པར་གྲུབ་པ་གནས་པའི་དུས་ངེས་པ་འཕངས་པ་ནི་ཚེ་དང་སྲོག་དང་སྲོག་གི་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཡང་རབ་ཏུ་དབྱེ་ན་ངེས་པ་དང་། མ་ངེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དང་། རྗེས་སུ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡུན་ཐུང་བ་དང་། ཡུན་རིང་བ་དང་། མཐར་ཐུག་པ་དང་། མཐར་ཐུག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། རང་གིས་དབང་བསྒྱུར་བ་དང་། རང་གིས་དབང་བསྒྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལ་འཛམ་བུའི་གླིང་པའི་མི་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་མ་གཏོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་སྐྱེ་བའི་གནས་ན་ནི་ཚེ་ངེས པ་ཡིན་ནོ།།འདི་ན་ནི་ལན་འགའ་ནི་ཡུན་རིང་སྟེ་དཔག་ཏུ་མེད་དོ། །ལན་འགའ་ནི་ཡུན་ཐུང་ངོ་། །བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་དག་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ཚེ་སོ་སོར་ངེས་པ་བཞིན་དུ་གཏན་དུ་རྗེས་སུ་འཇུག་སྟེ། བར་མ་དོར་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པ་མེད་པས་རྗེས་སུ་འཇུག་ པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་གཞན་པ་ཐམས་ཅད་ན་ནི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འཛམ་བུའི་གླིང་ན་མི་ཚེ་ལོ་བཅུ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ནི་ཡུན་ཐུང་བ་ཡིན་ནོ། །དུད་འགྲོ་ཁ་ཅིག་གི་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། འདི་ལྟར་དུད་འགྲོ་ཁ་ཅིག་གི་ཚེ་ནི་ཉིན་ཞག་གཅིག་ཏུ་སྣང་ལ། ཁ་ཅིག་ གི་ཚེ་ནི་ཉིན་ཞག་གཉིས་དང་།གསུམ་དང་བཅུའི་བར་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དུ་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ནི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་ཐུབ་པས་ཡུན་རིང་པོ་ཡིན་ནོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་དང་། སློབ་པ་གང་དག་ཚེ་ འདི་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་དང་།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་སྲིད་པ་ཐམས་གང་དག་ཡིན་པ་དག་གི་ཚེ་ནི་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་དག་གི་མཐར་ཐུག་པ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་དག་ཚེའི་འདུ་བྱེད་གཏོང་བ་དང་།སྤེལ་བར་སྤྱོད་པ་དག་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོ་ལ་རང་གིས་དབང་བསྒྱུར་བ་ཡིན་ནོ།

如果成为不离法之因，则由此所有善法、不善法和无记法都会平等获得，那些不相应的也会平等生起，因此两者都不合理。诸法生起之因是由各自决定的缘所摄持的自种子。离散之因是由其他缘显现而离开其他缘。其中，于缘的成就有主导力即称为获得，依靠该主导力，补特伽罗对已生已灭的任何法想要现前，为了生起它而迅速成办缘，因此这也称为获得。
此获得略说应当了知有三种：具种子、具主导力和具生起。其中，首先烦恼、无记和生得善法不加寻求而生起者，其种子尚未被止观所损，也未被圣道所摧，诸善法中如未被断善根者的邪见所损者，称为具种子。如是，只要其种子未被损坏和摧毁，则称为具有彼烦恼等法的生起或不生起。
由加行所生的善法和无记法，某些由生起之缘的因种子圆满摄持者，称为具主导力。现在诸法以现前事相由自相成就者，称为具生起。
其中，命根是什么？由往昔业于彼彼处所成就身体住世的决定时限，称为寿、命和命根。此又细分为决定与不决定、相续与不相续、短暂与长久、究竟与非究竟、自在与不自在。其中，除了阎浮提人的寿命外，其他生处的寿命是决定的。此处有时长久无量，有时短暂。
北俱卢洲中，如寿命各别决定般恒常相续，因为无有中夭，故为相续。除此之外一切皆为不相续。阎浮提中十岁人的寿命是短暂的。某些旁生也与此相似，如某些旁生寿命仅现一日，某些则现二日、三日乃至十日。
生于无想非想处众生的寿命为八万大劫，故为长久。诸阿罗汉、学人中于此生当般涅槃法者，及一切凡夫有者的寿命是究竟的。除此之外应知为非究竟。阿罗汉、如来及能舍寿行、增寿行的诸菩萨，于命根是自在的。

།དེ་ལས་གཞན་པ་དག་ནི་རང་གིས་དབང་བསྒྱུར་བ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རིགས་མཐུན་པ་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་ སྐྱེ་བའི་གནས་དེ་དང་དེར་སེམས་ཅན་ཁམས་མཚུངས་པ་དང་འགྲོ་བ་མཚུངས་པ་དང་།སྐྱེ་གནས་མཚུངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་དང་ན་ཚོད་དང་། རང་བཞིན་དང་བོང་ཚོད་མཚུངས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་དེ་དང་དེས་འདྲ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རིས་མཐུན་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་ མཐུན་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ།།དེ་ལ་སེམས་ཅན་གང་དག་ཁམས་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཐུན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། ཁམས་གཅིག་ཏུ་སྐྱེས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་རྣམས་སོ། །འགྲོ་བ་རིས་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཐུན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འགྲོ་བ་གཅིག་ཏུ་སྐྱེས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་ རྣམས་སོ།།སྐྱེ་གནས་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཚུངས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། སྐྱེ་གནས་གཅིག་ཏུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་གང་དག་ཡིན་པ་རྣམས་སོ། །རིགས་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཐུན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། རིགས་གཅིག་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་རྣམས་སོ། ། གང་དག་ཁ་དོག་དང་། ཆུ་ཞེང་དང་། སྒྲ་བརྗོད་པ་དང་། འཚོ་བ་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཐུན་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ། །སེམས་ཅན་གང་དག་ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཐུན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་སྲོག་གཅོད་པ་རྣམས་སྲོག་གཅོད་པ་དག་དང་མཐུན་པ་ནས་རྒྱས པར་ལོག་པར་ལྟ་བ་རྣམས་ལོག་པར་ལྟ་བ་དག་དང་མཐུན་པའི་བར་དང་།སྲོག་གཅོད་པ་སྤངས་པ་རྣམས་སྲོག་གཅོད་པ་སྤངས་པ་དག་དང་མཐུན་པ་ནས། རྒྱས་པར་ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་རྣམས་ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་དག་དང་མཐུན་པའི་བར་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ནས་དགྲ་ བཅོམ་པ་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་དག་དང་།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་དང་མཐུན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་དང་མཐུན་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དག་དང་མཐུན་པའོ། །དེ་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་ བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན།ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་ས་བོན་རྣམས་ཡང་དག་པར་མ་བཅོམ་པ་ཙམ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་ རིགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང་།ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་དང་ལྡན་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ལ་ཚོགས་པ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་དེ་དང་དེ་དག་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་གང་དག་རྒྱུར་གྱུར་པ་དང་། གང་དག་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པ་ དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ཉིད་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །དེ་ཡང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ན། ཚོར་བ་རྣམས་མྱོང་བའི་ཚོགས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ་དང་། རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བའོ། །ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཚོགས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་དང་། སྲེད་པའི རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ་ནས་རྒྱས་པར་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤིའི་བར་དག་གོ།།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གནས་པའི་ཚོགས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཟས་བཞི་དང་སྲོག་གི་དབང་པོའོ། །བཟོའི་གནས་རྣམས་འགྲུབ་པའི་ཚོགས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བཟོ་ཤེས་པ་དང་། དེ་དང་ལྡན་པའི་ལས་ཀྱི་ཡོ་བྱད་དང་སྐྱེས་བུའི་རྩལ་ལོ། །རྣམ་པར་དག་པའི་ཚོགས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་དང་གཞན་གྱི་འབྱོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཁོམ་པ་བཅུ་གཉིས་འདུས་པའོ། །བརྡར་བཏགས་པའི་ཚོགས་པ་གཞན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བློ་གཅིག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མི་མཐུན་པ་མེད་པ་དང་། མི་འཐབ་པ་དང་། མི་རྩོད་པ་དང་། མི་འཕྲོད་པ་མེད་པ་པའོ་། །དེ་ལ་མིང་གི་ཚོགས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འདོགས་པ་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་འདོགས་པ་ལས་བརྩམས ཏེ།རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་མིང་ཙམ་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་མིང་གི་ཚོགས་རྣམས་ཞེས་བྱའོ།

除此之外的其他，应当了知不是自己所能掌控的。其中什么是同类？简而言之，在各个出生之处，诸有情界相同、趣相同、生处相同者的种姓、年龄、本性、体量相同等，凡是具有这些相同支分的，即是同类，也称为有情相同。
其中有些有情是以界相同而相同的，即是生于同一界中的诸有情。有些是以趣相同而相同的，即是生于同一趣中的诸有情。有些是以生处相同而相同的，即是显现成就于同一生处的诸有情。有些是以种姓相同而相同的，即是依止于同一种姓的诸有情。
有些是以颜色、形状、语言、生计相同而相同的。有些有情是以功德和过失相同而相同的，即如杀生者与杀生者相同，乃至邪见者与邪见者相同；离杀生者与离杀生者相同，乃至正见者与正见者相同；从预流果乃至阿罗汉、独觉之间，与预流果等相同；诸菩萨与诸菩萨相同；诸如来与诸如来相同。
其中什么是凡夫性？三界所行的见所断法的种子未被真实摧毁的程度，即称为凡夫性。这又简要分为四种：即属于决定不般涅槃种姓者、属于声闻种姓者、具有独觉种姓者、具有如来种姓者。
其中什么是聚集？为了生起种种法，凡是作为因的和作为缘的一切和合，即称为聚集，也称为俱有因。这又细分之，有诸受的感受聚集，即如六处缘、色等缘、作意等缘的触，以及触缘受。
又有有的显现成就聚集，即如无明缘行，乃至受缘爱、爱缘取，广说乃至生缘老死等。又有六处安住的聚集，即如四食和命根。又有工巧处成就的聚集，即如工巧智、与之相应的作业工具和士夫之力。又有清净聚集，即如自他圆满等十二闲暇和合。
又有其他假立的聚集，即如依诸有情心意一致而言无不调顺、无争斗、无诤论、无不和谐。其中什么是名聚？从诸法的自性施设和自相施设开始，为了随后施设言说，执取遍计而安立为仅仅是名称的，这些即称为名聚。

།ཚིག་གི་ཚོགས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་བཏགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་བྱེ་བྲག་ཏུ་འདོགས་ པ་ལས་བརྩམས་ཏེ།ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་སྤྲོས་པ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ནི་ཚིག་གི་ཚོགས་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །ཡི་གེའི་ཚོགས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་ཀྱི་བརྟེན་གྱི་དངོས་པོར་ཡི་གེའི་འབྲུའི་ ཚོགས་རྣམས་ནི་ཡི་གེའི་ཚོགས་རྣམས་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཤེས་བྱ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལ། ཐམས་ཅད་ལས་བསྡུས་པ་ནི་ཡི་གེའོ། །འབྲིང་ནི་མིང་ངོ་། །རྒྱས་པ་ནི་ཚིག་གོ། །ཡི་གེ་ཙམ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་སྒྲ་ཙམ་སོ་སོར་རིག་པར་འགྱུར་གྱི་དོན་ནི་འགའ་ཡང་སོ་སོར་རིག་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། མིང་ལ་བརྟེན་པས་ནི་ཆོས་དེ་དང་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པ་དང་སྒྲ་ཡང་སོ་སོར་རིག་པར་འགྱུར་གྱི། ཆོས་མང་པོ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་སོ་སོར་རིག་པར་ནི་མི་འགྱུར་རོ། །ཚིག་གི་ཚོགས་ལ་བརྟེན་པས་ནི་ཐམས་ཅད་སོ་སོར་རིག་པར་བྱའོ། །མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག གི་ཚོགས་དང་།ཡི་གེའི་ཚོགས་དེ་དག་ཀྱང་རིག་པའི་གནས་ལྔ་པོ་ནང་གི་རིག་པ་དང་། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རིག་པ་དང་། སྒྲའི་རིག་པ་དང་། གསོ་བའི་རིག་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་བཟོ་དང་ལས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་རིག་པ་དག་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ཡིན་པར་ རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་འཇུག་པ་གང་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ནི་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཇུག་པ་དེ་ཡང་ས་བོན་གྱི་འཇུག་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ས་བོན་དང་བཅས་པའི་ཆོས་མངོན་དུ་མ་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །དབང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་ འཇུག་པ་ཡང་ཡོད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ས་བོན་ཉམས་པར་བྱས་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ས་བོན་དང་འབྲས་བུའི་འཇུག་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ས་བོན་དང་བཅས་པ་དང་ས་བོན་ཉམས་པར་མ་བྱས་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །མིང་ གི་རྒྱུན་གྱི་འཇུག་པ་ཡང་ཡོད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ་ཕུང་པོ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་བཞི་པོ་རྣམས་ཀྱིའོ། །གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱི་འཇུག་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་གཟུགས་ཅན་བཅུ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་ཀྱིའོ། ། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱི་འཇུག་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱིའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱི་འཇུག་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་གཟུགས་ན་ཡོད་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱིའོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱི་འཇུག་པ ཡང་ཡོད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱིའོ། །བདེ་བའི་རྒྱུན་གྱི་འཇུག་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་བདེ་བའི་ཚོར་བ་རྟེན་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །སྡུག་བསྔལ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུན་གྱི་འཇུག་པ་ ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ།།དགེ་བའི་རྒྱུན་གྱི་འཇུག་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་འདུ་བྱེད་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱིའོ། །མི་དགེ་བའི་རྒྱུན་གྱི་འཇུག་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་འདུ་བྱེད་མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྒྱུན་གྱི་ འཇུག་པ་ཡང་ཡོད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ་འདུ་བྱེད་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །མཐུན་པའི་རྒྱུན་གྱི་འཇུག་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལུགས་སུ་འབྱུང་བའིའོ། །མི་མཐུན་པའི་རྒྱུན་གྱི་འཇུག་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལུགས་སུ་མི་འབྱུང་བའིའོ།།དེ་ལ་སོ་སོར་ངེས་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་། ཐོག་མ་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་དུས་ནས་བཟུང་སྟེ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སྣ་ཚོགས་མ་འདྲེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ ཆོས་ཉིད་སོ་སོར་ངེས་པའོ།།དེ་ལ་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པ་སོ་སོར་ངེས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལུགས་སུ་འབྱུང་བ་དང་། ལུགས་སུ་མི་འབྱུང་བའིའོ།

什么是句聚？就是依据以自相安立的诸法，从差别安立开始，安立功德与过失、杂染与清净的戏论，这称为句聚。
什么是字聚？作为名聚和句聚所依的事物的字母聚，称为字聚。在所知所诠的事物中，最简略的是字，中等的是名，广大的是句。
仅仅依靠字，只能了知声音，而不能了知任何意义。依靠名，能了知彼彼诸法的体性和声音，但不能了知诸多法的分别。依靠句聚，则能了知一切。
应当了知，名聚、句聚和字聚也是依据五明处——内明、因明、声明、医方明和工巧明而假立的。
什么是流转？诸行的因果相续不断，称为流转。流转又有种子流转，即具有种子的未现行诸法的流转。
也有势力流转，即已损坏种子而具有现行的诸法的流转。也有种子和果的流转，即具有种子且未损坏种子而具有现行的诸法的流转。
也有名相续流转，即四种非色蕴的流转。也有色相续流转，即内外十种色处和法处所摄色的流转。
也有欲界相续流转，即欲界诸行的流转。也有色界相续流转，即色界诸行的流转。也有无色界相续流转，即无色界诸行的流转。
也有乐相续流转，即具有所依的乐受的流转。苦受和不苦不乐受的相续流转也应当如是了知。
也有善相续流转，即善诸行的流转。也有不善相续流转，即不善诸行的流转。也有无记相续流转，即无记诸行的流转。
也有顺行相续流转，即缘起顺行的流转。也有逆行相续流转，即缘起逆行的流转。
什么是决定？诸如来出世与否，从无始时来，诸法因果种种不杂的法性决定。
其中也有流转还灭决定，即缘起的顺行与逆行。

།ཆོས་ཐམས་ཅད་སོ་སོར་ངེས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེ་མཆེད་ བཅུ་གཉིས་པོ་རྣམས་ཀྱི་དེ་ལས་གང་ན་ཡང་མེད་དེ་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་པའོ།།ཚོར་བ་སོ་སོར་ངེས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཚོར་བ་གསུམ་པོ་དག་གི་དེ་དག་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་ལ་དེ་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་པའོ། །གནས་པ་སོ་སོར་ངེས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ ལུས་ཐམས་ཅད་ཚེ་ཇི་སྲིད་པ་དང་།ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་བསྐལ་པ་ཆེན་པོར་གནས་པའོ། །བོང་ཚོད་སོ་སོར་ངེས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་སེམས་ཅན་སྐྱེ་བའི་གནས་གཟུགས་ཅན་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་བོང་ཚོད་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་གླིང་བཞི་ བ་རྣམས་ཀྱི་ཚད་སོ་སོར་ངེས་པའོ།།དེ་ལ་སྦྱོར་བ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་དེ་དང་དེ་དག་གི་ཀུན་དུ་ཐ་སྙད་གདགས་པ་དང་། རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། སོ་སོར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་ན་རིགས་པ་བཞི་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། ལྟོས་ པའི་རིགས་པ་དང་།བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་དང་། འཐད་པས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་དག་ནི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རིགས་པ་དེ་དག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མགྱོགས་པ་ གང་ཞེ་ན།འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པའི་ཚུལ་གྱིས་མྱུར་དུ་འགྲོ་ཞིང་རྒྱུ་བ་ཉིད་ནི་མགྱོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པའི་མགྱོགས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་མྱུར་དུ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའོ། །སེམས་ཅན་ ས་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟུལ་བའི་མགྱོགས་པ་ཡང་ཡོད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ་མི་དང་གླང་པོ་ཆེ་དང་རྟ་ལ་སོགས་པའིའོ། །སེམས་ཅན་བར་སྣང་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་མགྱོགས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་བྱ་རྣམས་དང་། བར་སྣང་ལ་གནས་པའི་ལྷ་དང་གནོད་སྦྱིན་ལ་སོགས་ པའིའོ།།སྒྲ་སྐད་ཀྱི་མགྱོགས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་སྒྲ་འབྱུང་བའིའོ། །ཆུའི་མགྱོགས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཆུ་ཀླུང་གི་རྒྱུན་ལ་སོགས་པའི་འབབ་པ་ཉིད་དོ། །མེའི་མགྱོགས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་བསྲེག་བྱའི་མེའི་འགྲོ་བ་ཉིད་དོ། །རླུང་གི་ མགྱོགས་པ་ཡང་ཡོད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ་རླུང་གི་ཚོགས་ཆེན་པོའི་རྒྱུན་གྱིའོ། །ཤུགས་ཀྱི་མགྱོགས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་མདའ་དང་། འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་འཕངས་པའིའོ། །ཤེས་པའི་མགྱོགས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཤེས་ རབ་མྱུར་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་བྱ་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིའོ།།རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མགྱོགས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་འགྲོ་བའི་ལུས་འགྲོ་བ་དང་། ཡིད་མགྱོགས་པའོ། །དེ་ལ་གོ་རིམས་གང་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུད་སོ་སོ་བདག་ ལ་རེ་རེ་ནས་གོ་རིམས་སྔ་ཕྱིས་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གོ་རིམས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་འཇུག་པའི་གོ་རིམས་ཀྱང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། །མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྒྱས་པར་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤིའི་བར་དུའོ། །ལྡོག་པའི་ གོ་རིམས་ཀྱང་ཡོད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ་མ་རིག་པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་འགག་ཅེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་སྐྱེ་བ་འགགས་པས་རྒ་ཤི་འགག་པའི་བར་དུའོ། །ཁྱིམ་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་དང་། གནས་པའི་གོ་རིམས་ཀྱང་ཡོང་དེ། འདི་ ལྟ་སྟེ།ནང་པར་སྔར་ལྡང་བ་དང་ལུས་ཀྱི་བྱི་དོར་བྱ་བ་དང་། གོས་བགོ་བ་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་དག་ལ་འཇུག་པ་དང་། བརྩལ་བ་དང་། ཁྲུས་བྱ་བ་དང་། བྱུག་པ་བྱ་བ་དང་། མེ་ཏོག་ཕྲེང་བ་བཅིང་བ་དང་། ཟས་དང་སྐོམ་བསྟེན་པ་དང་། ཉལ་བ་ནི་ཁྱིམ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ བ་དང་གནས་པའི་གོ་རིམས་ཡིན་ནོ།

一切法都有各自的确定性，即：十二处中，没有超出这些，也没有多余的。感受也有各自的确定性，即：三种感受中，没有超出这些，也没有多余的。住处也有各自的确定性，即：一切身体随寿命长短而住，外在事物则住于大劫中。体量也有各自的确定性，即：有形众生在各处所出生者的身体大小，以及外在四大洲的大小都各自确定。
其中何为相应？对于这些法的一切名言施设、安立和各别了知的方法，即称为相应。细分之下有四种道理，即：观待道理、作用道理、证成道理和法尔道理，这些称为相应。这些道理的细分如声闻地中所说般当知。
其中何为迅速？诸行生灭方式的快速运行即称为迅速。其中诸行的运行迅速也存在，即：诸行的快速生灭。地上众生的缓慢迅速也存在，即：人、象、马等的迅速。空中众生的迅速也存在，即：诸鸟和空居天、夜叉等的迅速。
声音的迅速也存在，即：声音发出的迅速。水的迅速也存在，即：江河水流等的流动。火的迅速也存在，即：燃烧之火的运行。风的迅速也存在，即：大风群的流动。势力的迅速也存在，即：箭、轮等发射的迅速。智慧的迅速也存在，即：瑜伽师以敏锐的智慧分析所知的迅速。神通的迅速也存在，即：具大神通者以神通行进的身体移动和意念迅速。
其中何为次第？诸行相续各自一一前后运行的顺序即称为次第。其中生起次第也存在，即：从'无明缘行'乃至广说'生缘老死'。还灭次第也存在，即：从'无明灭则行灭'乃至广说'生灭则老死灭'。在家人与出家人的行止住所的次第也存在，即：清晨早起、身体清洁、穿衣、从事各种工作、运动、沐浴、涂香、戴花鬘、饮食、睡眠，这是在家人的行止住所的次第。

།ཤམ་ཐབས་བགོ་བ་དང་། བསོད་སྙོམས་ཀྱི་ཕྱིར་གྲོང་དུ་འཇུག་པ་དང་། མཐར་ཆགས་སུ་རྒྱུ་བ་དང་། བསོད་སྙོམས་བླངས་ནས་ཕྱིར་འབྱུང་བ་དང་། འདུག་སྟེ་ཟས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱ་བ་དང་། ལག་པ་བསྙལ་ཞིང་ལྷུང་བཟེད་བཀྲུ་བ་དང་། ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་ལ་འདུག་པ་དང་། ལུང་ནོད་པ་དང་། ཁ་ཏོན་དང་ཚུལ་བཞིན་བསམ་པར་བྱ་བ་དང་། ཉིན་མོ་འཆག་པ་དང་འདུག་པ་དག་གིས་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་སེམས་རྣམ་པར་སྦྱང་བ་དང་། མཚན་མོའི་གུང་ཐུན་ལ་ཉལ་བ་ལ་བསྟེན་པ་དང་། ཐུན ཐ་མ་ལ་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་ལྡང་བ་དང་།ཤམ་ཐབས་བགོ་བ་དང་། ལུས་ཀྱི་བྱི་དོར་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དགེ་འདུན་ལ་རྒན་རིམས་ཀྱིས་འདུད་པའི་ལས་བྱ་བ་དང་། གནས་སུ་གནས་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་ནོད་པ་དང་། མལ་ཆ་དང་སྟན་དང་། གནས་དང་རྙེད་པ་ ནོད་པ་དང་།ཡོངས་སུ་བྲིམ་པ་འདི་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་དང་གནས་པའི་གོ་རིམས་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་གོ་རིམས་ཀྱང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་བྱིས་པ་དང་གཞོན་ནུ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་བརྒྱད་པོ་དག་རིམ་གྱིས་འབྱུང་ བའོ།།མངོན་པར་རྟོགས་པའི་གོ་རིམས་ཀྱང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་རིམ་གྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་གོ་རིམས་ཀྱང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་ པ་དགུ་པོ་དག་ལ་རིམ་གྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ།།བསླབ་པའི་གོ་རིམས་ཀྱང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བརྟེན་པའི་གོ་རིམས་ཀྱིས་ལྷག་པའི་སེམས་སྐྱེ་བ་དང་ལྷག་པའི་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་སྐྱེ་བའོ། །དེ་ལ་དུས་གང་ཞེ་ན། ཉི་མ་འཆར་བ་དང་ནུབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་དུས་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་དང་། ཉེ་བར་མཚོན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། དུས་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་དང་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དུས་ཚིགས་དང་། ལོ་དང་། ཟླ་བ་དང་། ཟླ་བ་ཕྱེད་དང་། ཉིན་མོ་དང་། མཚན་མོ་དང་། སྐད་ཅིག་དང་། ཐད་ཅིག་དང་། ཡུད་ཙམ་རྣམས་དང་། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་དུས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རྣམ་གྲངས་གང་ཞེ་ན། རྫས་ཐ་དད་པ་དང་བགྲང་པའི་ཚད་ཡོངས་སུ་ཆད་པ དང་།ཉེ་བར་མཚོན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་གྲངས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་གྲངས་གཅིག་དང་། གྲངས་གཉིས་དང་། དེ་ཕན་ཆད་ཀྱི་གྲངས་མང་པོ་དང་། མཐར་ཐུག་པའི་གྲངས་གྲངས་མེད་པ་སྟེ། དེ་ཕན་ཆད་བགྲང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གྲངས་སུ་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་ མཐར་ཐུག་པའི་གྲངས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ས་བོན་གང་ཞེ་ན། ས་བོན་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་རྫས་གཞན་མེད་དེ། འདུ་བྱེད་དེ་ལྟར་གྱུར་པ་དང་། དེ་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། དེ་ལྟར་གནས་པ་དེ་དག་ཉིད་ལ་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བར་ཟད་དེ། འབྲས་བུ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། ། འདི་ལ་འབྲས་བུ་དང་ས་བོན་འདྲེས་པར་ཡང་མི་ལྟ་སྟེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་རྣམས་ལས་བརྩམས་པ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་ལ། འདུ་བྱེད་མ་འོངས་པ་རྣམས་ལས་བརྩམས་པ་དེ་ནི་ས་བོན་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ས་བོན་གང་ལས་བརྩམས པ་འབྲས་བུ་ནི་དེ་ལས་བརྩམས་པ་མ་ཡིན་ལ་།འབྲས་བུ་གང་ལས་བརྩམས་པ་ས་བོན་ཡང་དེ་ལས་བརྩམས་པ་དེ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ས་བོན་དང་འབྲས་བུ་འདྲེས་པར་མི་བལྟའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་འབྲས་དང་ནས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་མྱུ་གུ་དང་། སྡོང་བུ་ དང་།འདབ་མ་ལ་སོགས་པ་ས་བོན་དེ་དག་ནི་དེ་དག་ལ་ངེས་པར་བརྟགས་ཤིང་། ངེས་པར་བརྟགས་ནས་ཀྱང་དེ་དག་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་གནས་གཞན་མི་དམིགས་ཏེ། འབྲས་དང་ནས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་དེ་ལྟར་གྱུར་པ་དང་། དེ་ལྟར་བྱུང་བ་དང་ དེ་ལྟར་གནས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ།དེ་ལ་ཡང་ཚུལ་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།

穿着下裙，为了乞食进入村庄，按次第行走，得到乞食后返回，坐下进行饮食，洗手并清洗钵盂，安住于内心正定，听受教法，诵经并如理思维，白天经行和安坐以净化能障碍心的诸法，夜晚中分时入睡，最后时分迅速起身，
穿着下裙，清洁身体，如是按照年龄大小向僧众礼敬，住于住处，如法受用，床具和坐具，住处和所得资具，分配受用，这是出家众安住行为的次第。
也有成就的次第，即婴儿、少年等八个阶段次第生起。
也有证悟的次第，即苦等四圣谛次第证悟。
也有禅定的次第，即次第入于九种次第定。
也有学处的次第，即依增上戒次第生起增上心，依增上心生起增上慧。
其中何为时间？依日出日落而言有时间的划分和标示，依诸行生灭而言有时间的划分和标示，即季节、年、月、半月、昼、夜、刹那、须臾、瞬间等，以及过去、未来、现在等时间。
其中何为数量？依不同事物和计数的限量划分和标示称为数量。即一数、二数，及其以上的多数，乃至究竟数无数，其上不能再入于一切数量之数，故称究竟数。
其中何为种子？种子非离诸行别有他体，即彼等诸行如是形成、如是生起、如是安住，称为种子，亦称为果。
于此不应视为果与种子混杂。为何？依过去和未来诸行而言称为果，依未来诸行而言唯称为种子。如是，所依之种子非即所依之果，所依之果亦非即所依之种子，故不应视种子与果混杂。
譬如稻麦等事物的芽、茎、叶等种子，于彼等观察，观察后亦不见离彼等别有他处，依稻麦等事物如是形成、如是生起、如是安住而生起，于此亦应如是了知。

།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་ས་བོན་ཉམས་པར་བྱས་པ་ནི་བཤད་ཟིན་ན། དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་ས་བོན་ཉམས་པར་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། དགེ་བ་དང་མི་མཐུན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། གུས་པར་བྱེད་པས་སྟོན་པ་ནི་ཉམས་པར་བྱེད་པ་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་ལོག་པར་ལྟ་བ་མང་དུ་བྱེད་པ་ནི་ཉམས་པར་བྱེད་པ་གཉིས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་གཞན་མུ སྟེགས་ཅན་དག་གི་ལྟ་བུའོ།།ལོག་པར་ལྟ་བས་སྐུར་བ་འདེབས་པ་མང་དུ་བྱེད་པ་ནི་ཉམས་པར་བྱེད་པ་གསུམ་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡང་དག་པར་བཅད་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བུའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་ས་བོན་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་ནི་ཉམས་པར་ བྱེད་པ་ཉེས་པ་བརྗོད་པ་བཞི་པ་ཡིན་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།ས་བོན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ན་རྣམ་པ་དགུ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པ་དང་། འབྲས་བུ་མ་བསྐྱེད་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཉེ་བར་གནས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཉེ་བར་མི་གནས་པ་དང་། ཆུང་ངུ་ དང་།འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་དང་། ཉམས་པ་དང་། ཉམས་པར་མ་བྱས་པའོ། །དེ་ལ་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་ཉེ་བར་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་མ་བསྐྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ འབྲས་བུ་ཉེ་བར་མི་གནས་པ་ཡིན་ནོ།།འབྲས་བུ་ཉེ་བར་མི་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་མ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆུང་ངུ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྒོམ་པ་མཐར་མ་ཕྱིན་པས་ཤས་ཆེར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འབྲིང་ཡིན་ ནོ།།མཐར་ཕྱིན་པས་ཤས་ཆེར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ། །ཉམས་པ་དང་། ཉམས་པར་མ་བྱས་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ས་བོན་མདོར་བསྡུས་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ས་བོན་མདོར་བསྡུས་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། བག་ཆགས་དེ་ཡང་རྫས་སུ་ཡོད་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པའོ། །དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ནི་ཆོས་དེ་དག་ལ་གཞན་དང་གཞན་མ་ཡིན་པའི མཚན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་མི་བྱ་བ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་གནས་ངན་ལེན་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་བག་ཆགས་དེས་ས་བོན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་། དེ་ཡང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་གནས་ངན་ལེན་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་ན། དེ་ལྟར་ ན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་བའི་ས་བོན་གང་ཡིན།དེ་དག་སྐྱེ་བའི་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པར་ནི་མི་རུང་ངོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་རྐྱེན་གྱི་ས་བོན་དང་ལྡན་པར་སྐྱེ་བའི་ བག་ཆགས་བསགས་པའི་ས་བོན་དང་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་བག་ཆགས་བསགས་པའི་ས་བོན་དང་ལྡན་པར་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་གང་ཟག་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རིགས་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། གང་ཟག་ཡོངས་སུ་མྱ་ ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རིགས་རྣམ་པར་གཞག་པ་མཛད་དེ།འདི་ལྟར་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་སྨྲས་པ། སྒྲིབ་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་བྱེ་བྲག་གི་ཕྱིར་ཏེ། གང་དག་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་རྐྱེན་རྟོགས་པར་ བྱ་བ་ལ་གཏན་དུ་སྒྲིབ་པའི་ས་བོན་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རིགས་དང་ལྡན་པར་རྣམ་པར་གཞག་ལ།གང་དག་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རིགས་དང་ལྡན་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །གང་དག་ ལ་དེ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ས་བོན་གཏན་དུ་བ་ལུས་ལ་ཞེན་པ་ཡོད་ལ།ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའི་ས་བོན་ནི་མེད་པ་དེ་དག་ལས་ཁ་ཅིག་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ཡིན་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།

已经说明了烦恼法的种子损坏，那么什么是善法种子的损坏呢？与善法不相应的烦恼法经常作和恭敬作而显示，这是第一种损坏。
执著邪见为最胜和多作邪见是第二种损坏，就像外道等那样。
以邪见多作诽谤是第三种损坏，就像断善根者那样。
完全摧毁烦恼法种子是第四种过失损坏，如前所述。
当这些种子全部归纳时，应知有九种：生起果报的、未生起果报的、果报近住的、果报不近住的、小的、中的、大的、已损坏的、未损坏的。
其中，能生起果报的就是果报近住的，果报近住的就是能生起果报的。未生起果报的就是果报不近住的，果报不近住的就是未生起果报的。
住于自性的是小的，由于修习善法和不善法未究竟而增盛的是中的，由于究竟而增盛的是大的。已损坏和未损坏如前所述。
也应说明种子略说的安立。什么是种子略说的安立？即是一切法遍计所执自性的执著习气，存在于阿赖耶识中，这习气是实有的和世俗有的。
其中世俗有的对于这些法不应说是异相和非异相的特征，就像真如那样。这也应说是遍行的随眠。
如果这习气摄集一切种子，也称为遍行随眠，那么出世间法生起的种子是什么？它们生起的种子体性是随眠性质的是不合理的。
答：出世间法是依缘真如的缘的种子而生起的，不是依积集习气的种子而生起的。
如果不是依积集习气的种子而生起，那为什么安立三种般涅槃法性的种姓和不般涅槃法性的种姓？因为一切都有缘真如的缘。
答：因为有障碍和无障碍的差别。对于那些有永远障碍证悟缘真如的缘的种子的人，安立为具有不般涅槃法性的种姓；对于那些不是这样的人，安立为具有般涅槃法性的种姓。
对于那些永远有所知障种子执著身体，而没有烦恼障种子的人，其中有些安立为声闻种姓，有些安立为独觉种姓。

།གང་དག་ལ་ དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་ཅན་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ནི་གནས་གྱུར་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་ལས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཀུན་གཞི་ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་དང་།ཀུན་གཞི་མ་ཡིན་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་དང་། སྤྲོས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།། །།བམ་པོ་བཞི་པ། དེ་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། དགེ་ བ་དང་།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་ལུས་དང་། ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ལམ་མི་དགེ་བ་བཅུ་པོ་མ་སྤངས་པ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། ལུས་ཀྱི་ལས་དང་། ངག་གི་ལས་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ དག་ཉིད་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་ཡང་དག་པར་ལེན་པར་བྱེད་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་ངག་གི་ལས་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཅེས་བྱའོ།།སྤྱོད་ལམ་ལས་བྱུང་བའམ། བཟོའི་གནས་ལས་བྱུང་བ་དེ་ཁ་ཅིག་གི་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་ངག་གི་ལས་ རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཅེས་བྱའོ།།གཞན་ལ་རྣམ་པར་རིག་པར་མི་བྱེད་ཅིང་རང་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ། ནང་གི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་ཀུན་དུ་ སྤྱོད་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ།ཚིག་ཀྱང་མི་སྨྲ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ལུས་ཡུལ་ནས་ཡུལ་གཞན་དུ་འབྱུང་བ་ཙམ་དང་། དེ་ཉིད་ན་འགྱུར་བ་འབྱུང་བ་ཙམ་ནི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དོ། །ངག་ཙམ་ནི་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་སྐྱེས་པའི་སེམས་པ་ཙམ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་སྐད་ཅིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་ནས་ཡུལ་གཞན་དུ་འཕོ་བར་མི་རིགས་པས། འདུ་བྱེད་འབྱུང་བ་ཙམ་མ་གཏོགས་པར་བྱ་བ་གཞན་ནི མིག་དང་རྣ་བ་དང་།ཡིད་ཀྱིས་ཀྱང་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱང་བརྟགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་ཟིན་པ་གང་ལ་ལ་འཚོ་བ་འདིས་འཚོ་བར་བྱའོ་ཞེས་རང་གི་སེམས་མངོན་པར་འདུ་ བྱེད་ཅིང་།དེ་འཚོ་བ་དེ་ལ་འདོད་པ་བཟོད་པར་བྱེད་པ་ནི་དེའི་ཚེ་ན་མ་བསྡམས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པར་གཏོགས་པ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རབ་ཏུ་དམ་པོས་བཅོམ་པས་སེམས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཇི་སྲིད་དུ། སྲོག་གཅོད་པ་ལས་བྱུང་བའམ་ དེ་ལས་གཞན་པའི་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ལས་བྱུང་བ་སྤྱོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཡང་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།གང་ལས་དང་གང་དང་ཇི་ཙམ་དུ་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་ནི་དེས་ན་དེ་ཙམ་དུ་ཤས་ཆེར་མི་དགེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་ ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གང་སུ་ཡང་རུང་བ་གང་དང་གང་ནས་འོངས་ཀྱང་རུང་སྟེ།སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་པ་སྤོང་བར་མི་བྱེད་པ་དེ་སྲིད་དུ་མ་བསྡམས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཉིན་གཅིག་ བཞིན་དུ་སེམས་པ་དེ་མང་དུ་སོགས་པ་དང་།ལས་དེ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པས་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་མངོན་པར་འཕེལ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེའི་ལོག་པར་སྨོན་པའི་སེམས་པ་མ་དད་པ་དང་། ལེ་ལོ་དང་བརྗོད་ངས་པ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། ཤེས་རབ་འཆལ་བ་དང་ ལྡན་པ་ལས་དེ་ཡང་དག་པར་ལེན་པར་བྱེད་པ།ལས་དེ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་དེ་ཡང་ཇི་སྲིད་དུ་གཏོང་བའི་རྒྱུ་དག་གིས་སྤོང་བར་མི་བྱ་སྟེ་། ཡོངས་སུ་གཏོང་བར་མི་བྱེད་ཀྱི་བར་དུ་དེ་ཕྱིན་ཆད་ཀྱང་ས་བོན་དང་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ལས་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པས་འབྱུང་བ་ནི་སྡོམ་པ་མ་ ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ།

对于那些不是如此的人，则安立为如来种姓者，因此无过失。随顺出世间法所生者，应当了知是从转依力所生，彼即是阿赖耶识的对治、非阿赖耶、无漏界、无戏论。
第四品。其中何为表业？彼略说有三种：有烦恼、善、无记。其中，由未断除身语意十不善业道而行持的缘故，凡是身业和语业的表示，即称为有烦恼的表业。完全舍弃彼等而正确受持的身业和语业的表示，即称为善的表业。
从威仪或工巧处所生的某些身业和语业的表示，即称为无记的表业。不向他人表示而生起自心，由内在意的分别而行持善、有烦恼及无记法时，虽不说话，即称为意的表业。
其中，身体从一处到另一处的生起以及在彼处的变化生起，仅此即是身表业。仅仅言语即是语表业。如是，仅仅生起心的造作的思，即是意表业。为何如此？因一切行皆是刹那性，故不应从一处转至他处，除了行的生起之外，其他作用连眼、耳、意也不能缘取，因此应当了知表业也是假有。
其中，已生为不律仪种类者，若作'我以此为生'而自心造作，并对此生活生起欲求认可，此时应说为不防护。由于以非理作意极为坚固摧毁了属于不律仪的心，故摄心之时，乃至行持杀生所生或其他不善业道所生行为时，都具有广大不善根。
随从何业、与何相应、行持多少，则与彼等程度相应的不善相应。如同生为不律仪种类一般，任何人无论从何处来，生起心的也应当如是广泛了知。
只要不舍离不律仪的思，即应说为不防护，应知彼每日积集此思及行持彼业而增长非福。由其邪愿的思具足不信、懈怠、掉举、散乱、恶慧而受持彼，发起彼业，乃至不以舍因而舍弃、完全舍弃之间，其后也由种子和行为相续所生者，即称为不律仪。

།དེ་ལ་སྡིག་པའི་ལས་དེའི་འབྲས་བུ་ཕྱི་མ་ལ་མི་འདོད་པར་འགྱུར་བ་ལ་ཡིད་མི་ཆེས་ཤིང་། མོས་པར་མི་བྱེད་ལ་རྗེས་སུ་མི་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་མ་དད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མངོན་པར་དགའ་ཞིང་ཅི་འདོད་པ་བཞིན་དུ་འཇུག་པ་དེ་ འདུལ་བ་ལ་མི་སྤྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་ལེ་ལོ་ཡིན་ནོ།།ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཉེས་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་མི་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་བརྗེད་ངས་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་རྣམ་པར་འཁྲུགས་ པ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། མི་བརྟན་པར་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཡིན་ནོ། །སྐྱོན་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་ལྟ་བའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་ཤེས་རབ་འཆལ་པ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་སྡིག་པ་ཅན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ ཏེ་།མ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་དགེ་བ་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་སེམས་པ་མི་དགེ་བ་འབྱུང་བ་ནི་དེའི་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་སྡོམ་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཡིན་པར་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡོད་དེ། སྡོམ་པ་ཡང་དག་ པར་བླང་བར་འོས་པ་གང་ལ་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་དེ་ལ།དེ་དག་ལས་ལ་ལ་ནི་གཞན་ལས་སམ་རང་ཡང་ལེན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དག་ལས་ལ་ལ་ནི་རང་ཁོ་ན་ལས་ལེན་པར་བྱེད་དེ་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ནི་མ་གཏོགས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་བླང་བར་འོས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ལ་གལ་ཏེ་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་གཞན་ལས་ངེས་པར་བླང་བ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ན། དེ་ལ་གང་དག་རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་འོས་པ་དང་། གང་དག་རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་འོས་པ་མ་ཡིན་པ་རང་ལ་རག་ལུས་པའི་རབ་ ཏུ་འབྱུང་བས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྟན་པ་བརྟན་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་།ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ཉིད་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ནི་རང་ལ་རག་ལུས་པ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་མ་ གཏོགས་པའི་སྡོམ་པ་རང་གིས་ཡང་དག་པར་བླང་བ་ཡོད་ན།ཅིའི་ཕྱིར་གཞན་ལས་ཡང་དག་པར་ལེན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། གཉིས་པ་འདི་དག་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བ་སྤོང་བ་ཡང་དག་པར་བླངས་བ་རྗེས་སུ་བསྲུང་པའི་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པའོ། །དེ་ལ་ཁ་ ན་མ་ཐོ་བ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ན་གཞན་ལ་བརྟེན་པ་དང་།བདག་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཏེ། འཛེམ་པ་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་བས། དེ་ལྟར་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་སྤོང་བ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་རྗེས་སུ་སྲུང་བའི་ཡན་ལག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་ཡང་དག་པར་བླང་བ་བྱས་པར་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་གཞན་ལས་ཡང་དག་པར་ལེན་པར་བྱེད་དོ། །གང་ལ་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་དེ་ལ་ནི་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ཡང་ཉེ་བར་གནས་ལ། གང་ལ་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་དེ་ལ་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དེ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་ཉེ་བར་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འདིར་ངོ་ཚ ཤེས་པའི་ཆོས་འབའ་ཞིག་ཆེས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།རང་གིས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཤིང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་སྲུང་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡང་བསོད་ནམས་མཚུངས་ཤིང་ཁྱད་པར་མེད་པ་སྐྱེ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་དྲུང་དུ་འགྲོ་ཞིང་གསོལ་བ་ འདེབས་ལ་གུས་པས་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ལ་བརྩོན་ཞིང་ཚུལ་དང་མཐུན་པའི་སྤྱོད་ལམ་གྱིས་མདུན་དུ་འདུག་པ་དང་།ཚིག་གིས་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པའི་དོན་དེ་ཉིད་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེའི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་། ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཅེས་བྱའོ། །ཡིད་ ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་དེ་གཉིས་ཀའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ།།རང་གིས་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ལ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་འབའ་ཞིག་ཁོ་ན་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་བཟློག་པ་སྤོང་པའི་སེམས་པ་སྤོང་བ་དེ་དབང་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ལྔ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྡོམ་ པ་ཞེས་བྱའོ།

对于恶业，不相信、不认可、不随顺其后世将产生不悦意的果报，这就是对此的不信。对此欢喜并随意而行，对律法不生欢喜，这就是对此的懈怠。对于有过失的法，虽具有过患，却不如实宣说其过失，这就是对此的忘念。心相续散乱、烦恼、不稳定而转，这就是对此的散乱。以过失为功德而观的心相续颠倒而转，这就是对此的恶慧。
就破戒而言，与不信等诸不善相应的不善思心所生起，即称为破戒。与此相反，则应当了知是随顺于律仪。其中差别是这样的：对于应当正受律仪者，有些是从他人处受，或自己也可受持。有些则唯从自己处受持，除了比丘戒以外。为什么呢？因为比丘戒不是所有人都应当受持的。
如果比丘戒不是必须从他人处受持，那么凡是适合出家和不适合出家的人都可以随意出家，这样一来，教法就不会稳固，也就没有善说的律法了。因此，比丘戒不仅仅是依靠自己。如果除了比丘戒以外的戒律可以自己受持，为什么还要从他人处受呢？这两者是断除破戒的正受后防护的支分，即惭与愧。
依止他人和依止自己而生起对过失的防护心，如此则具足断除破戒的正受后防护的支分而成为正受，因此从他人处受持。若有惭则必有愧，若有愧则不一定有惭，因此在此处唯惭法最为有力。应当了知，自己正受并如实守护者，也能生起同等无差别的福德。
发心后前往请求，恭敬言说等事，精进于法，以如法威仪坐于前方，以语言表达所要表达的义理，这就是身表和语表。意表是这两者的先导。自己受持时只有意表生起。其中，远离非律仪的断心，具有五根的主导，这就称为律仪。

།སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་བརྒྱར་གཏོགས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་བཅུ་སྤོང་བ་ལ་བརྟེན་ཏེ། སྲོག་གཅོད་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་སྤོང་བ་ནས་ལོག་པར་ལྟ་བའི་བར་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་སྤོང་བ་འདི་དག་ནི་རྣམ་པ་བཅུའོ། ། སྲོག་གཅོད་པ་ཕལ་ཆེར་སྤོང་བ་ནས་ལོག་པར་ལྟ་བའི་བར་ཕལ་ཆེར་སྤོང་བ་འདི་དག་ཀྱང་གཞན་རྣམ་པ་བཅུའོ། །སྲོག་གཅོད་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བ་ལས་ལོག་པར་ལྟ་བའི་བར་ཐམས་ཅད་སྤོང་བ་འདི་དག་ཀྱང་གཞན་རྣམ་པ་བཅུའོ། །དུས་ཡུན་ཐུང་ངུ་ཉིན་མཚན ནམ་ཟླ་བ་ཕྱེད་དམ།ཟླ་བའམ་ལོར་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བ་ནས་ལོག་པར་ལྟ་བའི་བར་སྤོང་བ་འདི་དག་ཀྱང་གཞན་རྣམ་པ་བཅུའོ། །དུས་ཡུན་རིང་པོ་ལོ་ཕན་ཆད་ནས་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་ནི་མ་ཡིན་པར་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བ་ནས་ལོག་པར་ལྟ་བའི་བར་སྤོང་བ་འདི་དག་ཀྱང་གཞན་རྣམ་པ་ བཅུའོ།།ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བ་ནས་ལོག་པར་ལྟ་བའི་བར་སྤོང་བ་འདི་དག་ཀྱང་གཞན་རྣམ་པ་བཅུའོ། །བདག་ཉིད་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བ་ནས་ལོག་པར་ལྟ་བའི་བར་སྤོང་བ་འདི་དག་ཀྱང་གཞན་རྣམ་པ་བཅུའོ། །གཞན་དག་དེ་དག་ཉིད་ཡང་དག་པར་ལེན་ དུ་འཇུག་པ་འདི་དག་ཀྱང་གཞན་རྣམ་པ་བཅུའོ།།དེ་དག་གི་བསྔགས་པ་རྣམ་གྲངས་དུ་མར་རྗོད་པར་བྱེད་པ་འདི་དག་ཀྱང་གཞན་རྣམ་པ་བཅུའོ། །སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བ་ནས་ལོག་པར་ལྟ་བའི་བར་སྤོང་བ་མཐོང་ན་ཡིད་བདེ་བར་འཛིན་ཅིང་དགའ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་སྐྱེ་བ་འདི་དག་ཀྱང་ གཞན་རྣམ་པ་བཅུའོ།།བཅུ་པ་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་རྣམ་པ་བརྒྱར་འགྱུར་ཏེ། བསོད་ནམས་སྐྱེ་བ་ཡང་དེ་ཙམ་ཁོ་ནར་རིག་པར་བྱའོ། །སྡོམ་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཀུན་ནས་སློང་བའི་སྡོམ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་སྡོམ་པ་དང་། ཀུན་དུ་བསྲུང་པའི་སྡོམ་པ་དང་། ཕྱིར་ལེན་པའི་སྡོམ་པ་དང་། སྡོམ་པ་ཆུང་ངུ་དང་། སྡོམ་པ་འབྲིང་དང་། སྡོམ་པ་ཆེན་པོ་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པའི་སྡོམ་པའོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པར་ལེན་པའི་སྔ་རོལ་ཁོ་ནར་སྤོང་བ་ཡང་དག་པར་བླང་ངོ་སྙམ་དུ་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་གང ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་ཀུན་ནས་སློང་པའི་སྡོམ་པ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ་སྤོང་བ་ཡང་དག་པར་ལེན་ཅིང་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེའི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་སྡོམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དེ་ཕྱིན་ཆད་སྤོང་བའི་སེམས་པ་དབང་པོ་ལྔས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། རྟག་ཏུ་དེའི་ས་ བོན་དང་ལྡན་པ་སྐབས་སྐབས་སུ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པ་དབང་པོ་ལྔས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་སེམས་པ་དགེ་བ་སྡོམ་པ་ཇི་ལྟར་བླངས་པ་ཀུན་དུ་སྲུང་བ་ཉིད་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་།དེས་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་དང་ཕྲད་པའམ། ཉོན་མོངས་པ་མང་བས་སྡིག་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ལ་འདུན་པ་ བྱུང་ངོ་ཅོག་ལ་འཛེམ་ལ་བདག་འགལ་བར་གྱུར་ཅིང་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་ནས་སེལ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེའི་ཀུན་དུ་སྲུང་བའི་སྡོམ་པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་བརྒྱ་ལ་བརྗེད་ངས་པས་སྡིག་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པས་ན་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་སྟེ། ཉེས་པ་ལ་ ཉེས་པར་འཆགས་ཤིང་མྱ་ངན་བྱས་སེལ་བར་བྱེད་ལ།ཕྱིན་ཆད་ཀྱང་སྡོམ་པར་བྱེད་པ་ནི་དེའི་ཕྱིར་ལེན་པའི་སྡོམ་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ལས་ཀྱི་ལམ་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་པ་དང་། དུས་ཡུན་ཐུང་ངུར་སྤོང་བ་དང་། བདག་ཉིད་སྤོང་བར་མི་བྱེད་ལ། གཞན་ནི་དེ་ཡང་དག་པར་ལེན་ དུ་མི་འཇུག་པ་དང་།དེའི་བསྔགས་པ་ཡང་རྣམ་གྲངས་དུ་མར་མི་བརྗོད་པ་དང་། ཆོས་མཐུན་པ་པ་མཐོང་ན་ཡང་ཡིད་བདེ་བར་མི་འཛིན་ཅིང་དགའ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་མི་མང་བ་དེ་ནི་དེའི་སྡོམ་པ་ཆུང་ངུ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཕལ་ཆེ་བ་དང་། དུས་ཡུན་རིང་དུ་སྤོང་ཞིང་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་ དུ་མ་ཡིན་པ་དང་།བདག་ཉིད་ཀྱང་སྡོམ་པར་བྱེད་པ་དང་། གཞན་ཡང་ཡང་དག་པར་ལེན་དུ་འཇུག་ལ། སྤོང་བ་དེའི་བསྔགས་པ་ནི་རྣམ་གྲངས་དུ་མར་མི་བརྗོད་པ་དང་། ཆོས་མཐུན་པ་པ་མཐོང་ན་ཡང་ཡིད་བདེ་བར་མི་འཛིན་ཅིང་དགའ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་མི་མང་བ་དེ་ནི་དེའི་ སྡོམ་པ་འབྲིང་ཡིན་ནོ།

应当知道正确受持戒律有一百种类别，即依止断除十不善业道，从断除杀生的一分直至断除邪见的一分，这是十种。
从大部分断除杀生直至大部分断除邪见，这又是另外十种。
从完全断除杀生直至完全断除邪见，这又是另外十种。
短暂时间，即一日一夜或半月或一月或一年断除杀生乃至断除邪见，这又是另外十种。
长时间，即一年以上但不到尽形寿断除杀生乃至断除邪见，这又是另外十种。
尽形寿断除杀生乃至断除邪见，这又是另外十种。
自己断除杀生乃至断除邪见，这又是另外十种。
令他人正确受持这些戒律，这又是另外十种。
以多种方式宣说这些功德，这又是另外十种。
见到断除杀生乃至断除邪见时心生欢喜并生起欢悦和喜乐，这又是另外十种。
将这十个十种合为一处即成一百种，应当知道所生福德也正是如此数量。
又应当知道这戒律有八种：发起戒、摄受戒、守护戒、还净戒、小戒、中戒、大戒和清净戒。
其中，在正受之前就已生起'我当受持断恶'的造作心，这是其发起戒。
当正受并摄持断恶时，这是其摄受戒。
此后，以五根所摄持的断恶思心，恒时具有其种子，于各个时处具有行持，以五根所摄持的善思维守护如所受持的戒律，并且由此若遇恶友或因烦恼炽盛而生起作恶的欲望时，便心生畏惧想到'我若违犯堕入恶趣就不好了'而予以对治，这是其守护戒。
假如百次由于忘念而造作恶行，则应当立即安住正念，对过失生起追悔忏悔之心并予以对治，此后也要守持，这是其还净戒。
假如只断除业道的一分，短时受持，自己不行持，也不令他人受持，不以多种方式宣说其功德，见到同法者也不生欢喜及欢悦喜乐，这是其小戒。
假如断除大部分，长时受持但不到尽形寿，自己也守戒，也令他人受持，但不以多种方式宣说断恶的功德，见到同法者也不生欢喜及欢悦喜乐，这是其中戒。

།གལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་དང་དུས་ཐམས་ཅད་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱང་སྤོང་བ་དང་། གཞན་ཡང་ཡང་དག་པར་ལེན་དུ་འཇུག་པ་དང་། དེའི་བསྔགས་པ་ཡང་རྣམ་གྲངས་དུ་མར་བརྗོད་པ་དང་། ཆོས་མཐུན་པ་པ་མཐོང་ན་ཡང་ཡིད་བདེ་བར་འཛིན་ཅིང་དགའ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་མང་བ་དེ་ནི་དེའི་སྡོམ་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་སྐྱོན་མེད་པ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་འགྱོད་པ་མེད་པའི་རྒྱུས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་བར་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བའི་ས་བོན་ཞིག་ནས་ཀྱིས་ཉམས་པར་བྱེད་པས་ཉམས་པར་བྱེད པ་དེ་ནི་དེའི་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ཡིན་ཏེ།བསམ་གཏན་དང་པོ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡོད་དེ་དེ་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པའི་ས་བོན་ཐག་རིང་དུ་བྱ་བ་དེ་གཉེན་པོས་ཡོངས་ སུ་ཟིན་པའི་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་གྱིས་ཆེས་ཤིན་ཏུ་ཉམས་པར་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་པོས་དེའི་སྡོམ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་སྐྱོན་མེད་པ་དེ་ཉིད་དང་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་དེ་ལ་ཡང་བརྟེན་ནས་བདེན་པ་རྣམས་མངོན་པར་ རྟོགས་པར་བྱེད་ཅིང་།ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཡང་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི་དེའི་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བའི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲས་བུ་དང་པོ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི་དེའི་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་ བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པའི་ས་བོན་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ནི་དེའི་འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་ཏེ། ཡོངས་སུ་དག་པ་གཉིས་པ་འདིས་དེའི་སྡོམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། །དེ་ཉིད་དེའི་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དེའི་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་དེ་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་འཐོབ་པ་ལ་ནི་གཉེན་པོ་དང་རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་བར་ཟད་ཀྱི། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤང་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྡོམ་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས། སྡོམ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ཡང་དག་པར་ལེན་པའི་སྡོམ་པ་དང་། ཀུན་དུ་འཛིན་པའི་སྡོམ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པའི་སྡོམ་པའོ། །དེ་ལ་སྡོམ་པ་དང་པོ་གཉིས་ནི་ཡང་དག་པར་ལེན་པའི་སྡོམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་དུ་བསྲུང་བའི་སྡོམ་པ་དང་ཕྱིར་ལེན་པའི་སྡོམ་པ དེ་གཉིས་ནི་ཀུན་དུ་འཛིན་པའི་སྡོམ་པ་ཡིན་ནོ།།སྡོམ་པ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་རྣམས་ནི་གཉི་གའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་དག་པར་ལེན་པའི་སྡོམ་པ་དང་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་སྡོམ་པས་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་། ཟག་ པ་མེད་པའི་སྡོམ་པའི་སྡོམ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྡོམ་པ་གསུམ་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་དང་། དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་། བསྙེན་གནས་པའི་སྡོམ་པ་དེ་དག་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་འདུལ་བ་ནི་གང་དག་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལས་དབེན་པར་སྤྱོད་པ་དང་།འདོད་པ་ལས་དབེན་པར་སྤྱོད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད། གང་དག་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལས་དབེན་པར་སྤྱོད་ལ། འདོད་པ་ལས་དབེན་པར་མི་སྤྱོད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད། གང་དག་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལས་དབེན་པར་ ཡང་མི་སྤྱོད་ལ་འདོད་པ་ལས་དབེན་པར་མི་སྤྱོད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ།དེ་ལ་འདུལ་བའི་རྣམ་པ་དང་པོའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ནི་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །འདུལ་བའི་རྣམ་པ་གཉིས་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ནི་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ ན།ཁྱིམ་གྱི་གནས་གནོད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ན་གནས་པས་ནི་བསླབ་པའི་གཞིའི་ཚོགས་གཅིག་ཏུ་ལུ་གུ་རྒྱུད་ལྟར་འབྲེལ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡོངས་སུ་བསྲུང་བར་ནི་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果对一切和一切时候都能舍弃，并且自己也能舍弃，也能让他人如实受持，并且能以多种方式宣说其功德，见到随顺法者也心生欢喜而快乐，多有喜悦，这就是其大律仪。
如果依靠无过失地如实受持律仪，由无悔因缘而入初禅定，并且由破坏破戒种子而令其损坏，这就是其禅定律仪。如同初禅一样，第二、第三、第四禅也应当如是了知。
差别是这样的：以对治所摄持的止道，极其损坏远离破戒种子，这是第一清净，应当了知这是其清净律仪。
如果依靠无过失的戒律仪和禅定律仪，现证诸谛并获得不还果时，其一切破戒种子皆被彻底摧毁。
如果依靠未至定而获得初果时，其堕恶趣的破戒种子被彻底摧毁。这些是其圣者欢喜的戒律，应当了知以此第二清净而其律仪清净，这就是其无漏律仪。
其无漏律仪在获得阿罗汉果时，仅以对治和清净的差别而有差别，而非以断除违品的差别。
其中，将这八种律仪总摄为一，建立三种律仪：受持律仪、摄持律仪和清净律仪。
其中，前两种律仪是受持律仪。守护律仪和还受律仪这两种是摄持律仪。小、中、大律仪应当了知是属于两者。受持律仪和摄持律仪是禅定律仪和无漏律仪的清净律仪。
为何世尊建立这三种律仪，即比丘律仪、近事律仪和近住律仪呢？由三种因：世尊调伏者中，有些远离恶行而行，也远离欲而行；有些远离恶行而行，但不远离欲而行；有些既不远离恶行而行，也不远离欲而行。
其中，依据第一种调伏方式而建立比丘律仪。依据第二种调伏方式而建立近事律仪。为什么呢？因为住在家庭处所的过患和烦恼处所者，不能完全守护如连环般相续的一切学处。

།འདུལ་བའི་རྣམ་པ་གསུམ་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ནི། བསྙེན་ གནས་པའི་སྡོམ་པ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་གཉི་ག་ལས་དབེན་པར་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་བསྲུང་བ་ཙམ་ཡང་དག་པར་བླངས་ཤིང་། བདག་ནི་ཁུར་ཤིན་ཏུ་ལྕི་བས་ནོན་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཡན་ ལག་ནི་གསུམ་སྟེ།ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལས་དབེན་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་དང་པོ་གསུམ་མོ། །འདོད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ལས་དབེན་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་ཐ་མ་བཞི་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གཅིག་ནི་གཉི་གས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཏེ་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་སྤོང་བའོ། །དགེ་སློང་གི་སྡོམ་ པ་ནི་ཡན་ལག་དུ་ཞིག་གིས་བསྡུས།དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་ནི་ཡན་ལག་དུ་ཞིག་གིས་བསྡུས། བསྙེན་གནས་པའི་སྡོམ་པ་ནི་ཡན་ལག་དུ་ཞིག་གིས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ནི་ཡན་ལག་བཞིས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཡན་ལག་བཞི་ གང་ཞེ་ན།བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་ཡན་ལག་དང་། དེ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་བསླབ་པའི་གཞི་ཡང་དག་པར་བླང་བའི་ཡན་ལག་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་ཡན་ལག་དང་། བསླབ་པའི་ཚོགས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་རྗེས་སུ་སྲུང་ བའི་ཡན་ལག་གོ།།དེ་ལ་གསོལ་བ་དང་བཞིའི་ལས་བྱ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་བསླབ་པའི་གཞི་ཆེ་ལོང་དག་ནོད་པ་ནི་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ། ཡན་ལག་དེ་དང་ལྡན་ན་དགེ་སློང་དེ་དང་པོ་ཁོ་ནར་དགེ་སློང་གི་དངོས་པོའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དེས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ ཞེས་བྱའོ།།དེ་དེའི་འོག་ཏུ་འདུལ་བ་སོ་སོར་ཐར་པ་ལ་དགེ་སློང་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། དེ་དང་ལྡན་པའི་བསླབ་པའི་གཞི་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་བསྡམས་ཤིང་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་བསྡམས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ དེ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་བསླབ་པའི་གཞི་ཡང་དག་པར་བླང་བའི་ཡན་ལག་ཡིན་ནོ།།ཡན་ལག་དེ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་ཆོ་ག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་སྤྱོད་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ། ཆོ་ག་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་དང་།སྤྱོད་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་རབ་ཙམ་མན་ཆད་དག་ལ་འཇིགས་པར་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉེས་པ་མི་འབྱུང་བར་བྱ་བ་དང་། ཉེས་པ་བྱུང་བ་ལས་བསླང་བའི་ཕྱིར་བསླབ་པའི་གཞི་ ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་སློབ་པ་འདི་ལྟ་སྟེ།འཇིགས་པར་ལྟ་བ་དང་། བྱུང་བ་དེ་གཉིས་ནི་དེའི་བསླབ་པའི་གཞི་ཇི་ལྟར་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་ཡན་ལག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་ནི་ཡན་ལག་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། ཡན་ལག་གསུམ་གང་ ཞེ་ན།གཞན་ལ་གནོད་པའི་དངོས་པོ་ཆེན་པོ་སྤོང་བ་ཡང་དག་པར་བླང་བའི་ཡན་ལག་དང་། ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལས་ཉམས་པ་ཕྱིར་གསོ་བའི་ཡན་ལག་དང་། ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལས་མི་ཉམས་པའི་ཡན་ལག་གོ། །དེ་ལ་གཞན་གྱི་སྲོག་ལ་གནོད་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ ལ་གནོད་པ་དང་།ཆུང་མ་ལ་གནོད་པ་སྤོང་བ་ནི་ཡན་ལག་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་སྤོང་བ་ནི་ཡན་ལག་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །ཆང་དང་བཅོས་པའི་ཆང་དང་སྦྱར་བའི་ཆང་བག་མེད་པའི་གནས་སྤོང་བ་ནི་ཡན་ལག་གསུམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བསྙེན་གནས་ པའི་སྡོམ་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་ཡན་ལག་ལྔས་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ།ཡན་ལག་ལྔ་གང་ཞེ་ན། གཞན་ལ་གནོད་པ་སྤོང་བ་ཡང་དག་པར་ལེན་པའི་ཡན་ལག་དང་། བདག་དང་གཞན་ལ་གནོད་པ་སྤོང་བ་ཡང་དག་པར་ལེན་པའི་ཡན་ལག་དང་། ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལས་ ཉམས་པ་ཕྱིར་གསོ་བའི་ཡན་ལག་དང་།ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལས་མི་ཉམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ཉེ་བར་འཇོག་པའི་ཡན་ལག་དང་། དྲན་པ་རྨོངས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཡན་ལག་གོ། །དེ་ལ་གཞན་གྱི་སྲོག་ལ་གནོད་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ལ་གནོད་པ་དག་སྤོང་བ་ནི་ ཡན་ལག་དང་པོ་ཡིན་ནོ།།མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་སྤོང་བ་ནི་ཡན་ལག་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ།

依据调伏的第三种情况而建立近住戒。为什么呢？因为这不是远离二者的行为，仅是完全守护这二者的因而受持，不会认为'我被极重的担子所压'。
其支分有三：以远离恶行而区分的是前三条。以远离欲行而区分的应当观察为后四条。一条是由二者所区分的，即断除不净行。
比丘戒由几支所摄？近事戒由几支所摄？近住戒由几支所摄？应当了知：比丘戒由四支所摄。何为四支？具足近圆支、与彼相应之法学处正受持支、随护他心支、正受持学处聚随护支。
其中作羯磨求受三说一羯磨，以及如何受持学处大要，是具足近圆支。具足此支分的比丘最初即以此戒体而称为具戒者。
此后于别解脱律中，随顺比丘戒以及与彼相应的一切学处都要防护而行持，由此称为别解脱律仪所防护，这是与彼相应之法学处正受持支。
具足这两支分的圆满仪轨和圆满行境，即是随护他心支。圆满仪轨和圆满行境如声闻地中所说。
于其中观察微细罪过为可畏，为了不生过失及从已生过失中出离而受持学处并学习，即是观察可畏及已生二者，这是其正受持学处随护支。
其中近事戒由三支所摄。何为三支？断除重大损他事正受持支、从正受持退失后恢复支、不退失正受持支。
其中断除损害他人生命、损害受用、损害妻室是第一支。断除妄语是第二支。应当了知断除放逸处的谷酒、药酒、合成酒是第三支。
其中近住戒摄略而言由五支所摄。何为五支？断除损他正受持支、断除损自他正受持支、从正受持退失后恢复支、为不退失正受持而安立正念支、不令正念迷惑支。
其中断除损害他人生命和损害受用是第一支。断除不净行是第二支。

།འདི་ལྟར་དེ་སྤོངས་པ་དེ་ནི་རང་གི་ཆུང་མ་ལ་མ་བརྟེན་པས་བདག་ལ་གནོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། གཞན་གྱི་ཆུང་མ་ལ་མ་བརྟེན་པས་གཞན་ལ་གནོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ རོ།།བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་སྤོང་བ་ནི་ཡན་ལག་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཆང་དང་བཅོས་པའི་ཆང་དང་སྦྱར་བའི་ཆང་བག་མེད་པའི་གནས་སྤོང་བ་མ་གཏོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་གནས་གསུམ་པོ་དག་སྤོང་བ་ནི་ཡན་ལག་བཞི་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་དུས་ རྟག་ཏུ་གར་དང་གླུ་དང་རོལ་མོའི་སྒྲ་དང་སྤོས་དང་མེ་ཏོག་ཕྲེང་བ་དང་།བྱུག་པ་དང་། ཁྲི་སྟན་མཐོན་པོ་དང་། ཁྲི་སྟན་ཆེན་པོ་དང་། དུས་མ་ཡིན་པའི་ཟས་ལ་བརྟེན་པ་དེ་དག་གིས་བདག་ཉིད་དབེན་པར་ཡུད་ཙམ་ཡུད་ཙམ་ལ་མཐོང་བ་དང་། བདག་ནི་གསོ་སྦྱང་གིས་གསོ་ སྦྱོང་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དུས་རྟག་ཏུ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཆང་དང་བཅོས་པའི་ཆང་དང་སྦྱར་བའི་ཆང་བག་མེད་པའི་གནས་སྤོང་བ་ནི་ཡན་ལག་ལྔ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དག་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་སྟེ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཀྱང་ཡན་ ལག་དེས་ན་ཆང་གི་མྱོས་པས་མྱོས་ཤིང་རྨོངས་ཏེ་རང་དབང་མེད་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་དགེ་སློང་མའི་སྡོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། དགེ་སློབ་མ་དང་། དགེ་ཚུལ་དང་། དགེ་ཚུལ་མའི་སྡོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ སུ་གཏོགས་པར་འདྲ་བའི་ཕྱིར།དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་བསྟན་པ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་དགེ་བསྙེན་མའི་སྡོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། བསླབ་པ་འདྲ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་བསྟན་པ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བལྟ་ བར་བྱའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ནི་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་དང་། དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པའི་སྡེ་པ་གཉིས་སུ་བཅས་པ་ལ། དགེ་སློང་མ་རྣམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ནི་དགེ་སློང་མ་དང་། དགེ་སློང་མ་དང་། དགེ་ཚུལ་མའི་སྡོམ་པའི་སྡེ་པ་གསུམ་དུ་ བཅས་ཤེ་ན།བུད་མེད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མང་བས་རིམ་གྱིས་དགེ་སློང་མའི་སྡོམ་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གལ་ཏེ་དགེ་ཚུལ་མ་བསླབ་པའི་གཞི་ཉུང་ངུ་དག་ལ་དགའ་བར་གྱུར་ན། དེའི་འོག་ཏུ་དགེ་སློབ་མའི་བསླབ་པའི་གཞི་དག་ལེན་དུ་གཞུག་པར་བྱ་བ་ དང་།གལ་ཏེ་དགེ་སློབ་མ་བསླབ་པའི་གཞི་ཆེས་མང་པོ་དག་ལ་དགའ་བར་གྱུར་ན། དེའི་འོག་ཏུ་གྱ་ཚོམ་དུ་བསྙེན་པར་རྫོགས་སུ་མི་གཞུག་གི་ལོ་གཉིས་ཁོ་ན་སྡོད་དུ་གཞུག་པ་དང་། གལ་ཏེ་དགའ་བར་གྱུར་ན་དེའི་འོག་ཏུ་བསྙེན་པར་རྫོགས་སུ་གཞུག་པ་དང་། དེ་ལྟར་དེ་ཡུན་རིང་པོར་བསླབ་པའི་གཞི་ཉུང་ངུ་དག་ལ་བསླབ་པ་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་གྱུར་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་དགེ་སློང་མའི་སྡོམ་པ་བསླབ་པའི་གཞིའི་ཚོགས་མང་པོ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ལ་སློབ་པར་ནུས་ཤིང་ལྕོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བསྙེན་གནས་པའི་སྡོམ་པ་ལས དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་ལ་གསེར་དངུལ་སྤོང་བ་ལྷག་པར་མཛད་ཅེ་ན།འདི་ལྟར་དགེ་ཚུལ་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པ་ཡིན་པས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ལ་ནི་གནས་གཉིས་ཤིན་དུ་མི་མཛེས་ཤིང་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ་འདོད་པའི་བསོད་སྙོམས་ཀྱི་མཐར་ལྟུང་བ་རྩེད་མོའི་དགའ་བ་ དང་ཆ་སྒེག་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་སྤྱད་པའི་རྗེས་སུ་བརྩོན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།སོག་འཇོག་གི་ལོངས་སྤྱོད་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པའི་གནས་དང་པོ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ནི་གར་དང་གླུ་དང་རོལ་མོའི་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ནས་དུས་མ་ཡིན་པའི་ཟས་ཀྱི་བར་དག་སྤོང་བ་ བཅས་སོ།།ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པའི་གནས་གཉིས་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ནི་གསེར་དངུལ་འཛིན་པ་སྤོང་བ་བཅས་ཏེ། འདི་ལྟར་གསེར་དངུལ་ནི་སོག་འཇོག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་དང་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

如是舍弃彼者，由于不依靠自己的妻子故对自己无害，由于不依靠他人的妻子故对他人也无害。
舍弃妄语是第三支。
除了舍弃酒、调制酒、混合酒放逸处之外，舍弃其他三处是第四支。
为何如此？如是彼时常以歌舞音乐之声、香、花鬘、涂香、高座、大座、非时食等，以此等见到自己暂时独处，并且常时忆念'我已作布萨'而住，是故。
舍弃酒、调制酒、混合酒放逸处是第五支。
为何如此？虽然心想'彼等是安住正念'，然而以此支分因酒醉而迷乱，无自主而趣入，是故。
其中比丘尼戒、式叉摩那戒、沙弥戒、沙弥尼戒，由于同属出家分，应如说比丘戒那样观看。
其中优婆夷戒，由于属在家分，并以学处相同而区分，应如说优婆塞戒那样观看。
为何世尊为诸比丘制戒时分为比丘戒和沙弥戒两部，而为诸比丘尼制戒时分为比丘尼戒、式叉摩那戒、沙弥尼戒三部？
因女人烦恼多，故令其渐次受持比丘尼戒。若沙弥尼喜欢少数学处，其后令其受持式叉摩那学处。
若式叉摩那喜欢更多学处，其后不令其轻率受具足戒，而令其住满两年。若喜欢，其后令其受具足戒。
如是长时于少数学处修学圆满后，其后能够学习并胜任受持比丘尼戒众多学处，是故。
为何于近住戒之上，于沙弥戒增加舍弃金银？
如是沙弥住于出家分，于出家人有两种极不庄严且不如法之处：一是追求欲乐资具而耽著嬉戏欢乐，随意放纵；二是储蓄受用。
为舍弃第一种不如法处，制定舍弃歌舞音乐之声等乃至非时食。
为舍弃第二种不如法处，制定舍弃执持金银，因为金银是一切储蓄之根本与主要，是故。

།ཅིའི་ཕྱིར་དགེ་ཚུལ་གྱིས་གར་དང་གླུ་དང་རོལ་མོའི་སྒྲ་དང་། སྤོས་དང་མེ་ཏོག་ཕྲེང་དང་། བྱུག་པ་འཆང་བ་གང་ཡིན་པ་བསྙེན་གནས་པའི་སྡོམ་པ་ལ་ནི་ཡན་ལག་གཅིག་ཏུ་མཛད་ལ། དེ་དེ་ལ་ནི་ཡན་ལག་གཉིས་སུ་མཛད་དེ་བཅས་ཤེ་ན། ཁྱིམ་པ་རྣམས་ལ་ནི་གནས་དེ་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ལ། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ལ་ནི་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པ་ཡིན པས་དེའི་ཕྱིར་ཁྱིམ་པ་ལ་ནི་ཅི་ནས་ཀྱང་དེ་དེ་ལས་འགལ་ན་ཉེས་པ་གཅིག་བཤགས་པར་ཟད་ཀྱི་གཉིས་མི་དགོས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་བར་མཛད་ནས་བསླབ་པ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་བཅས་སོ།།དེ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ལ་ནི་ཅི་ནས་ཀྱང་དེ་དེ་ལས་འགལ་ན་ཉེས་པ་གཉིས་བཤགས་དགོས་ཤིང་གཅིག་ མ་ཡིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལྕི་བར་མཛད་དེ།གནས་གཅིག་པོ་དེ་ཉིད་ལས་ཕྱེ་ནས་ཡན་ལག་གཉིས་སུ་མཛད་དེ་བཅས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཟ་མ་དང་མ་ནིང་དག་རབ་ཏུ་དབྱུང་བར་མི་བྱ་ཞིང་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་ཡང་མི་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཟ་མ་དང་མ་ནིང་དག་ནི་དགེ་སློང་གི་ཕྱོགས་སུ་ རྣམ་པར་གཞག་ན་ཡང་བུད་མེད་ཀྱི་ཉེས་པ་བསྟེན་པར་འགྱུར་ལ།དགེ་སློང་མའི་ཕྱོགས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་ན་ཡང་ནོམ་པ་དང་ཀུན་དུ་ནོམ་པ་ལ་སོགས་པས་སྐྱེས་པའི་ཉེས་པ་བསྟེན་པར་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་དེ་གཉི་གའི་ཕྱོགས་སུ་གནས་པར་འོས་པ་མ་ཡིན་པས་ རབ་ཏུ་དབྱུང་བར་ཡང་མི་བྱ་ལ་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་ཡང་མི་བྱའོ།།གཞན་ཡང་ཟ་མ་དང་མ་ནིང་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མང་བ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པས་བསྒྲིབས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་གིས་ནི་གང་གིས་སོ་སོར་བརྟགས་ཤིང་སོ་སོར་བརྟགས་ ནས་རེ་ཞིག་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་སོ་སོར་རྟོག་པ་སྐྱེད་པར་ཡང་མི་ནུས་ན།མིའི་ཆོས་ལས་བླ་མ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་དག་ནི་རབ་ཏུ་དབྱུང་བར་མི་བྱ་ལ། བསྙེན་པར་ རྫོགས་པར་ཡང་མི་བྱའོ།།དེའི་སྡེ་པར་གཏོགས་པ་ལ་ནི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་ཡང་དཀོན་ལ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་ཡང་དཀའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཟ་མ་དང་མ་ནིང་དག་སྐྱབས་སུ་སོང་ཞིང་དགེ་བསྙེན་གྱི་བསླབ་པའི་གཞི་དག་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་གནས་སུ་ཟིན་ཀྱང་དགེ་བསྙེན་ ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱ་ཞེ་ན།དགེ་སློང་དང་དགེ་སློང་མ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ནི་དགེ་བསྙེན་ཞེས་བྱ་ན་དེ་དག་གིས་ནི་བསྡམས་སུ་ཟིན་ཀྱང་དགེ་སློང་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཀུན་དུ་འདྲེ་བས་བསྙེན་བཀུར་མི་བྱ་ལ་དགེ་སློང་མ་ལ་ཡང་མི་བྱའོ། །དགེ་སློང་དང་དགེ་སློང་ མ་དག་གིས་ཀྱང་དེ་དག་ལས་བསྙེན་བཀུར་བདག་གིར་མི་བྱ་ཞིང་རེག་པར་ཡང་མི་བྱ་ལ།དགེ་བསྙེན་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་བརྟན་པ་ཡང་མི་བྱ་བ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་དགེ་བསྙེན་ཞེས་མི་བྱའོ། །བསླབ་པ་སྲུང་བར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཡོངས་སུ་ འཛིན་པ་ནི་མཚུངས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།སྡོམ་པ་ཡང་མ་ཡིན། སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་གང་ཞེ་ན། ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་སྡོམ་པ་དེ་དག་ཀྱང་མ་གཏོགས་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་གཏོགས་པ་ཡིད་དང་ལུས་དང་ངག་གིས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱེད་པ་གང་ཡིན་ པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་སྡོམ་པ་ཡང་མ་ཡིན།སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་གཏོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྡོམ་པ་རང་གིས་བླངས་པ་དང་། གཞན་ལས་བླང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་གང་གིས་གཞན་ལས་ལེན་ཏམ། །རང་གིས་ལེན་ན་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་དེ་ གཉིས་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ།བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་འགའ་ཞིག་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་བསམ་པ་མཚུངས་པས་ལེན་པར་བྱེད་ཅིང་དེ་བཞིན་དུ་སྲུང་བར་ཡང་བྱེད་ན་ནི་བྱེ་བྲག་ནི་འགའ་ཡང་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་དུས་ན་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ལེན་པར་ མི་འགྱུར་ཞིང་།དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་འདོད་ཀྱང་འཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་རྒྱུ་དྲུག་གིས་ཏེ། བསམ་པ་ཉམས་པ་དང་། ལུས་ཉམས་པ་དང་། སྐྱེས་པ་ཉིད་ཉམས་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་ཉམས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་དུ་གྱུར་པ་དང་། གཞན་ རྗེས་སུ་སྲུང་བས་སོ།

为什么沙弥的歌舞音乐声、香花鬘涂香等，在八关斋戒中作为一个支分，而在沙弥戒中却作为两个支分来制定呢？对在家人来说这些并不违背威仪，而对出家人来说则是违背威仪的。因此，为了使在家人违犯时只需忏悔一个过失而不需要两个，所以将其制定得轻一些，合为一个学处。而对出家人来说，为了使其违犯时需要忏悔两个过失而不是一个，所以将其制定得重一些，将同一事项分为两个支分来制定。
为什么不应当让两根人和黄门出家受具足戒呢？因为如果将两根人和黄门安置在比丘一方，就会有女人的过失；如果安置在比丘尼一方，又会有抚摸等男人的过失。因此，他们不适合安置在这两方，所以不应当让他们出家，也不应当让他们受具足戒。
另外，两根人和黄门烦恼众多，本性为烦恼障所障，因此他们无法生起那种能够如实观察并依此而行持清净戒蕴的观察智慧，更何况能现证超越凡夫法的证悟呢？因此也不应当让他们出家和受具足戒。在他们那一类中，即使是殊胜的人也很少，而且很难观察。
为什么两根人和黄门即使皈依并受持居士学处，也不称为优婆塞呢？优婆塞是指承事比丘比丘尼的人，而他们即使受戒，也不应当经常亲近承事比丘，也不应当承事比丘尼。比丘比丘尼也不应当接受他们的承事，不应当触摸他们，也不应当像对待优婆塞那样信任他们，因此不称他们为优婆塞。应当了知持戒者的福德是相等的。
什么是非戒非不戒？除了上述所说的诸戒和不持戒之外，以身语意所造的善业和不善业，这一切都应当了知属于非戒非不戒。
对于自受和从他受的戒，如果是从他受戒或自受戒，这两种正受戒是否有什么福德差别呢？如果发心相同地受戒并同样地守持，应当了知没有任何差别。
什么时候不能得到比丘戒，即使想要比丘戒也不能获得呢？略说有六种原因：心意损坏、身体损坏、男根损坏、善法损坏、为他所属、他人守护。

།དེ་ལ་གལ་ཏེ་རྒྱལ་པོས་གནོད་པ་བྱས་སམ་ཆོམ་རྐུན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་སམ། བུ་ལོན་གྱིས་ཉམ་ཐག་གམ། འཇིགས་པས་ཉམ་ཐག་གམ། འཚོ་བ་མེད་པས་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་པར་གྱུར་ནས། དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ་བདག་ནི་ཁྱིམ་གྱི་ གནས་ན་གནས་པར་དཀའ་བས་འཚོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི།དགེ་སློང་འདི་དག་ནི་ཚེགས་ཆུང་ངུས་འཚོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་མ་ལ་བདག་དགེ་སློང་གི་ནང་དུ་སོང་སྟེ། བདག་དགེ་སློང་རྣམས་དང་ཆོས་མཐུན་པ་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ལ། ཚེགས་ཆུང་ངུས་འཚོ་བར་བྱའོ་སྙམ་སྟེ། བསམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཁོ་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་ཀྱང་འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་དགེ་སློང་ཚོགས་ཤིང་འདུས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་ཡིན་པར་རི་གནས་བསྐྲད་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་སྟེ། འཇིགས་པས་བསླབ་པའི་གཞི་ཁ་ཅིག་ལ་བསྡམས་ཏེ། སྤྱོད་པར་བྱེད་དུ་ཟིན ཀྱང་དེ་བསམ་པ་ཉམས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་བསམ་པ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། བདག་ཁྱིམ་འདི་ན་གནས་ན་དཀའ་བས་འཚོ་བར་འགྱུར་བས་མ་ལ་བདག་རབ་ཏུ་བྱུང་ལ་ཚེགས་ཆུང་ ངུས་འཚོ་བར་བྱ།ཇི་ལྟར་དགེ་སློང་འདི་དག་ཚངས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་ལྟར་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པར་བྱའོ་སྙམ་ནས་དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ནི་བསམ་པ་ཉམས་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་ནི་བརྗོད་དེ། གཅིག་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཞིང་དེ་ནི་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་མ་ ཡིན་པར་ཡང་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ།།འབྲས་དང་ཕོལ་མིག་ལ་སོགས་པ་བར་ཆད་ཀྱི་ཆོས་ལས་ཇི་སྐད་གསུངས་པའི་ནད་རྣམས་དང་ལྡན་པ་ནི་ལུས་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ལུས་ཉམས་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དེ་ནི་བླ་མ་རྣམས་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པར་ཡང་མི་ནུས་པས། དེ་ལྟར་མི་ནུས་ པ་དེ་ནི་བླ་མ་རྣམས་དང་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་དག་ལས་བསྙེན་བཀུར་གྱི་ལས་གང་ཡིན་པ་བདག་གིར་བྱེད་ཅིང་།སྦྱིན་བདག་དད་པ་ཅན་རྣམས་ལས་ཆོས་གོས་དང་བསོད་སྙོམས་ལ་སོགས་པ་དད་པས་བྱིན་པ་ཡང་བདག་གིར་བྱེད་དེ། དེའི་ དད་པས་བྱིན་པ་རྣམ་པ་དེ་གཉི་ག་ཡང་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལ་ལྕི་བ་དང་རུང་བ་མ་ཡིན་ལ།དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་ཡང་འགྱུར་བ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་ལུས་ཉམས་པ་ཡང་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་མི་བྱའོ། །ཟ་མ་དང་མ་ནིང་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཉམས་པ་དག་ ཀྱང་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་མི་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་རྒྱུ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །མ་ནིང་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཡོངས་མ་ནིང་དང་། ཕྱོགས་གཅིག་གི་མ་ནིང་དང་། ཉམས་པའི་མ་ནིང་ངོ་། །དེ་ལ་སྐྱེས་པའི་ དབང་པོ་དང་མི་ལྡན་པ་ཁོ་ནར་བཙས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོངས་མ་ནིང་ཞེས་བྱའོ།།ཟླ་བ་ཕྱེད་ཕྱེད་ཅིང་སྐྱེས་པའི་སྤོབས་པ་སྐྱེ་བ་དང་། བདག་ཉིད་ལ་ཕ་རོལ་གྱིས་སུན་འབྱིན་པའམ། གཞན་དག་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་འཁྲིག་པའི་ཆོས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་མཐོང་བ་དེ་སྐྱེས་པའི་ སྤོབས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་མ་ནིང་ཞེས་བྱའོ།།མཚོན་ལ་སོགས་པས་ཆོད་པའམ། ནད་དང་། དུག་དང་། མེ་དང་། གསང་སྔགས་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པས་སྐྱེས་པའི་དབང་པོ་སྔོན་ཐོབ་པ་ཆད་པར་གྱུར་ཅིང་ཆད་ནས་ཀྱང་སྐྱེས་པའི་སྤོབས་ པ་མི་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉམས་པའི་མ་ནིང་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་མ་ནིང་དང་པོ་ནི་ཟ་མ་ཡང་ཡིན་ལ་མ་ནིང་ཡང་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་མ་ནིང་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་ཟ་མ་མ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་བདག་ལ་སུན་འབྱིན་པར་མི་བྱེད་ན་ནི་ཟ་མ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་མ་ནིང་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། གལ་ཏེ་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་ན་ནི་དེ་ཟ་མ་དང་མ་ནིང་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།

如果遭受国王迫害，或遭受盗贼危害，或因债务困苦，或因恐惧困苦，或因无生计而恐惧害怕，他这样想：'我在家中生活艰难，这些比丘以少许劳累就能生活，不如我去做比丘，向比丘们表明我与他们法相应，以少许劳累生活。'仅仅以这样的想法出家后，又这样想：'如果我被比丘僧团认为是破戒者而被驱逐就不好了。'因恐惧而约束某些学处，虽然如此行持，但因其发心已坏，应说为未得具足戒，这称为发心已坏。
如果这样想：'我住在这个家中生活艰难，不如我出家以少许劳累生活。如同这些比丘修梵行一样，我也要终生修梵行。'如此出家者不称为发心已坏，虽然不是完全清净，但也不应说为未得具足戒。
如遮难法中所说的痔疮、疱疮等疾病，具有这些病症称为身体已坏。身体已坏而出家者，既不能承侍上师，因为如此不能，从上师和梵行道友处接受承侍之事，从具信施主处接受衣服、饮食等信施。这两种信施受用都是沉重且不适宜的，也会导致善法衰损，因此身体已坏者也不应授予具足戒。
黄门和阉人、失去男根者也不应授予具足戒，其原因应知如前所说。阉人略说有三种：完全阉人、部分阉人和损坏阉人。其中生来就不具男根者称为完全阉人。
每半月生起男性欲望，自身受他人诱惑，或见他人行不净行淫欲法而生起男性欲望者，称为部分阉人。
因刀剑等割断，或因病、毒、火、咒语等损害而失去先前所得男根，失去后也不生起男性欲望者，称为损坏阉人。
其中第一种阉人既是黄门也是阉人。第二种仅是阉人而非黄门。第三种如果不受他人诱惑则仅是黄门而非阉人，如果受诱惑则应说是黄门和阉人。

།མཚམས་མེད་པའི་ལས་བྱེད་པ་དང་། དགེ་སློང་མ་སུན་འབྱིན་པ་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་དང་། རྐུ་ཐབས་སུ་གནས་པ་དང་། ཐ་དད་དུ་གནས་པ་དང་། གནས་པར་མི་བྱ་བ་དག་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ཉམས པ་ཡིན་པས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་མི་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་ངོ་ཚ་མི་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་མེད་པའི་ཆོས་དྲི་མ་ཅན་ཆེན་པོས་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པའི་ཆོས་དཀར་པོ་ཤིན་ཏུ་སྲབ་མོར་བྱས་ཤིང་ཆུང་ངུར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱལ་པོས་བཀྲབས་པ་དང་། རྒྱལ་པོ་ལ་གནོད་ པ་བྱེད་པ་དང་།རྒྱལ་པོ་དང་མི་མཐུན་པའི་ལས་བྱེད་པ་དང་། བུ་ལོན་གཞལ་དགོས་པ་དང་། བྲན་དང་། ཕྲོགས་པ་དང་། མཆུ་ཐོགས་པ་དང་། བརྗོད་པ་ཡོད་པ་དང་། ཕ་མས་མ་གནང་བ་དག་ནི་གཞན་གྱི་དབང་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་པས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་མི་བྱའོ། །སྤྲུལ་པ་ དག་ནི་གཞན་རྗེས་སུ་བསྲུང་བས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་མི་བྱ་སྟེ།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཀླུར་གྱུར་པ་ལས་ཆོས་རྣམས་གཟུང་བའི་ཕྱིར། དགེ་སློང་གི་ལུས་སུ་སྤྲུལ་ནས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཀླུ་དེ་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་གྱུར་ན་། དགེ་སློང་དུ་གྱུར་པ་དེ་གཉིད་ལོག་ན་ནི་རང་གི་གཟུགས་སུ་གནས་པས། ཀུན་དགའི་ར་བ་སྲུང་བའམ། དགེ་བསྙེན་དག་དགེ་སློང་གི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ཚམ་ཚོམ་མེད་པར་དྲུང་དུ་འོངས་ཏེ། གཟུགས་མི་སྡུག་པ་མཐོང་ན་འདི་སྙམ་དུ་དགེ་སློང་ཐམས་ཅད་ནི་མི་མ་ཡིན་པ་ཡིན་པས་སུ ཞིག་འདི་དག་ལ་བསོད་སྙོམས་འབུལ་བ་དང་བྱ་བར་སེམས་ཞེས།དགེ་སློང་ཐམས་ཅད་ལ་ཞེ་སྡང་གི་སེམས་སྐྱེད་ཅིང་སྡིག་པ་ཅན་གྱི་ལྟ་བ་ཐོབ་པར་གྱུར་པས། དེའི་ཕྱིར་གཞན་རྗེས་སུ་བསྲུང་བས་དེ་དག་ཀྱང་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་མི་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་ལས་བྱེད་པའི་སློབ་ དཔོན་མེད་པ་དང་།མཁན་པོ་མེད་པ་དང་དགེ་འདུན་ཚུལ་ལ་གནས་པ་ཚང་བར་མེད་པ་མ་གཏོགས་པར་རྒྱུ་དྲུག་པོ་དེ་དག་གིས་ན་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ལེན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་དུས་ནི་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་ལེན་པར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་ཏེ། བསམ་པ་ཉམས་པ་དང་། སྐྱེས་པ་ཉིད་ཉམས་པས་སོ། །དེ་ལ་བསམ་པ་ཉམས་པས་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ལེན་པར་མི་འགྱུར་བ་ཁོ་ནར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །སྐྱེས་པ་ཉིད་ཉམས་པས་ནི་ལེན་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྔར་བསྟན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་ན་དེ་དགེ་བསྙེན་དུ་ནི་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། །བསྙེན་གནས པའི་སྡོམ་པ་ནི་བསམ་པ་ཉམས་པ་ཁོ་ནས་ལེན་པར་མི་འགྱུར་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ།གང་ལ་ལ་དག་གཞན་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའམ། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིའི་ཕྱིར་བསྙེན་གནས་པའི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པར་དམ་འཆའ་བ་དེ་དག་ཀྱང་དེ་ལ་བླང་ བའི་བསམ་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་དེའི་བསམ་པ་ཉམས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལེན་པར་མི་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་མེད་པས་ནི་སྡོམ་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་ལེན་པ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་དུས་ན་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་བླངས་ཀྱང་ གཏོང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན།མདོར་བསྡུ་ན་རྒྱུ་ལྔས་ཏེ་བསླབ་པའི་གཞི་འབུལ་བ་དང་། ལྟུང་བའི་རྩ་བ་ལྷག་པར་སྤྱོད་པ་དང་། མཚན་ནུབ་ཅིང་མཚན་གཉིས་སྐྱེས་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆད་པ་དང་། རིགས་མཐུན་པ་སྤངས་པས་ཀྱང་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་བླངས་བ་གཏོང་བར་འགྱུར་ རོ།།དམ་པའི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་ཞིག་ཅིང་དམ་པའི་ཆོས་ནུབ་ན་ནི་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་མ་བླངས་པ་ནི་བླང་དུ་མེད་ལ། སྔར་བླངས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེའི་ཚེ་དུས་ངན་པ་བྱུང་བ་དེའི་ཚེ་ན་སེམས་ཅན་འགའ་ཡང་བསམ་པ་ཉམས་པས་བསྙེན་པར་ རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་ན།དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་སེམས་སྐྱེས་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆད་པ་དང་། རིས་མཐུན་པ་སྤངས་པས་ཡོངས་སུ་གཏོང་བར་རིག་པར་བྱའོ། ། དམ་པའི་ཆོས་ནུབ་པས་ནི་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་། བསྙེན་གནས་པའི་སྡོམ་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།

造作无间业者、扰乱比丘尼者、外道、以盗贼身份居住者、分离僧团者以及不应居住者等，由于是退失善法者，不应授予具足戒。这是因为他们无惭无愧，以大染污法使惭愧的白净法变得极其微弱渺小。
被国王通缉者、危害国王者、从事违背国王之事者、负债者、奴隶、被掠夺者、诉讼未决者、有人举报者、未得父母允许者等，由于是受制于他人者，不应授予具足戒。
变化所成者因需要保护他人故不应授予具足戒。为什么呢？这是因为龙类为了获得佛法，变化为比丘身而寻求受具足戒。如果这样的龙获得具足戒，当其入睡时会恢复本形，守园人或优婆塞们无疑地以比丘想靠近时，见到其丑陋形相就会想：'所有比丘都是非人，谁还会供养承事他们？'从而对所有比丘生起嗔心，获得邪见。因此为了保护他人，也不应授予他们具足戒。
如是，除了无羯磨阿阇黎、无和尚、无如法僧众圆满等情况外，由这六种因缘而不能获得比丘戒。
什么因缘不能获得优婆塞戒呢？略说有二种因缘：心意退失和男根退失。其中由心意退失者，应当了知在一切情况下都完全不能获得戒体。由男根退失者，虽有受戒，但由前述因缘，不应称其为优婆塞。
应当了知八关斋戒唯由心意退失而不能获得。若有人为追随他人或为利养恭敬而立誓正受八关斋戒，他们也是无有受戒之心，如是应知这是其心意退失。
若无前述不能获得戒体的诸因缘，则应了知能获得所说诸戒体。
什么因缘会舍弃已受的比丘戒呢？略说有五种因缘：舍弃学处、过分违犯根本堕罪、性别转变及双性生起、断善根、舍弃同类。由这些因缘会舍弃已受的比丘戒。
若正法极度毁坏而正法隐没时，应知未受比丘戒者不能获得，而先前已受者不会舍失。这是因为在那恶劣时期，连一个由心意退失而受具足戒的众生都没有，更何况能获得沙门果。
应知优婆塞戒由生起违逆心、断善根、舍弃同类而舍失。
由正法隐没，应知如同比丘戒一样，优婆塞戒和八关斋戒也是如此。

།བསྙེན་གནས་པའི་སྡོམ་པ་གཏོང་བ་ནི་ཉི་མ་ཤར་བ་དང་། གལ་ཏེ་སེམས་མི་མཐུན་པ་བསྐྱེད་པ་དང་། སྔ་རོལ་དུ་རིགས་མཐུན་པ སྤོང་ཞིང་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པ་ལས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།། །།བམ་པོ་ལྔ་པ། དེ་ལ་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གང་ཞེ་ན། དགེ་རྒྱས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ལ། གོང་མའི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་འབྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་གཏོང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད པས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་འགོག་པ་ཙམ་དང་།ཉེ་བར་ཞི་ཞིང་མི་འབྱུང་བ་ཙམ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་བརྟགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི་རྫས་སུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཆུང་ངུ་བསྒོམས་པ་དང་། འབྲིང་དུ་བསྒོམས་པ་དང་། ཆེར་བསྒོམས་པའོ། །དེ་ལ་ཆུང་ངུ་བསྒོམས་པས་ནི་ཚེ་འདི་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཞིང་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་ཕྱིར་བསྐྱེད་པར་ཡང་མི་ནུས་ལ། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེས་ན་ཡང ཇི་ལྟར་གཞན་དག་གི་ལུས་གཟུགས་ཡོངས་སུ་དག་པ།འོད་གསལ་བ་དང་རྒྱ་ཆེ་བ་དེ་ལྟར་མི་འགྱུར་ཞིང་ངེས་པར་བར་སྐབས་སུ་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །འབྲིང་དུ་བསྒོམས་པས་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཞིང་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་ཕྱིར་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་ལ་ དེར་སྐྱེས་ནས་ཡང་ལུས་གཟུགས་ཡོངས་སུ་དག་པ་འོད་གསལ་བ་དང་།རྒྱ་ཆེ་བ་འགྲུབ་པ་ནི་འགྱུར་མོད་ཀྱི། མཐར་ཐུག་པ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་བར་སྐབས་སུ་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པར་ཡང་འགྱུར་ལ་ངེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱ་ཆེར་བསྒོམས་པས་ནི་ཡོངས་ སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ལ།དེར་སྐྱེས་ན་ཡང་ལུས་གཟུགས་ཡོངས་སུ་དག་པ་འོད་གསལ་བ་དང་རྒྱ་ཆེ་བ་ཡང་འགྲུབ་ཅིང་མཐར་ཐུག་པར་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པར་ཡང་འགྱུར་ལ། བར་སྐབས་སུ་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཞིང་། ཚེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་ ཟད་པར་བྱེད་དོ།།རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འགོག་པ་དེ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གང་ཞེ་ན། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་གོང་མའི་འདོད་ཆགས་དང་ མ་བྲལ་ཡང་རུང་།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཡང་རུང་བའི་གནས་པའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་གཏང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་འགོག་པ་ཙམ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་ཞིང་མི་འབྱུང་བ་ཙམ་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འཇུག་ པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་ཉེ་བར་ཞི་བར་ཟད་ཀྱི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་བརྟགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི་རྫས་སུ་ནི་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཆུང་ངུ་བསྒོམས་པ་ལ་ སོགས་པའོ།།དེ་ལ་ཆུང་ངུ་བསྒོམས་པས་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཞིང་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་ཕྱིར་བསྐྱེད་པར་ཡང་མི་ནུས་སོ། །འབྲིང་དུ་བསྒོམས་པས་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ལ། མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་ཕྱིར་བསྐྱེད་པར་ནི་མི་ནུས་སོ། །ཆེར་བསྒོམས་པས་ནི་ ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ནི་སློབ་པ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་དང་། མི་སློབ་པ་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ནི་སློབ་པ་ཡང་སྙོམས་པར་མི་འཇུག་ལ་ མི་སློབ་པ་ཡང་མི་འཇུག་གོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱོད་པ་མེད་ལ་དེའི་གོང་ན་ཆེས་ཞི་བའི་གནས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྐྱེ་བ་དེ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལས་སླུ་བའི་གནས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ནམ་མཁའ་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་མེད་པ་ ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་གང་ལ་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་མི་དམིགས་པ་དེ་ལ་ནམ་མཁའི་འདུ་ཤེས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་བརྟགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའི་རྫས་སུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

关于舍弃近住戒，应当了知是在日出时、产生不相应心时、先前同类舍弃时以及命终时。
第五品。什么是无想定？即已离遍净天贪欲，未离上界贪欲，以灭尽想为先导的作意，仅仅是灭除心及心所法，寂灭而不生起，这称为无想定。这也是假有而非实有。
这也应当略知三种：小量修习、中量修习、大量修习。
其中以小量修习，则会退失，且不能迅速再生起，即使生于无想天中，也不能如其他众生身形清净、光明广大，且必定会中夭。
以中量修习，则会退失且不能迅速再生起，生于彼处虽能成就身形清净、光明广大，但不能究竟极为清净，且会中夭但非决定。
以大量修习，则不会退失，生于彼处能成就身形清净、光明广大，且能究竟极为清净，不会中夭，寿命圆满而终。
由此因缘所生的心及心所法的灭除，称为无想。
什么是灭尽定？即已离无所有处贪欲，或未离上界贪欲，或已离贪欲，以住于灭尽想为先导的作意，仅仅是灭除心及心所法，寂灭而不生起，这称为灭尽定。仅是转识寂灭，而非阿赖耶识寂灭。
这也应当了知是假有而非实有。这也略说三种，如前所说小量修习等。
其中以小量修习，则会退失且不能迅速再生起。以中量修习，则会退失且不能迅速再生起。以大量修习，则决定不会退失。
对此，有学不还果补特伽罗身证及无学俱分解脱者能入定。对于无想定，有学不入定，无学也不入定。
为什么呢？因为彼处无慧行，其上有更寂静住处，那种生处是对未得善法者求得善法的欺诳处。
什么是虚空？即仅以无色而显现的是虚空，如是于何处不见色相，则于彼处生起虚空想，因此应当了知这也是假有而非实有。

།སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ལས་གཞན་པ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ན་དེ་ལས་གཞན་པ་སྐྱེ་བས། དེ་ལས་གཞན་པ་མི་སྐྱེ་ཞིང་ཉེ་བར་ཞི་བའི་འགོག་པ་ཙམ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གང་དེའི་ཚེ་ན་མ་སྐྱེས་ཤིང་སྐྱེ་བའི་དུས་ལས་ཐལ་བ་དེ་ནི་དེའི་ཚེ་ནམ་ཡང་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར བས།དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་བརྟགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་། །དེའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་གཞན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་དམིགས་སོ། །དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དུས་གཞན་གྱི་ཚེ་རྐྱེན་དང་ཕྲད་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ ཡིན་པའི་འགོག་པ་དེ་ནི་གཏན་དུ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།སློབ་པ་བཞི་མཐོང་བ་དེ་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་དང་། བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པ་པའི་སེམས་ཅན་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། བུད་མེད་དང་། ཟ་མ་དང་། མ་ནིང་དང་། མཚན་མེད་དང་། མཚན་གཉིས་པར་སྐྱེ་བ་དང་། ཡང་འབྱུང་བའི་སྲིད་པ་ལ་སྲེད་ཅིང་སྨོན་པ་དག་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པ་ཐོབ་པ་དེ་ནི་གཏན་དུ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སློབ་པ་བཞི་མཐོང་བ་ནི་ནམ་ཡང་ཡང་འབྱུང་བའི་སྲིད་པ་ལ་མངོན་པར་འདོད་ཅིང་སྨོན་པའི་ཀུན་ནས དཀྲིས་པས་ཡང་འབྱུང་བའི་སྲིད་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་དེ།སྲིད་པའི་ས་བོན་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་ཡང་དག་པར་མ་བཅོམ་པ་ཁོ་ན་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སེམས་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེ་དག་ནི་དེ་དག་ལ་མིང་དུ་བཏགས་པས་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་ཟད་ པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་དང་། བསྟན་དུ་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་གཉི་ག་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚུལ་རྒྱ་ཆེར་རིག་པར་བྱའོ། །མཁས་པ་དྲུག་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཕུང་པོ་ལ་མཁས་པ་ནས་དབང་པོ་ལ་མཁས་པའི་ བར་དུ་གང་གསུངས་པའི་མཁས་པ་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན།སྡོམ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་དང་དོན་རྣམས་དབྱེ། །གོ་རིམས་དང་ནི་བསྡུ་དང་བརྟེན། །དེ་ལ་གཟུགས་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མིག་ལ་སོགས་པ་རེག་བྱའི་མཐར་ཐུག་ པའི་བར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་དང་།ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་སོ། །དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཟུགས་སུ་རུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བལྟ་བར་བྱ་བ་སྟེ། མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ལུས་ཀྱི་དང་སེམས་ཀྱིའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཅན་ལ་བརྟེན་པ་ནི་ལུས་ཀྱིའོ། །གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་སེམས་ཀྱིའོ། །དེ་ཅིའི ཕྱིར་ཞེ་ན།གལ་ཏེ་དབང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ནི་གཟུགས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དབང་པོ་ལྔ་པོ་དག་གཟུགས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ལ་བརྟེན་པའི་ཚོར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལུས་ཀྱི་ཡིན་པར་གྱུར་ན། འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་དེ་དག་ལུས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་ཕན་ཚུན་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་ན་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ལུས་ ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པས།དེས་ན་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཚོར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རྒྱུ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ན་ལུས་ཀྱི་མ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་ལས་གཞན་པའི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ནི་ལུས་ལས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཉེ་བར་གདགས་པ་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ།

什么是非择灭呢？当其他生起的缘现前时，由于其他生起，而其他不生且寂灭的灭，仅此即称为非择灭。当其时未生且超过生起时机者，彼时永不会生起，因此它也是假有而非实有。其自相也不见少许他法。由于未离法相，故于其他时遇缘则会生起，因此非择灭并非永恒。
四有学见者生于卵生、湿生、北俱卢洲、无想天、女人、两性人、无根人、二形人，以及对再有贪爱希求者所获得的非择灭，应知是永恒的。四有学见者永不会因对再有的欲求和希求烦恼而造作再有，仅仅是尚未完全断尽有的种子而已。
为何称为不相应行法呢？因为它们仅是依名言假立而已。应当广泛了知，对于色法等，也是以非二俱及可示现等方式安立。
如何了知所说的六种善巧，即蕴善巧乃至根善巧的安立？偈曰：'自性及诸义，次第摄所依。'
什么是色？应知有十一种：从眼等到触为止的十处，以及法处所摄色。摄略而言，即是四大种及所造色，一切皆以变碍为相。
什么是受？应观察有六种：眼触所生、耳触所生、鼻触所生、舌触所生、身触所生、意触所生。又有三种及二种：即身受和心受。依止色者是身受，不依止色者是心受。
为什么呢？因为五根是色法。若因五根是色法，而依止眼等色根的受是身受，那么为何眼等根不仅是身的体性呢？答：因为相不同，即它们彼此相互特征不同。若因相不同而非身相，则依止彼的受是否也因这两个原因而非身受呢？答：因为其他色根与身不异，故于彼假立无过。

། གལ་ཏེ་ཐ་མི་དད་པས་ཉེས་པ་མེད་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡིད་ཀྱང་ལུས་ལས་ཐ་མི་དད་པར་འབྱུང་བས་དེས་ན་ཡིད་ལ་བརྟེན་པའི་ཚོར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ལུས་ཀྱི་ཡིན་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་གྱི་སེམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་སྨྲས་པ། ལུས་ནི་དབང་པོ གཟུགས་ཅན་རྣམས་ལས་གཏན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ལ།ཡིད་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པས་ཉེས་པ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ལུས་ལས་ཐ་དད་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་ནི་ལུས་ ཀྱི་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་ལ།ཡིད་ཀྱི་འབའ་ཞིག་སེམས་ཀྱི་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཚོར་བ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན། ལུས་ཀྱི་དང་སེམས་ཀྱི་ཡིན་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འདུ་ཤེས་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་དྲུག་གོ། །དེ་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། མཚན་མ་ དང་བཅས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་།མཚན་མ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཆུང་ངུའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཆེན་པོར་གྱུར་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཚད་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའིའོ། །དེ་ ལ་ཆུང་ངུའི་འདུ་ཤེས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའིའོ།།ཆེན་པོར་གྱུར་པའི་འདུ་ཤེས་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའིའོ། །ཚད་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ནི་ནམ་མཁའ་དང་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ན་སྤྱོད་པའིའོ། །ཅི་ཡང་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ན་སྤྱོད་པའི་སྟེ། དེ་དག་ ཐམས་ཅད་ནི་མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་འདུ་ཤེས་ཡིན་ནོ།།མཚན་མ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་འདུ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སློབ་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་ཐམས་ཅད་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཀུན་དུ་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་ རྣམས་གང་ཞེ་ན།དེ་དག་ཀྱང་སྔ་མ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་དྲུག་གོ། །དེ་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ་ཡུལ་དང་མཐུན་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་དང་ཕྲད་པར་བྱ་བ་དང་། དེ་དང་བྲལ་བར་བྱ་བ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་ཀུན་དུ་བླང་བར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཀྱིས་དབང་བསྒྱུར་བར་ བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་ལྔར་བལྟ་བར་བྱའོ།།འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་སྟེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བལྟ་བར་ བྱ་སྟེ།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་ཏེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། མྱོང་བའི་དབྱེ་བ་དང་དམིགས་པ་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པའི་དབྱེ་བ་དང་། གནས་སྐབས་ཀྱི་དབྱེ་བའོ། །དེ་ལ་མྱོང་བའི་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །དམིགས་པ་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པའི་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་གོ། །གནས་སྐབས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །དབྱེ་བ་དེ་དག་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད དུ་འགྱུར་ཏེ།དེ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཕུང་པོའི་དོན་ནི་གང་ཅིའི་ཕྱིར་ན་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཅེ་ན། གཟུགས་གང་ཡིན་པ་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནས་ཐག་རིང་བ་དང་། ཉེ་བའི་བར་དང་། གཟུགས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ། དེ་དག་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བསྡུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་ཕུང་པོའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ཕུང་པོ་དེ་དག་ནི་བདག་ཉིད་སྣ་ཚོགས་མང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར འདུ་བྱེད་ཙམ་སྟེ།དེ་ལས་དོན་གཞན་པའི་བདག་མེད་པར་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ།

如果说由于无差别而无过失的话，那么意也应从身体无差别而生，因此凡是依意的感受也都应成为身体的，所以就只成为身体的感受而不成为心的感受了。对此回答说：身体与具色根完全无差别，而意则不是如此，所以无过失。
比如，无色界所生的众生会产生离身体的意识，因此具五根的感受称为身体的，唯意的称为心的。因此感受略说有身体的和心的，一切都是领受的体性。
什么是想？那也如前一样有六种。即：有相想、无相想、小想、大想、无量想、无所有想。略说则有世间的和出世间的。
其中小想是欲界所行的。大想是色界所行的。无量想是空无边处和识无边处所行的。无所有想是无所有处所行的。这些都是有相想。
无相想是有顶想以及出世间有学、无学的一切，这一切都是遍知的体性。
什么是诸行？那些也如前一样有六种。即：随顺境、与彼相会、与彼分离、烦恼、摄取业、为心所转而起心造作，应观察这五种。
诸行略说有善、不善、无记三种，一切都是造作的体性。
什么是识？应观察为六种：从眼识到意识，这是识的自性分类。
又应观察有三种分类：领受的分类、缘相的分类和位的分类。其中领受的分类有三种。缘相的分类有六种。位的分类有三种。这些分类合为一时，识的自性成为十八种，这是诸蕴的自性。
其中蕴的含义是什么？为什么要宣说建立蕴的分类呢？任何色，无论是过去、未来、现在乃至远近等，如色一样乃至识也是如此，这些合为一即是一切种类的摄集，所以摄集的含义就是蕴的含义。
又这些蕴仅是种种众多的自性的造作，为了显示无有异于此的我，应知建立蕴的分类。

།དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དངོས་པོ་དང་མཚན་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ གནས་པ་དང་མི་གནས་པ་དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་དབེན་པ་དང་མི་དབེན་པ་དང་། འདུ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་མཐའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་ པའོ།།དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་དང་བ་དང་། དང་བའི་གཟུང་བ་དང་། ཡིད་ཀྱི་གཟུང་བའི་གཟུགས་སོ། །སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་གཟུགས་སུ་རུང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་དང་མི་གནས་པ་ནི་ཟིན་པའི་གཟུགས་གང་ཡིན་ པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་འདྲེས་པ་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་གཅིག་པའི་དོན་གྱིས་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཚོར་བ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་དོན་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་མ་ཟིན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་། །དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ལས་དབེན་པ་དང་མི་དབེན་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་མི་དབེན་པའི་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཚུངས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་དོན་ལ་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་དབེན་པའི་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་དག་དང་མཚུངས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ རང་གི་རྒྱུད་དང་མཚུངས་པར་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་འདུ་ཤེས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་། ཐོགས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སོ། །གཟུགས་ཀྱང་མཚན་ཉིད་ གསུམ་སྟེ་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་།ཡུལ་གནོད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྒྱས་པར་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་དག་ཀྱང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཁ་དོག་ འཛིན་པར་བྱེད་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སོ།།འགྲོ་བ་ཐོགས་པ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཐོགས་པའི་འདུ་ཤེས་སོ། །བུད་མེད་དང་། སྐྱེས་པ་དང་། ཁང་ཁྱིམ་དང་། ཞིང་ལ་སོགས་པར་ཉེ་བར་འདོགས་པ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ནི་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཏེ། དེ་ནི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ ཡུལ་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་མཐའ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་གཟུགས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཁམས་འོག་མ་དང་ཁམས་བར་མར་གཏོགས་པ་སྟེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ན་ནི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་གྲུབ་པ་ཉིད་ལ་ བརྟེན་ནས་གཟུགས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཟད་དེ།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དབང་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལས་ཐམས་ཅད་ན་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལ་དབང་བ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་དེ་ཡང་སྙོམས་པར་ འཇུག་པའི་གཟུགས་ཆ་ཕྲ་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དངོས་པོ་དང་། མཚན་ཉིད་དང་། རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་ཉེ་བར་བརྟགས་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བའོ། །དེ་ལ་ཚོར་བའི་ཕུང་པོའི་དངོས་པོ་ནི་མྱོང་བ་ཉིད་དང་། མྱོང་བའི་གནས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བའོ། །དེ་ལ་ཚོར་བའི་ཕུང་པོའི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ནི་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། གང་ཅི་ཚོར་བ་ཡང་རུང་སྟེ་དེ་ནི་འདིར་སྡུག་བསྔལ་བའོ།

什么是色蕴的详细分类？应当从六个方面来观察：事物、特征、识住与非识住、离识与不离识、想的行境以及边际。其中色法的事物是指任何色法，这一切都是由四大种和四大种所造。
其中色法的自相，简要而言是净色、净色所取和意所取色。共相则是可变坏的特征。
其中识住与非识住，有执受的色法是识住，这是由于与识混合、成就、同一安乐义而转起，以及成为诸受生起的缘故。与此相反的是无执受，应当了知。
其中离识与不离识，不离识的色法称为相应，因为与识相应而趣入境界的缘故。离识的色法称为不相应，因为随顺自相续而转的缘故。
其中想的行境，有三种想缘于色法：色想、碍想和种种想。色法也有三种特征：有光明相、有对碍相和广大住相，这些也应当依次观察为三种想的行境。
其中，执取青等颜色是色想。执取行走障碍是碍想。执取女人、男人、房屋、田地等假立是种种想，这就是想的行境的详细分类。
其中色法的边际，简要而言色法有二种：属于下界和中界，即欲界所行和色界所行。
其中无色界中仅仅依靠业力成就而称为无色，并非依靠等至力，因为在彼处由等至所造作现前的一切中，都可见到对色相有自在，这也称为等至微细色。
什么是受蕴的详细分类？应当从五个方面来观察：事物、特征、生起、观察和出离。
其中受蕴的事物是领纳性以及与领纳处相应的诸法。其中自相是乐受、苦受和不苦不乐受。
其中受蕴的共相是：乐受以坏苦性故是苦，苦受以苦苦性故是苦，不苦不乐受以行苦性故是苦，由此而说，任何受皆是苦。

། ཞེས་བྱ་བའོ་། །དེ་ལ་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ནི་རེག་པ་བཅུ་དྲུག་ལས་ཚོར་བ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་རྣམས་དང་། ཐོགས་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། ཚིག་བླ་དགས ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་།བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང་མཐུན་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་དང་མཐུན་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་དང་མཐུན་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་ པ་དང་།ཁོང་ཁྲོ་བའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། རིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མ་རིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སོ། །དེ་ལ་ཡུལ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དྲུག་པོ་རྣམས་དང་། ཐོགས་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཡུལ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་ཚིག་བླ་དགས་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཡུལ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བ་དང་མཐུན་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་གསུམ རྣམ་པར་གཞག་གོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་རྣམས་དང་། རིག་པ་དང་། རིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མ་རིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དག་རྣམ་པར་ གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་ཚོར་བ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་རབ་ཏུ་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། །མདོ་ལས་དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉག་གཅིག་དབེན་པར་གཤེགས་ཏེ། ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་ལ་བཞུགས་པ་ན། ཐུགས་ལ་ཐུགས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་འདི་ལྟ་བུ་བྱུང་སྟེ། ཚོར་བ་ནི་གང་ཚོར་བ་ཀུན་འབྱུང་བ་ནི་གང་ཚོར་བ་འགོག་པ་ནི་གང་། ཚོར་བ་ཀུན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ལམ་ནི་གང་། ཚོར་བ་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་ནི་གང་། ཚོར་བ་རོ་མྱང་བ་ནི་གང་། ཉེས་དམིགས་ནི་གང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་ཡིན་སྙམ་ནས་དེ་འདི་སྙམ་དུ དགོངས་ཏེ།ཚོར་བ་ནི་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ། །རེག་པ་ཀུན་འབྱུང་བས་ཚོར་བ་ཀུན་འབྱུང་བའོ། །རེག་པ་འགགས་པས་ཚོར་བ་འགག་གོ། །ཚོར་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། མངོན་ པར་བརྗོད་པ་དང་།ལྷག་པར་ཆགས་པ་དང་། ལྷག་པར་ཆགས་ཤིང་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཚོར་བ་ཀུན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་མེད་པ་དང་། མངོན་པར་མི་བརྗོད་པ་དང་། ལྷག་པར་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། ལྷག་པར་ ཆགས་ཤིང་མི་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཚོར་བ་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་ཡིན་ནོ།།ཚོར་བ་ལ་བརྟེན་ཏེ། བདེ་བ་སྐྱེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཚོར་བའི་རོ་མྱང་བ་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བ་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་གང་ཡིན་པ་ འདི་ནི་ཚོར་བའི་ཉེས་དམིགས་ཡིན་ནོ།།ཚོར་བ་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་འདུལ་བ་དང་། འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་སྤོང་བ་དང་། འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཚོར་བ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་དེ་ལ་ཉེ་བར་བརྟག་ པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གིས་རྣམ་པར་བཤད་དེ།དེ་ལ་ཉེ་བར་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ཚོར་བ་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་དག་ལ་ཚོར་བ་ཉེ་བར་བརྟག་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལས་བྱུང་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ་ཚོར་བ་རྣམས་ནི་དུ། ཚོར་བ་རྣམས་ ཀྱི་ཀུན་འབྱུང་བ་ནི་གང་།ཚོར་བ་རྣམས་ཀྱི་འགོག་པ་ནི་གང་། ཚོར་བ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ལམ་ནི་གང་། ཚོར་བ་རྣམས་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་ནི་གང་། ཚོར་བ་རྣམས་ཀྱི་རོ་མྱང་བ་ནི་གང་། ཉེས་དམིགས་ནི་གང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་ཞེས་བྱ་བ་ སྟེ།དེ་ལ་དེ་ལྟར་ཉེས་བར་རྟོག་པ་ན་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པའི་ཚོར་བ་ནི་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡིན་ནོ།

如是说。其中，生起是从十六触生诸受，即：眼、耳、鼻、舌、身、意等六触，有对触，增语触，顺乐受触，顺苦受触，顺不苦不乐受触，贪著触，嗔恚触，明触，无明触，非明非无明触。
其中，依于取境而安立六触及有对触。依于分别境而安立一增语触。依于领受境而安立顺乐受等三触。依于染污及清净而安立贪著、嗔恚、无明诸触，以及明触、非明非无明触，当知如是安立。此为诸受生起之详细分类。
经中说：'尔时世尊独处寂静，入于正定，心中生起如是思惟：何为受？何为受集？何为受灭？何为受集道？何为受灭道？何为受味？何为过患？何为出离？'
即作是念：'受有三种：乐受、苦受、不苦不乐受。触集故受集，触灭故受灭。于受欢喜、称赞、贪著、贪著而住，是为受集道。于受不欢喜、不称赞、不贪著、不贪著而住，是为受灭道。
依受而生乐、生喜悦，是为受味。受无常、苦、变异之法，是为受过患。调伏受欲贪、断除受欲贪、超越受欲贪，是为受出离。'
此即以'其中观察之分类'等语句所作解释。其中观察之分类，即于八种受中，观察受之道理，此为一切正等觉佛所说，即：诸受有几？诸受之集为何？诸受之灭为何？诸受集道为何？诸受灭道为何？诸受之味为何？过患为何？出离为何？
如是观察时所证悟之受即是此三种。

།རེག་པ་ཀུན་འབྱུང་བས་ཚོར་བ་ཀུན་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ཇི་སྐད་མདོ་ལས་གསུངས་པ་བཞིན་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ཚོར་བ་ཉེ་བར་བརྟག་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་དེ་ དག་ཀྱང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཉེ་བར་བརྟག་པ་དང་།ཚེ་འདི་ལ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཉེ་བར་བརྟག་པ་དང་། དེ་འགོག་པར་ཉེ་བར་བརྟག་པ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཉེ་བར་བརྟག་པ་དང་། དེ་འགོག་པ་ལ་ཉེ་བར་བརྟག་པ་དང་། དེ་གཉི་ག་ལ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ ཉེ་བར་བརྟག་པ་དང་།དེ་གཉི་ག་ལ་འབྱུང་བ་འགོག་པ་ཉེ་བར་བརྟག་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཉེ་བར་བརྟག་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་མདོ་བསྡུ་ན་ཉེ་བར་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཚོར་བ་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཡིད་མི་བདེ་ བའི་དབང་པོ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའོ། །ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པའོ། །བདེ་བའི་དབང་པོ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བསམ་ གཏན་བཞི་པའོ།།བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་དབྱིངས་ཏེ། དེ་ནི་ཚོར་བའི་ཕུང་པོའི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དངོས་པོ་ དང་།མཚན་ཉིད་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པའོ། །དེ་ལ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་དངོས་པོ་ནི་དམིགས་པ་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པ་དང་། དེའི་གནས་ལྟ་བུའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བལྟ་བར་བྱའོ། ། དེ་ལ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཀུན་དུ་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་བྱིས་པ་མི་མཁས་པ་མ་རིག་པ་དང་ལྡན་པ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ། དམིགས་པ་མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་གོ་ཞེས་མཚན་མར འཛིན་པ་འབྱུང་བ་སྟེ།དེ་ནི་དེའི་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ནོ། །མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་བདེ་བ་དང་། མི་སྡུག་པ་ལ་སྡུག་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་མཚན་མར་འཛིན་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དེ་ཡང་ཁྱིམ་པ་རྣམས་ ལ་ནི་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་རོ།།རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དེ་དག་ཁ་ཅིག་ལ་ནི་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་དངོས་པོ་བཞི་པོ་དེ་དག་ལ་ལོག་པར་མཚན་མར་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་ དེ་ནི་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ནོ།།ཡུལ་དེ་ལ་དེ་ལྟར་ཀུན་ཏུ་ཤེས་པའི་ཀུན་ཏུ་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ནོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ལ་དེ་ལྟར་ཀུན་ཏུ་ཤེས་ཤིང་དེ་ལྟར་ལྷག་པར་ཆགས་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། འདོད་པ་དང་། སྟོན་པ་དང་། རྣམ་པར་འཇོག་པ་ གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི། མཛངས་པ་མཁས་པ་རིག་པ་དང་ལྡན་པ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དམིགས་པ་མི་རྟག་པ་ལ་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་སྡུག་པ་ལ་མི་སྡུག་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ལ་ བདག་མེད་དོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་མཚན་མར་འཛིན་པ་ལ་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ནི་དེའི་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དང་། སེམས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དང་། ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་གཅོད་ པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ཡིན་ཏེ།ཡུལ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་དང་། མྱོང་བ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་དང་། བརྡ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་དང་། ལོག་པར་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་དང་། བདེན་པའི་དོན་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའོ། །དེ་ལ་ཡུལ་ལ་མཚན་མ་ དང་།མངོན་རྟགས་སུ་འཛིན་པ་ནི་ཡུལ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ཡིན་ནོ།

应当如经中所详细宣说的那样了知'由触集起而有受集起'等的广分。那八种受观察，即是观察自相、观察今生生起之因、观察彼之灭、观察后世生起之因、观察彼之灭、观察二者生起之因、观察二者生起之灭、宣说观察清净，应当了知这是略说观察的分类。
其中诸受的出离是这样的：从意忧根出离是初禅，从苦根出离是第二禅，从意乐根出离是第三禅，从乐根出离是第四禅，从舍根出离是无相界，这是受蕴出离的分类。
其中想蕴的分类是什么呢？应当观为五种：事物、相、颠倒、不颠倒和遍行。其中想蕴的事物是对所缘取相及与此相应的诸法。其中自相如前应当观为六种。其中共相是了知相，这是相的分类。
其中颠倒的分类是愚痴无知具无明者非理作意，对无常所缘执为常相而生起，这是其想颠倒。如同于无常执为常一样，于苦执为乐、于不净执为净、于无我执为我取相也是如此。这想颠倒对在家人成为心颠倒，对某些出家人则成为见颠倒，如是这是颠倒的分类。
想颠倒的其他同义词是：对这四种事物错误取相即是想颠倒，对彼境如是了知的贪著即是心颠倒，对颠倒事如是了知且如是贪著的执著、欲求、宣说、安立即是见颠倒。
其中不颠倒的分类是：智者、具慧者、具明者如理作意，对无常所缘执为无常相、于苦执为苦、于不净执为不净、于无我执为无我而转起，这是其想不颠倒、心不颠倒、见不颠倒，如是这是不颠倒的分类。
其中遍行的分类是这五种想的遍行：境遍行、受用遍行、名言遍行、邪遍行、真实义遍行。其中对境取相与标志是境遍行。

།ཡུལ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཚོར་བ་འཛིན་པ་ནི་མྱོང་བ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ཡིན་ནོ། །བདག་གམ་གཞན་དག་ལ་མིང་ནི་འདི་ཞེས་བྱ། རིགས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ། རུས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པའི་ཐ་སྙད་དུ་འཛིན་པ་ནི་བརྡ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ཡིན་ནོ།།ཡུལ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡུལ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཛིན་པ་ནི་བདེན་པའི་དོན་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་རབ་ཏུ་ དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཡུལ་དང་། གནས་སྐབས་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ཡུལ་ནི་སེམས་ པའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་རྣམས་འདུ་བྱེད་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་གནས་སྐབས་ནི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་ལ་སོགས་པ་སེམས་དང་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ། དེ་ནི་གནས་སྐབས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བར་བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ནི་ཡུལ་དང་མཐུན་པར་བྱེད་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ།སྔ་མ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཀུན་ཏུ་ཞེན་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། གནས་དང་། གནས་པ་དང་། རྣམ་པ་སྣ་ ཚོགས་སོ།།དེ་ལ་ཀུན་ཏུ་ཞེན་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་འདོད་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི། ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལས་གཟུགས་ལ་ཀུན་ཏུ་ཞེན་པ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱའོ་། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་རྣམ་པར་དག་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ནང་གི་མིང་ དང་གཟུགས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལས་དེ་གཉི་ག་ལ་ཀུན་ཏུ་ཞེན་པ་ཞེས་བྱའོ།།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ནང་གི་མིང་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལས་མིང་ལ་ཀུན་ཏུ་ཞེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཀུན་ཏུ་ཞེན་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སྒོ་གཉིས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་ཏེ།ཚེ་འདི་ལ་ཡུལ་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྒོ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྒོ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་གནས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་གནས་ནི་དྲུག་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་མིག་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་ཕུབ་མ་དང་། ཤིང་དང་། ལྕི་བ་དང་བུར་མའི་མེ་བཞིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གནས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་བཞི་པོ་དག་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་མདོ་ལས་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ གནས་པའི་རྒྱུ་དང་ལེན་པ་དང་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ།གཟུགས་ལ་ཉེ་བར་སོང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་དང་། གཟུགས་ལ་དམིགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་ང་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་དག་ནི་ཤར་ཕྱོགས་ན་གནས་པ་དང་། ཕྱོགས་མཚམས་ཀྱི་བར་ན་གནས་པར་ ཡང་མི་སྨྲ་སྟེ།ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་གྲིབ་མ་མེད་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། ཞི་བ་དང་བསིལ་བར་གྱུར་པ་དང་ཚངས་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་མདོ་སྡེས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པ་དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་གནས་པ་དག་ཡིན་ནོ།

从境界中必然生起的感受执取，是完全决定体验。对于自己或他人'名字是这个，种姓是这个，家族是这个'等言说的执取，是完全决定名言。
对境界颠倒执取，是完全决定错误。对境界不颠倒执取，是完全决定真实义。如是，这就是想蕴完全决定的差别。
其中，行蕴的差别是什么呢？应当观察为五种：境界、时位、烦恼、清净和造作。其中境界是指六识聚被安立为行。
其中时位是指生老等非心所行的安立，这是由时位所分别的缘故。其中烦恼是指使行成为烦恼的烦恼和随烦恼的安立。
其中清净是指信等能使清净的诸法的安立。其中造作是指与境界相应等五种造作，应如前观察。
其中，识蕴的差别是什么呢？也应当观察为五种：执著、烦恼、所依、住处和种种相。
其中执著是指欲界中有贪欲者的识，由于执著外部色法而称为唯执著于色。色界中清净天众的识，由于执著内在名色而称为执著二者。
无色界中的识，由于执著内在名而称为执著于名。如是，这就是识的执著差别。
其中烦恼差别是指凡夫的识通过两门而成为烦恼：今生享用境界之门，以及来世生老等苦之门。如是，这就是识的烦恼差别。
其中所依的差别是指识随行的所依有六种，即依靠眼等六处而生起六识聚，它们如同稻壳、木材、牛粪和钻木取火一样。如是，这就是识的所依差别。
其中住处的差别是指四种识住。这些在经中说：'这四者是识住的因缘和所缘，即趣向色的识住和缘于色'等，乃至广说'我不说这些识住于东方乃至四维，就在今生无垢、涅槃、寂静、清凉、成为梵性'。这些为如来所说经典所摄的即是诸识住。

།འདི་མན་ཆད་ནི་དེའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། མདོར་བསྡུ་ན་རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་གནས་པ་དང་རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་གནས་པའི་མཐའ་དང་། རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་གནས་པའི་རབ་ཏུ་ཞི་བ་དེ་དག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་ པའི་གཞི་གང་ཡིན་པ་དང་།དེ་དང་འབྲེལ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་དང་ལེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་གཉི་ག་ཡང་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་སྲེད་པས་ལྷག་པར་ཆགས་པ་ལས་ནི་དངོས་ པོ་ལ་ཉེ་བར་སོང་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཀྱི་རྒྱུའི་མདུད་པ་བཞིས་ནི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་གཉི་གའི་བག་ལ་ཉལ་དང་ལྡན་པའི་དངོས་པོ་ནི་གནས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དགའ་བའི་གཉེན་པོ་ཡིད་ བྱུང་བ་མ་ཐོབ་པ་དེས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མངོན་པར་བརླན་པ་ནི་ཕྱི་མ་ལ་ལུས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དང་།ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་ཕྱར་ཞིང་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ལུས་མ་སྤངས་ན། ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལ་ལུས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལ་རྒྱུན་འཇུག་པར་ངེས་པ་དེ་ནི་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལྷག་མ་སྔར་བཤད་པ་ནི་གནས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པས་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཟུགས ཅན་གྱི་ཁམས་ན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི་འཆི་འཕོ་དང་། སྐྱེ་བར་ཟད་དེ་དེ་གཉི་ག་ཡང་ཚེ་ཟད་ཀྱི་བར་དུ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་གཉི་གའི་རྒྱས་པ་དང་། འཕེལ་བ་དང་། ཡངས་པའི་དོན་ཀྱང་སྔ་མ་ བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པའི་མཐའ་དང་། གནས་པའི་མཐའི་རྒྱུ་ནི་དེ་ཙམ་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །གཞན་དུ་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ལ་ནི་ཡི་གེ་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཁོ་ནར་ཟད་ཀྱི། དོན་ཐ་དད་པ་ཉིད་ནི་མེད་དེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་དོན་ནི་ཡུལ་མེད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་དག་གིས་ལེགས་པར་བརྒལ་ཞིང་བརྟགས་ན་ཡང་དེ་ལས་གཞན་པའི་དོན་གྱི་ཡུལ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་པས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ལན་འདེབས་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཕྱིས་བདག་ཉིད་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་རྟོག་པ་ན་བདག་རྨོངས་པས་དེ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བདག་ཉིད་ ཀྱི་རྨོངས་པ་དེ་རྨོངས་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ།།གང་གི་ཕྱིར་མཁས་པ་ནི་གཟུགས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ནས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་བར་ལ་སྲེད་པས་བསྡུས་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་སྤོང་བ་ལས་བྲལ་བར་འགྱུར་གྱི་བག་ལ་ཉལ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་མདུད་པ་ཉོན་ མོངས་པའི་ཆར་གཏོགས་པ་ལས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་དག་ཀྱང་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཁོ་ན་ལས་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ།།འདི་ལྟར་ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་པ་དག་ནི་བརྣབ་སེམས་དང་། གནོད་སེམས་ཀྱི་མདུད་པ་དག་གིས་ཡུལ་ལ་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ལས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་དོ། །རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་པ་དག་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། འདི་བདེན་ནོ་སྙམ་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་མདུད་པ་དག་གིས་ལས་ཀུན་ནས སློང་བར་བྱེད་དོ།། དེ་དག་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་བརྣབ་སེམས་ཀྱི་གནས་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། འདི་བདེན་ནོ་སྙམ་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་གནོད་སེམས་ཀྱི་གནས་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནི་འདོད་པར་བྱེད་ལ། མྱ་ ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ནི་སྐུར་བ་འདེབས་པར་བྱེད་དེ་མདུད་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཡིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།

下面将解说其性相的详细分类。简要来说，将完整宣说具因的住、具因的住边际以及具因的住寂灭。其中，凡是烦恼的所依以及与之相关的烦恼，即称为取因。这两者都称为所缘，因为是所缘境和能缘心的缘故。其中，由烦恼因贪爱而增上执著，应知即是趣近于事物。由贪心等四种业因结，即是缘虑事物。应知具有这两种随眠的事物即是住。
其中，未获得厌离对治的凡夫，其识被润湿，即是后有身的执取、圆满和生起。其中若未断除凡夫身，则会执取和圆满。其中，凡是身的执取和圆满，以及其中决定相续趣入，即称为住。其余前说者应视为住因，这些总摄为一即称为具因之住。
应知在色界中，识有来去。无色界则仅有死有和生有，这两者都住至寿尽。这两者的广大、增长、宽广之义，也应如前理解。识之住边际及住边际因，应视为仅此而已。若安立为他义，则仅是文字差别而已，实无义理差别，因为无有离此之外的其他义理境。
即便他人善加观察推究，也因为无有离此之外的义理境，故因极不了知而全无所答。后来如理思维时，会认识到'我因愚痴而说彼'的这种愚痴确实是愚痴。因为智者从一切种色乃至行，是由断除贪爱所摄的贪欲缠而得解脱，而非从随眠得解脱。其结使属于烦恼分的等起，也唯从缠而得断除。
如是，依止在家分者，由贪心、害心二结，从追求境界因所生和从损害有情因所生而发起诸业。依止出家分者，由戒禁取和见取二结而发起诸业。
他们的戒禁取如同贪心之处，见取如同害心之处。因此，他们希求天界世间，而诽谤涅槃。应知这些结也是由意的分别所发起。

།དེའི་འོག་ཏུ་གཉེན་པོ་ཤས་ཆེར་བསྟེན་པས་འདོད་ཆགས་དང་མདུད་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་སྤོང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་སྤངས་པའི་ ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་གང་གིས་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་དམིགས་པ་དེ་གཏན་དུ་བྲལ་བས་རྒྱུན་འཆད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་རྒྱུན་ཆད་པས་བག་ལ་ཉལ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགགས་པ་དེ་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་གནས་པ་དེ་དག་ལ་མི་གནས་ཏེ།དེའི་གཉེན་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་གནས་པའི་རྒྱུ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྒྱུ་འགགས་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་མ་ལ་ལུས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། རྒྱུན་ འཇུག་པ་རྣམས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་གནས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་གཉེན་པོར་གཏོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་རྒྱུ་ལས་མངོན་པར་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཐར་པའི་ སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྨོན་པ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པའི་ཕྱིར་ཆོག་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་མཚན་མ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པའི་ཕྱིར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་མངོན་པར་ རྒྱས་པ་མེད་པ་ནས་གནས་པའི་བར་གྱི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ།།རྒྱུ་བར་གྱུར་པ་ན་ཡང་བདག་དང་བདག་གིར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་འཛིན་ཏོ། །དེས་ན་དེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་གྱུར་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཡི་ཆད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །རྟགས་དེས་ན་དེ་ རྣམ་པར་དག་པའི་བདག་ཉིད་དུ་སྣང་ངོ་།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་རྒྱུ་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པར་རང་གི་ངང་ཁོ་ནས་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་རྒྱུན་རྒྱུན་ཆད་པའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་བཅུར་འཇུག་པ་ཡང་མེད་དོ། །འཚོ་བ་དང་ འཆི་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་མེད་པ་ནི་གྲིབ་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ན་ཚོར་བ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཤིང་ལྗོན་པ་ལྟ་བུ་དེའི་གྲིབ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་དེའི་ཚེ་ན་མི་འབྱུང་བས། དེའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་ནི་གྲིབ་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚེ་ འདི་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ།།ཟག་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རིམ་གྱིས་སློབ་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ཞི་བ་ཡིན་ནོ། །མི་སློབ་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ནི་བསིལ་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །ཕུང་པོ་འགག་པའི་ཕྱིར་ཚངས་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནོ།། འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱོན་ལས་གཏན་དུ་རྣམ་པར་མ་དག་ན་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་འབའ་ཞིག་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་ཁོ་ན་ལ་ནི་སུ་ཡང་སྲེད་པར་མི་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའི་གནས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་མདོ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སེམས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པ་ དང་།ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་སེམས་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གཅིག་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཁམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལས་ནི་འདོད་པ་ན་ སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་ནི་སེམས་བཞི་ཡོད་དེ།དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་བསྟན་པ་དང་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་ནི་གསུམ་ཡོད་དེ། མི་དགེ་བ་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་སོ།

其后，由于多修对治，贪欲和结缚二者的随眠将得以断除。由于断除彼等，故能永远远离缘取色受等境的烦恼所缘，从而断绝相续。由于相续断绝，具有随眠的识蕴灭尽，则不住于色受等识所住之处，因为其对治的识已清净之故。如是，应知彼即是住因寂灭。
由于因已灭尽，后世不会生起身体的执取、圆满和相续等，如是，彼即是住的寂灭。其对治分的清净识即是无住。彼亦不从因中增长。由于修习空性解脱门故而成无为。由于修习无愿解脱门故而成知足。由于修习无相解脱门故而成安住。如是，从无增长乃至安住，故为极解脱。
即便流转，也丝毫不执著我和我所。因此，即便成为色等，也不会生起厌离。由此相故，彼显现为清净自性。此识由于清净性故，不待他因，唯由自性而灭。由于此识相续断绝故，亦无十方流转。
对生死无有欢喜者称为无影。或者，诸受如同识树之影，彼时不生，故亦称为无影。有漏者即是现法涅槃。无漏者即是由有学解脱而寂静。由无学解脱而清凉。由蕴灭故称为梵性。
识并非本性成为杂染，如是，世尊说'自性光明'故。何以故？若非永远离垢清净，则如贪等烦恼相似故。如色受等唯是杂染因，非如是，因为无人唯缘识本身而生贪著，故识非识住。如是，此即是识蕴住的差别。
其中，种种差别即如经中世尊所说：'有贪心、离贪心、有嗔心、离嗔心'等，乃至'心未解脱、极解脱'等，如是，此即是一种种差别。又从界的差别而言，欲界众生有四心：善、不善、有覆无记、无覆无记。色界众生有三心：除不善外的其余诸心。

།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ རྣམས་ལ་ཡང་གསུམ་ཁོ་ན་སྟེ།མི་དགེ་བ་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་སོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ནི་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་སེམས་སོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པའོ། །མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ སྟེ།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བཟོའི་གནས་ལས་བྱུང་བ་དང་སྤྲུལ་པ་བྱེད་པའི་སེམས་སོ། །སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་དེ་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ་ལྷ་དང་ཀླུ་དང་གནོད་སྦྱིན་ལ་སོགས་པ་སྟེ་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་ པ་ལ་ནི་བཟོའི་གནས་ལས་བྱུང་བ་མེད་དོ།།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལ་ཡང་མེད་དོ། །དགེ་བ་ནི་འོག་མ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་གོང་མ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །སེམས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་རྣམ་པ་གཞན་ཡང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་ བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་།ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡོད་དོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་དོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་དོ། །ཟག་ པ་མེད་པའི་ནི་སེམས་བཅུ་དྲུག་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་སེམས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་པོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཕྱོགས་ནི་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕྱིར་མ་བསྐྱོད་པ་རྣམས་དང་། བསྐྱོད་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་དང་། ཏིང་ ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་རྣམས་སོ།།དེ་དག་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་མ་དག་པ་རྣམས་དང་། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་ཕྱོགས་དང་པོ་ནི་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་སེམས་ཏེ། ལན་འགའ་ ནི་དགེ་བ་དང་།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་བྲལ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །ཕྱོགས་གཉིས་པ་ནི་ལན་འགའ་ནང་དུ་ཞི་བ་ལ་སེམས་གཏོད་པར་ཡང་བྱེད་ལ། ལན་འགའ་ནི་བརྗེད་ངས་པས་འདོད་པའི་ཡོན་ ཏན་ལྔ་པོ་དག་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་ཡང་འགྱུར་རོ།།ལན་འགའ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཞི་བའི་ཕྱིར་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། ། ལན་འགའ་ནི་དེ་སྤང་བའི་ཕྱིར་དང་བར་འགྱུར་བའི་དམིགས་པ་ལ་གཏོད་པར་ཡང་བྱེད་དོ། །ལན་འགའ་ནི་དེ་ལ་ཡང་ ལེགས་པར་མ་གཏད་པས་རྒོད་པར་ཡང་འགྱུར་ལ།ལན་འགའ་ནི་ལེགས་པར་གཏད་པས་རྒོད་པ་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །ལན་འགའ་ནི་ཞུམ་པ་དང་། རྒོད་པའི་སྒྲིབ་པ་མ་སྤངས་པས་ཕྱོགས་གཉི་ག་ལ་ཡང་ཉེ་བར་མ་ཞི་བར་འགྱུར་ལ། སྤངས་པས་ནི་ཉེ་བར་ཞི་བར་ཡང་ འགྱུར་རོ།།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། དངོས་གཞི་བསམ་གཏན་ཐོབ་པ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །མ་ཐོབ་པ་ནི་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཡིན་ནོ། །ལམ་གྱི་མཐར་ཐུག་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པ་ཡིན་ནོ། །སྤོང་བའི་མཐར་ཐུག་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ནོ། །མཉམ་པར་གཞག་པ་ཡན་ཆད་ནི་ཕྱོགས་གསུམ་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམས་བསྟན་པའི་རྣམ་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། སྐྱེ་བ་ལས་གྱུར་པ་དང་། གཉེན་པོ་ལས་གྱུར་པ་དང་། འཇུག་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། གནས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་གྱུར་པའོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་བ་ལས་གྱུར པ་ནི་མིག་དང་གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དང་།ཡིད་དང་ཆོས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་བར་དེ་ལ་ནི་དང་པོར་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བསྟན་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུར་པ་རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་བསྟན་ཏོ།

无色界诸法也唯有三种，除了不善法之外的诸法。无漏法是有学和无学的心。欲界善法也有两种：由加行所生和生而获得。无覆无记有四种：异熟生、威仪路所生、工巧处所生和变化心。生而获得的也就是天、龙、夜叉等，因为没有修习的果报。
色界没有工巧处所生。无色界也没有。善法应当观察下界如何，上界一切皆有。心的种种差别的其他分类，欲界中有见苦所断、见集所断、见灭所断、见道所断和修所断。如同欲界一样，色界中也有五种。无色界中也有五种。无漏心是第十六心。
其中，应当解说心的种种差别的第一种差别，有这三个方面：即未为等持而动摇者、已动摇未得等持者、已得等持者。这些又分为极不清净者和极清净者。其中第一方面是烦恼心，由贪等烦恼缠缚的心，有时与善心和无记心相应的贪等烦恼也会远离。
第二方面是有时内心专注于寂静，有时由于忘失而随顺五欲功德。有时为了极度寂静而被昏沉睡眠所缠缚。有时为了断除昏沉睡眠而专注于能生起清净的所缘。有时由于未善加专注而掉举，有时由于善加专注而无掉举。有时由于未断除昏沉和掉举的障碍，两方面都不能寂静，断除后则能寂静。
已得作意和根本禅定是等持。未得则是不等持。因为到达道的究竟而成为极善修习。因为到达断除的究竟而成为极善解脱。与此相反则是非极善修习和非极善解脱。从等持以上应当视为第三方面。如是，这就是识的种种差别分类。
其中，蕴的次第宣说的方式是什么呢？应当观察有五种：从生起而来、从对治而来、从趣入而来、从安住而来、从安立而来。其中从生起而来是依靠眼和色生起眼识，乃至依靠意和法生起意识，在此首先宣说色蕴，其后宣说作为心所法所依的识蕴。

།དེའི་འོག་ཏུ་ནི་དེ་ལ་བརྟེན་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་གསུམ་འདུས་པ་ལས་རེག་པ་འབྱུང་ལ། རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་ཕུང་པོ་ རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལས་གྱུར་པའི་གོ་རིམས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་གཉེན་པོ་ལས་གྱུར་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་པོ་མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་བར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་བདེ་བར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། བདག་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ དག་གི་གཉེན་པོར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་བསྟན་པ་དེ་དག་ལ་དང་པོར་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བསྟན་ལ།དེའི་འོག་ཏུ་ནི་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ། དེའི་འོག་ཏུ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ། དེའི་འོག་ཏུ་ནི་འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་གཉེན་པོ་ལས་གྱུར་ པའི་གོ་རིམས་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་འཇུག་པ་ལས་གྱུར་པ་ན་དབང་པོ་དང་། ཡུལ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕུང་པོ་གཉིས་ཏེ་ཡུལ་སོ་སོར་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཡུལ་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་གཅིག་གིས་ནི་ཚེ་འདི་ལ་ཡུལ་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ དང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས།ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་རོ། །གཅིག་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པས་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་མར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་གནས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་བཞིའི་གོ་ རིམས་དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་གནས་པ་ལས་གྱུར་པའི་གོ་རིམས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི། དང་པོར་གང་ཟག་མཐོང་ནས་གཟུགས་ཀྱིས་སོ་སོར་ངོ་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཚོར་བའི་ ཕུང་པོས་ནི་འབྱོར་པ་དང་།རྒུད་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་འོག་ཏུ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོས་ནི་མིང་ནི་འདི་ཞེས་བྱ་རིགས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ། རུས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་འཇོག་པར་ བྱེད་དོ།།དེའི་འོག་ཏུ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོས་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ནི་བྱིས་པའོ། །དེ་ལྟ་བུ་ནི་མཁས་པའོ་ཞེས་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་འོག་ཏུ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་ནང་གི་བདག་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཕུང་པོ་དེ་དག་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དང་། བདེ་བ་དང་ལྡན་པའམ། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་དང་། རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། བྱིས་པའམ་མཁས་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པས་དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་གྱུར་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་བདག་གིས་ཉེ བར་སྤྱད་པའི་དངོས་པོ་དང་།བདག་གི་དངོས་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གོ་རིམས་གཞན་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་བདག་གི་ལུས་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཡུལ་ལས་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་། བདག་དང་གཞན་དག་ལ་ནི་མིང་ནི་འདི་ཞེས་བྱ་རིགས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ་རུས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དང་།དེ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཉེ་བར་སོགས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་བདག་གི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཕུང་པོ་ཐ་མ་ནི་བདག་གི་དངོས་པོ་ཉིད་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་ཕུང་པོ་དུ་དག་དང་། ཁམས་དུ་དག་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དུ་དག་དང་། སྲིད་པའི་ཡན་ལག་དུ་དག་དང་། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་དུ་དག་དང་། དབང་པོ་དུ་དག་གིས་བསྡུས། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའི་བར་ཡང དུ་དག་གིས་བསྡུས་ཤེ་ན།དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་ཕུང་པོ་གཅིག་ཁོ་ན་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་དང་། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་གི་ཕྱོགས་དང་། སྲིད་པའི་ཡན་ལག་དྲུག་གི་ཕྱོགས་དང་། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་དང་། དབང་པོ་ བདུན་གྱིས་བསྡུས་སོ།

其后，显示依于彼之心所法受等，如是三和合而生触，以触缘故有受等，是随后所说故。如是，彼即显示蕴生起之次第。
其中从对治所生者，即为四颠倒：于不净中执为净之颠倒，于苦中执为乐之颠倒，于无我中执为我之颠倒，于无常中执为常之颠倒，为对治彼等而显示四念住。其中首先显示色蕴，其后是受蕴，其后是识蕴，其后显示想蕴与行蕴。如是，彼即是从对治所生之次第。
其中从趣入所生者，依根境而有二蕴，即领受境及执取境相。其后由一者于此生中领受境界之烦恼及造作善不善业，于后世生等成烦恼。一者是成为烦恼者，故显示于一切之末。
其中从安住所生者，即识之四住处次第及识，如是彼即是从安住所生之次第。
其中从安立所生者，首先见补特伽罗而由色别别了知，故安立色蕴。其后由受蕴安立富裕、衰败、安乐、痛苦。其后由想蕴安立名为某某，种姓为某某，族姓为某某等。其后由行蕴安立如是为愚者，如是为智者。其后由识安立内我。
彼于诸蕴中作别别观察，与乐相应或与苦相应，随后施设名言，了知为愚者或智者，及作安立，如是彼即显示诸蕴次第从安立所生。
复次，依我所受用事及我事之力而观察其他次第，其中依于我身，从境领受苦乐，于我与他人施设名言：名为某某，种姓为某某，族姓为某某等，依彼二者积集法与非法。如是，彼即应知是我所受用事。最后蕴即应观为我事。
色蕴摄于几蕴、几界、几处、几有支、几处非处、几根中，如色蕴乃至识蕴亦摄于几中耶？其中色蕴摄于一蕴、十界处及一界处分、六有支分、一处非处分、七根中。

།ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ནི་ཕུང་པོ་གཅིག་ཁོ་ན་དང་། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་གི་ཕྱོགས་དང་། སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གཅིག་དང་། སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གསུམ་གྱི་ཕྱོགས་དང་། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་དང་། དབང་པོ་ ལྔ་དང་།དབང་པོ་གསུམ་གྱི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བསྡུས་སོ། །འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་ཕུང་པོ་གཅིག་ཁོ་ན་དང་། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་གི་ཕྱོགས་དང་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གསུམ་གྱི་ཕྱོགས་དང་། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་བསྡུས་ལ། དབང་ པོ་ནི་གང་གིས་ཀྱང་མ་བསྡུས་སོ།།འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་ཕུང་པོ་གཅིག་ཁོ་ན་དང་། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་གི་ཕྱོགས་དང་། སྲིད་པའི་ཡན་ལག་བཞི་དང་། སྲིད་པའི་ཡན་ལག་ལྔའི་ཕྱོགས་དང་། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་དང་། དབང་པོ་ དྲུག་དང་དབང་པོ་གསུམ་གྱི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བསྡུས་སོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ནི་ཕུང་པོ་གཅིག་ཁོ་ན་དང་། ཁམས་བདུན་དང་། སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་དང་། སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གཅིག་དང་། སྲིད་པའི་ཡན་ལག་བཞིའི་ཕྱོགས་དང་། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་ དང་།དབང་པོ་གཅིག་དང་། དབང་པོ་གསུམ་གྱི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བསྡུས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་བསྡུ་བ་དྲུག་པོ་ཕུང་པོས་བསྡུས་པ་ནས་དབང་པོས་བསྡུས་པའི་བར་གྱི་བསྡུ་བའི་ཚུལ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཅིག་གིས་གཅིག་བསྡུས་པར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་བསྡུ་བ་བཅུ་ཡོད་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཁམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་རང་གི་ས་བོན་གྱིས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རིགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག ཉིད་རང་གི་རིགས་ཟད་པར་གྱིས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།གནས་སྐབས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང་མཐུན་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཐ་མི་དད་པས་བསྡུས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་ དག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་འཁོར་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དུས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་ པའོ།།ཡུལ་གྱིས་བསྡུས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་གང་དུ་འཇུག་པ་དང་། གནས་གང་ནས་འབྱུང་བ་དེ་དག་ཉིད་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མཐའ་དག་གིས་བསྡུས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་ལྔ་ཉིད་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། ཕྱོགས་གཅིག་གིས་བསྡུས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ། མ་ཚང་བས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དོན་དམ་པས་བསྡུས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ན། ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་བསྡུ་བ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཡོད་དེ། ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་བར་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཆོས་གསུམ་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས སོ།།དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་གནས་དུ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པར་འགྱུར། མིང་གིས་བསྡུས་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་པོ་དག་ནི་གནས་སུ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་གནས་དྲུག་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྟེན་གྱི་གནས་དང་། གནས་ཀྱི་གནས་དང་། ཡོ་བྱད་ཀྱི་གནས་དང་། དབང་པོའི་གནས་དང་། དབང་པོའི་རྟེན་གྱི་གནས་དང་། མཐུ་ལས་བྱུང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གནས་ལའོ། །དེ་ལ་མིང་གིས་བསྡུས་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་ནི་གནས་བདུན་ལ་བརྟེན་ནས འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ་འདོད་པ་དང་། རེ་བ་དང་། ཡུལ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། དག་པ་ལའོ། །དེ་ལ་འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ནི་བཞིའོ།

受蕴唯是一蕴，界和处的一分，有支的一支，有支三支的一分，处非处的一分，五根和三根的一分所摄。想蕴唯是一蕴，界和处的一分，有支三支的一分，处非处的一分所摄，而不为任何根所摄。行蕴唯是一蕴，界和处的一分，有支的四支，有支五支的一分，处非处的一分，六根和三根的一分所摄。识蕴唯是一蕴，七界，一处，有支的一支，有支四支的一分，处非处的一分，一根和三根的一分所摄。如是，六种摄，从蕴所摄乃至根所摄，以此摄法，应当如实了知互相摄受。
复次，应当观察有十种摄。即：界摄者，谓蕴等彼等为自种子所摄。相摄者，谓蕴等彼等为自相及共相所摄。类摄者，谓蕴等彼等为自类尽所摄。位摄者，谓蕴等彼等为乐受相应等诸位所摄。无差别摄者，谓蕴等彼等一一法中，皆为蕴等眷属一切所摄。时摄者，谓过去、未来、现在蕴等彼等为彼所摄。处摄者，谓蕴等于何处转，从何处生，即为彼所摄。全分摄者，谓蕴等彼等为五性等所摄。一分摄者，谓蕴等彼等分别不圆满所摄。胜义摄者，谓蕴等彼等为真如相所摄。
彼等总摄为一，则蕴有十六种摄，如是乃至诸根亦复如是。复次，三法摄一切法，即色蕴、法界、意处。其中色蕴依几处而转？名所摄四蕴依几处而转？色蕴依六处而转，即：所依处、住处、资具处、根处、根所依处、定力所生境界处。其中名所摄四蕴依七处而转，即：欲、希求、境界、分别、正知、正加行、清净。其中欲受用者有四种位。

།སྡོམ་པ་ལ་གནས་ པའི་སྡོམ་བརྩོན་པར་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཅིག་པའོ།།ཉེར་བསྡོགས་ཐོབ་པ་མཉམ་པར་གཞག་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་གཅིག་གོ། །དངོས་གཞི་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་གཅིག་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་གནས་བདུན་པོ་དེ་དག་ནི་གནས་སྐབས་བཞིར་འགྱུར་རོ།། །།བམ་པོ་དྲུག་པ། འདི་མན་ཆད་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཇི་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་འོག་ཏུ་ནི་མིང་གི་ཕུང་པོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལས་བརྩམས་ནས། སྡོམ་ནི། རྫས་དང་རྡུལ་དང་སྐྱེ་བ་དང་། །དབྱིབས་རྒྱུན་ལས་དང་སྐད་ཅིག་དང་། །མ་འདྲེས་པ་དང་སྤྱོད་ཡུལ དང་།།དེ་བཞིན་ཕན་ཚུན་འདྲེས་པ་ཡིན། །དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པའི་མིག་ལ་རྫས་དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་རྫས་ནི་གཅིག་སྟེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ཀྱི་གཟུགས་དང་བའོ། །ཐ་མི་དད་པས་བསྡུས་པའི་རྫས་ནི་བདུན་ཏེ། མིག་དེ་ཉིད་དང་། ལུས་ དང་།ས་དང་། གཟུགས་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་རྣམས་སོ། །དེ་གཉི་གའི་ཁམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་རྫས་ནི་བཅུ་སྟེ། ཁམས་ལས་རྫས་བདུན་པོ་དེ་དག་ཉིད་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་གི་ཁམས་རྣམས་དང་ལྡན་པའོ། །མིག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡོད་དེ། རྣ་བ་ནི་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ཀྱི་གཟུགས་དང་བའོ། །སྣ་ནི་སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ཀྱི་གཟུགས་དང་བའོ། །ལྕེ་ནི་ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ཀྱི་གཟུགས་དང་བ་སྟེ། ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། ལུས་ལ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་དག་དབྲི་བར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དག་མེད་ཀྱང་དེ་འབའ་ཞིག་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ཀྱི་གཟུགས་དང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས དང་།དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་རྣམས་ལ་ནི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་དབྲི་བར་བྱ་སྟེ། གཞན་ཐམས་ཅད་ནི་སྔ་མ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །སྒྲ་དང་སྒྲའི་ཁམས་ནི་མི་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལོགས་ཤིག་ཁོ་ནར་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་གང་ལ་སྒྲ་ཡོད་པ་ དེ་ལ་དེ་ཡང་ལྷག་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།སྒྲའི་ཁམས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ལ་ལྷག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སའི་དངོས་གཞིར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །འཇམ་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་མདངས་ བཟང་བའི་མཐར་ཐུག་པ་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གང་བསྟན་པ་ནི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དེ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་གཞག་ཅིང་དེ་དག་ཉིད་ལ་གདགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དང་བ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་འདམ་པ་ཉིད་གདགས་སོ། ། འདུས་མཁྲེགས་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་ལྕི་བ་ཉིད་དོ། །དང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་འདུས་མཁྲེགས་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་རྩུབ་པ་ཉིད་དང་ཡང་བ་ཉིད་དོ། །མཉེན་ཞིང་སྙི་བ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་ནེམ་ནེམ་པོ་ཉིད་དོ། །ཆུ་དང་རླུང་འདྲེས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་གྲང་བ་ཉིད དོ་།།ཉེ་བར་སྟོན་པ་མ་ཚང་བས་མི་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པའོ། །ཉམ་ཆུང་བ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་མ་ཚང་བ་མེད་པས་མི་མཉམ་པ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་ཉམས་སྟོབས་དང་ཚིམ་པའོ། །ལེགས་པ་མ་ཞུ་བས་འཁྲུགས་པའི་མི་མཉམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་ ནད་དོ།།ན་ཚོད་གྱུར་པའི་མི་མཉམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་རྒ་བའོ། །སྲོག་གི་དབང་པོ་གྱུར་པའི་མི་མཉམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་འཆི་བའོ། །ཁྲག་ལ་ཀུན་ཏུ་གནོད་པའི་མི་མཉམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་གཡའ་བའོ། །ཉེས་པར་བཟོད་པའི་མི་མཉམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་བརྒྱལ་བའོ། །ས་དང་ ཆུ་འདྲེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་འགྲེད་པའོ།།འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་དང་བརྩལ་བ་དང་འབད་པའི་མི་མཉམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་ངལ་བའོ། །དེ་དང་བྲལ་བའི་མཉམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་ངལ་སོས་པའོ།

住于律仪的持戒者们是一种。获得近分定的等持者们也是一种。安住根本定者们也是一种。如是彼七处即成为四种情况。
第六品。此下当说色蕴的广分别，其后当说名蕴的广分别。其中从色的广分别开始，总摄为：实物、微尘及生起，形状、相续及业力，刹那及无杂染性，境界及彼此杂染。
其中色蕴所摄之眼有几种实物？答：以相摄之实物是一种，即眼识所依的净色。以无差别所摄之实物有七种，即眼本身、身、地、色、香、味、触。以二者界所摄之实物有十种，即以界摄彼七种实物，及水、火、风界相应。如眼一般，耳、鼻、舌亦当如是观察。
其中差别是：耳是耳识所依的净色。鼻是鼻识所依的净色。舌是舌识所依的净色。余者如前。身则应除去眼等四者。为何如此？因为无彼等亦唯缘彼，其相亦是身识所依的净色。
彼等境界相的外色、香、味、触等则应除去一切根，其余一切当如前观察。声及声界因是无记故另外宣说，于一切中若有声者，彼中亦当了知有声。声界亦当于一切中增上观察。
其中色等境的广分别如下，如根本定中所说。柔滑等乃至妙色为究竟的触处所说，因是所造色故，当知即安立于彼大种，即于彼等假立。其中依大种净性而假立柔滑性。依坚实性而假立重性。依非净性及非坚实性而假立粗糙性及轻性。依柔软性而假立滑腻性。
依水风和合而生性而假立冷性。依近缘不具足的不平等性而假立饥渴。羸弱亦复如是。依无不具足的无不平等性而假立充实力及满足。依未消化良好的紊乱不平等性而假立病。依年龄变化的不平等性而假立老。依命根变化的不平等性而假立死。
依血液普遍损害的不平等性而假立痒。依不善忍受的不平等性而假立昏厥。依地水和合而假立僵硬。依来去运动勤勉的不平等性而假立疲劳。依离彼的平等性而假立休息。

།དྲི་མ་ལ་སོགས་པ་བསལ་ཞིང་ཡོངས་སུ་ཞུམ་པ་དང་བྲལ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་མདངས་ བཟང་བ་གདགས་ཏེ།དེ་དག་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ན་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དྲུག་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དང་བ་ཉིད་དང་དང་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལྷན་ཅིག་པ་དང་། འདུས་མཁྲེགས་པ་ཉིད་དང་འདུས་མཁྲེགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལྷན་ཅིག་པ་དང་། སྙི་བ་ཉིད་དང་། འདྲེས་པ་དང་། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་གནས་སྐབས་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཡོད་ན་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་ལ། བརྒྱད་ཡོད་ན་ཡང་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རེག་བྱའི་མཐར་ཐུག་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར བྱ་བ་དག་ཡིན་ཏེ།རང་རང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཅིག་ཅར་རམ། རིམ་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་པུས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་དྲི་དང་རོ་ནི་མེད་ལ་དེ་དག་གི་ཁམས་ནི་ཡོད་དོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་གཉིས་ནི་ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་མེད་པས་སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མེད་དེ། ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ཁོ་ནར་མེད་ཀྱི་ཁམས་ལས་ནི་མ་ཡིན་ ནོ།།དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པའི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པ་དགུ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་དོ། །རེག་བྱས་བསྡུས་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ནི་བརྟགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ དུ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།རྫས་སུ་ཡོད་པ་དང་བརྟགས་པའི་ཡོད་པའོ། །མཐུ་ལས་བྱུང་བ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུ་དེའི་འབྲས་བུ་དང་། དེའི་ཡུལ་དང་། དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྫས་སུ་ ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།།སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པར་གཏོགས་པ་ནི་བརྟགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་དེ་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་གང་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་དག་ཉིད་དང་དེ་ཡང་མཚུངས་པར་ལྡན་ པ་ཡིན་ནོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་སྤྲོས་པའི་རྣམ་པ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་མཉམ་པར་གཞག་ པ་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་གང་གཟུགས་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་དེ་མེད་ཀྱི།དེ་དག་ལས་ལ་ལ་ལ་ཡོད་དེ། སྤྲུལ་པ་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་མ་བརྟགས་པར་སྔོན་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་མུན་པ་དང་བྲལ་བ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ དག་པ་མངོན་པར་བརྗོད་པར་སྣང་བར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེས་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།རྣམ་པར་བརྟགས་ཤིང་རྣམ་པར་བརྟགས་ཤིང་མོས་པའི་དབང་གིས་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ མ་ཡིན་ཡང་ལ་ལ་དེའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་གཟུགས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ལ་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་གཟུགས་ནི་མཆོག་ཏུ་འོད་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ ཕྱིར་གསལ་བ་དང་།འོག་མའི་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆ་ཕྲ་བ་དང་། དེའི་ལུས་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་ཡིན་གྱི། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པས། དེ་ལྟར་ན་དེ་གཉིས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་དེ་ཡིན་ནོ། །ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་ གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་། གནས་དང་། གནས་པར་འབྲེལ་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། ཆ་ཕྲ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ།

依靠清除污垢等并远离萎缩而安立殊胜光泽。若总摄彼等一切，则唯成为大种之六种状态，即：清净性与非清净性俱起，凝聚坚硬性与非凝聚坚硬性俱起，柔软性，和合性，不平等性与平等性。如是，若有彼等六种状态则成八种，若有八种亦成六种。
色等乃至触等一切，皆为二种识所识知，即由各自之识所识知，及由意识同时或次第识知。眼等五根唯由意识一者所了知。其中，色界中无香与味，然有彼等界。何以故？因为彼二者为段食所摄故。由于彼等不存在，故亦无鼻识与舌识，唯是完全不存在，而非从界。
其中，一切色蕴所摄之色中，九种是实有。触所摄中四大种是实有。除此之外诸法，当知是假有。法处所摄色有二种：实有与假有。神通所生三摩地境相如幻化，及其果、其境，与其相应识之境，彼等是实有。属于律仪与不律仪者是假有。
彼三摩地境相之色，与三摩地大种为因之色相应者，彼等即与彼相应。世间三摩地依有漏与无漏而生，非依出世间，因为彼是从有戏论相之三摩地因所生故。并非一切等持心皆有能成就色法之功能，而是其中某些具有，如能起变化。
不加观察，由先前作意之力，离暗明净显现言说者，当视为已生。由观察思维信解力所显现者，当视为未生。虽非出世间三摩地境界，然有些应视为由彼力所生，此亦不可思议。
其中，欲界与色界实有色有何差别？色界之色因最极放光故明净，因非下地根境故微细，因彼身无苦受故无苦，欲界则不如是，如是彼二差别即是此。
复次，略说色蕴相有六种应知：自相、共相、处所、依处相属相、受用相、业相与微细相。

།དེ་ལ་རང་གི་ མཚན་ཉིད་ནི་ས་ལ་སོགས་པའི་སྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་།མིག་ལ་སོགས་པའི་སོ་སོའི་དབང་བའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་ནི་གཟུགས་སུ་རུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་གནས་དང་གནས་པར་འབྲེལ་བའི་ མཚན་ཉིད་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ནི་གནས་ཡིན་ལ།རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་རྣམས་ནི་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་དབང་གིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཅན་རྣམས་སོ་སོར་འབྱུང་བ་སྟེ། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ ཀྱི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་དང་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་གཟུགས་འདུས་པ་ལ་ལ་ནི་སྲ་བ་ཁོ་ནར་འབྱུང་ལ།ལ་ལ་ནི་གཤེར་བ་ཁོ་ནར། ལ་ལ་ནི་དྲོ་བ་ཁོ་ནར། ལ་ལ་ནི་གཡོ་བ་ཁོ་ནར། ལ་ལ་ནི་འདྲེས་པ་ཁོ་ནར་འབྱུང་བའོ། །དེ་ལ་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ རྣམས་ཀྱི་བརྟེན་པ་དང་།སྡུད་པ་དང་། སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། བསྐྱོད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་ལས་གཞན་ཡང་འོག་ནས་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཆ་ཕྲ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །ཡང་ཆ་ཕྲ་བ་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འབྲི་བ་ཆ་ཕྲ་བ་ཉིད་དང་། རང་བཞིན་ཆ་ཕྲ་བ་ཉིད་དང་། སེམས་ཀྱི་དབང་བསྒྱུར་བ་ཆ་ཕྲ་བ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་འབྲི་བ་ཆ་ཕྲ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཆ་ཕྲ་བ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་ཆ་ཕྲ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་རླུང་ལ་སོགས་པ་དང་། བར་མ་དོའི་སྲིད་པའི་གཟུགས་ཆ་ཕྲ་བ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལ་སེམས་ཀྱི་དབང་བསྒྱུར་བ་ཆ་ཕྲ་བ ཉིད་ཀྱིས་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་གཟུགས་ཆ་ཕྲ་བ་བསྟན་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ་ལྷ་སེམས་མཉམ་པ་མི་འགྱུར་བ་དེ་དག་གིས་ནི་ཇི་ལྟར་དེ་དག་སྨྱུང་བུའི་རྩེ་མོས་ཕུག་པའི་ཁྱོན་ཙམ་གྱིས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་ཀྱང་གཅིག་ལ་གཅིག་ཐོགས་པ་ཡང་མེད་ལ། གཅིག་ལ་གཅིག་གནོད་པ་ཡང་མེད་པ་ དང་།དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་སེམས་དེ་དག་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱས་ཤིང་ཡོངས་སུ་བྱི་དོར་བྱས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ལྟར་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དག་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རྫས་བསམ་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམ་པ་དུས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་ བྱ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། རྒྱ་ཆེར་ནི་སའི་དངོས་གཞིར་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱས་ཟིན་ཏོ། །མདོར་བསྡུ་ན་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་དང་། རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་། མ་འདྲེས་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་པ་དང་། ཆ་ཤས་མེད་པས་སོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ལས་རྣམ་པར་ གཞག་པ་ན་གཟུགས་དབྲི་བའི་མཐའ་བློས་ཡོངས་སུ་དཔྱད་པ་ལས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམ་པར་གཞག་པར་ཟད་ཀྱི།ལུས་གཟུགས་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་སྐྱེ་བར་ཡང་མི་འགྱུར། འགག་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་པ་གཟུགས་འདུས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ ནོ།།དེ་ལ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔ་ཡོད་དེ་མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་གྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་ རབ་རྣམ་པ་བཞི་དང་།ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམ་པ་གཅིག་གོ། །དེ་ལ་མ་འདྲེས་པ་ལས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་རྫས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་སོ། །དེ་ལ་ལྷན་ཅིག་པ་ལས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་རྡུལ་ ཕྲ་རབ་འདུས་པའི་སྟེ།འདི་ལྟར་ས་ལ་སོགས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ན། དེ་ལས་གཞན་པ་དག་ཕྱོགས་གཅིག་དང་། ཐ་མི་དད་པས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་འདུས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཕྱོགས་གཅིག་ན་ཐ་ མི་དད་པར་གནས་པ་དང་།ཐོགས་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ནི་འཇུག་པ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དེ་དང་མཐུན་པའི་ལུས་ཀྱི་དབང་ལས་དེ་ལྟར་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།

其中，自相是指地等的坚性等相，以及眼等各别根的体相。其中，共相是指一切色法都具有质碍性的体相。其中，处所与依处关系的体相，四大种是处所，所造色是依处。其中，受用的体相是由内色处的受用力，外色处各别生起，即随顺内色处的受用，某些色聚唯生坚性，某些唯生湿性，某些唯生暖性，某些唯生动性，某些唯生和合性。其中，作用的体相即是地等四大种的能持、能摄、能熟、能动的体相，此外其他的下文将广说。其中，微细的体相是指极微的体相。又微细性有三种：减损微细性、自性微细性、心所转微细性。其中，减损微细性是说明极微的微细；其中，自性微细性是说明风等和中有身的微细色；其中，心所转微细性是说明色界的微细色，如经中说：'诸天心等无变异者，虽以针尖许大小的空间聚集一处，彼此亦无障碍，亦无妨害，如是如是清净、修治彼等心'，如是与此相顺者，应知是色蕴的实事观。其中，若问色法的极微应当如何安立？答：广说已在本地分中安立。略说则有五种，即：遍计、差别、无杂、和合、无分。其中，由遍计安立时，是由智慧观察色法减至究竟而安立极微，并非由实体色，因此极微既不生亦不灭，极微积聚亦非和合色。其中，由差别安立时，略说极微有十五种：眼等五根极微、色等五境极微、地等四大种极微，以及法处所摄色实有的一种极微。其中，由无杂安立是从实法极微的自相安立。其中，由和合安立是指极微的聚集，即如地等极微在一处，其他诸法在一处，由无差别而安立极微的和合。其中，若问：为何有碍法在一处无差别安住且成无碍？答：由随顺趣入而成就，依随顺身根之力而如是成就。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུགས་འདུས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡོངས་ སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཐུན་མོང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ན་གལ་ཏེ་འདུས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཐ་མི་དད་པ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་འདུས་པ་མཐའ་དག་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས་ཡོངས་ སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་མི་འགྱུར་བས།དེ་ལྟ་བས་ན་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཟུགས་གང་ལ་ལར་ཐོགས་པར་འགྱུར་ལ། ལ་ལར་ཐོགས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་བར་མ་དོའི་སྲིད་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཐོགས་པ་མེད་པ་བཞིན་དུ་འདི་ ལ་ཡང་ཚུལ་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཆ་ཤས་མེད་པ་ལས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལྔ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་འདུས་པ་ཡོད་ན་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཆ་ཤས་ཡིན་གྱི། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་འདུས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆ་ཤས་གཞན་མེད་དེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱོགས་ཡིན་གྱི་ཆ་ཤས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ནི་མིག་ལྔའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཤའི་མིག་དང་། ལྷའི་མིག་དང་། འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་དང་། ཆོས་ཀྱི་མིག་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མིག་གོ་།རྡུལ་ཕྲ་རབ་དུ་ཞིག་། མིག་དུ་ཞིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཐམས་ཅད་ནི་ཤའི་མིག་དང་། ལྷའི་མིག་མ་གཏོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་མིག་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ལྷའི་མིག་ནི་གཟུགས་འདུས་པ ནང་དང་ཕྱི་རོལ་དང་།འོག་དང་། སྟེང་དང་། མདུན་དང་། རྒྱབ་དང་། སྣང་བ་དང་། མུན་པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་འཛིན་པར་ཟད་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རབ་ཏུ་འབྱེད་པར་མི་བྱེད་དེ་། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཅད་ཅིང་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཅིའི་ ཕྱིར་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་མ་སྐྱེས་པ་དང་།མ་འགགས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དང་པོར་མཐའ་དག་འདུས་ཏེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། ཐ་མར་ཡང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གནས་སྐབས་སུ་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆུའི་ཐིགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་ལྔས་ རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་སེམས་པ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།གཟུགས་འདུས་པ་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པར་འཛིན་པ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་སེམས་པ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པར་འགྱུར་བར་འཛིན་པ་དང་། རྡུལ་ཕྲ་ རབ་དང་།རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཕྲད་པ་དང་། བྲལ་བར་འཛིན་པ་དང་། གཟུགས་འདུས་པ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཙམ་གྱི་གནས་སྐབས་ཡིན་པར་འཛིན་པ་དང་། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཚོགས་ནས་གཟུགས་འདུས་པ་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་བསྐྱེད་པར་འཛིན་པ་ཡང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་སེམས་པ་ཚུལ་བཞིན་མ་ ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཚུལ་བཞིན་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པས་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་སྤངས་ཏེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསམ་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་ཕན་ཡོན་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་དེ་རིལ་པོ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པས་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་ རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ལ་གསལ་བའི་རྒྱུ་བྱས་པར་འགྱུར་ཏེ་དེ་ནི་ཕན་ཡོན་དང་པོ་ཡིན་ནོ།།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་སྤོང་བའི་རྒྱུ་བྱས་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཕན་ཡོན་གཉིས་པའོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་སྤོང་བ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ང་རྒྱལ་སྤོང་བའི་རྒྱུ་བྱས་ པར་འགྱུར་བ་ནི་ཕན་ཡོན་གསུམ་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རྣམ་པར་གནོན་པའི་རྒྱུ་བྱས་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཕན་ཡོན་བཞི་པའོ། །མྱུར་དུ་མཚན་མ་རྣམ་པར་འཇིག་པའི་རྒྱུ་བྱས་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཕན་ཡོན་ལྔ་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དེ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ བསམ་པ་ཡིན་ནོ།

为什么这样说呢？因为所有聚合的色法都是一切根的共同受用对象。如果不是这样的话，假如一切聚合不是与业等一切无差别的话，那么如此一切聚合就不会成为眼等识的对境，因此就不会成为它们的受用对象，所以应当了知是无差别的。
有些色法会有障碍，有些色法则无障碍，例如中阴身的色法等那些是无障碍的，对此也应当如是观察。
关于从无分中安立极微的五种情况：若有极微聚合，则诸极微是部分，而诸极微因为非聚合故无其他部分。极微的方位即是它自身的方位，而非由部分所分。
如前所说的极微是为五眼而说的五种，即肉眼、天眼、圣慧眼、法眼和佛眼。
若问有多少极微是多少眼的行境和对境，应说一切极微都是除肉眼和天眼之外的其他诸眼的行境和对境。为什么这样说呢？因为天眼仅仅能见内外、上下、前后、明暗俱有的聚合色法而已，不能分辨极微，因为极微的自性是由智慧所抉择安立的。
为什么说极微无生无灭呢？答：因为最初是一切聚合而生，最后也要到未成为极微状态之前都有相续的缘故，如水滴一般。
应当了知以五种方式思维极微是不如理的：执著聚合色中极微以自性而住是不如理的思维极微；执著极微生灭、执著极微的和合分离、执著聚合色仅是极微的状态、执著诸极微聚集后产生另外的聚合色，这些都是不如理的思维极微。
因此，精进于如理者应当断除这五种不如理，而思维极微。
关于安立极微有五种利益：由安立分析整体，能令瑜伽师们的所缘明显，这是第一种利益。能成为断除萨迦耶见的因，这是第二种利益。如同断除萨迦耶见一样，能成为断除我慢的因，这是第三种利益。同样，能成为降伏烦恼随眠的因，这是第四种利益。能成为迅速破除相的因，这是第五种利益。如是与此相应的即是思维极微。

།དེ་ལ་གཟུགས་ཅན་གྱི་རྫས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་ལྔར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ་འདི་ལྟ་སྟེ། གནས་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། ས་བོན་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། འཕེན་པ་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། ཕན་འདོགས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། གནོད་པ་བྱེད་པ་ལས་སྐྱེ་བའོ། །དེ་ལ་གནས་ ལས་སྐྱེ་བ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་ཕྱོགས་སུ་དེ་ལས་གཞན་པ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཕྱོགས་གཅིག་ལས་ཉེ་བར་བླངས་བས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལ་གཟུགས་འདུས་པ་གང་ལས་འབྱུང་བ་དང་། རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལས་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ནི་དེ་ལ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་གང་ལ་གང་མི་དམིགས་པ་དེ་ནི་དེ་ལ་མེད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ པར་གཞག་པ་མདོར་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་གང་ལ་གང་མི་དམིགས་པ་དེ་ཡང་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་དམིགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་གྱུར་ན། དེ་དེ་དང་རྫས་མཚུངས་པ་ཞིག་གམ། རྫས་མི་མཚུངས་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་གྲང་ན། གལ་ཏེ་རྫས་མཚུངས་ཞེས་བྱར་ནི་མི་དམིགས་པས་མི་ རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་རྫས་མི་མཚུངས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ཡང་། རྫས་མི་མཚུངས་པ་དེ་དེ་ཙམ་ཞིག་གམ། མཐུ་ལས་ཡིན་གྲང་ན། གལ་ཏེ་དེ་ཙམ་ཞིག་ལས་ཞེས་བྱར་ནི། དེས་ན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་དམིགས་སུ་མེད་པས་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་མཐུ་ལས་ཞེས་བྱར་ནི། དེས་ན་མཚན་ ཉིད་ལས་ཐ་དད་པའི་མཐུ་གཞན་མི་དམིགས་པས་མི་རུང་སྟེ།དེ་ལྟར་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དེ་ནི་གནས་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ས་བོན་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་རང་གི་ས་བོན་ལས་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་འདུས་པ་སྲ་བ་ནི་ལན་འགའ་ནི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གྱུར་བ་ན་ སླ་བར་གྱུར་ལ་སླ་བ་ཡང་ལན་འགའ་ནི་སྲ་བར་འགྱུར་བ་དང་།གྲང་བ་ཡང་དྲོ་བར་འགྱུར་ལ། དྲོ་བ་ཡང་གྲང་བར་འགྱུར་བ་དང་། མི་གཡོ་བ་ཡང་གཡོ་བར་འགྱུར་ལ། གཡོ་བ་ཡང་མི་གཡོ་བར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཁ་དོག་བཟང་པོ་དང་ཁ་དོག་ངན་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་ཡང་ རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་རང་གི་མཚན་ཉིད་མེད་ཀྱང་། ཁམས་ཡོད་ན་འདུས་པ་དེ་དང་དེ་ལས་ཆོས་གཟུགས་ཅན་བྱེ་བྲག་ཅན་དེ་དང་དེ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དེ་ནི་ས་བོན་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་འཕེན་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ནང་གི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དབང་གིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་བརྟན་པ་རྣམས་འབྱུང་བ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་རྣམས་སོ། །ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱང་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་འཕེན་པ་ལས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་འདོད་པ་ཉེ་བར་གནས་པའི་ལྷ་རྣམས་དང་། འདོད་པ་ཉེ་བར གནས་པ་བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་པའི་མི་རྣམས་ཀྱི་ཡོ་བྱད་རྣམས་ནི་ཡང་དང་ཡང་འཕེན་པའི་སྐྱེ་བ་ལས་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ།།མི་རྣམས་ཀྱི་ནི་སྣོད་བསྟན་པ་དག་ལས་ཏེ་། དེ་ལྟར་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དེ་ནི་འཕེན་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་ འདི་ལྟ་སྟེ།ཆོས་གཟུགས་ཅན་དེ་དང་དེ་དག་ཕན་འདོགས་པའི་རྐྱེན་དེ་དང་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཆེས་བརྟས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་བརྟས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་མཆོག་དང་། ཤིན་ཏུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ཆུ་ལ་སོགས་པས་བརླན་པ་རྣམས་ཀྱི་མྱུ་གུ་ ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།དེ་ལྟར་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དེ་ནི་ཕན་འདོགས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་འདུས་པ་སྐྱེ་བ་ནས་རྫས་སྣ་ཚོགས་མཆིག་ལ་བཏགས་ཏེ་ཆུ་དང་སྦྱར་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ལ་བྱའི་ ཏིལ་དང་སྲན་ཆུང་དང་།མོན་སྲན་གྲེའུ་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལྟ་བུ་ལ་ནི་མི་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་དེའི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་དབང་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

对于有形物质的产生，总的来说应当观察为五种，即：依处所而生、依种子而生、依牵引而生、依助益而生、依损害而生。
其中依处所而生是指依靠大种而在大种的方位中，由其他因缘所造的色法得以生起。因此称为依靠四大种而生起的所造色。这是说从一方面而言的意思。
其中，从何处生起聚色以及所造色，从其自相可以观察到的，应当了知那就是存在于彼处。若于何处不能观察到何物，则应了知彼处无有彼物。如是，这就是有无之相的简略建立。
假设若于何处不能观察到的，也如同所观察到的那样存在，那么它是与彼同质还是异质呢？若说是同质，因为不能观察到所以不合理。若是异质，那么这异质是仅仅如此还是由于力用呢？若说仅仅如此，则因为完全不能观察到所以不合理。若说由于力用，则因为观察不到异于相状的其他力用所以不合理。如是，应当了知与此相应的即是依处所而生。
其中依种子而生是指从自种子所生起的，例如坚硬的聚合物有时遇缘而变软，柔软的有时也变硬；寒冷的变暖，温暖的变冷；不动的变动，运动的变静止。同样也应了知好的颜色与不好的颜色等差别。
如是，虽无自相，但若有界，则从彼彼聚合中生起彼彼特殊有形之法。如是，应当了知与此相应的即是依种子而生。
其中依牵引而生是指：由内部有形根的力量而生起外部坚固事物，如器世间等。内部处所也是由往昔业力牵引而生。其中欲界诸天与北俱卢洲人的资具，应当了知是由反复牵引而生。人类则是由业力所显现。如是，应当了知与此相应的即是依牵引而生。
其中依助益而生是指：彼彼有形之法依靠彼彼有益缘而生起更加坚固、极其坚固、极其殊胜、极其超胜，例如被水等滋润的事物中的苗芽等。如是，应当了知与此相应的即是依助益而生。
与此相反的应当了知即是依损害而生。
其中，对于聚合物的生起，应当如同将各种物质混合并加水而建立的情况那样来理解，而不是如同芝麻、豌豆、绿豆等堆积建立的情况。为什么呢？因为是为了作用而如此生起，因此应当了知其生起的原因是作用。

།གང་གི་ཚེ་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་རང་ གི་ས་བོན་ལས་སྐྱེ་བའི་ཚེ་ཅིའི་ཕྱིར་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ལ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་རྒྱུར་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། དེ་དག་འགྱུར་བས་འགྱུར་བ་དང་། གནས་པ་དང་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ན་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་གྱུར་པས་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་འགྱུར་བ་འབྱུང་བ་ སྟེ།སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་དང་། ལས་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པས་སོ། །དེ་ལ་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་ནི་སའི་མངོན་པར་གནོད་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། སྣོད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་། ཞིང་གི་བྱེ་བྲག་ལས་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་དེ་འགྱུར་བར་སྣང་བ་དང་། ཆུའི་མངོན་པར་བརླན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། མེའི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། རླུང་གི་ཡོངས་སུ་སྐམ་པ་ལ་སོགས་པས་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་འགྱུར་བར་སྣང་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ཏེ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་འགྱུར་བ་འབྱུང་བ་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པས་བྱས་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ལས་ནི ལས་དང་མཐུན་པར་དང་པོར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་འབྱུང་ལ།དེའི་འོག་ཏུ་དེ་དང་མཐུན་པ་དེ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་འགྱུར་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ཏེ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་འགྱུར་བ་འབྱུང་བ་ལས་ཀྱིས་བྱས་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྙོམས་པར་ འཇུག་པ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་འགྱུར་བ་འབྱུང་བ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་བརྟན་ཏེ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་འགྱུར་བ་འབྱུང་བ་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་བྱས་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ མདོར་བསྡུ་ན་རྒྱུ་ལྔས་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་འབྲས་བུ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ལས་འབྲས་བུ་གཞན་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་སྟོབས་དང་། སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པའི་སྟོབས་དང་། རིག་སྔགས་ཀྱི་སྟོབས་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་སྟོབས་དང་། ལས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ། །འདི་ནས་ཤི་ འཕོས་ཤིང་ཤི་བའི་དུས་བྱས་པའི་བར་མ་དོའི་སྲིད་པའི་གཟུགས་འདུས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྒྱུ་གང་དང་རྐྱེན་གང་གིས་འབྱུང་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། རང་གི་ས་བོན་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ལ་དེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ནི་རྐྱེན་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་ཡོད་པར་རྒྱུ་གང་གིས་ཁོང་དུ་ ཆུད་པར་བྱ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། ཤི་འཕོས་ནས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གནས་མེད་པ་རྣམས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་ཙམ་ཡིན་པས་བྲག་ཅ་ལྟ་བུར་ཡང་མི་རུང་བ་དང་། མ་འགགས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུར་ཡང་མི་རུང་བ་དང་། འགྲོ་ བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་འཛིན་པ་ལྟ་བུར་ཡང་མི་རུང་སྟེ།གང་གི་ཕྱིར་དཔེ་དེ་དག་མི་རུང་བ་དེའི་ཕྱིར་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་སྐྱེ་བ་བསམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡུལ་གནོད་ཅིང་ཡུལ་གང་དུ་ དེ་ལས་གཞན་པ་དག་ཀྱང་གནས་པར་འགྱུར་བར་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྐྱེས་པའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་དེ་དག་ཉིད་ཡུལ་གནོན་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་གཞན་པ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་དེ་ནི་འབྱུང་བ་དེ་ལ་ བརྟེན་ནས་ཡུལ་དེར་གནས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་འབྱུང་བ་རྣམས་ཁོ་ན་ཡུལ་དེ་ལ་སྒྲིབ་པའི་དོན་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་གྱི། དེ་ལས་གཞན་པ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་པའི་དོན་དང་། དེའི་དབང་གིས་ན་དེ་ཡང་ཡུལ་ལ་གནོན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ས་ ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རགས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་སའི་ཁམས་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ནི་རྟེན་གྱི་དོན་གྱིས་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ། །ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་རྣམས་ཀྱི་ལས་ནི་རླན་པ་དང་། འབར་བ་དང་། གཡོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ ཏེ།དེ་དག་ནི་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།

当一切有为法从自己的种子生起时，为何说以大种为因的色法是以大种为因呢？答：因为它们能变化、安住和执持。其中由三种因缘，大种变化而成为所造色的变化，即：人为作用、业力和等至。
其中人为作用是指：由地的损害差别、器物差别、田地差别而使所造色显现变化，以及由水的湿润等、火的成熟等、风的干燥等而使所造色显现变化。如是，应当了知这是依于大种而生起的所造色变化是由人为作用所致。
其中业力是指：首先随顺业力而生起大种，其后随顺于此而生起从彼所生的色法变化。如是，应当了知这是依于大种而生起的所造色变化是由业力所致。
其中等至是指：等至也是以大种为先导而生起所造色的变化。如是，应当了知这是依于大种而生起的所造色变化是由等至所致。
其中略说，由五种因使大种从一果转变成就另一果，即：大种力、人为作用力、咒术力、神通力和业力。
问：从此处死亡直至死亡之时的中有身色聚合是由何因何缘而生？答：应当了知自种子是因，而能生起的业是缘。
问：由何因可以证知有中有？答：答：因为死后的心和心所法不可能无处而至他处，又因为仅是变现故不应如回声，又因为未灭故不应如影像，又因为无行故不应如缘虑。由于这些譬喻都不适合，所以应当了知有中有。如是，应当了知与此相应的是色蕴生起的思维。
问：在色蕴生起之前，何者能占据处所并使其他诸法也得以安住其处？答：应当了知大种是先导且能占据处所，其他所造色则依于彼大种而安住于彼处。
其中唯有大种以障碍义而住于彼处，其他所造色则以自相遍满义，由此力故，应当了知彼亦能占据处所。
地等四大种应当了知依次是粗重性。其中地界及其果是以所依义为主。水、火、风的作用是润湿、燃烧和动摇，它们依于彼而运行。

།དེ་ལ་སྒྲ་ནི་བརྗོད་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་འདུས་པ་ལས་རྒྱུན་བརྟན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་དེ་དང་ཕྱི་རོལ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ལན་ཅིག་བྱུང་བ་ན་ཡུལ་གང་དུ་གྲག་པའི་ཡུལ་དེ་ཐམས་ཅད་ དུ་ཅིག་ཅར་ཁོ་ནར་ཁྱབ་པར་འབྱུང་སྟེ།མེའི་འོད་དང་འདྲ་བ་ཡིན་གྱི་ཆེས་ཆེ་བ་དང་ཆེ་བར་འབྱུང་ཞིང་འགྲོ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རླུང་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བརྟན་པ་དང་བརྟན་པ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་དཀྱིལ་འཁོར་ན་རྒྱུ་བ་ནི་བརྟན་པའོ། །ནམ་མཁའ་ལ་ རྒྱུ་བ་ནི་བརྟན་པ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ།།རྫས་ཀྱི་ནང་ན་རྒྱུ་བ་ནི་རྟག་ཏུ་ཕན་འདོགས་པ་ཡིན་ནོ། །འཁྲུལ་འཁོར་དེད་པ་ནི་བརྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ནི་བརྟན་པ་མ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ནམ་མཁའི་ཁམས་ནི་སྣང་བ་དང་། མུན་པས་བསྡུས་པ་རྒྱུར་བྱས་པའི་ གཟུགས་ལ་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཡང་བརྟན་པ་དང་བརྟན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་གང་དག་ལ་རྟག་ཏུ་མུན་པ་དང་། རྟག་ཏུ་སྣང་བ་ཡོད་པ་དེ་དག་ན་ནི་བརྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་ལ་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ན་ནི་བརྟན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ཏེ་། དེ་ཡང་གཟུགས་འདུས་ བ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ཡང་གསལ་བ་ནི་འོད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །མི་གསལ་བ་ནི་བུ་གས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །རིང་པོ་དང་ཐུང་ངུ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་གང་དག་དབྱིབས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ཀྱང་ཅི་རྫས་སུ་ཡོད་པའམ། བརྟགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བརྟགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བསགས་པ་ལས་གནས་པ་ནི་དབྱིབས་ཞེས་བྱ་བའི་ངེས་པའི་ཚིག་ཡིན་པ་དང་བསགས་པ་ཙམ་དམིགས་པ་དང་། མཚན་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་དོན་མི་དམིགས་པ་དང་། ལྟོས་ཤིང་ལྟོས་ན་ངོ་བོ་ཉིད འདྲེས་པར་འགྱུར་བ་དང་།དེ་བློས་ཕྱེ་བས་ཤིང་རྟ་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ནི་ཁ་དོག་ཙམ་ཁོ་ན་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལས་གཞན་པ་དྲི་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མེད་ པའི་ཕྱིར་དང་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ནམ་མཁའ་ལ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ལ་ཡང་དྲི་ལ་སོགས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི་མེད་ལ། འདྲེས་པ་ལས་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དཀྱིལ་འཁོར་ལས་ནི་ཕྱི་རོལ་དུ་བྱུང་བའི་སྣང་བ་ལ་ཡང་དེ་ལས་གཞན་པའི་འབྱུང་བ་རྣམས་དང་དྲི་ལ་ སོགས་པ་ནི་མི་དམིགས་སོ།།ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་རིགས་མཐུན་པའི་གཟུགས་ བརྙན་ལ་དམིགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་རྒྱུར་བྱས་པ་ཞེས་བྱའི་དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལས་ཆོས་དུ་ཞིག་ནི་བསྟན་དུ་ཡོད་ལ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པར་གནས་ལ། དུ་ཞིག་ནི་བསྟན་དུ་མེད་ལ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པར་གནས་ ལ་དུ་ཞིག་ནི་བསྟན་དུ་ཡང་མེད་ལ་ཐོགས་པ་ཡང་མེད་པར་གནས་ཤེ་ན།སྨྲས་པ། མིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་གང་ཡིན་པ་གཅིག་ནི་རྣམ་པ་གཉི་ག་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་བསྟན་དུ་མེད་ལ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་ནི་མ་གཏོགས་ ཏེ་དེ་ནི་བསྟན་དུ་ཡང་མེད་ལ་ཐོགས་པ་ཡང་མེད་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་དབྱིབས་བསམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གང་དག་གིས་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ་ གསུམ་སྟེ།རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། རྒྱས་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། འགྱུར་བའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ ལས་བྱུང་བ་དང་།རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བའོ།

关于声音，由于发出后立即消失，所以不像色法聚集那样具有稳定的相续，它是缘取外境的。当声音一旦依托某处发出时，会立即遍及所有能传播声音的区域，就像火光一样，而不是逐渐变大或扩散的。
关于风，有两种：稳定的和不稳定的。其中，在轮盘中运行的是稳定的。在虚空中运行的则是不稳定的。在物质中运行的是持续起作用的。推动机械的是稳定的。除此之外的都应视为不稳定的。
关于虚空界，是指以明亮和黑暗所摄的色法为因而称为虚空界。这也分为稳定和不稳定两种：对于那些恒常处于黑暗或恒常处于光明的众生而言是稳定的；对于不是这种情况的众生而言则是不稳定的。应当了知这也是依托色法聚集而存在的。其中明亮的是由光明所摄，不明亮的是由孔隙所摄。
对于长短等所谓形状的这些法，是实有还是假有呢？答：应说是假有。为什么呢？因为'积聚而住'是形状的定义，只能观察到积聚，看不到除了特征之外的其他意义，而且相互观待时本质会混淆，通过分别而成立，如同车等事物。
关于法处所摄色，应知在定果中只有颜色而已。为什么呢？因为除此之外的香等生起既无因也无必要。同样，在虚空中运行的风也没有与香等同时生起的，但可能由混合而产生。在轮盘之外产生的光明中也观察不到其他界及香等。
应当了知法处所摄色作为定果，只是依托禅定而已，并非依托四大种。虽然说是'以四大种为因'，但这是因为它是从缘取同类影像的禅定中成就的，而不是依托四大种而生起的。
在色蕴中，有多少法是可见有对，有多少是不可见有对，有多少是不可见无对呢？答：凡是眼识的对境都具有可见和有对两种性质。其余的都是不可见有对。除了法处所摄色，因为它是不可见无对的。这就是对色蕴特征的分析。
色蕴以哪些相续而转呢？答：有三种：等流所生、异熟所生和长养所生。其中等流所生又分为四种：异熟等流所生、长养等流所生、变异等流所生和自性等流所生。

།དེ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ནི་དང་པོ་དང་རྒྱུན་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ལས་ལས་སྐྱེས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྟེ། ལས་ཀྱི་འཕེན་པ་ཁོ་ནས་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་ དུས་གཞན་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཡུལ་ལ་ཁྱབ་པའི་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། མཚན་ཉིད་བརྟས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་ལ་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་པོ་ནི་གཟུགས་ཅན་ཟས་དང་གཉིད་དང་ཚངས་ པར་སྤྱོད་པ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་གིས་རྒྱས་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་ལས་གཞན་པའི་ཟས་དང་། དེའི་གནས་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་བསྒོམ་པ་དང་། དུས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཆོས་གཟུགས་ ཅན་རྣམས་ནི་རྒྱས་པ་གཉིས་ཀྱིས་རྒྱས་པར་བྱེད་དོ།།གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་མཚན་ཉིད་བརྟས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱས་པ་འབའ་ཞིག་གིས་རྒྱས་པར་བྱེད་དོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གཟུགས་ནི་ཟས་རྣམ་པ་བཞི་དང་། དེ་ལས་གཞན་པ་རྒྱས་པའི་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྒྱས་པར་ བྱེད་དོ།།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་གཟུགས་ནི་ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱིས་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། གཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་མ་ཡིན། ཚངས་པར་སྤྱོད་པས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་ནི་གཉིས་ཀྱིས་འཇུག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུན་ལས་གཞན་པ་རྒྱུ་མཐུན་པའི་རྒྱུན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུན་ལ་ཡང་འཕེལ་ཞིང་ཡངས་ལ་རྒྱས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བ་དམིགས་པའི་ཚེ། རྣམ་པར་སྨིན་པས་བསྡུས་པ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྒྱས་པ་ཐ དད་པའི་རྒྱུན་དེ་ལ་ཕན་འདོགས་པས་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུན་གྱིས་འཕེལ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དབང་པོས་མ་བསྡུས་པའི་གཟུགས་ལ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ ལས་བྱུང་བ་དང་།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། རྒྱས་པ་གཉིས་པས་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་ལ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་མེད་དེ་ལྷག་མ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ ན་ནི་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་དྲི་དང་རོ་མེད་དོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ན་ནི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་མ་ཚང་བར་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་ཚང་བ་རྣམས་སོ། །སྒྲའི་ཁམས་ནི་ རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་ལ་སྒྲ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་།དེ་ལྟར་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་བསམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པའི་སའི་ཁམས་ནི་ལས་དུ་དང་ལྡན་པ་ཡིན། རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་ལས་དུ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་ པ།ཐམས་ཅད་ཀྱང་ལས་ལྔ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་སའི་ཁམས་ནི་མངོན་པར་གནོད་པས་དེ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བར་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་དང་། རྟེན་གྱི་ལས་ཅན་དང་། གནས་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་དང་། འཁྲུག་པའི་ལས་ཅན་དང་། ཕན་འདོགས་པའི་ལས་ཅན་ཡིན་ ནོ།།ཆུའི་ཁམས་ནི་འབབ་པ་དང་། སྡུད་པ་དང་། རླན་པ་དང་། འཁྲུག་པ་དང་། ཕན་འདོགས་པའི་ལས་ཅན་ཡིན་ནོ། །མེའི་ཁམས་ནི་གསལ་བ་དང་། སྨིན་པ་དང་། སྲེག་པ་དང་། འཁྲུག་པ་དང་། ཕན་འདོགས་པའི་ལས་ཅན་ཡིན་ནོ། །རླུང་གི་ཁམས་ནི་གཡོ་བ་དང་ བྱ་བའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དང་།སྐམ་པ་དང་། འཁྲུག་པ་དང་། ཕན་འདོགས་པའི་ལས་ཅན་ཡིན་ནོ། །ཡང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ནི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་འཇུག་པ་ལས་ལྔ་དང་ལྡན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེས་པ་དང་། བརྟེན་པ་དང་། གནས་པ་དང་། རྟོན་པ་ དང་།འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྐྱེས་པ་ནི་འགྱུར་བ་སྐྱེ་བའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དག་ཡིན་ནོ།

其中异熟因是从最初和相续而生，即如从业所生的异熟和从异熟所生的异熟，也就是唯由业力所引发而从其异熟于他时生起者。
其中从增长所生有二种，即从遍及境的增长所生和从坚固相的增长所生。
其中第一种增长所生，应知是由有色食、睡眠、梵行和等至等增长。其余则应知是由食物、住处、修习特殊作意和时间成熟而增长。
其中有色法由二种增长而增长。无色法唯由坚固相的增长而增长。
欲界色由四种食及其他一切增长因而增长。色界色非由段食、非由睡眠、亦非由梵行。
应知有色根的相续由二种而转，因为除了从异熟所生和从增长所生的相续外，彼等无有等流相续。
若问：当异熟相续也见到增长广大时，为何异熟所摄不成为从增长所生？答：因为由等流异熟因所生的相续增长，是由于资助彼差别相续而显示。
应知非根所摄色无此三种。
心与心所是从等流所生、从异熟所生，以及由第二种增长而增长所生。
法处所摄色无异熟所生，其余如心心所应知。
欲界中一切内外色皆成异熟。色界中无香味。
欲界中有色根不具足亦成异熟。色界中则具足。
声界是异熟而声非异熟，如是应知此等类似者是色蕴相续的思维。
问：色蕴所摄地界具有几业？乃至风界具有几业？答：应观一切皆具五业。
其中地界具有受损变异业、所依业、安住业、动摇业和资助业。
水界具有流注业、摄聚业、润湿业、动摇业和资助业。
火界具有照明业、成熟业、烧灼业、动摇业和资助业。
风界具有动转业、随作业、干燥业、动摇业和资助业。
又应观四大种为因所生色具有五业，即生起业、依止业、安住业、资助业和增长业。
其中生起是变化生起的先导。

།བརྟེན་པ་ནི་འགྱུར་བ་འབྱུང་བའི་ཡུལ་ཐ་མི་དད་པས་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་དག་ཡིན་ནོ། །གནས་པ་ནི་ཕན་འདོགས་པ་དང་། གནོད་པ་བྱེད་པ་དག་གིས་གྲུབ་པ་དང་། བདེ་ བ་གཅིག་པའི་དོན་གྱི་གནས་སུ་གྱུར་པ་དག་ཡིན་ནོ།།རྟོན་པ་ནི་དེ་ཙམ་ལས་མི་ཉམས་ཤིང་ཀུན་ཏུ་འཛིན་པས་རྟོན་པར་གྱུར་པ་དག་ཡིན་ནོ། །འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ནི་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་འགྱུར་བས་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་དག་ཡིན་ནོ། །མིག་དང་རྣ་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་དགེ་བ་ དང་མི་དགེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ན་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་དག་མ་ཡིན་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། མདོར་བསྡུ་ན་སེམས་པ་ནི་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བར་གདགས་པ་འཇུག་པ་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་སེམས་པ་དང་། ངེས་པའི་སེམས་པ་དང་། ཀུན་ནས་སློང་བའི་སེམས་པའོ། །དེ་ནི་སེམས་པ་ཆེན་པོ་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གཟུགས འདུས་པ་ལས་གཡོ་བ་ཐ་དད་པའམ།ཐ་མི་དད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཐ་མི་དད་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡུལ་དེར་སྐྱེས་ནས་སམ། མ་སྐྱེས་པར་རམ། ཞིགས་ནས་སམ། མ་ཞིགས་པར་གཡོ་བ་ལ་ཉེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཉེས་པ་ནི་འདི་དག་ ཡིན་ཏེ།གལ་ཏེ་སྐྱེས་ནས་གཡོ་ན་ནི་དེས་ན་མཚན་ཉིད་སྤངས་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་མ་སྐྱེས་པར་གཡོ་ན་ནི་དེས་ན་གཡོ་བ་དང་མི་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཞིགས་ནས་གཡོ་ན་ནི་དེས་ན་གོང་མ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་མ་ཞིགས་པར་གཡོ་ན་ནི་དེས་ན་འདུ་ བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསལ་བར་སྤངས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལས་གཞན་པ་ཡུལ་གཞན་དུ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་དམིགས་པས་ན། གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ལས་བསམ་པ་ཡིན་པར་ རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་སྐད་ཅིག་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱེས་ནས་འཇིག་པ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་མི་རུང་སྟེ། མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེས་པ་གནས་པའི་རྒྱུ་དེ་ལས་ གཞན་པ་ཡང་མི་དམིགས་པས་དེའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་རང་གི་ངང་གིས་འཇིག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་པ་ཉིད་རབ་ཏུ་གྲུབ་བོ། །མེ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་རྟོག་པ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མེ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་འདུ་བྱེད་དེ་ དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་དག་ནི་མི་འདྲ་བ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་བྱེད་པ་ཙམ་ཡོད་པར་ཟད་དོ། །འཇིག་པ་ཡང་འཇིག་པའི་རྒྱུར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཡོད་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེས་ནས་དེ་འཇིག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱར་ཡང་ དེའི་རྒྱུན་ཆད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

所依是由于变化发生的境不相异而成为所依者。
住处是由于有益和有害等而成就，以及成为安乐一致之义的住处者。
依靠是仅此而不退失且普遍执持而成为依靠者。
增长是由于增长广大而成为增长者。
眼耳行境的善与不善之色，为何是善与不善性而非其他？
答曰：简言之，思有小、中、大的差别而分三种，即：身语表业善与不善的安立趣入时造作的思、决定的思、及等起的思。由于彼具有大思所依的缘故，应视为善与不善。
色聚与动摇是应说为异或不异？
答曰：应说为不异。为何如此？因为于彼处生已或未生，坏已或未坏而动摇皆无过失。
其中过失是这些：若生已而动，则舍弃相；若未生而动，则不具动；若坏已而动，则与前相同；若未坏而动，则舍弃有为相的显现。
除此之外，由于见到往他处生的因，应知动摇之说非为异义实有，如是与此相顺者，应知是色蕴的业思。
其中一切色蕴应说为刹那性。为何如此？因为见到生已即灭。
生因不应是灭因，因为相不相同。
除彼生已住因外亦不见其他，故应知一切有为法自然灭坏，因此刹那性极为成立。
火等作为灭因亦不应理。为何如此？因为见到火等与彼有为法同时生灭，彼等仅有作为不同生起之缘而已。
灭亦不应为灭因。为何如此？因为不应与彼同时存在。
若说生已而彼令灭，则将导致其相续断绝。

།འཇིག་པ་དེ་ལ་འཇིག་པ་ཙམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་མི་རུང་ངོ་། །འོན་ཏེ་འཇིག་པ་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་གཞན་པ་ཁོ་ན་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། དེས་ན་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དེ་མི་དམིགས་པས་མི་རུང་ ངོ་།།གལ་ཏེ་མེ་ལ་སོགས་པ་དང་འཇིག་པ་བསྡོངས་ཏེ་འཇིག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་རྟོག་ན་ནི། དེས་ན་མར་མེ་ལ་སོགས་པ་དང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་རང་གི་ངང་གིས་འཇིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་མི་འཐད་པར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་དེ་སྐྱེ་བ་ལ་ནུས་པ་གཞན་དང་གཞན་ཡོད་པར་རྟོག་ ན་ནི་དེས་ན་བྱེ་བྲག་མི་དམིགས་པས་མི་རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་གཉི་གས་ཕྱོགས་གཅིག་འཇིག་པར་ནུས་སོ་ཞེས་རྟོག་ན་ནི། དེས་ན་གཉི་གས་ཆ་གཉི་ག་འཇིག་པར་ནུས་པའམ། ཆ་གཉི་ག་འཇིག་པར་མི་ནུས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་མི་རུང་སྟེ། དེ་ལྟར་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་ པ་དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་སྐད་ཅིག་པ་ཉིད་བསམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ་རང་གི་ངང་གིས་འཇིག་པའི་རྒྱུ་དང་། མེ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་བཀག་པ་དང་། འཇིག་པ་འཇིག་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་བཀག་པ་དང་། དེ་གཉི་ག་འཇིག་པའི་ རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་བཀག་པ་ལས་བལྟ་བར་བྱའོ།།ཡང་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཅི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལས་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་རྣམས་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའམ། ཐ་དད་པ་མ་ ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། ཐ་དད་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དབང་པོ་གཞན་གྱིས་རྟོགས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ནི་དབང་པོ་ གཞན་གྱིས་འཛིན་པར་བྱེད་ལ།རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་རྣམས་ཀྱང་དབང་པོ་གཞན་གྱིས་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འཕོ་བ་དང་མི་འཕོ་བ་ཡང་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཏིལ་མར་དག་གི་ནང་དུ་མེ་ཏོག་དག་གི་དྲི་འཕོ་བ་ནི་དམིགས་ལ། སྲ་བ་ལ་སོགས་ པ་ནི་མི་འཕོ་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་དང་མི་འགྱུར་བ་ཡང་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མར་བཞུ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཁ་དོག་དང་རོ་ལ་སོགས་པ་འགྱུར་བའི་བྱེ་བྲག་ནི་དམིགས་ལ། སྲ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་དམིགས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འབྱུང་ བ་ཆེན་པོ་དག་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་དག་ནི་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ།།མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་དག་ལ་ཡང་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱེད་ན་ནི། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ནི་ཕན་ཚུན་མཚན་ཉིད་མི་ འདྲ་བ་དག་ཡིན་པས།དེ་ལྟར་ན་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཡང་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་རྣམས་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ལས་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དེ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་མ་འདྲེས་པ་ དང་འདྲེས་པ་བསམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལས་དུ་ཞིག་ནི་དབང་པོར་གྱུར་པ་དག་ཡིན། དུ་ཞིག་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ལྔ་ནི་དབང་པོར་གྱུར་པ་དག་ཡིན་ལ། དྲུག་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་དག་ཡིན་པར་རིག་ པར་བྱའོ།།དེ་ལ་དབང་པོར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་དག་ཇི་ལྟར་ན་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སའི་དངོས་གཞིར་དེ་ལ་དམིགས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་དུས་ན་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ དང་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་ཏེ། དམན་པར་གྱུར་པ་དང་། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཉམས་པས་སོ། །དེ་ལས་བཟློག་པས་ནི་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།

如果坏灭仅仅是坏灭的自性，那就不能成为坏灭的因。如果坏灭是另外一种自性，那么由于不能观察到坏灭的特征是其他事物，所以也不合理。
如果认为火等与坏灭相结合而造成坏灭，那么灯火等以及心和心所法自然坏灭的说法就不合理。如果认为它对生起有不同的能力，那么由于不能观察到差别而不合理。
如果认为两者能够使一部分坏灭，那么就会导致两者能够使两个部分都坏灭，或两个部分都不能坏灭的过失，所以不合理。应当了知，这样的相应道理是对色蕴刹那性的思维，即从否定自然坏灭的因、否定火等为坏灭因、否定坏灭为坏灭因、否定两者为坏灭因这些方面来观察。
又因为一切有为法都是心的果报，所以应当了知它们如同心一样都是刹那性的。
问：从四大种所造的色法，应该说它们的特征是相异还是不相异？答：应该说是相异的。为什么呢？因为观察到不同的特征。其中不同的特征是这样的：即由不同的根识了知，如四大种是由某些根识所取，所造色也是由其他根识所取。
同样，也观察到有移动和不移动的差别，如在芝麻油中可以观察到花的香气的移动，而坚硬性等是不移动的。同样，也观察到有变化和不变化的差别，如在融化的酥油等中可以观察到颜色和味道等的变化差别，而坚硬性等则观察不到变化。因此应当了知四大种所造的色法有不同的特征。
如果对于具有不同特征的事物执著为一体，那么对于四大种也会有这样的过失，即因为四大种彼此间有不同的特征，这样四大种也会成为一体。因此应当了知所造色与四大种的特征是不同的。这样相应的道理是对四大种的不和合与和合的思维。
问：在色法所摄的诸法中，哪些是根，哪些是境？答：应当了知五种是根，六种是境。
问：对于作为根的诸法，它们的境是如何成为境的呢？答：这在《瑜伽师地论·本地分》中已广说过，如'虽然缘于彼而未损坏'等。
问：在什么情况下说根是损坏和未损坏？答：由两种原因：一是退减，二是完全损坏。与此相反则说是未损坏。

།གཞན་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྒྱུ་བཞིས་དབང་པོ་རྣམས་འགྱུར་བར་ བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།ཕྱི་རོལ་གྱི་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཕན་འདོགས་པ་དང་། གནོད་པར་བྱེད་པའི་ཡུལ་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་དག་དང་། ཡུལ་དང་ཕན་འདོགས་པ་ཕ་རོལ་གྱི་གནོད་པ་དག་གིས་འགྱུར་བར་བྱེད་པའོ། །ནང་གི་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སོ་སོའི་ནང་གི་ ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་།ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པས་འགྱུར་བར་བྱེད་པའོ། །ལས་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་གཟུགས་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པས་འགྱུར་བར་བྱེད་པའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ལས་འགྱུར་བ་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དབང་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པས་འགྱུར་བར་བྱེད་པའོ། །ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་རྣམ་པ་དུར་བལྟ་བར་བྱ་ཞེ་ན སྨྲས་པ།རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། སྒྲིབ་པས་བྱས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྒྲིབ་པ་ལྔ་པོ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བས་སེམས་སྒྲིབ་པ་ལས་སོ། །གཡེང་བས་བྱས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་གདོན་གྱིས་བརླམས་པ་ལ་སོགས་པས་སེམས་གཡེང་བར་བྱས་པ་ལས་སོ། །མ་ཐོབ་པས་བྱས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་མ་ཐོབ་པའི་སེམས་དེ་ལ་རྩོལ་བར་བྱེད་པ་ལས་སོ། །མ་བྱང་བས་བྱས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཐོས་པ་དང་བཟོ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་མ་བྱས་པའི་སེམས་ལས་སོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་རྣམས་དབང་པོ རྣམས་ལ་ཇི་ལྟར་སྣང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། གཟུགས་ནི་མིག་དང་མ་ཕྲད་པར་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །ཧ་ཅང་ཆ་ཕྲ་བ་མ་ཡིན་པ་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །བསྟན་དུ་ཡོད་པ་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །མ་བསྒྲིབས་པ་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །སྣང་བ་དང་བཅས་པར་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །ཧ་ཅང་ བསྐལ་པ་མ་ཡིན་པ་སྣང་བར་འགྱུར་རོ།།སྤྱོད་ཡུལ་ན་གནས་པ་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་ལ་ལའི་མིག་ལ་ནི་མུན་ཁྲོད་ན་ཡང་གཟུགས་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །སྒྲ་ནི་རྣ་བ་དང་མ་ཕྲད་པ་དང་། བསྒྲིབས་པ་དང་། མ་བསྒྲིབས་པ་དང་། སྣང་བ་དང་། མུན་ཁྲོད་དང་། ཧ་ཅང་ཆ་ཕྲ་བ་མ་ ཡིན་པ་དང་།ཧ་ཅང་བསྐལ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྤྱོད་ཡུལ་ན་གནས་པ་གྲག་པར་འགྱུར་རོ། །དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་རྣམས་ནི་རང་རང་གི་དབང་པོ་རྣམས་དང་ཕྲད་པ་དང་། སྤྱོད་ཡུལ་ན་གནས་པ་དག་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྱུར་རོ། །ལྷའི་མིག་ལ་ནི་གཟུགས་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་དང་། བསྒྲིབས་ པ་དང་།མུན་ཁྲོད་ན་འདུག་པ་དང་། བསྐལ་པ་དང་། སྤྱོད་ཡུལ་ན་གནས་པ་ཡང་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་ལ་ནི་གཟུགས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྱུར་རོ། །སའི་དངོས་གཞིར་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམ་པ་དྲུག་ཅེས་ གང་སྨྲས་པ་དེའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན།འདི་ལྟ་སྟེ། གནས་དང་། མཚན་ཉིད་དང་། ཕྱོགས་དང་དུས་དང་གསལ་བ་དང་། མི་གསལ་བ་དང་། ཕྱོགས་གཅིག་དང་། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་ལ་དང་པོ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་གཏོགས་པ་དང་། སྣོད་ཀྱི་ འཇིག་རྟེན་དུ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་སོ།།གཉིས་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་ཏེ། མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་། བྱ་བའི་བྱེ་བྲག་དང་། གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། སྔོན་པོ་ དང་སེར་པོ་དང་།དམར་པོ་དང་། དཀར་པོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་བྱ་བའི་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་སྡོམ་པ་དང་། སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྡོམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་བསྡུས་པ་དག་ཡིན་པར་ བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་། ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་གནས་ལྟ་བུ་དག་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།

此外简而言之，应当观察诸根由四种因而转变：由外缘所生者，即是如此：由受用有益和有害的境，以及由境和有益的他方的损害而转变。由内缘所生者，即是如此：由各自内在的非如理作意所生的贪著等烦恼缠缚，以及由如理作意所生的等持等而转变。由业缘所生者，即是如此：由往昔业力而使形色妍丽或丑陋等转变。由自性而生转变者，即是如此：由诸根自身的相异而转变。
若问意根的衰损有几种相，答：有四种相，即：由障所作者，即是如此：由五障中任何一种障蔽心而生。由散乱所作者，即是如此：由魔附等令心散乱而生。由未得所作者，即是如此：由未得殊胜禅定无色功德而于彼心精进所致。由未熟练所作者，即是如此：由于闻法和工巧等未熟练之心所致。
若问色等境如何显现于诸根，答：色于眼不接触而显现。非极微细而显现。有示现而显现。无遮障而显现。有光明而显现。非极遥远而显现。处于境界中而显现。复次，于某些眼，即使在黑暗中色亦显现。声于耳不接触、有障、无障、有光、暗处、非极微细、非极遥远、处于境界中而得闻。香味触等于各自根接触、处于境界中者成为境界。于天眼，有示现、有障、处于暗处、遥远、处于境界中的色亦显现。于圣智慧眼，一切色相皆成为境界。
若问《瑜伽师地论》所说六种境界的差别为何，即是如此：处所、相状、方位时节、明了、不明了、一分及摄一切事。其中第一是属于有情世间和器世间的色。第二是由三种自性的差别，即：相状差别、作用差别和状态差别。其中色的相状差别是：青黄赤白等广说。其中作用差别即是：应当观察为表色、无表色、律仪、不律仪及非律仪非不律仪所摄。其中状态差别即是：应当观察为可意、不可意及舍处等。

།དེ་ལ་སྒྲ་རྣམས་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། མ་ ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་།ཟིན་པ་དང་། མ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སོ། །བྱ་བའི་བྱེ་བྲག་ནི་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དོ། །གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་དྲི་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ ནི་རྩ་བ་དང་སྡོང་བུ་དང་།ཤུན་པ་དང་། སྙིང་པོ་དང་། ལོ་མ་དང་། མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུའི་དྲི་དག་གོ། །དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་རྣམས་ལ་བྱ་བའི་བྱེ་བྲག་ནི་མེད་དོ། །དེ་དག་གི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་རོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་ཁ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྟེ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།རེག་བྱའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཀྱང་རྣམ་པ་དུ་མ་སྟེ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྤྱོད་ཡུལ་གསུམ་པ་ནི་ཤར་དང་ལྷོ་དང་ནུབ་དང་བྱང་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བཞི་པ་ནི་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་ པ་དང་།ད་ལྟར་བྱུང་བའི་བྱེ་བྲག་ལས་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ལྔ་པ་ནི་ཡང་དག་པ་དང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་གཟུང་བའི་བྱེ་བྲག་ལས་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་དྲུག་པ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་དང་། དངོས་པོ་མཐའ་དག་འཛིན་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་ པ་དེ་ནི་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་རྣམས་སྣང་བར་འགྱུར་བའི་བྱེ་བྲག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་དང་འབྱུང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། གནས་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་པ་དེ་དང་ཡུལ་སྣང་བ་དང་ཕྲད་པ་དེ་དང་། དེས་སེམས་ཀྱི་འཇུག་པ་མངོན་པར་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ ལྟར་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་བསམ་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལུས་ལ་གནས་པའི་ལུས་ལ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་གང་དག་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་དག་འོག་མའི་གཟུགས་དང་ལྷན་ ཅིག་པ་ཡུལ་གཅིག་གམ་ཡུལ་ཐ་དད་དམ་ཇི་ལྟར་གནས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། བྱེ་མ་དང་ཆུ་བཞིན་དུ་ཡུལ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་གནས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཕན་ཚུན་འདྲེས་པ་བསམ་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་ བྱའོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་བསམ་པ་རྫོགས་སོ།། །།བམ་པོ་བདུན་པ། ད་འདི་མན་ཆད་ནི་མིང་གིས་བསྡུས་པའི་ཕུང་པོ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་བཞི་པོ་དག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཅི་རིགས་པར་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སའི་དངོས་གཞིར་སེམས་གཅིག་རྣམ་པར་ གཞག་པ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་བརྩམས་ནས་དེ་ལ་དཔེ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བདེ་བར་གཤེགས་པ་ནི་སྟོན་པའོ། །བདེ་བར་གཤེགས་པ་ནི་སྟོན་པའོ་ཞེས་སེམས་བསྐྱེད་ཅིང་ཚིག་ཏུ་ཡང་སྨྲ་ན། དེ་ལྟར་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡང་དགེ་བའི་ཆོས་ རྣམས་ལ་གཅེས་སྤྲས་བྱེད་པ་ཡིན་པར་ང་སྨྲ་ན།ལུས་དང་ངག་གིས་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། དེ་བཞིན་དུ་སེམས་འདི་སྙེད་ཀྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དང་བ་གཅིག་གིས་ནི་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བར་འགྱུར་ རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་སྟེ།དེ་ལ་འཇུག་པར་གཏོགས་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་གཅིག་གིས་ནི་ཐ་སྙད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་གཅིག་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་ལ། ཐ་སྙད་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུན་གཅིག་གིས་ནི་ཚིག་གཅིག་རྗོད་པར་བྱེད་ཅིང་ལུས་ཀྱི་ལས་ཀྱང་ཀུན་ ནས་སློང་བར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་ཅི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཅན་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་སེམས་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཡུལ་ཉིད་ཀྱིས་ཡུལ་མཚུངས་པའམ། ཡུལ་མི་མཚུངས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་ཡུལ་མཚུངས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རྒྱུ་གང་གིས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། རྒྱུ་ གསུམ་གྱིས་གསལ་བའི་ཕྱིར་དང་།དེ་ལ་རྩོལ་བའི་ཕྱིར་དང་། གནས་གཉིས་ཀྱིས་བརྟས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于声音，其特征差别是由所执受大种为因所生的、非所执受大种为因所生的、所执受和非所执受大种为因所生的。作用差别是语言表业。状态差别如前所述。
关于香，其特征差别是根香、茎香、皮香、心香、叶香、花香和果香等。香、味、触没有作用差别。它们的状态差别如前所述。
关于味，其特征差别是甜味等，如前所述。触的特征差别也有多种，如前所述。
关于第三境，应知是东南西北等方位。关于第四，应从过去、未来、现在的差别来观察。关于第五，应从正确和不正确的执取差别来观察。关于第六，应从部分和整体执取的差别来观察。如是，应知这些与此相应的是有色法境界显现的差别。
什么是生起作意？即是根未损坏、与境相遇、由此成就心的趣入，如是，应观察这些与此相应的是有色蕴境界的思维。
问：欲界身中住于身的色界大种如何成就？是与下界色法同处一境还是异处？如何安住？答：应说如沙与水般非异处而住。如是，应观察这些与此相应的是色蕴互相和合的思维。
色蕴思维品完。
第七品。从此以下，将随理解说名所摄的四种非色蕴的建立，即从地的正文中所说的一心建立开始。其中譬如：
世尊说：'善逝是导师，善逝是导师'，如是生起心并且言说，我说如是生起心也是对善法的珍惜，更何况身语随行？同样，以如是心证悟，同样以一净心得生善趣等所说。
其中，属于趣入的一心相续能引发一个具有言说的心，具有言说的一相续能发出一个言语并引发身业。
问：有分别和无分别的现前心，以境界是同境还是异境来说？答：应说是同境。为何？答：由三因：明显故、于彼精进故、由二处所持故。

།སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཅི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའམ། འོན་ཏེ་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་ ལས་སམ།འོན་ཏེ་བག་ལ་ཉལ་ལས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་ལས་ཡིན་གྱི། ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་ན་ནི་དེ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གཏན་རྣམ་པར་མི་འདག་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ཉིད་དུ་སྐྱེའོ། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དེ་གཉིས་ལས་གང་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་པར་ བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་བག་ལ་ཉལ་གང་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་གང་ཡིན་པ་སྟེ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ཉེས་པར་ཀུན་ཏུ་གནས་པ་ཉིད་དང་། ཉེས་པར་ཞུགས་པ་ཉིད་དོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བར་མངོན་པར་རྟོགས་ནས།འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་སྡུག་བསྔལ་བར་གཟིགས་ཤིང་གནས་པ་དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་གཟིགས་ཤེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་སའི་དངོས་གཞིར་འདི་ལྟ་སྟེ། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཚེའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ དང་།ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་སོ། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དག་ཡིན་ནོ། །ཐ་མ་ནི་ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སེམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་འཆིང་བ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བག་ལ་ཉལ་གང་ ཡིན་པའོ།།ལས་ཀྱི་འཆིང་བ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ལས་ལ་དགའ་བ་ཡང་ལས་ཀྱི་འཆིང་བ་ཡིན་ནོ། །གནས་གསུམ་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་སེམས་དང་། ངེས་པར་བྱུང་ནས་དགའ་བ་ཐོབ་པ་དང་། ལམ་ལ་དགའ་བ་ཐོབ་པ་ལ་གགས་བྱེད་པའི་ལས་ ཀྱང་ལས་ཀྱི་འཆིང་བ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་མཐུན་པའི་ལས་ཀྱང་ལས་ཀྱི་འཆིང་བ་ཡིན་ནོ། །ལོག་པར་སྨོན་པའི་ལས་ཀྱང་ལས་ཀྱི་འཆིང་བ་ཡིན་ཏེ། བཞི་པོ་དེ་དག་ཡོད་ན་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་ལ། དྲུག་ཡོད་ན་ཡང་བཞིར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ན་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་དུ་འབྱུང་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། ལྔ་སྟེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། སེམས་པའོ། །ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་དུ་འབྱུང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་མང་མོད་ཀྱི་གཙོ་བོ་ནི་ལྔ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདུན་པ་དང་། མོས་པ་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་ འཛིན་དང་།ཤེས་རབ་བོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཀྱི་རྩོལ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །རེག་པ་གང་ཞེ་ན། གསུམ་འདུས་པ་ལས་དོན་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཚོར་བ་གང་ཞེ་ན། གསུམ་འདུས་པ་ལས་དོན་སོ་སོར་མྱོང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །འདུ་ཤེས་གང་ཞེ་ན། གསུམ་འདུས་པ་ཉིད་ ལས་དམིགས་པར་འདོགས་པ་ལ་བརྡར་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ཡང་རྗེས་སུ་སད་པ་དང་། ཐ་སྙད་བག་ལ་ཉལ་བའོ། །དེ་ལ་རྗེས་སུ་སད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལྷ་དང་མི་ཐ་སྙད་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ཐ་སྙད་བག་ལ་ཉལ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱིས་པ་ ཐ་སྙད་ལ་མི་མཁས་པ་རྣམས་དང་།ཐ་ན་རི་དྭགས་དང་བྱ་རྣམས་ཀྱིའོ། །སེམས་པ་གང་ཞེ་ན། གསུམ་འདུས་པ་ལས་དམིགས་པ་དེ་ལ་ཚོར་བ་དང་། ཕྲད་པ་དང་། འབྲལ་བའི་ཕྱིར་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འདུན་པ་གང་ཞེ་ན། ཡུལ་དེ་དང་དེ་ལ་དེའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ དང་།དེ་འདོད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །མོས་པ་གང་ཞེ་ན། ཡུལ་དེ་དང་དེ་ལ་དེའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། དེ་ལ་ངེས་པར་འཛིན་འདོད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དྲན་པ་གང་ཞེ་ན། ཡུལ་དེ་དང་དེ་ལ་དེའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ།

当问及心生起烦恼时，是应该说是从自性上说是烦恼，还是从相应上说，还是从随眠上说？答：是从相应和随眠上说，而不是从自性上说。如果从自性上说是烦恼，那么就像贪等烦恼一样，将永远不能清净，这就有过失了。因此，由于不是自性烦恼的缘故，心是自性光明而生。
当问及缠缚和心烦恼这两者是哪一个时？答：应该说是相应。
其中随眠是什么？就是烦恼分的随顺习气，是诸行的过失安住性和过失趣入性。
圣者们如何通过行苦性而现证诸行是苦，并且观见一切诸行都是苦呢？应知如有寻有伺地的根本定中所广说的那样，即具有逼恼性、具有果报等。
另外，应当了知心烦恼有三种类型，包含了一切烦恼：业烦恼、寿命烦恼和烦恼性烦恼。其中第一和第二是欲界所行，最后一种是三界所行。
其中，什么是心的烦恼束缚？答：就是随眠。什么是业的束缚？答：喜爱造业也是业的束缚。在这三种情况下，即出离心、已出离获得喜悦、获得道的喜悦时，能够障碍这些的业也是业的束缚。异熟障随顺的业也是业的束缚。邪愿的业也是业的束缚。这四者存在时成为六种，六种存在时也成为四种。
当识生起时，有多少遍行心所法生起？答：有五种，即作意、触、受、想、思。
有多少非遍行心所生起？答：虽然非遍行心所很多，但主要有五种：欲、胜解、念、定、慧。
什么是作意？是心的努力。什么是触？是三和合而执取境的。什么是受？是三和合而别别领纳的。什么是想？是从三和合而于所缘安立名言执取，这又分为随觉和名言随眠。其中随觉是指天人等通达名言者的。名言随眠是指婴儿等不通达名言者，乃至野兽、飞鸟等的。
什么是思？是从三和合对所缘境为了会遇或分离而令心造作的。什么是欲？是对某某境界随顺趣向和希求。什么是胜解？是对某某境界随顺趣向和决定执取。什么是念？是对某某境界随顺趣向和明记。

།ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ ཞེ་ན།ཡུལ་དེ་དང་དེ་ལ་དེའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། ངེས་པར་སེམས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཤེས་རབ་གང་ཞེ་ན། ཡུལ་དེ་དང་དེ་ལ་དེའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་དང་། རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པ་དང་། རིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་རིགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་གང་དང་ལྡན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དམིགས་པ་ལ་སེམས་གཏོད་པའི་ལས་ཅན་ཡིན་ནོ། །རེག་པ་ལས་གང་དང་ལྡན་ཞེ་ན། ཚོར་བ དང་།འདུ་ཤེས་དང་། སེམས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བ་ལས་གང་དང་ལྡན་ཞེ་ན། སྲེད་པ་སྐྱེད་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་སུ་འཇོག་པའི་ལས་ཅན་ཡིན་ནོ། །འདུ་ཤེས་ལས་གང་དང་ལྡན་ཞེ་ན། དམིགས་པ་ལ་སེམས་ཀྱིས་མཚན་མར་འཛིན་པ་དང་། ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་ལས་ཅན་ཡིན་ནོ། །སེམས་པ་ལས་གང་དང་ལྡན་ཞེ་ན། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ལས་ཅན་ཡིན་ནོ། །འདུན་པ་ལས་གང་དང་ལྡན་ཞེ་ན། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་སྐྱེད་པའི་ལས་ཅན་ཡིན་ནོ། །མོས་པ་ལས་གང དང་ལྡན་ཞེ་ན།དམིགས་པ་ལ་ཡོན་ཏན་ནམ། སྐྱོན་ནམ། གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་ལ་མོས་པའི་ལས་ཅན་ཡིན་ནོ། །དྲན་པ་ལས་གང་དང་ལྡན་ཞེ་ན། ཡུན་རིང་པོ་ནས་བསམས་པ་དང་། བྱམས་པ་དང་། སྨྲས་པ་དྲན་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ཡིན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ གང་དང་ལྡན་ཞེ་ན།ཤེས་པའི་རྟེན་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ཡིན་ནོ། །ཤེས་རབ་ལས་གང་དང་ལྡན་ཞེ་ན། སྤྲོས་པ་དང་། རྒྱུ་བ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་ལས་ཅན་ཡིན་ནོ། །ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་གང་དག་ ཡིན་པ་དེ་དག་དངོས་པོ་སོ་སོར་ངེས་པ་གང་ལ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདོད་པ་དང་། ངེས་པ་དང་། འདྲིས་པ་དང་། ཉེ་བར་བརྟགས་པ་ལ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྟེ། དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ནི་ཐ་མ་ལའོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་གོང་མ་ གསུམ་ལའོ།།དེ་ལ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཕུང་པོ་གང་དག་མིང་གིས་བསྡུས་པ། སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་དག་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའམ། ཚོར་བ་པའམ། ངེས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་དང་རིགས་མཐུན་པའི་ སེམས་ལ་དེ་དང་རིགས་མཐུན་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་འདྲེས་པར་བརྗོད་པར་བྱའི། མ་འདྲེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་འདི་དག་ནི་སོ་སོར་ཕྱེ་ན་བྱེ་བྲག་དམིགས་པར་བརྗོད་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པར་གྲུབ་པ་རྣམས་འདྲེས་པས་བྱེ་བྲག་མེད་ཅེས་གསུངས་ཤེ་ན།སྨྲས་པ། འདུས་ནས་དམིགས་པ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་དང་། དོན་རྟོགས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གཞན་དུ་ན་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མེད་ན་དོན་དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མི་འགྱུར་ བ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་དེ་དག་ལ་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། རབ་ཏུ་མང་སྟེ་འདི་ལྟ་སྟེ། དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། མཚུངས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། རྣམ་པ་དང་བཅས་པ་དང་། གནས་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་ ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་སོ།།མིག་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡུལ་ཡོད་པ་ཡིན་ན་། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཉིད་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། མིག་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་དག་ནི་ཡུལ་མེད་ཀྱང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི། སེམས་དང་སེམས་ལས་ བྱུང་བ་རྣམས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྫས་མཚུངས་པ་དང་། ཡུལ་མཚུངས་པ་དང་། དུས་མཚུངས་པ་དང་། བྱ་བ་བྱེད་པ་མཚུངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དམིགས་པ་གཅིག་ལ་རྣམ་པ་དུ་མ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གནས་དང་བཅས་པ་དག་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གནས་སྣ་ཚོགས་ལ་འཇུག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

什么是禅定？就是随顺于彼彼境，依靠专注思维而使心专注一境性。什么是智慧？就是随顺于彼彼境，对诸法进行分别抉择，这又分为由正理所生、由非正理所生、非由正理非由非正理所生。
其中作意具有何种作用？答：具有令心专注所缘的作用。触具有何种作用？答：具有作为受、想、思的所依的作用。受具有何种作用？答：具有生起贪爱和保持舍性的作用。想具有何种作用？答：具有令心执取所缘相及施设名言的作用。思具有何种作用？答：具有分别及发起身语业的作用。欲具有何种作用？答：具有生起精进的作用。
胜解具有何种作用？答：具有于所缘境上认定功德、过失或非二者的作用。念具有何种作用？答：具有忆念久远所思、所爱、所说的作用。禅定具有何种作用？答：具有作为智的所依的作用。智慧具有何种作用？答：具有随顺分别戏论、流转、烦恼、清净的作用。
非遍行心所于何等境生起？答：四种情况依次是欲求、决定、串习、寻思，其中禅定和智慧是在最后一种情况，其余则依次在前三种情况。
对此，其他以名所摄的蕴，与心相应的诸法，应说是从近住而生，还是从受生，还是决定？答：应说与彼类心相应的即是彼类。四无色蕴应说是和合的，而非不和合。
所说'若分别此等法，则不能说有差别可得'，为何说有不同特征的诸法由和合而无差别？答：因为聚合后才能缘取对境及圆满通达义理，否则若缺任何一法，则不能圆满通达义理。
心与心所法有几种异名？答：极多，如：有所缘、相应、有行相、有所依等类似的名称。
眼等虽有境，为何唯说彼等有所缘，而不说眼等有所缘？答：因为彼等无境亦可生起，而心与心所则不如是。
为何称为相应？答：因为事物相同、对境相同、时间相同、作用相同。
为何说有行相？答：因为于一所缘有多种行相趣入。
为何说有所依？答：因为具有趣入种种所依的自性。

།འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ནི་འགའ་ཡང་གནས་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དོན་གྱི་སྐབས་འདིར བསྟན་པའི་གནས་ཀྱི་ཚད་མ་ནི་མི་བྱེད་དོ།།ཅིའི་ཕྱིར་བདེ་བའི་ཚོར་བའི་ཆ་མི་མཐུན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བའི་ཆ་མི་མཐུན་པ་དེ་ནི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བའི་ཆ་མི་མཐུན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་ མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། རང་གི་རིགས་དང་ཆ་མི་མཐུན་པས་ཆ་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བའི་ཆ་མཐུན་པ་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཚོར་བ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་གྲོགས་ཡིན་པས་ཆ་མཐུན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་མ་རིག་པའི་གཉེན་པོ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་། གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་གཉེན་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རིག་པའི་ཉེ་བའི་ཆ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པས་ཉེ་བའི་ཆ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕུང་པོ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་གི་དགེ་བར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན། མི་དགེ་བར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་དག ཐམས་ཅད་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་སྡོམ་ནི།གནས་དང་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ནི། །མཚུངས་པར་ལྡན་དང་ཀུན་རྫོབ་དང་། །ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་གཞི་དབྱེ་དང་། །ཡོན་ཏན་སྐྱོན་དང་མི་མཐུན་ཕྱོགས། །དེ་ལ་དགེ་བའི་གནས་དག་ནི་དུ་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་དྲུག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ངེས་པའི་དུས་ དང་ལྡོག་པའི་དུས་དང་།ལས་ཀྱི་དུས་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་པར་དག་པའི་དུས་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པར་དག་པའི་དུས་དང་། སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་དུས་སོ། །ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། དད་པ་དང་། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་ ཡོད་པ་དང་།མ་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་། གཏི་མུག་མེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། བག་ཡོད་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་། རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་དེ་དག་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཆོས་དེ་དག་ཇི་ལྟར་ཕན་ཚུན་ མཚུངས་པར་ལྡན་པར་བལྟ་བར་བྱ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། ངེས་པའི་དུས་ན་ནི་ཐ་དད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ལྡོག་པའི་དུས་ན་ནི་བདག་དང་གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་ངོ་། །དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ལས་ལ་འཇུག་པའི་དུས་ན་ནི་མ་ ཆགས་པ་དང་།ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་། གཏི་མུག་མེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་ངོ་། །འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་དུས་ན་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་ངོ་། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་དུས་ན་ནི། བག་ཡོད་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་ངོ་། ། སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་དུས་ན་ནི་རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་དང་སྟེ་དེ་ནི་སྙིང་རྗེས་བསྡུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ལས་དུ་ཞིག་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད། དུ་ཞིག་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། གསུམ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། བག་ཡོད་པ་དང་། བཏང་སྙོམས དང་།རྣམ་པར་མི་འཚེ་བའོ། །བག་ཡོད་པ་དང་བཏང་སྙོམས་ནི་མ་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་། གཏི་མུག་མེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཆ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆོས་དེ་དག་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་དོན་གྱིས་བཏང་སྙོམས་ཡིན་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པའི་གཉེན་པོའི་དོན་གྱིས་བག་ཡོད་པ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་ནི་ཞེ་སྡང་མེད་པའི་ཆ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆུང་ངུ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་པའམ་། མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པ་ཉོན་ མོངས་པའི་རྣམ་པ་ཆེན་པོའི་གཉེན་པོ་གང་ཡིན་པའོ།།འབྲིང་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འཇིག་རྟེན་པའི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་རྣམ་པ་འབྲིང་གི་གཉེན་པོ་གང་ཡིན་པའོ།

如果说有为法并非都是无住的，对此意义上所说的住处量并不成立。为什么说乐受的不相顺品叫做苦受，苦受的不相顺品叫做乐受，乐受和苦受的不相顺品叫做不苦不乐受呢？
答：因为与自类不相顺故是不相顺。为什么说不苦不乐受的相顺品叫做无明呢？答：因为是一切受和烦恼的助伴故是相顺。
为什么说无明的对治叫做明呢？答：因为是不相顺品和对治品的对治故。为什么说明的近分叫做涅槃呢？答：因为是因果相连故是近分。
四种非色蕴如何安立为善？如何安立为不善？如何安立为无记？对此，总摄一切无差别为：处所、自性、相应、世俗、小等分类、功德过患及不相顺品。
其中善处有几种呢？略说有六种，即：决定时、还灭时、作业时、世间清净时、出世间清净时、利益有情时。
何为自性？即：信、惭、愧、无贪、无嗔、无痴、精进、轻安、不放逸、舍、不害，如是这些是善法的自性。
如何观察这些法相互相应呢？答：决定时与差别相应。从烦恼还灭时依自他而有惭愧相应。入善分作业时与无贪、无嗔、无痴、精进相应。
世间离贪时与轻安相应。出世间离贪时与不放逸、舍相应。利益有情时与不害相应，因为这是由悲心所摄。
这些善法中，几种是世俗有，几种是实有呢？答：三种是世俗有，即：不放逸、舍、不害。不放逸和舍是无贪、无嗔、无痴、精进的支分，因为这些法以无烦恼义安立为舍，以对治烦恼义安立为不放逸。不害是无嗔的支分。
其中何为小善根？答：不等引地或等引地中对治粗重烦恼的。何为中等？答：世间等引对治中等烦恼的。

།ཆེན་པོ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའམ། ཉོན་མོངས་པའི་ རྣམ་པ་ཆུང་ངུའི་གཉེན་པོ་གང་ཡིན་པའོ།།ཡང་དགེ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་ཀྱང་ཆེན་པོ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གོམས་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཞིང་དང་། དངོས་པོ་དང་། རྣམ་པར་དག་པ་ལས་ཀྱང་ཆེན་པོ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་སྐྱེ་བ་ན་ གཞི་དུ་དག་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། མདོར་བསྡུ་ན་བརྒྱད་ལས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། དེ་ ལས་གཞན་པ་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་།སོ་སོར་རྟོགས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་དངོས་པོ་ལས་སོ། །དེ་ལ་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་གཞི་དེ་དག་ལ་ཅི་རིགས་པ་ཚེ་འདི་དང་། ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་འདོད་པ་དང་ཞེ་སྡང་དང་ལྟ་བ་ངན་པ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བས་སྔོན་ ཀུན་ཏུ་སུན་ཕྱུང་བའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་གང་གིས་ཀུན་ཏུ་སུན་ཕྱུང་བ་དེའི་གཉེན་པོས་དེ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་ཡིན་པར་ལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་དགེ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འདི་ལྟ་སྟེ། སའི་དངོས་གཞིར་རྣམ་པ་གཅིག་ནས་རྣམ་པ་བཅུའི་བར་དུ་བསྟན་པའོ། །ཡང་ དགེ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ལས་ཀྱང་ཡོད་དོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ལས་ཀྱང་ཡོད་དོ། །འདོད་པའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལས་ཀྱང་ཡོད་དོ། །སེམས་ནི་རྒྱུད་དག་པ་ལས་ཀྱང་ཡོད་དོ། །མཆོད་རྟེན་བྱེད་པ་ལས་ཀྱང་ཡོད་དོ། །སེམས་ཅན་ལ་ཕན་ འདོགས་པ་ལས་ཀྱང་ཡོད་དོ།།དེ་ལྟར་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དེ་དག་ནི་དགེ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དགེ་བ་ལ་ཉེས་དམིགས་ནི་མེད་དོ། །དེའི་ཕན་ཡོན་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དགེ་བའི་ཕན་ཡོན་ནི་མང་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་ པ་དང་བག་ལ་ཉལ་ལ་སེམས་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་།དམིགས་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པར་བྱེད་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་བརྟན་པར་བྱེད་པ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དང་། བདག་ལ་གནོད་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། གཞན་ལ་ གནོད་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་།གཉི་ག་ལ་གནོད་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། ཚེ་འདིའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་འཕེལ་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་འཕེལ་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་འཕེལ་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། དེ་ལས་བྱུང་བའི་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་སོ་ སོར་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་།སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཟད་པར་བྱེད་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མོས་པ་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་དང་། དེ་ལ་ཡང་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། འཁོར་གྱི་ནང་དུ་བག་འཁུམས་པ་མེད་དེ་སྲོ་བཟང་བ་དང་། འཇིགས་པ་མེད་པར་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མཚམས་རྣམས་སུ་སྙན་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་གྲགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྔགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། འགྱོད་པ་མེད་པར་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ལུས་ཞི་གནས་ཀྱང་བདེ་འགྲོར་སྐྱེ་བར་འགྱུར བ་དང་།དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། བདག་གི་དོན་རྗེས་སུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དག་ནི་དགེ་བའི་ཕན་ཡོན་མང་པོ་དག་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།

什么是大善？答：超出世间的，或者是微小烦恼的对治。也应当了知，从修习善业来说也是大善。从熟习、自性、福田、事物和清净方面来说也是大善。
善根生起时从几种基础生起呢？答：简而言之从八种，即：布施所生的福德事，持戒所生，修行所生，闻法所生，思维所生，其他修行所生，证悟所生，以及利益众生事。
对于上述基础，应当了知，无论是今生还是来世，由贪欲、嗔恨、邪见等任何一种所扰乱的相续心，都应以其对治力而不与之相应。
什么是善的分类？答：如《瑜伽师地论》中所说，从一种到十种。又有从对治烦恼而有善，从息灭烦恼而有善，从摄受可欲果而有善，从心相续清净而有善，从造塔而有善，从利益众生而有善。应当了知，如是等类是善的分类。
善法没有过患。其功德利益是什么？答：善法的功德利益很多，即：能清净心中的烦恼缠缚和随眠，能使所缘不颠倒，能使善根稳固，能使相续中生起同类因的善念，不会伤害自己，不会伤害他人，不会伤害双方，不会增长今生的过失，不会增长来世的过失，不会增长今生来世的过失。
能感受由此所生的安乐与喜悦，能灭尽生等诸苦，能增长对涅槃的信解，也能趣向涅槃，受用不会衰损，在众中无有怯懦而心情愉悦，能无畏而行，能使美名广传十方，能受圣者赞叹，能无悔而终，身坏命终也能往生善趣，不会退失诸善法，能获得自利。应当了知，如是等类是善法的众多功德利益。

།དེ་ལ་དགེ་བའི་གཉེན་པོ་ལས་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། རྣམ་པ་བཅོ་ལྔ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པ་གཉེན་པོ་དང་། སྤོང་བ་གཉེན་པོ་དང་། ཀུན་ཏུ་འཛིན་པ་གཉེན་པོ་དང་། ཐག་བསྲིངས་པ་གཉེན་པོ་དང་། འདོད་ཅིང་ཁས་བླངས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་གཉེན་པོ་དང་། འདོད་ཅིང་ཁས་བླངས་པ་མེད་པའི ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་གཉེན་པོ་དང་།བག་ལ་ཉལ་གྱི་གཉེན་པོ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུའི་གཉེན་པོ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་འབྲིང་གི་གཉེན་པོ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོའི་གཉེན་པོ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བའི་གཉེན་པོ་དང་། གཞན་འདེབས་ པའི་གཉེན་པོ་དང་།རྩེ་འཇིལ་བའི་གཉེན་པོ་དང་། རྣམ་པར་གནོན་པའི་གཉེན་པོ་དང་། བྲལ་བའི་གཉེན་པོ་ལས་སོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་གནས་གཉིས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལ་རེ་ ཞིག་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་འོག་ཏུ་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་བཤད་པར་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། དྲུག་སྟེ། མ་རིག་པ་དང་བཅས་ཤིང་ཡིད་དུ་འོང་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡུལ་དང་། མ་ རིག་པ་དང་བཅས་ཤིང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡུལ་དང་།ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་བཅས་ཤིང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡུལ་དང་། མ་རིག་པ་དང་བཅས་ཤིང་རང་གི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་རྣམས་དང་། སེམས་ཅན་དམན་པ་དང་། མཚུངས་པ་དང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་རྣམས་དང་ཐོབ་པར་བྱ་བ་མ་ཐོབ་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། ཡོན་ཏན་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། མ་རིག་པ་དང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་བཅས་ཤིང་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། མ་རིག་པ་དང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ དང་བཅས་ཤིང་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་ལེ་ལོའོ།།དེ་ལ་དང་པོ་ནི་ཕྲད་པར་མངོན་པར་དགའ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི་འབྲལ་བར་མངོན་པར་དགའ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི་ཡུལ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པ་ནི་འགྲན་ཅིང་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལྔ་པ་ནི་ལོག་པའི་ཆོས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ཅིང་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲུག་པ་ནི་སྒྲུབ་པ་དང་ལྡོག་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་གནས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་མོ། །ཉོན་མོངས་པ་གང་དང་ཉོན་མོངས་པ་གང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མ་རིག་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཐེ་ཚོམ་ནི་གང་དང་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་ནི་ཕན་ཚུན་མ་ཡིན ནོ།།འདོད་ཆགས་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་ཉིད་ནི་ང་རྒྱལ་དང་ལྟ་བ་དང་སྟེ། ལན་འགའ་གང་གི་ཚེ་ཆགས་པར་གྱུར་པ་ན་རློམ་པར་བྱེད་པའམ་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆགས་པར་གྱུར་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེ་སྡང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །ང་རྒྱལ་དང་ལྟ་བ་ཡང་ལན་འགའ་ཕན་ ཚུན་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ།གང་གི་ཚེ་རློམ་པར་གྱུར་པ་ན་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ལས་དུ་ཞིག་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ཡིན། དུ་ཞིག་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ལྟ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལྷག་མ་རྣམས་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་དང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གང་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་མར་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ནི་ཆུང་ངུ་དག་ཡིན་ནོ། །གང་དག་བར་དུ་སྤོང་བར འགྱུར་བ་དེ་དག་ནི་འབྲིང་དག་ཡིན་ནོ།།གང་དག་དང་པོར་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ནི་ཆེན་པོ་དག་ཡིན་ནོ།

如果问及从对治善法方面如何安立？答：有十五种，即：破除对治、断除对治、受持对治、远离对治、有欲乐及承许的缠缚对治、无欲乐及承许的缠缚对治、随眠对治、小烦恼对治、中烦恼对治、大烦恼对治、散乱对治、诽谤对治、轻毁对治、降伏对治、离系对治。
其中，染污法由两处所分，即：烦恼和随烦恼。首先从烦恼的角度来说明，之后再说明随烦恼。
问：烦恼有几处？答：有六处，即：具无明且可意的染污境、具无明且不可意的染污境、具非理作意的染污境、具无明的五取蕴、对于下劣、平等及殊胜有情的颠倒、对于未得应得的颠倒、对功德的颠倒、具无明及非理作意而听闻非正法、具无明及非理作意而懈怠。
其中，第一是因为喜欢相遇。第二是因为喜欢分离。第三是因为对境颠倒。第四是因为竞争和我慢。第五是因为执著邪法并修行。第六应知是因为不修行也不退失而成为处所。
问：烦恼的本性是什么？也有六种，即：贪欲、嗔恚、无明、我慢、见解和疑惑。
问：应当说明哪些烦恼与哪些烦恼相应？答：无明与一切相应。疑与任何都不相应。贪欲和嗔恚互不相应。贪欲和嗔恚则与我慢和见解相应，因为有时当生起贪著时会生起傲慢或分别。如同生起贪著一样，生起嗔恚也是如此。我慢和见解有时也互相相应，因为当生起傲慢时会生起分别。
问：这些烦恼中有几种是世俗有，几种是实有？答：见是世俗有，因为是慧的部分。其余都是实有，是心和心所。
问：它们如何安立为小、中、大？答：最后断除的是小，中间断除的是中，最先断除的是大。

།ཡང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆེན་པོ་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པ་ན་སྐྱེས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་བ་ དང་།དེ་བཞིན་དུ་སྔོན་གོམས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གནས་ལ་གནས་པ་སྟེ། དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རྣམས་ཀྱི་གང་ཡིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་ཏུ་མི་རུང་བ་སྟེ། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གང་ཡིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གནས་མ་ཡིན་པ་ བླ་མ་དང་སྦྱིན་གནས་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།ལས་དང་བཅས་པ་སྟེ། ལས་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆེན་པོ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་ན་གང་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ རྣམས་ཀྱི་གཞི་གང་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཞི་ནི་བཅུ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་དང་། ལྟ་བ་རྣམས་དང་། མ་ཐོབ་པའི་ཡུལ་དང་། ཐོབ་པའི་ཡུལ་དང་། སྤྱད་ནས་འདས་པའི་ཡུལ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱད་པ་དང་། བུ་དང་འདྲིས་པ་དང་། ཡོ་བྱད་དང་། ཡང་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པ་རྣམས་སོ། །གཞི་གང་ལས་འདོད་ཆགས་ཅི་འདྲ་བ་འབྱུང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བཅུ་པོ་དག་ལས་བཅུ་པོ་རྣམས་གོ་རིམས་བཞིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོའི་འདོད་ཆགས་དང་། ལྟ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་། ཆགས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། སེར སྣའི་འདོད་ཆགས་དང་།སྒྲིབ་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། བུ་ཚའི་འདོད་ཆགས་དང་། ཕྱོགས་དང་འཁོར་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་། ཡོ་བྱད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་། ཡང་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པའི་འདོད་ཆགས་སོ། །ཁོང་ཁྲོ་བའི་གཞི་ཡང་བཅུ་སྟེ། བདག་ཉིད་དང་སེམས་ཅན་སྡུག་པ་རྣམས་དང་། སེམས་ཅན་མི་སྡུག་པ་རྣམས་དང་། འདས་པ་ན་གནོད་པ་དང་། ཕན་པ་བྱས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་ན་གནོད་པ་དང་། ཕན་པ་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ན་གནོད་པ་དང་། ཕན་པ་བྱེད་པ་དང་། ཡུལ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དང་། ཕྲག དོག་དང་།སྔོན་གོམས་པ་དང་། གཞན་དུ་བལྟ་བ་སྟེ། དེ་དག་ལས་ཁོང་ཁྲོ་བ་རྣམ་པ་བཅུ་རིམ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་གཞི་དྲུག་ལས་ནི་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་དངོས་པོ་དགུ་པོ་དག་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་སེམས་ཅན་ལ་ཁོང་ཁྲོ་ བ་ཤ་སྟག་ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་གཞན་པ་དག་ལས་ནི་ཡུལ་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བའོ། །མི་བཟོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་སེམས་ཅན་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། གོམས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བས་ཁོང་ཁྲོ་བ་དེ་དག་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་ཁོང་ཁྲོ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཅན་ལ་ཁོང་ ཁྲོ་བ་དང་།ཡུལ་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། ལྟ་བ་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བའོ། །མ་རིག་པ་སྐྱེ་བའི་གཞི་ནི་བདུན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དུས་ཀྱི་གཞི་དང་། འཇིག་རྟེན་གནས་པའི་གཞི་དང་། འཕོ་བའི་གཞི་དང་། མཆོག་གི་གཞི་དང་། དེ་ཁོ་ནའི་གཞི་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཞི་དང་རྣམ་ པར་བྱང་བའི་གཞི་དང་།མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་གཞིའོ། །གཞི་དེ་དག་ལས་མི་ཤེས་པ་རྣམ་པ་བདུན་ནམ། རྣམ་པ་བཅུ་དགུར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་སྒོ་གསུམ་ནས་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི་སོ་སོ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། ཕྱི་རོལ་དང་། གཉི་ག་ལ་བདག་ དང་།བདག་གི་དང་། མཛའ་བཤེས་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་སུ་ལྟ་བ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི་ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། དེ་གཉི་ག་ལ་བྱེད་པ་པོ་དང་། ཚོར་བ་པ་པོ་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་དང་། མི་མཐུན་པ་རྒྱུར་ལྟ་བ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པ་ནི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་ སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལྔ་པ་ནི་བདེན་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲུག་པ་ནི་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདུན་པ་ནི་བདག་གི་དོན་མ་ཐོབ་པ་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

复次，烦恼的重大性应当从六个方面来了知，即：欲界所生的烦恼应当了知是本性重大，
同样，由于宿习，同样，由于住于所依，即成熟诸根者的烦恼，
同样，不堪能修习者，即具有决定不般涅槃法者的烦恼，
同样，于非处，即对上师、福田等所生的烦恼，
以及与业相应的，即为引发诸业而随逐的烦恼，应当了知这些是重大性。
烦恼生起时，是从何处生起的，诸烦恼的所依是什么？
答：贪欲的所依有十种，即：诸取蕴、诸见、未得境、已得境、已受用过去境、恶行、子嗣亲友、资具、再生及毁坏。
从何所依生起何种贪欲？
答：从十种所依次第生起十种贪欲，即：事物贪欲、见解贪欲、执著贪欲、悭吝贪欲、遮蔽贪欲、恶行贪欲、子嗣贪欲、眷属贪欲、资具贪欲以及再生与毁坏的贪欲。
嗔恚的所依也有十种：自身与可爱有情、不可爱有情、过去已作损害与利益、未来将作损害与利益、现在正作损害与利益、不悦意境、嫉妒、宿习及邪见。
从这些所依应当观察次第生起十种嗔恚。
其中从六种所依建立九种恼害事，应当了知这些全都是对有情的嗔恚。
从其余所依则是对境的嗔恚。
以不忍为先导的对有情嗔恚、以串习为先导的嗔恚，以及以邪见为先导的嗔恚，这些总的来说可分为三种嗔恚：对有情的嗔恚、对境的嗔恚及对见解的嗔恚。
无明生起的所依有七种，即：时间所依、世间住所依、迁移所依、殊胜所依、真实所依、烦恼所依、清净所依及增上慢所依。
从这些所依应当观察七种或十九种无知。
其中第一是因从三门生起疑惑。
第二是因对内六处、外境及二者生起我见、我所见及亲友等之偏见。
第三是因对业与异熟及二者生起作者见、受者见、无因见及不相应因见。
第四是因诽谤三宝。
第五是因诽谤谛理。
第六是因邪行。
第七是因对未得自利而生增上慢。

།ང་རྒྱལ་སྐྱེ་བའི་གཞི་ནི་དྲུག་སྟེ། སེམས་ཅན་དམན་པ་རྣམས་དང་། སེམས་ཅན་ མཚུངས་པ་རྣམས་དང་།སེམས་ཅན་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་རྣམས་དང་། སོ་སོ་ནང་གི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་དང་། ཐོབ་པར་བྱ་བ་མ་ཐོབ་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། ཡོན་ཏན་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་སྟེ། དེ་དག་ལས་ང་རྒྱལ་ལས་ཀྱང་ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་པ་ང་རྒྱལ་རྣམ་པ་བདུན་ སྐྱེའོ།།དེ་ལ་སེམས་ཅན་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་གཞི་ལས་ནི་ང་རྒྱལ་རྣམ་པ་གཉིས་སྐྱེའོ། །གཞི་ལྷག་མ་རྣམས་ལས་ནི་ང་རྒྱལ་རེ་རེ་སྐྱེའོ། །ལྟ་བ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་གཞི་ནི་གཉིས་ཏེ། སྒྲོ་འདོགས་པའི་གཞི་དང་། སྐུར་པ་འདེབས་པའི་གཞིའོ། །དེ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་གཞི་ནི་ རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།བདག་ཡོད་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། མངོན་པར་མཐོ་བའི་ཐབས་སུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། ཐར་པའི་ཐབས་སུ་སྒྲོ་འདོགས་པའོ། །སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། རྒྱུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དང་། བྱེད་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དང་། ཡོད་པའི་དངོས་པོ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་རྒྱུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའོ། །ལེགས་པར་སྤྱད་པ དང་ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་ལས་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའོ།།འཇིག་རྟེན་འདི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སེམས་ཅན་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་བྱེད་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཡིན་པར་བལྟ་ བར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གྱི་སྐབས་འདིར་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འོང་བ་དང་། འགྲོ་བ་དང་། ས་བོན་འདེབས་པ་དང་། མངལ་འཛིན་པ་དང་། ཡང་འབྱུང་བའི་ལས་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པའོ། །འཇིག་རྟེན་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ དག་མེད་དོ་ཞེས་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དེ་དག་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།གཞི་བརྒྱད་དམ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ལ་ལྟ་བ་ལྔ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བའོ། །གཞན་ཡང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་སྐྱེ་བའི་གཞི་ནི་སྔོན་གྱི་མཐར་རྟོག་པ་རྣམས་དང་། ཕྱི་མའི་མཐར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱི་གཞི་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་མདོ་ལས འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།གཞི་དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བར་གྱུར་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་བའི་གཞི་ནི་དྲུག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། སྟོན་པ་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པ་མཐོང་བ་དང་། སྐུར་པ་རྣམས་དང་། ཡིད་ཆེས་པ་རྣམས་ ཀྱིས་ལུགས་ཐ་དད་པ་མཐོང་བ་དང་།རང་བཞིན་གྱིས་དམན་ཞིང་མོང་རྟུལ་བ་ཉིད་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་ཟབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དང་། ཆོས་རྒྱ་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཉིད་དོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཅོ་ ལྔ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ནང་དུ་བལྟས་པ་དང་། ཕྱིར་བལྟས་པ་དང་། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། འདོད་ཅིང་ཁས་བླངས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། འདོད་ཅིང་ཁས་བླངས་པ་མེད་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ དང་ལྡན་པ་དང་།བག་ལ་ཉལ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་པའི་གནས་སྐབས་དང་། གཞན་འདེབས་པའི་གནས་སྐབས་དང་། རྩེ་འཇིལ་བའི་གནས་སྐབས་དང་། རྣམ་པར་གནོན་པའི་གནས་སྐབས་དང་། བྲལ་བའི་གནས་སྐབས་ སོ།།ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལ་ཕན་ཡོན་ནི་མེད་དོ། །ཉེས་དམིགས་མང་པོ་རྣམས་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་སའི་དངོས་གཞིར་འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ལ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ ཆེར་བསྟན་པའོ།

傲慢生起的基础有六种：即对低劣众生、与己相等众生、胜过己者众生、自身内在的取蕴、对未得而颠倒、对功德颠倒，从这些基础上生起傲慢等七种傲慢。其中从胜过己者众生的基础上生起两种傲慢，从其余基础上各生起一种傲慢。
见解生起的基础有二种：增益的基础和损减的基础。其中增益的基础有四种：增益有我、增益常与无常、增益生天之方便、增益解脱之方便。损减也有四种：损减因、损减果、损减作用、损减实有之事物。
其中从'无布施'乃至'无善行恶行'为损减因。说'善行恶行诸业无异熟果'为损减果。从'无此世间'乃至'无化生众生'为损减作用，应当了知，此处所说作用是指补特伽罗的作用，其有四种：即来、去、播种、受胎以及再生等补特伽罗的作用。诽谤'世间无阿罗汉'等为损减实有之事物。
在这八种或两种基础上生起五种见解：即身见、边执见、见取见、戒禁取见、邪见。此外，边执见和邪见生起的基础是前际分别和后际分别的六十二种基础，这些应当如经中所说般了知，由于这些基础的差别而成为六十二种见解。
怀疑生起的基础有六种：即听闻非正法、见到邪师示现、见到诽谤者与信仰者的不同宗派、自性愚钝迟钝、法性甚深、广大法的宣说。
烦恼的差别是什么？一切烦恼的差别有十五种：即内向烦恼、外向烦恼、见所断、修所断、具有欲求承许的随烦恼、具有无欲求承许的随烦恼、具有随眠、小、中、大、散乱位、他加位、嬉戏位、降伏位、离系位。
烦恼无有功德。众多过患是什么？如有寻有伺地的正行中所说：'随烦恼令心相续烦恼'等广说。

།ཉོན་མོངས་པ་ནི་གང་གི་གཉེན་པོ་ཡང་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འོ་ན་སྲེད་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྲེད་པ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ་། །ང་རྒྱལ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ང་རྒྱལ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་གྱི། སེམས་མངོན་པར་འདུ་ བྱེད་པ་ནི་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་འདོད་པ་དང་ཁེངས་པའི་རྣམ་པ་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་སྲེད་པ་དང་ང་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བར་ཟད་དེ། སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་བཅོ་ལྔ་སྔར་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་བཅོ་ལྔ་པོ་དག་ཡིན་པར་བལྟ་བར་ བྱའོ།།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་དགུར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་དང་། གཅིག་ལ་གཅིག་གླེང་བ་དང་། རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་དང་། འཚོ་བ་ཉམས་པ་དང་། བླ་མ་རྣམས་ལ་མི་འདུད་པ་དང་། མི་བཟོད་པ་ དང་།ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་ཉམས་པ་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཉམས་པའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། ཁོན་དུ་འཛིན་པ་དང་། འཆབ་པ་དང་། འཚིག་པ་དང་། ཕྲག་དོག་དང་། སེར་སྣ་དང་། སྒྱུ་དང་། གཡོ་དང་། རྒྱགས་པ་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བ་དང་། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པ་དང་། རྨུགས་པ་དང་། རྒོད་པ་དང་། མ་དད་པ་དང་། ལེ་ལོ་དང་། བག་མེད་པ་དང་། བརྗེད་ངས་པ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དང་། འགྱོད་པ་དང་། གཉིད་དང་། རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་། དེ་ལྟར་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། སའི་དངོས་གཞིར་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་དག་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ནི་གནས་དང་པོ་ལས་སྐྱེ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་ནི་གནས་གཉིས པ་ལས་སོ།།ལྔ་པ་དང་དྲུག་པ་ནི་གནས་གསུམ་པ་ལས་སོ། །བདུན་པ་དང་བརྒྱད་པ་ནི་གནས་བཞི་པ་ལས་སོ། །དགུ་པ་ནི་གནས་ལྔ་པ་ལས་སོ། །བཅུ་པ་ནི་གནས་དྲུག་པ་ལས་སོ། །བཅུ་གཅིག་པ་དང་བཅུ་གཉིས་པ་ནི་གནས་བདུན་པ་ལས་སོ། །གཞན་བཅུ་གཉིས་པོ་ནི་གནས་ཐ་མ་ གཉིས་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ནི་སྒོ་གསུམ་གྱིས་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་ཉམས་པའི་སྒོ་དང་། རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་མཚན་མ་ཉམས་པའི་སྒོ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་ཉམས་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །དེ་ལ་དང་པོས་ནི་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་བསྐྱེད་དོ། ། གཉིས་པས་ནི་རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པའོ། །གནས་གསུམ་པས་ནི་མ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པའི་མཐར་ཐུག་པ་རྣམས་བསྐྱེད་དོ། །དེ་དག་ཇི་ལྟར་ཕན་ཚུན་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པ་ནི་མི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ ཡིན་ནོ།།མ་དད་པ་དང་། ལེ་ལོ་དང་། བག་མེད་པ་དང་། བརྗེད་ངས་པ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། འཆལ་པའི་ཤེས་རབ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །གཉིད་དང་འགྱོད་པ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་དང་ཡང་ མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ།།ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཕན་ཚུན་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ལས་དུ་ཞིག་ནི་བརྟགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན། དུ་ཞིག་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཁྲོ་བ་དང་། འཁོན་དུ་འཛིན་པ་དང་། འཚིག་པ་དང་། ཕྲག་དོག་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བ་ནི་ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཆར་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་བརྟགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །སེར་སྣ་དང་། རྒྱགས་པ་དང་། རྒོད་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆར་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཀྱང་བརྟགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །འཆབ་པ་དང་། སྒྱུ་དང་། གཡོ་དང་། རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་དང འགྱོད་པ་ནི་གཏི་མུག་གི་ཆར་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཀྱང་བརྟགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།།ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པ་དང་། མ་དད་པ་དང་། ལེ་ལོ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །བག་མེད་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བརྟགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།

应当了知烦恼不是任何烦恼的对治。那么，如何理解所说的'依靠贪爱而断除贪爱'，'依靠我慢而断除我慢'呢？这并非烦恼，而是善心所的造作，由于与欲望和傲慢的行相相应，故称为贪爱和我慢。应当了知前述十五种对治心烦恼的反面即是十五种烦恼。
随烦恼的所依何在？应当了知有九种，即：互相共处、互相谈论、利养、恭敬、生活衰退、不敬上师、不忍耐、毁坏增上戒、毁坏增上心、毁坏增上慧。
其本性是什么？即：忿怒、怨恨、覆藏、恼害、嫉妒、悭吝、诳、谄、骄傲、损害、无惭、无愧、昏沉、掉举、不信、懈怠、放逸、忘念、散乱、不正知、追悔、睡眠、寻、伺，如是等类，如地论中广说者，应当了知是随烦恼的本性。
其中，第一和第二从第一所依生起。第三和第四从第二所依生起。第五和第六从第三所依生起。第七和第八从第四所依生起。第九从第五所依生起。第十从第六所依生起。第十一和第十二从第七所依生起。其余十二从最后两种所依生起。
其中，增上心和增上慧从三门退失：止相退失门、精进相退失门、舍相退失门。其中，第一生起昏沉和睡眠。第二生起掉举和追悔。第三生起不信等乃至寻伺。
它们如何相互相应？无惭和无愧与一切不善相应。不信、懈怠、放逸、忘念、散乱、恶慧与一切有烦恼心相应。睡眠和追悔与一切善、不善、无记相应。其余诸法应当了知互不相应。
在这些随烦恼中，哪些是假有，哪些是实有？忿怒、怨恨、恼害、嫉妒、损害，因属于瞋恚分，故是假有。悭吝、骄傲、掉举，因属于贪欲分，故也是假有。覆藏、诳、谄、昏沉、睡眠、追悔，因属于愚痴分，故也是假有。无惭、无愧、不信、懈怠是实有。放逸如前所说是假有。

།བརྗེད་ངས་པ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། འཆལ་པའི་ཤེས་རབ་ནི་གཏི་མུག་གི་ཆར་གཏོགས་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་བརྟགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་ནི་ངག་ཀུན་ནས་སློང་བའི་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་ཆར་གཏོགས་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆར་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་བརྟགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཉེ་བའི ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ནི་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་།ཆེན་པོ་ཉིད་ཇི་ལྟར་བལྟ་བར་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་དག་གི་གཞི་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཉིད་ཡིན་ནོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། ཉེས་དམིགས་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱང་ འདི་ལྟ་སྟེ།ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གནས་གང་ཞེ་ན། དེ་དག་ནི་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ལས་ཀྱིས་འཕངས་ཏེ། མངོན་པར་གྲུབ་པ་དང་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་རྒྱུ་དང་། གནས་པ་དང་། འཚོ་བ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བྱེ་བྲག་གོ། །ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་དང་། ཐ་མལ་དུ་འདུག་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་ཡོངས་སུ་བསྡུ་བའི་སྤྱོད་ལམ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བཟོའི་གནས་དང་རྩེད་མོ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་སྤྲུལ པའོ།།དེ་དག་ཇི་ལྟར་ཕན་ཚུན་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་བལྟ་བར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སྤྱོད་ལམ་བྱེད་པ་དང་། བཟོའི་གནས་བྱེད་པ་ནི་ལན་འགའ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། མདོ་ལས་ལས་ཀྱི་མཐའ་གང་དག་འགྲོ་བའི་ཚེ་ན་བླ་ལ། སྡོད་པ་ན་ཡང་མ་ཡིན། འདུག་པ་ན་ཡང་མ་ ཡིན།ཉལ་བ་ན་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ། །ལས་ཀྱི་མཐའ་གང་དག་འགྲོ་བའི་ཚེ་ན་ཡང་བླ་ལ། སྡོད་པ་ན་ཡང་བླ། འདུག་པ་ན་ཡང་བླ། ཉལ་བ་ན་ཡང་བླ་བ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་རྒྱ་ཆེར་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་དག་ནི་ ཕན་ཚུན་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ལས་དུ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན། དུ་ནི་བརྟགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པས་བསྡུས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་དང་། སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་ལ་གདགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ བརྟགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེ་དག་གི་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སྤྱོད་ལམ་བྱེད་པ་ནི་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཆུང་ངུ་ཡིན་ནོ། །བཟོའི་གནས་བྱེད་པ་ནི་ཆེས་གསལ་བའི་ཕྱིར་འབྲིང་ཡིན་ནོ། །སྤྲུལ་པ་ནི་རང་ བཞིན་གྱི་ས་ཆེས་ཤིན་ཏུ་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།ཡང་རང་བཞིན་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་གྲངས་གཞན་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ཆུང་ངུ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ནི་འབྲིང་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནི་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ། །སྤྱོད་ལམ་འདུག་ པ་དང་ཉལ་བ་ནི་ཆུང་ངུ་ཡིན་ནོ།།འགྲེང་བ་ནི་འབྲིང་ཡིན་ནོ། །འཆག་པ་ནི་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ། །ལས་དང་པོ་པའི་བཟོའི་གནས་བྱེད་པ་ནི་ཆུང་ངུ་ཡིན་ནོ། །བསླབ་པའི་ནི་འབྲིང་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་གྱི་ནི་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་མཐུ་ཆུང་ངུ་དང་ལྡན་པ་ཐོབ་པའི་སྤྲུལ་པ་ནི་ཆུང་ངུ་ཡིན་ནོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་མཐུ་འབྲིང་དང་ལྡན་པ་ཐོབ་པ་ནི་འབྲིང་ཡིན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་མཐུ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཐོབ་པ་ནི་ཆེན་པོ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་ནི་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་དག་སྐྱེ་བའི་གཞི་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་སུ བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་འགྲོ་བ་ལྔའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱའོ། །སྤྱོད་ལམ་བྱེད་པ་ནི་སྤྱོད་ལམ་བཞིའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་བཞིའོ། །བཟོའི་ གནས་བྱེད་པ་ནི་གཞི་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཁོ་ནའོ།

忘念、散乱、邪慧唯属于愚痴的部分，所以都是假有。寻、伺属于引发语言的心造作部分和慧的部分，所以是假有。
这些随烦恼如何观察小、中、大呢？如是，它们如同诸烦恼一样。它们的所依也与诸烦恼的所依相同。
分类、过患、对治品也如是，应当如诸烦恼那样观察，也应当如理配合。
无记法的所依是什么呢？它们有四种，即：业所引生的、现前成就和现前成就的因、安住、生活和三昧的差别。
其体性是什么呢？答：异熟所生诸蕴、平常安住、造作所摄的威仪路，同样工巧处和游戏造作所摄的变化。
应当如何观察它们之间的相应呢？答：威仪路作业和工巧处作业有时相应，如经中广说：'有些业行在行走时可以，坐时不可以，住时不可以，卧时不可以。有些业行在行走时可以，坐时可以，住时可以，卧时也可以'等。
除此之外的则不相互相应。
其中多少是实有，多少是假有呢？答：它们是异熟所摄诸蕴和心造作差别的假立，所以应说是假有。
它们的小、中、大是什么呢？答：异熟所生和威仪路作业因明显故是小。工巧处作业因更明显故是中。变化因自性地极其明显故应观为大。
又以自性差别的其他分类：无色界的异熟是小，色界的是中，欲界的是大。
威仪路中住和卧是小，站立是中，行走是大。初学者的工巧处作业是小，已学习的是中，师匠的是大。
获得小力三昧的变化是小，获得中等力三昧的是中，获得大力三昧的是大。如是应知与此相应的是小、中、大。
它们生起的所依是什么呢？答：应当观察有十二种，即如闻所成地中所说。
其中何为分类呢？答：异熟所生以五趣差别应知有五种。威仪路作业以四威仪差别有四种。工巧处作业以十二处差别唯有十二种。

།སྤྲུལ་པ་བྱེད་པ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། རྩེད་མོའི་དོན་དང་། གཞན་གྱི་དོན་དང་། ལུས་ དང་ངག་གི་སྤྲུལ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་གཞི་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གཞན་པ་དག་གི་གཞི་ནི་ལོགས་ཤིག་ཏུ་མ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་གཅིག་ཏུ་ལུང་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ ཡང་དམིགས་སོ།།གཅིག་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དམིགས་སོ། །རོལ་མོ་ལ་བརྟེན་ཏེ། སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་དང་ལྡན་པས་སྤྱོད་ལམ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །ཉེ་བར་ཞི་བ་ལ་བརྟེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་པར་ཆགས་པར་གྱུར་པས་ བཟོ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ།།དགེ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། །སྤྲུལ་པ་བྱེད་པ་ནི་གཞན་འདུན་པར་བྱ་བའི་རྒྱུའམ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་མེད་དོ། །དེ་ལ་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་གང་དག་ ཡིན་པ་དེ་དག་གིས་བདེན་པ་དུ་དག་བསྡུས་ལ་བདེན་པ་དུ་དག་གིས་ཀྱང་ཕུང་པོ་དུ་དག་བསྡུས་ཤེ་ན།སྨྲས་པ། བདེན་པ་གསུམ་གྱིས་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་བསྡུས་ལ། ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་གིས་ཀྱང་བདེན་པ་གསུམ་བསྡུས་སོ། །འགོག་པའི་བདེན་པ་དང་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་གཅིག་གིས་གཅིག་མ་བསྡུས་ཏེ། འགོག་ པ་ནི་དེ་དག་ཉེ་བར་ཞི་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཉན་ཐོས་ཀྱི་སར་བདེན་པ་བཞི་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་གིས་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་གང་བཤད་པ་དེ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་རྣམ་པ་བཞིས་བལྟ་བར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམ་པ་བཞིའི་གཉེན་པོར་ཏེ། དེ་ལ་ རྣམ་པ་གཅིག་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གཅིག་གི་གཉེན་པོའོ།།རྣམ་པ་གཅིག་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གཉིས་ཀྱི་གཉེན་པོའོ། །རྣམ་པ་ཐ་མ་གཉིས་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཐ་མ་གཅིག་གི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ལ་རྣམ་པ་བཞིས་བལྟ་བར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སྲེད་པ་རྣམ་པ་བཞིའི་ ཕྱིར་ཏེ་དེ་ཡང་རྟག་པ་དང་།བདེ་བ་དང་། གཙང་བ་དང་། བདག་ཏུ་སྲེད་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྲེད་པ་དང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་ཡང་སྲིད་པ་འབྱུང་བར་བྱེད་པར་མངོན་ནོ། །གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་དང་། དེ་དང་དེར་ མངོན་པར་དགའ་བ་མངོན་ནོ།།ཐ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་ལུས་ལ་ཆགས་པ་དང་ལྡན་པའི་སྲེད་པ་འབའ་ཞིག་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྲེད་པ་གང་ཞེ་ན། ལུས་ངག་ལ་ཆགས་ཤིང་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡང་སྲིད་པ་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། ཕྱི་མའི་ ལུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འདོད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་རེག་བྱ་དང་། ཆོས་འདོད་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་གྱུར་པའམ། ཐོབ་པ་དག་ལ་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་དང་དེར་མངོན་ པར་དགའ་བ་གང་ཞེ་ན།དེ་ལས་གཞན་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདོད་པ་དག་ལ་འདོད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་རྣམ་པ་བཞིས་བལྟ་བར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སྲེད་པ་འགོག་པ་རྣམ་པ་བཞིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་རྣམ་ པ་བཞིས་བལྟ་བར་བྱ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། སྲེད་པ་འགོག་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་རྣམ་པ་བཞིའི་ཕྱིར་རོ།

化现分为八种，应当了知：凡夫的化现、声闻的化现、独觉的化现、菩萨的化现、如来的化现、游戏的化现、利他的化现，以及身语化现的差别。
其中由于已经详细分类而摄集基础，因此未另外单独说明其他的基础。其中异熟所生的是唯一无记。二种可观察为三种。一种可观察为二种。
依于游戏，以具有烦恼心而作威仪者，即是有烦恼的。依于寂静而作者，即是善的。由于贪著而作工巧者，即是有烦恼的。造作善业者，即是善的。
化现若是为了令他人欢喜或为众生利益而作者，即是善的。无有烦恼的。
其中，五蕴摄集几谛，几谛又摄集几蕴？答：三谛摄集五蕴，五蕴也摄集三谛。灭谛与诸蕴互不相摄，因为灭是由于彼等寂灭而区分的。
声闻地中所说'四谛应以十六行相观察'，为何苦谛应以四种行相观察？答：为对治四种颠倒，其中一种行相是对治一种颠倒。一种行相是对治两种颠倒。最后两种行相是对治最后一种颠倒。
为何集谛应以四种行相观察？答：因为有四种爱，即应观察常爱、乐爱、净爱和我爱的差别。其中依于第一种爱而显现能生后有。依于第二种和第三种爱而显现具有喜贪和于彼彼处欢喜。依于最后一种爱而唯应观察具有身爱的贪。
其中何为贪爱？即是对身语贪著并造作。何为能生后有？即是希求后世身体的殊胜。何为具有喜贪？即是对色、声、香、味、触、法生起欲求或对已得之物具有喜贪。何为于彼彼处欢喜？即是对其他色等诸欲的欲求。
为何灭谛应以四种行相观察？答：因为爱的灭除分为四种。为何道谛应以四种行相观察？答：因为有四种能生爱灭。

།ཉན་ཐོས་ཀྱི་སར་འཇིག་པའི་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཅུས། དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པ་ལ། །རྣམ་པ་བཅུས་ནི་རྟོག་བྱེད་ན། །དེ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ལ་འཇུག་།འགྱུར་བ་དང་ནི་འཇིག་པ་ དང་།།བྲལ་བ་དང་ནི་ཉེ་བ་དང་། །ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ནི་རྣམ་པ་དང་། །ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་དང་འཆིང་བ་དང་། །མི་སྡུག་པ་དང་གྲུབ་བདེ་མེད། །དམིགས་མེད་རང་དབང་མེད་པ་ཡི། །རྣམ་པ་དེ་དག་རིག་པས་རྟོག་།ཅེས་གང་བཤད་པ་དེ་ལ། དམིགས་སུ་མེད་པ་གང་ཞེ་ན། དབང་པོ་ཙམ་དང་། ཡུལ་ཙམ་ དང་།དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་མྱོང་བ་ཙམ་དང་། སེམས་ཙམ་དང་། བདག་དང་བདག་ཅེས་བྱ་བའི་མིང་ཙམ་དང་། ལྟ་བ་ཙམ་དང་། མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཙམ་དང་། རྣམ་པ་བདུན་པོ་དེ་དག་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་བདག་གི་མཚན་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རང་དབང་ མེད་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་བདག་གི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ལས་གང་གིས་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་བསྡུས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པས་ བསྡུས་ཏེ།འགྱུར་བའི་དབང་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་མི་བདེ་བ་ནི་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བྱའི། འགྱུར་བ་ཙམ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་དམིགས་པ་དང་། གནོད་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་གང་གིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ བསྡུས་ཤེ་ན།སྨྲས་པ། མི་སྡུག་པའི་རྣམ་པས་སོ། །རྣམ་པ་གང་གིས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་བསྡུས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་མེད་པའི་རྣམ་པས་སོ། །སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། མདོར་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གང་གསུངས་ པའི་རྣམ་པ་དེ་དག་ལས་དུ་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་ཤེ་ན།སྨྲས་པ། དང་པོ་ལྔའོ། །དུ་ཞིག་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། བར་མ་གཉིས་སོ། །དུ་ཞིག་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། ཐ་མ་གཅིག་གོ། ། རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་དང་པོ་བདུན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་བསྡུས་སོ། །དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་དགེ་བ་རྣམས་དང་། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་བསྡུས་སོ། །ཐམས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་བསྡུས་ཏེ། འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས དྲལ་ཞིང་གྱུར་པའི་སེམས་ཞེས་གསུངས་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྒྲིབ་པས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དེ་ནི་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་སོ་སོར་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ནི་འགྱུར་ བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་པར་རབ་ཏུ་གྲུབ་པོ།།སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ནང་ལ་བརྟེན་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཕྱི་རོལ་ལ་བརྟེན་པའི་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། གནས་ངན་ལེན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ལ་སྡུག་ བསྔལ་གང་ཞིག་རྣམ་པ་གང་གིས་བསྡུས་ལ།སྡུག་བསྔལ་གང་གིས་ཀྱང་རྣམ་པ་གང་བསྡུས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། རྣམ་པ་དང་པོ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་པོ་ནི་གཅིག་གིས་གཅིག་བསྡུས་སོ། །རྣམ་པ་གསུམ་དང་སྡུག་བསྔལ་འོག་མ་གཉིས་པ་ཡང་གཅིག་གིས་གཅིག་བསྡུས་སོ། །རྣམ་པ་ གཞན་གསུམ་དང་སྡུག་བསྔལ་འོག་མ་གསུམ་པ་ཡང་གཅིག་གིས་གཅིག་བསྡུས་སོ།།རྣམ་པ་ཐ་མ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཐ་མ་ཡང་གཅིག་གིས་གཅིག་བསྡུས་སོ། །དེ་ལ་སྔར་ནི་སྲེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་ པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་རྣམ་པ་བཞིར་བསྟན་ཏོ།།ད་ནི་འབྲས་བུའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལས་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་བཞི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

在声闻地中以无常等十种行相，如说：'彼于苦谛中，以十种行相而观察，彼入于四种行相。变异以及坏灭，离散以及逼迫，法性之行相及，结缚以及系缚，不净及无安乐，无所缘及无自在，以彼等行相而了知。'对此所说，何为无所缘？即仅有根、仅有境、仅有从彼所生之感受、仅有心、仅有我与我之名称、仅有见、仅有言说，除此七者之外，别无其他所缘之我相。
何为无自在？即缘起法以无常及苦之相，诸行无我相之性质。此十种行相中，何者摄属变异苦？答：以结缚行相所摄，由变异所生之不悦为变异苦，当知非仅变异，因于离不悦者亦见彼，且不造作损害故。
以何行相摄苦苦？答：以不净行相。以何行相摄行苦？答：以无安乐行相。从生苦乃至略说五取蕴苦等所说诸行相中，几种为苦苦所摄？答：前五种。几种为变异苦所摄？答：中间二种。几种为行苦所摄？答：最后一种。
另一分类，前七种摄属苦苦。彼等对治诸善及诸烦恼摄属变异苦。一切摄属行苦，如世尊所说'散乱心'，如是世尊说'由障蔽所缠故，彼从彼所生之心所生苦及不悦别别领受'，是故烦恼为变异苦所苦已极成。
所说四种苦：现前成就苦、依内苦、依外苦及随眠苦，其中何苦以何行相所摄，何苦复摄何行相？答：第一行相与第一苦互相摄属。三种行相与第二苦互相摄属。其余三种行相与第三苦互相摄属。最后行相与最后苦互相摄属。
此中，先前以爱之自性差别而安立集谛，已说为四种。今当从果之差别而观察，以能生四种苦故。

།རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལས་དུ་ཞིག་སྟོང་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཉིས་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལས་ཐ་མ་གཉིས་སོ་། །དུ་ཞིག་སྨོན་པ་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དྲུག་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལས་དང་པོ་གཉིས་དང་། ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ལས་ཐམས་ཅད་དོ། །དུ་ཞིག་མཚན་མ་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ཞེ ན།སྨྲས་པ། འགོག་པའི་བདེན་པ་ལས་ཐམས་ཅད་དོ། །དུ་ཞིག་ནི་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལས་ཐམས་ཅད་དོ། །གང་གི་ཚེ་མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་བདག་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ལ་གནས་པའི་ཚེ། ཅིའི་ཕྱིར་ སྟོང་པ་ཉིད་དང་པོར་གསུངས་ཤེ་ན།སྨྲས་པ། བདག་མེད་པར་ལྟ་བ་སྐྱེས་ན་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་ལ་སྨོན་པ་མེད་པ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལྟ་བ་གཉིས་ནི་སྔ་ཕྱིར་གཅིག་གིས་གཅིག་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་གི་ བཤད་པའི་གོ་རིམས་གཞན་ཡང་གང་གིས་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་བ་དེ་ནི་དང་པོ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་པ་དེ་ནི་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །ནག་པོའི་ཕྱོགས་གཏུགས་ནས་ཡང་གང་གིས་བདེ་བར་གྱུར་པ་དེ་ནི་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་བདེ་བར་གྱུར་པ་དེ་ནི་བཞི་པ་ཡིན་ཏེ། ནད་དང་། དེའི་རྒྱུ་དང་། ནད་མེད་པ་དང་། སྨན་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་འཇིག་རྟེན་པའི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བའི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བདེན་པ་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པ་དག་ནི་དང་པོར་སྡུག་བསྔལ་གང་ཡང་རུང བ་ཞིག་གིས་ཐེབས་པ་ན་དེ་ལ་རྟོག་པར་བྱེད་དོ།།དེའི་འོག་ཏུ་གང་ལས་བྱུང་བ་ལའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དེ་ལས་ཐར་པ་ལའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དེ་ལས་ཐར་པའི་ཐབས་ལ་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།། །།བམ་པོ་བརྒྱད་པ། བདེན་པའི་དོན་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བསྟན་པ་དང་མི་ མཐུན་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་དང་།དེ་མཐོང་ན་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་དོན་ནི་བདེན་པའི་དོན་ཏོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་དོན་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཉོན་མོངས་པ་ལས་བྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་དོན་ཏོ། །ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པའི་དོན་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སྡུག་ བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་བསྐྱེད་པའི་དོན་ཏོ།།འགོག་པའི་བདེན་པའི་དོན་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་གཉི་ག་ཉེ་བར་ཞི་བའི་དོན་ཏོ། །ལམ་གྱི་བདེན་པའི་དོན་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དོན་གསུམ་པོ་དག་སྒྲུབ་པའི་དོན་ཏོ། །ཅི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པས་ བསྡུས་པ་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པས་བསྡུས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པས་བསྡུས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ནི་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་གནས་དང་མཐུན་ པ་དག་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གཞག་ལ།དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བལྟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅིའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ། ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ནི་སྤང་བར་བྱ། འགོག་པའི་བདེན་པ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བྱ། ལམ་གྱི་བདེན་པ་ནི་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིའི་གནས་ཡིན་པས། ཕྱིན་ཅི་ལོག་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཀུན་འབྱུང བའི་བདེན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། ད་དུང་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ དོན་ཡིན་པས།དེ་མངོན་དུ་བྱས་ནས་འགོག་པ་ལ་མི་སྐྲག་ཅིང་དགའ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་འགོག་པའི་བདེན་པ་ནི་མངོན་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

如果问十六种行相中哪些是空性的行相？答：两种，即苦谛中最后两种。
如果问哪些是无愿的行相？答：六种，即苦谛中前两种和集谛中的所有。
如果问哪些是无相的行相？答：灭谛中的所有。
如果问哪些是清净因的表示行相？答：道谛中的所有。
当住于无常想和无我想时，为何先说空性？答：因为生起无我见后，于无常见中建立无愿性，因为这两种见解前后互相清净。
四圣谛的解说次第还有：首先是已成苦的，其次是如何成苦的，究竟黑分后是如何得乐的是第三，如何成乐的是第四，如同疾病、病因、无病和药物一样。
另一种解释是依照世间苦的生起次第来安立诸谛的次第，即世人首先被某种苦所触时会思维它，之后思维它从何而生，之后思维如何从中解脱，之后思维从中解脱的方法。
卷八。什么是谛的含义？答：与教法不相违的性相之义，以及见到它成为清净因的义，是谛的含义。
什么是苦谛的含义？答：从烦恼所生的有为法的含义。
什么是集谛的含义？答：产生苦谛的含义。
什么是灭谛的含义？答：二者寂灭的含义。
什么是道谛的含义？答：成就三种义的含义。
四圣谛是世俗谛所摄还是胜义谛所摄？答：是胜义谛所摄。为什么呢？因为世俗谛是依随顺乐、苦、不苦不乐的境界中自相成就而安立，而胜义谛则因为是一味苦的性相，应当观察是以共相而安立。
为什么说苦谛应遍知，集谛应断，灭谛应现证，道谛应修习？答：苦谛是四颠倒的所依，为了断除颠倒故应遍知。集谛虽然是苦谛所摄，但即使已遍知苦谛，仍然与集谛相随故应断除。现证是现证的义，现证后不畏惧灭而生起欢喜，故灭谛应现证。

།ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་དོན་གསུམ་པོ་དག་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ལམ་གོམས་པར་བྱ་དགོས་པས་ན། ལམ་གྱི་བདེན་པ་ནི་ བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་དུ་མཚན་ཉིད་ནི་ཅི་འདྲ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་དོན་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཏེ། དེ་ཡང་བདེན་པ་རྣམས་ལ་ངེས་པའི་ཤེས་རབ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྒྱུད་དང་བཅས་པ་སྟེ། དེ་ནི་རེ་ཞིག་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ་རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་སར་བཤད་པའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བདེན་པ་རྣམས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །གཉིས་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དཀོན་མཆོག་གི་དོན་ལ་ངེས་པའི་ཕྱིར་དཀོན་ མཆོག་གསུམ་པོ་དག་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་གསུམ་དང་།ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ངེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །གསུམ་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམས་ཏེ། ངན་སོང་བའི་ལས་མི་བྱེད་ཅིང་ངེས་པར་སྡོམ་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པ་གང་ཞེ་ ན།སྨྲས་པ། སྔོན་སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་ཚོགས་ཤིན་ཏུ་བསགས་པའི་ཚེ། སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་ལེགས་པར་བྱས་པ་ན། འཇིག་རྟེན་པའི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མཐར་ཐུག་པའི་རྗེས་ལ་སོ་སོའི་བདག་ཉིད་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་བརྡ་བསལ་བའི་ཆོས་ལ་དམིགས་ ཤིང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་ཆུང་ངུ་དང་བྲལ་བའི་སེམས་དང་པོར་སྐྱེ་བ་དང་།དེའི་རྗེས་ལ་སོ་སོའི་བདག་ཉིད་ལ་ཆོས་ཀྱི་བརྡ་བསལ་བའི་ཆོས་ལ་དམིགས་ཤིང་། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ ངན་ལེན་འབྲིང་དང་བྲལ་བའི་སེམས་གཉིས་པ་སྐྱེ་བ་དང་།དེའི་རྗེས་ལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བརྡ་བསལ་བའི་ཆོས་ལ་དམིགས་ཤིང་། མཐོང་བས་སྤོང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་སེམས་གསུམ་པ་ སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བས་འཇུག་པའི་ལམ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་གྱུར་བ་དེ་ཡང་གསུམ་ནི་ལྷག་མཐོང་དང་མཐུན་པའི་སེམས་ཡིན་ལ། གསུམ་ནི་ཞི་གནས་དང་མཐུན་པའི་སེམས་ཡིན་ཡང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ གསུམ་ཁོ་ནར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གཉི་ག་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་མ་བཞག་པའི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དང་པོ་གཉིས་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ལ་ཐ་མ་གསུམ་པ་ གཅིག་པུ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།སེམས་དེ་དག་གི་མཐུས་དེའི་འོག་མ་གཉིས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་གཉིས་པ་ལ། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ བར་ཆད་མེད་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་དང་།ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་སེམས་གསུམ་པོ་དེ་དག་གིས་མཐོང་བས་སྤང་ བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཕུང་པོ་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་བྱེད་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།

为了成就所说的三种义利，需要修习道谛，因此道谛是应当修习的。如果问到证悟真谛有几种，其性相如何？答：证悟的含义是决定义，即对诸谛生起决定智慧及其相续，这是其性相。
这应当观察为六种，即如前所说有寻有伺地。其中第一是什么？答：是对诸谛的决定思维。第二是什么？答：为了决定三宝之义，对三宝生起信解三种信心，以及由闻所生的决定智慧。第三是什么？答：是圣者欢喜的诸戒，因为不造作恶趣业而获得决定律仪。
第四是什么？答：在先前资粮道积集资粮时，善加修习净化心意，在世间顺决择分善根究竟之后，缘于各自相续中遣除有情假名的法，远离见断烦恼随眠的微细随眠而生起第一心；其后缘于各自相续中遣除诸法假名的法，远离见断烦恼随眠的中等随眠而生起第二心；其后缘于遣除一切有情和一切法假名的法，远离一切见断烦恼随眠而生起第三心。如是即是见道。
这也是双运道，其中三者是顺观察慧的心，三者是顺止的心，但因双运而安立为三，因为在一刹那中同时缘止观二者。应当了知这些心是缘于未安立谛，前二者与法智相应，唯一的第三者与随智相应。
由这些心的力量，在其后二种证悟中，对苦等安立谛生起清净无碍的苦等智，因此应当了知它们即是成就苦、集、灭、道智。如是由止观随顺的三心，现证见断烦恼的寂灭，获得能寂灭一切烦恼和蕴的出世间道，这即是称为证悟智慧的现证真谛。

།མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐའ་ལས་བྱུང་བའི་ ཤེས་པ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གང་ཞེ་ན།མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐའ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཤེས་པ་དེ་ཡང་སེམས་གསུམ་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མཐོང་བའི་ལམ་ལས་ལངས་བས་མངོན་དུ་ བྱས་ནས།སྔོན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པས་དཔྱད་ནས། རྣམ་པར་གཞག་པའི་བདེན་པ་ས་འོག་མ་པ་ས་འོག་མའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་དང་། ས་འོག་མ་པས་གོང་མའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ། ཆོས་དང་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་དང་འདྲ་བ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ། འཇིག་རྟེན་ པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའམ།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པའི་ཤེས་པས་བདེན་པ་རེ་རེ་ལ་ཡང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་འདོད་པའི་ཤེས་པ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པ་ངེས་པའི་ཤེས་པ་གཉིས་གཉིས་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་མངོན་པར་རྟོགས་ པ་སྔ་མ་ལས་ལངས་པ་ལ་གོང་མའམ་འོག་མའི་བདེན་པ་དག་ལ།ཤེས་པ་གཉིས་གཉིས་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐའ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཤེས་པ་སྔ་མ་ནི་བརྡ་བསལ་བའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཤེས་པ་ཕྱི་མ་ནི་བརྡ་མ་བསལ་བའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་སྔ་མས་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་གནས་ལས་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །ཕྱི་མས་ནི་དམིགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་འཇུག་པ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ།།ཡང་སྔ་མས་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །ཕྱི་མས་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་འབའ་ཞིག་གིས་བག་ལ་ཉལ་ཡང་ དག་པར་འཇོམས་པ་ནི་མེད་དེ།འཇིག་རྟེན་པ་ནི་འདྲིས་པའི་ཕྱིར་དང་། མཚན་མ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་ཇི་ལྟར་མཚན་མ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་འཇུག་པ་དེ་ལྟར་མཚན་མ་རྣམ་པར་འཇིག་པར་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་ལ། ཇི་ལྟར་མཚན་མ་རྣམ་པར་འཇིག་ པར་མི་འཇུག་པ་དེ་ལྟར་གནས་ངན་ལེན་ཡང་དག་པར་འཇོམས་པར་ཡང་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེས་བག་ལ་ཉལ་ཡང་དག་པར་འཇོམས་པ་མེད་དོ། །མཐར་ཐུག་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་སྤངས་པ་ལ་ཟད་པ་ཤེས་པ་ དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་གཅིག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ནི་ཚེ་འདི་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་སྤངས་པ་དང་། ཕྱི་མ་ལ་ཡང་ཕུང་པོ་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་འགགས་པས་ན། མཐར་ཐུག་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཟད་པ་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། ཟད་པ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཟད་པ་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། ཟད་པ་ལས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས འདས་པའི་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། ཕུང་པོ་འགག་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུའི་དོན་གྱིས་ཕྱི་མར་ཕུང་པོ་མི་སྐྱེ་བ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་མི་སྐྱེ་བའི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཕྱི་མར་ཕུང་པོ་མི་སྐྱེ་བ་ལ་རྣམ་པར་ རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།རིགས་བྲམ་ཟེ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་གནས་གསུམ་པོ་དག་ཡང་དག་པ་དང་། བདེན་པ་ལས་འདོགས་པར་བྱེད་ཅིང་། དེ་ནས་ཀྱང་རིགས་བྲམ་ཟེ་དེ་དག་གནས་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཉེས་པ་གསུམ་གྱིས་ཡང་དག་པར་སྐྱོན་ཆགས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ གནས་པར་བྱེད་དོ།། དེ་ལྟར་དེ་དག་ནི་དོན་དམ་པར་བྲམ་ཟེ་མ་ཡིན་པའི་གྲངས་སུ་འགྲོའོ། །གནས་གསུམ་པོ་དག་གང་ཞེ་ན། འཚོ་བ་དང་བསོད་ནམས་ཡང་དག་པར་རྩོམ་པ་དང་། འབྲས་བུ་ལ་སེམས་པའོ།

什么是从现证边际所生的了知真实现证呢？从现证后所获得的智慧，就称为从现证边际所生的智慧。这种智慧在第三心之后从见道中出定而现前，对于先前世间智慧所观察安立的真实，下地由下地力所生，以及下地由上地力所生等，以类似于法智和随觉智的世俗智慧，世间和出世间，或出世间后得智对每一谛依次产生欲知和现证决定两种智慧。如是从前现证出定时，对上地或下地诸谛生起两种智慧，这就称为从现证边际所生的了知真实现证。
其中前智因缘于已除概念的法故无分别。后智因缘于未除概念的法故有分别。又前智能断除见所断烦恼的随眠，后智则以作意所缘而断除彼等的现行。又前智于修道中以出世间道断除，后智则以世间和出世间道断除。仅以世间道并不能真实摧毁随眠，因为世间道熟习且以执著相而行。如其执著相而行，则不能趣入破除相，如其不趣入破除相，则也不能趣入真实摧毁习气，因此不能以此真实摧毁随眠。
什么是究竟现证？答：对于已断除修所断时的尽智和无生智，纯出世间的与世间及出世间的，于此生确定断除一切烦恼，于后世也确定灭尽一切蕴，故称为究竟现证。其中出世间尽智是什么？是对尽无分别的智慧。世间和出世间尽智是什么？是对尽有分别的智慧。出世间无生智是什么？答：对于蕴灭之因义而后世蕴不生起无分别的智慧。世间和出世间无生智是什么？答：对后世蕴不生起有分别的智慧。
某些婆罗门种姓从正确和真实中安立三处，然后这些婆罗门种姓以三种过失染污心而住于这三处。如是他们实际上归入非婆罗门之数。什么是三处？即生计、福德正行和思维果报。

།དེ་ལ་རིགས་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱི་འཚོ་བ་ནི་ཤིས་པར་བརྗོད་པ་དང་། བསྟོད་པ་དང་། འདོད་པ་བརྗོད་པ་དག་གིས་འཚོ་བ་སྟེ། དེ་ལ་རིགས་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ནི་རྒྱལ་པོའམ། བློན་པོ་ཆེན་པོའམ། བྲམ་ཟེའམ། ཁྱིམ་བདག་གམ། གྲོང་རྡལ་གྱི་མིའམ། ཡུལ་གྱི་མིའམ། ནོར་ཅན་ནམ། ཚོང་དཔོན་ནམ། དེད་དཔོན་ནམ། གང་ལས་འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད སློང་བར་བྱེད་པ་དེ་ལ།དེ་དག་འདི་སྐད་དུ། ཁྱོད་ཀྱི་དགྲ་རྣམས་ནི་ཟད་དེ་རྨེག་མེད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ་དང་། གསད་པར་གྱུར་ཅིག་།དེ་བཞིན་དུ་ཁྱོད་ཀྱི་དཔལ་དང་དབང་ཐང་ནི་མི་གཡོ་བ་དང་། རྟག་པ་དང་མི་འགྱུར་བ་དང་། མི་འཕྲོགས་པར་གྱུར་ཅིག་ ཅེས་ཤིས་པར་བརྗོད་པ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་བསྟོད་པ་ཡང་སྦྱོར་བར་བྱེད་དེ། འདི་ལྟར་ཁྱོད་ནི་དཔའ་བོ་ཡིན་ནོ། །ཉམས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །སྙིང་སྟོབས་ཅན་ཡིན་ནོ། །ཁྱོད་ནི་དགྲ་རྣམས་གསོད་པར་ནུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟོད་པར་ཡང་བྱེད་དོ། །དགྲ་རྣམས་གསད་ པར་གྱུར་ན་ནི་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་དེ།ཁྱོད་ཀྱིས་ནི་འདི་ལྟ་འདི་ལྟར་དགྲ་རྣམས་ངེས་པར་བསད་པ་ཡིན་ཏེ། ཁྱོད་ལྟར་དགྲ་རྣམས་དང་བྲལ་བའི་སྐྱེ་བོ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་དཀོན་ནོ་ཞེས་རྗོད་པར་བྱེད་དོ། །ཡུན་རིང་པོ་ནས་ལོངས་སྤྱོད་དང་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་དང་ ལྡན་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཀྱང་འདི་སྐད་དུ།ཁྱོད་ལྟ་བུ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་དཀོན་ཏེ། འདི་ལྟར་དཔལ་དང་དབང་ཐང་མི་གཡོ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྗོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་སྐད་ཅེས་འདོད་པ་བརྗོད་པ་སྦྱོར་བར་ཡང་བྱེད་དེ། །ཁྱོད་ནི་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་མཚན་འདི་ལྟ་བུ་དག་དང་ལྡན་པ་ ནས་རིང་པོ་མི་ཐོགས་པར་ཁྱོད་ཀྱི་དགྲ་ཐམས་ཅད་ཟད་དེ་རྨེག་མེད་པ་དང་།ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་། བསད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །ཁྱོད་ནི་འདི་ལྟ་བུའི་མཚན་དང་ལྡན་ན། ལག་རྐྱོང་དཔལ་དང་དབང་ཐང་མི་གཡོ་བ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཞེས་ཀྱང་རྗོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དག་མཛའ་ བཤེས་ཀྱི་ཁྱིམ་དང་།སློང་མོ་སྟེར་བའི་ཁྱིམ་དེ་དག་ལ་ཡང་། ཁྱིམ་འདི་དག་ནི་བདག་གི་ཡིན་གྱི་། འདི་དག་ནི་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་གཞན་དག་གིས་བླང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བདག་གིར་འཛིན་པར་ཡང་བྱེད་དོ། །དེ་དག་གིས་དེ་ནས་རྙེད་པ་ཆོས་གོས་སམ། བསོད་སྙོམས་ སམ།མལ་ཆའམ། སྟན་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྙེད་པའི་རྙེད་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཆགས་པ་དང་། ཞེན་པ་དང་། འཆུམས་པ་དང་། མདུད་པ་བོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། ལྷག་པར་ཆགས་པ་དང་། ལྷག་པར་ཆགས་པར་གྱུར་པས་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་རིགས་བྲམ་ ཟེ་རྣམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཡང་དག་པར་རྩོམ་པ་ནི་སྲོག་ཆགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དུ་མ་གསོད་པ་དང་ལྡན་པའི་མཆོད་སྦྱིན་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་།མཆོད་སྦྱིན་དེའི་འབྲས་བུ་རྟག་པའི་གནས་ཡིན་པར་བརྟག་པར་སྟོན་པ་དང་། མཆོད་སྦྱིན་རྩོམ་པ་དེར་མགྲོན་དུ་གཉེར་བ་རྣམས་ཀྱང་ བླང་བ་སྣ་ཚོགས་མཆོག་མང་པོ་བདག་གིར་བྱ་བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྒྱུད་ཅིང་འཁུ་བའི་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་སྟེ།རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གིས་ཡང་དག་པར་རྩོམ་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རིགས་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་སེམས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་རིགས་རྣམས་ནི་རིགས་གསད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ལྷའི་རིགས་རྣམས་ནི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ། །བྲམ་ཟེའི་རིགས་རྣམས་ནི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །རིགས་གཞན་ནི་དམན་པ་ཡིན་ནོ། །བྲམ་ཟེའི་རིགས་ནི་རྒྱས་པར་ཚངས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། ཚངས་པས་སྤྲུལ་པ་དང་། ཚངས་པའི་བགོ་སྐལ་ལ་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྟེ། རིགས་བྲམ་ཟེ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ལ་སེམས་པ་ནི་བསམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དང་བརྗོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་གིས་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རིགས་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ནི་གནས་གསུམ་པོ་དེ་དག་ལ་འདི་ནི་བདེན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། གཞན་ནི་བརྫུན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ནན་གྱིས་མཆོག་ཏུ་བཟུང་ཞིང་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱས་ནས་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་བྱེད་དོ། །ཉེས་པ་གསུམ་པོ་གང་དག་གིས་སེམས་སྐྱོན་ཆགས་པར་གྱུར་ཅེ་ན། ངག་གི་ཉེས་པ་དང་། ང་རྒྱལ་གྱི་ཉེས་པ་དང་། མོས་པའི་ཉེས་པས་སོ།

关于婆罗门种姓的生活，是以祝福语、赞颂和表达愿望等为生。其中婆罗门种姓向国王、大臣、婆罗门、居士、城镇居民、地方居民、富人、商主、船主或任何能提供生活资具的人乞求时，他们会这样说：'愿你的敌人都灭尽无余、痛苦、被降伏、被杀。同样，愿你的荣耀与权势不动摇、恒常、不变、不被夺走。'如此说出祝福语。
同样也说出赞颂语，如：'你是勇士，具有力量，有勇气，你能够杀死敌人。'如此赞颂。当敌人被杀时，就这样说：'你如此这般确实杀死了敌人，像你这样远离敌人的人在世间稀有。'
关于长期享受受用，也这样说：'像你这样的人在世间稀有，如此具有不动摇的荣耀与权势。'如此说出称愿语。'你具有如此这般的殊胜相，不久你的一切敌人都将灭尽无余、被降伏、被杀。你具有如此相，必定具有不动摇的荣耀与权势。'如此说。
他们对于友人之家和布施之家也认为：'这些家是属于我的，其他沙门、婆罗门不应取用。'如此执为己有。他们从那里获得的衣服、饮食、卧具、坐具等所有利养，都以贪著、执著、耽著、执取、昏迷、贪恋、极度贪恋来受用。
关于婆罗门种姓的福德正行，是宣说杀害各种众多生命的祭祀，宣说该祭祀果报是常住处，在举行祭祀时，受邀者也因为要获得各种殊胜利养的缘故而互相嫉妒、生起瞋恨心，应当知道以这三种方式为正行。
关于婆罗门种姓对果报的思维是这样的：阿修罗种姓是应当被杀的，天神种姓是常住的，婆罗门种姓是最胜的，其他种姓是低劣的。婆罗门种姓详细来说是从梵天所生、为梵天所化、享有梵天之份。应当知道所有婆罗门种姓对果报的思维就是具有这样的想法和言说。
如此，婆罗门种姓对这三种处执著认为：'唯有此为真实，其他皆为虚妄。'坚持执为最胜并且强烈执著后安立名言。
以何三过使心染污过失？以语言过失、我慢过失和信解过失。

།གནས གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལ་ངག་ལོག་པར་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངག་གི་ཉེས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གནས་བཟང་པོ་མ་ཡིན་པ་གསུམ་གདགས་པ་བྱས་པ་དང་། ཚིག་བཟང་པོ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་ཏུ་བརྗོད་པ་ལས་གཞན་ལ་བརྟེན་ཏེ་བདག་ཆེ་བའམ། མཚུངས་པའམ། ཆུང་ བར་རློམ་སེམས་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་དག་གི་ང་རྒྱལ་གྱི་ཉེས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་དག་གནས་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་མ་དཔྱད་པར་གནས་དེ་དག་ལ་གཅིག་ཏུ་མོས་པར་བྱེད་ཅིང་། སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ལེགས་པར་ གདམས་པ་མཛད་ཅིང་ལེགས་པར་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་མཛད་ཀྱང་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་ལེགས་པར་མི་གནས་པ་དང་།ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ལ་ལེགས་པར་མི་གནས་པ་དང་། ལམ་ལ་ལེགས་པར་མི་གནས་པ་དང་། ཤིས་པ་བརྗོད་པ་ལ་ལེགས་པར་མི་གནས་པ་དེ་ནི་དེ་ དག་གི་མོས་པའི་ཉེས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཉེས་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་ལྟ་བ་ངན་པའི་ཉེས་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་རིགས་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ནི་གནས་གསུམ་པོ་དེ་དག་ལ་ཉེས་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་པས་ན་དོན་དམ་པར་བྲམ་ཟེ་མ་ ཡིན་པའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན།རིགས་བྲམ་ཟེ་མ་ཡིན་ཡང་གང་དག་གནས་གསུམ་པོ་འདི་དག་བདེན་པ་དང་། ཡང་དག་པ་ལས་འདོགས་པར་བྱེད་ན། དེ་དག་ནི་གནས་གསུམ་པོ་དེ་དག་ལ་ཉེས་པ་གསུམ་གྱིས་སེམས་སྐྱོན་ཆགས་པ་མེད་པས་ དེ་དག་ནི་རིགས་བྲམ་ཟེ་མ་ཡིན་ཡང་དོན་དམ་པར་བྲམ་ཟེ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོའོ།།གནས་གསུམ་པོ་དག་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་གསད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གནས་དང་པོ་འདི་སྨྲ་ན། བདེན་པ་ཉིད་སྨྲ་བ་ཡིན་གྱི་བརྫུན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་གནས་ དང་པོ་འདི་ལ་ངག་གི་ཉེས་པས་སྐྱོན་ཆགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་གནས་དེ་དང་བདེན་པ་སྨྲ་བ་དེས་གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་ཉིད་ཆེ་བའམ། མཚུངས་པའམ། ཆུང་བ་རློམ་སེམས་མི་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གནས་དེ་ལ་ང་རྒྱལ་གྱི་ཉེས་པས་ཡང་དག་པར་སྐྱོན་ཆགས་པ་ མེད་པའི་ཡིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་གནས་དེ་ལ་ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་རྣམ་པར་དཔྱད་པས་དམིགས་པ་དེས་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་མངོན་པར་འཕེལ་བ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་ལུས་དང་སེམས་ཀྱིས་ཕན་འདོགས་པ་ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པས། སེམས་ ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བྱམས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཉིན་མཚན་དུ་རྗེས་སུ་སློབ་ཅིང་ལན་མང་དུ་གནས་སོ།།གནས་དེ་ལ་གཞན་དག་གིས་དད་པས་མི་འགྲོ་ཞིང་བདག་རང་གིས་བདེན་པ་དེ་ལེགས་པར་མངོན་པར་རྟོགས་པས་དེ་དག་ནི་བདེན་ཞིང་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ ཕྱིར་མོས་པའི་ཉེས་པས་སྐྱོན་ཆགས་པ་མེད་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གནས་གཉིས་པ་སྟེ། ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གནས་གསུམ་པ་སྟེ། ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡོད་དེ། བདེན་པ་གཉིས་པ་ལ་ནི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལས་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བས་ཉིན་མཚན་དུ་རྗེས་སུ་སློབ་ཅིང་ལན་མང་དུ་གནས་སོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བདེན་པ་གསུམ་པ་ལ་ནི་ཆོས་ཐམས ཅད་ལ་བདག་གིར་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཉིན་མཚན་དུ་རྗེས་སུ་སློབ་ཅིང་ལན་མང་དུ་གནས་སོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གནས་གསུམ་པོ་དེ་དག་ལ་ཉེས་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གིས་ཡང་དག་པར་སྐྱོན་ཆགས་པ་མེད་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་ནི་རིགས་བྲམ་ཟེ་མ་ཡིན་ཡང་དོན་དམ་ པར་བྲམ་ཟེ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ།།བྲམ་ཟེར་བྱེད་པའི་གནས་གསུམ་པོ་བདེན་པ་ལས་ཉེས་པ་གསུམ་དང་བྲལ་བ་དེ་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཁོ་ནས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་དེ། །དེ་དག་ནི་མདོ་ལས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསད་པ་མ་ཡིན་པ་ ཞེས་བྱ་བ་དང་།འབྱུང་བའི་ཆོས་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་འགོག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བདག་ཀྱང་མེད་ལ་བདག་གི་ཡང་མེད་དེ། བདག་གི་ནི་ཅི་ཡང་མེད་གང་ཡང་མེད་གང་ན་ཡང་མེད་དོ།

对于那三处，以邪语趣入的，应当了知那就是语言的过失。对于那三种不善处的安立和说不善语之外，依靠其他而生起我大、我等、我小的慢心，应当了知那就是他们的我慢过失。
他们对于那三处，不观察功德与过失而对那些处一向胜解，即便诸佛及诸佛声闻善为教诫、善为开示，却不善安住于处与非处，不善安住于遍观察，不善安住于道，不善安住于吉祥语，应当了知那就是他们的胜解过失。应当了知这三种过失也是由恶见过失所引发。
如是，婆罗门种姓者由于对那三处具有这三种过失，故实际上归入非婆罗门之数。虽非婆罗门种姓，若有人对这三处以真实、如实而安立，由于他们对那三处无有三过失染污心，故虽非婆罗门种姓，实际上归入所谓婆罗门之数。
何为三处？若说'一切众生不应杀害'这第一处，即是说真实而非虚妄，因此他们对这第一处无有语言过失的染污。他们由于彼处及说真实，不依靠他而生起我大、我等、我小的慢心，因此他们对彼处具有无有我慢过失染污的心。
他们对彼处观察功德与过失，以彼所缘善法增长，如实随见，以无过失身心利益，今生安乐而住，以慈爱本性于一切众生日夜随学、多次安住。对彼处他人不以信心趣入，自己善能证悟彼真实，故称为真实无执著，因此应当了知具有无有胜解过失染污的心。
如是，'一切行无常'是第二处，余如前。'一切法无我'是第三处，余应当如前了知。其中差别是这样：对第二谛，应说以随观一切行生灭而日夜随学、多次安住。对第三谛，应说以于一切法无我所执著的方式而日夜随学、多次安住。
对那三处具有无有三过失染污心的彼等，虽非婆罗门种姓，实际上归入所谓婆罗门之数。成为婆罗门的三处真实离三过失，唯有如来圆满通达。彼等即是经中所说'一切众生不应杀害'、'凡是生法者彼等一切皆是灭法'、'我亦无我所亦无，我所全无、任何亦无、何处亦无'。

།བདག་ཀྱང་ཅི་ཡང་མེད་གང་ཡང་མེད་གང་ན་ཡང་ མེད་དོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པའི་དོན་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། མང་སྟེ་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། འཐོབ་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་ སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།འཐོབ་པ་གནས་སྐབས་གང་ལ་གདགས། འཐོབ་པ་ལ་རྣམ་པ་དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། རྒྱུའི་དབང་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་གནས་སྐབས་ལའོ། །རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ས་བོན་དང་ལྡན་པ་དང་། དབང་དང་ལྡན་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་དང་ ལྡན་པའོ།།འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་གནས་སྐབས་གང་ལ་གདགས། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པ་པའི་རྣམ་ པ་དུ་ཡོད་ཅེ་ན།སྨྲས་པ། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་དགེ་རྒྱས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ལ། གོང་མའི་མ་ཡིན་པའི་འབྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་མིང་འགོག་པའི་གནས་སྐབས་ལའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ ནི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ།།གང་ཟག་ལས་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་ལས་ནི་དང་པོ་འདིར་བསྐྱེད་ཅིང་དེའི་འོག་ཏུ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་འབྲས་བུ་ལས་སོ་སོར་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་ འཇུག་པ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་གནས་པའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་མིང་འགོག་པའི་གནས་སྐབས་ལའོ།།དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ནི་དགེ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གང་ཟག་ལས་ནི་འཕགས་པའི་རྒྱུད་དུ་ གཏོགས་ཏེ།སློབ་པའི་རྒྱུད་དམ་མི་སློབ་པའི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་ལས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་མ་བཞག་ན་ནི་དང་པོར་འདིར་སྐྱེད་ཅིང་། དེའི་འོག་ཏུ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །མངོན་དུ་བྱེད་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་ལ་རག་ལས་ པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་གཞག་ན་ནི་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེས་པའི་མིང་འགོག་པའི་གནས་སྐབས་ལའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་ པ་གསུམ་སྟེ།ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཟག་ལས་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཁོ་ན་དེར་སྐྱེའོ། །འཕགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་ལས་ནི་དེ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་སེམས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ ཡིན་ཏེ།འདུ་ཤེས་སྐྱེས་ནས་སེམས་ཅན་དེ་དག་དེ་ནས་འཆི་འཕོ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །སྲོག་གི་དབང་པོ་གནས་སྐབས་གང་ལ་གདགས། དེ་རྣམ་པ་དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ལས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གནས་པའི་དུས་ངེས་པའི་གནས་སྐབས་ལའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་ པ་གསུམ་སྟེ།ངེས་པ་དང་། མ་ངེས་པ་དང་། འདོད་པ་དང་། མི་འདོད་པ་དང་། ལོ་དང་བསྐལ་པའི་གྲངས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་སོ། །རིས་མཐུན་པ་གནས་སྐབས་གང་ལ་གདགས། དེ་རྣམ་པ་དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། སེམས་ཅན་འདྲ་བའི་གནས་སྐབས་ལའོ། །རྣམ་པ་ གསུམ་སྟེ།སྐྱེ་བ་རིགས་མཐུན་པ་དང་། རང་བཞིན་རིགས་མཐུན་པ་དང་། བཟོ་དང་ལས་ཀྱི་གནས་ཀྱིས་འཚོ་བའི་རིགས་མཐུན་པའོ། །སྐྱེ་བ་གནས་སྐབས་གང་ལ་གདགས། རྣམ་པ་དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་གནས་སྐབས་ལའོ། །རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་སྐད་ཅིག་ གི་སྐྱེ་བ་དང་།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་སྐབས་ཀྱི་སྐྱེ་བའོ། །རྒ་བ་གནས་སྐབས་གང་ལ་གདགས། རྣམ་པ་དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། སྔ་ཕྱིའི་གནས་སྐབས་ལའོ། །རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གཞན་ཉིད་ཀྱི་དགའ་བ་དང་། གཞན་དུ་གྱུར་པའི་རྒ་བ་དང་། ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་ རྒ་བའོ།།གནས་པ་གནས་སྐབས་གང་ལ་གདགས། རྣམ་པ་དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། སྐྱེས་པའི་གནས་སྐབས་ཉིད་ལའོ།

应当了知这是广说'我也无任何，无一切，无所有'等所说义理。若问诸蕴有多少种状态？答：众多，如无心所法等，即得、无想定等，如前所说广述当知。
若问得处于何种状态？得有几种？答：在因缘生起的状态中。有三种，即：具种子、具权能、具行持。
无想定、灭尽定、无想有情处于何种状态？无想定、灭尽定、无想有情有几种？答：无想定是已离遍净贪而未离上地贪，以无想为先导作意而灭名的状态。其亦有三种：就自性而言是善法；就补特伽罗而言属异生相续；就生起而言，先于此处生起，其后于色界第四禅中感受异熟果。
灭尽定是已离无所有处贪，以寂止想为先导作意而灭名的状态。其亦有三种：就自性而言是善法；就补特伽罗而言属圣者相续，即有学相续或无学相续；就生起而言，若不安立阿赖耶识，则先于此处生起，其后于色界现前；现前则依赖色身。若安立阿赖耶识，则应观察于一切处皆可现前。
无想有情是生于无想天诸天中灭名的状态。其亦有三种：就自性而言是无覆无记；就补特伽罗而言唯异生生彼处，非圣者；就生起而言，是修无想定思的异熟果，彼等有情生起想时即从彼处命终。
若问命根处于何种状态？有几种？答：在业所引异熟住时决定的状态中。其亦有三种：由决定、不决定，由乐、不乐，由年数、劫数安立。
若问同分处于何种状态？有几种？答：在有情相似的状态中。有三种：生同分、性同分、工巧业处活命同分。
若问生处于何种状态？有几种？答：在现在的状态中。有三种：刹那生、结生、分位生。
若问老处于何种状态？有几种？答：在前后的状态中。有三种：异性老、变异老、受用老。
若问住处于何种状态？有几种？答：即在已生的状态中。

།རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྐད་ཅིག་གནས་པ་དང་། རྒྱུན་གནས་པ་དང་། ལུགས་གནས་པའོ། །མི་རྟག་པ་ཉིད་གནས་སྐབས་གང་ལ་གདགས། རྣམ་པ་དུ་ ཡོད་ཅེ་ན།སྨྲས་པ། སྐྱེས་ནས་ཞིག་པའི་གནས་སྐབས་ལའོ། །རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འཇིག་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། བྲལ་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དོ། །མིང་གི་ཚོགས་གནས་སྐབས་གང་ལ་གདགས། རྣམ་པ་དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། བརྡའི་ ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་གནས་སྐབས་ལའོ།།རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཉེ་བར་འདོགས་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་དངོས་པོ་དང་། གྲགས་པ་དང་། མ་གྲགས་པའོ། །མིང་གི་ཚོགས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱེ་ བྲག་ནི་འདི་ཡོད་དེ།བསྟན་པའི་ཚིག་དང་། བཤད་པའི་ཚིག་དང་། ཚིག་གིས་བསྡུས་པ་དང་། ཡི་གེས་བསྡུས་པའོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་གནས་སྐབས་གང་ལ་གདགས། རྣམ་པ་དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་འཕགས་པའི་ཆོས་མ་བསྐྱེད་པའི་ གནས་སྐབས་ལའོ།།རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའོ། །འཇུག་པ་གནས་སྐབས་གང་ལ་གདགས། རྣམ་པ་དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རྒྱུན་གྱི་གནས་སྐབས་ལའོ། རྣམ་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། སྐད་ཅིག་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་འཇུག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་འཇུག་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་འཇུག་པའོ། །སོ་སོར་ངེས་པ་གནས་སྐབས་གང་ལ་གདགས་རྣམ་པ་དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ཆོས་ཐ་དད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ལའོ། །རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མཚན་ཉིད་སོ་སོར་ངེས་པ་དང་། རྒྱུ་སོ་སོར་ངེས་པ་དང་། འབྲས་བུ་སོ་སོར་ངེས་པའོ། །སྦྱོར་བ་གནས་སྐབས་གང་ལ་གདགས། རྣམ་པ་དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མཐུན་པའི་གནས སྐབས་ལའོ།།རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདུས་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། ཐབས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དང་། རིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བྱ་བ་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བའོ། །མགྱོགས་པ་གནས་སྐབས་གང་ལ་གདགས། རྣམ་པ་དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། མྱུར་དུ་འཇུག་པའི་གནས་སྐབས་ལའོ། །རྣམ་པ་ གསུམ་སྟེ།འདུ་བྱེད་ཀྱི་མགྱོགས་པ་དང་། སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པའི་མགྱོགས་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མགྱོགས་པའོ། །གོ་རིམས་གནས་སྐབས་གང་ལ་གདགས། རྣམ་པ་དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། འདུ་བྱེད་རེ་རེ་ནས་འཇུག་པའི་གནས་སྐབས་ལའོ། །རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྐད་ཅིག་ འཇུག་པའི་གོ་རིམས་དང་།ལུས་འཇུག་པའི་གོ་རིམས་དང་། བྱ་བ་བསྒྲུབ་པ་འཇུག་པའི་གོ་རིམས་སོ། །དུས་གནས་སྐབས་གང་ལ་གདགས། རྣམ་པ་དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུན་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་གནས་སྐབས་ལའོ། །རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདས་པ་དང་། མ་ འོངས་པ་དང་།ད་ལྟར་བྱུང་བའོ། །ཡུལ་གནས་སྐབས་གང་ལ་གདགས། རྣམ་པ་དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། གཟུགས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་གནས་སྐབས་ལའོ། །རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འོག་གི་ཡུལ་དང་། སྟེང་གི་ཡུལ་དང་། ཐད་ཀའི་ཡུལ་ལོ། །གྲངས་གནས་སྐབས་གང་ ལ་གདགས།རྣམ་པ་དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ཆོས་ཡོངས་སུ་གཞལ་བ་ཡང་དག་པར་མཚོན་པའི་གནས་སྐབས་ལའོ། །རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གཅིག་གི་གྲངས་དང་། གཉིས་ཀྱི་གྲངས་དང་། མང་པོའི་གྲངས་སོ། །ཚོགས་པ་གནས་སྐབས་གང་ལ་གདགས། རྣམ་པ་དུ་ ཡོད་ཅེ་ན།སྨྲས་པ། བྱ་བའི་ཡན་ལག་མ་ཚང་བ་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ལའོ། །རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདུས་པའི་ཚོགས་པ་དང་། དོན་གཅིག་གི་ཚོགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཚོགས་པའོ། །མ་ཚོགས་པ་གནས་སྐབས་གང་ལ་གདགས། རྣམ་པ་དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། མ་ཚོགས་པའི་གནས་སྐབས་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ཚོགས་པ་ལས་བཟློག་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་གཟུགས་ཅན་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་གང་། ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་དུ་ཞིག་ནི་གཟུགས་ཅན་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཤད་པར་བྱས་ནས་གཟུགས ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱི་ཕུང་པོ་གཟུགས་ཅན་ནི་གཅིག་གོ།།བསྟན་པ་དུ་ཡོད་པ་རྣམས་དོན་གང་གིས་ཡིན། དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། བསྟན་དུ་ཡོད་པའི་མིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་དོན་གྱིས་སོ། །གཅིག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ།

有三种，即：刹那住、相续住、法住。无常性安立于何种情况？有几种呢？答：安立于生起后灭去的情况。有三种，即：坏灭的无常性、变异的无常性、离散的无常性。名蕴安立于何种情况？有几种呢？答：安立于施设言说的情况。有三种，即：假立、真实事物、共许与不共许。如同名蕴一样，句蕴和字蕴也应当如是了知。其中差别是这样的：显示语句、解说语句、语句所摄、文字所摄。凡夫性安立于何种情况？有几种呢？答：安立于尚未生起出世间圣法的情况。有三种，即：欲界所行、色界所行、无色界所行。趣入安立于何种情况？有几种呢？答：安立于因果相续的情况。有三种，即：从一刹那趣入另一刹那、从一生趣入另一生、从一染净趣入另一染净。决定安立于何种情况？有几种呢？答：安立于诸法差别相的情况。有三种，即：相状决定、因决定、果决定。相应安立于何种情况？有几种呢？答：安立于因果相顺的情况。有三种，即：和合相应、方便相应、如理作业相应。迅速安立于何种情况？有几种呢？答：安立于迅速趣入的情况。有三种，即：诸行迅速、士夫作用迅速、神通迅速。次第安立于何种情况？有几种呢？答：安立于诸行逐一趣入的情况。有三种，即：刹那趣入次第、身趣入次第、成办事业趣入次第。时间安立于何种情况？有几种呢？答：安立于诸行相续不断的情况。有三种，即：过去、未来、现在。处所安立于何种情况？有几种呢？答：安立于色法所取的情况。有三种，即：下处、上处、平处。数量安立于何种情况？有几种呢？答：安立于诸法度量真实显示的情况。有三种，即：一数、二数、多数。和合安立于何种情况？有几种呢？答：安立于作业支分圆满无缺的情况。有三种，即：聚集和合、同义和合、圆满和合。不和合安立于何种情况？有几种呢？答：不和合的情况及其差别应当从和合的相反来了知。其中诸蕴的色法相状是什么？诸蕴中几蕴是色法呢？由此而说明色法自性义蕴是色法者唯一。所说有几种是以何义？有几种呢？答：以眼所行境可见义。是一分。

།ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་དོན་གང་གིས་ཡིན་དུ་ཡོད་ ཅེ་ན།སྨྲས་པ། ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ནི་ཕན་ཚུན་རེག་ཅིང་ཡུལ་གནོན་པའི་དོན་དང་། རགས་པའི་དོན་གྱིས་དེ་རགས་པའི་དོན་ནི་ཆ་ཕྲ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་མ་གཏོགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཆ་ཕྲ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །གཅིག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ གོ།།ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་དོན་གང་གིས་ཡིན། དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། གནས་ངན་ལེན་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་དོན་དང་། དེའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཉོན་མོངས་པས་སྐྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དོན་གཞན་ཡང་ གང་ལ་ཉོན་མོངས་པས་ཉེས་པ་རྣམ་པ་བཞི་སྐྱེད་པར་ནུས་པ་དེ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།།ཉེས་པ་རྣམ་པ་བཞི་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རབ་ཏུ་མ་ཞི་བའི་ཉེས་པ་དང་། ནང་དང་ཕྱི་རོལ་འགྱུར་བའི་ཉེས་པ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ཉེས་པ་དང་། རྒྱུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་ པའི་ཉེས་པའོ།།དེ་ལ་དང་པོ་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་གཞི་ལས་ཉོན་མོངས་པ་རྗེས་སུ་སྤྱོད་པ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གསུམ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། ། བཞི་པ་ནི་ཡང་སྲིད་པ་འཕེན་པ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །འདུས་བྱས་རྣམས་དོན་གང་གིས་ཡིན། དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་འབྱུང་བའི་སྐལ་བ་ཅན་གྱི་དོན་གྱིས་སོ། །འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་དོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་དོན གང་གིས་ཡིན།དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། གནོད་པ་མང་པོས་དབང་བསྒྱུར་བའི་དོན་གྱིས་སོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཁོ་ནའོ། །ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པ་རྣམས་དོན་གང་གིས་ཡིན། དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། སྲེད་པ་དང་། ལྟ་བ་མང་པོས་དབང་བསྒྱུར་བའི་དོན་གྱིས་སོ། །ཐམས་ ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཁོ་ནའོ།།ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་པ་རྣམས་དོན་གང་གིས་ཡིན། དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་མང་པོས་དབང་བསྒྱུར་བའི་དོན་གྱིས་སོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཁོ་ནའོ། །འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་དོན་གང་གིས་ཡིན། དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། སྤྲོས་ པའི་གནས་ཀྱི་དོན་གྱིས་སོ།།ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཁོ་ནའོ། །གཏོགས་པ་རྣམས་དོན་གང་གིས་ཡིན། དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ཁམས་གསུམ་དུ་འཇིག་རྟེན་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཁོ་ནའོ། །འདས་པ་རྣམས་དོན་གང་གིས་ཡིན། དུ་ཡོད་ ཅེ་ན།སྨྲས་པ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སྤྱད་ཟིན་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །ཐམས་ཅད་དོ། །མ་འོངས་པ་རྣམས་དོན་གང་གིས་ཡིན། དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མ་སྤྱད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །ཐམས་ཅད་དོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་དོན་གང་གིས་ཡིན། དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། རྒྱུ་ སྤྱད་ཟིན་པའི་དོན་དང་འབྲས་བུ་མ་སྤྱད་པའི་དོན་གྱིས་སོ།།ཐམས་ཅད་དོ། །ནང་གི་རྣམས་དོན་གང་གིས་ཡིན། དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་དག་དེ་དང་འབྲེལ་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །གཅིག་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་དང་བཞིའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་རྣམས་གང་གིས་ཡིན། དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ནང་གི་ལས་བཟློག་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །གཅིག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ། །རགས་པ་རྣམས་དོན་གང་གིས་ཡིན། དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། མི་གསལ་བ་དང་། བརྩམས་པ་དང་། མཚན་ཉིད་བརྟས་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས གཅིག་ཁོ་ནའོ།།ཕྲ་བ་རྣམས་དོན་གང་གིས་ཡིན། དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། རགས་པ་ལས་བཟློག་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཁོ་ནའོ། །དམན་པ་རྣམས་དོན་གང་གིས་ཡིན། དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་ གཙང་བ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་དོན་གྱིས་སོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཁོ་ནའོ། །བཟང་པོ་རྣམས་དོན་གང་གིས་ཡིན། དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། དམན་པ་ལས་བཟློག་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཁོ་ནའོ། །ཐག་རིང་པོ་རྣམས་དོན་གང་གིས་ཡིན། དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ཡུལ་དང་། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་ཀྱིས་བསྐལ་བའི་དོན་གྱིས་སོ།

问：有碍的诸法是以何义而有？答：有碍是以互相接触并占据处所之义，以及粗大之义。其中粗大之义应知是除去三种微细部分之外的。三种微细部分如前所述应知。是一分之一。
问：有漏的诸法是以何义而有？答：以随随眠相应之义，以及非其对治烦恼所生之义。是一切之一分。有漏的其他义还有：凡是能生烦恼四种过患者即是有漏。
何为四种过患？答：不寂静过患、内外变异过患、引发恶行过患、摄取因过患。其中第一应视为从现行缠缚所生。第二应视为从烦恼事中随行烦恼所生。第三应视为从烦恼因所生。第四应视为从引发后有所生。
问：有为诸法是以何义而有？答：以从因所生具有生起机会之义。是一切有为法。
问：有烦恼诸法是以何义而有？答：以为众多损害所支配之义。唯是一切之一分。
问：有所依诸法是以何义而有？答：以为爱见众多所支配之义。唯是一切之一分。
问：依耽著诸法是以何义而有？答：以为众多欲贪所支配之义。唯是一切之一分。
问：世间诸法是以何义而有？答：以戏论处之义。唯是一切之一分。
问：所摄诸法是以何义而有？答：以三界世间之义。唯是一切之一分。
问：过去诸法是以何义而有？答：以因果已尽之义。是一切。
问：未来诸法是以何义而有？答：以因果未尽之义。是一切。
问：现在诸法是以何义而有？答：以因已尽及果未尽之义。是一切。
问：内诸法是以何义而有？答：以六处及与彼相应之义。一是一分及四。
问：外诸法是以何义而有？答：以与内相违之义。是一分之一。
问：粗诸法是以何义而有？答：以不明显、所作、相坚固之义。唯是一切之一分。
问：细诸法是以何义而有？答：以与粗相违之义。唯是一切之一分。
问：劣诸法是以何义而有？答：以无常、苦、不净、有烦恼之义。唯是一切之一分。
问：胜诸法是以何义而有？答：以与劣相违之义。唯是一切之一分。
问：远诸法是以何义而有？答：以处所及过去未来时间隔绝之义。

།ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཁོ་ནའོ། །ཐག་ཉེ་བ་རྣམས་དོན་གང་གིས་ཡིན། དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ཐག་རིང་བ་ལས་བཟློག་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས གཅིག་ཁོ་ནའོ།།འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དོན་གང་གིས་ཡིན། དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། འདིར་སྐྱེས་པ་གཉེན་པོ་མ་ཐོབ་པའམ། ཐོབ་པ་ལས་ལངས་པ་དུས་གསུམ་དུ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཁོ་ནའོ། །གཟུགས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དོན་ གང་གིས་ཡིན།དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་གཉེན་པོ་ཐོབ་པ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དང་། སྐྱེས་པ་གོང་མའི་གཉེན་པོ་མ་ཐོབ་པའམ། ཐོབ་པ་དེ་ལས་ལངས་པ་དུས་གསུམ་དུ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཁོ་ནའོ། །གཟུགས་ མེད་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དོན་གང་གིས་ཡིན།དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་གཉེན་པོ་ཐོབ་པ་དེ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དང་། སྐྱེས་པ་གོང་མའི་གཉེན་པོ་མ་ཐོབ་པའམ། ཐོབ་པ་དེ་ལས་ལངས་པ་དུས་གསུམ་དུ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །ཐམས་ ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཁོ་ནའོ།།རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། དེའི་འཁོར་དང་དེའི་འབྲས་བུའི་ཆོས་ཀྱིས་མ་བསྡུས་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །གཟུགས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ནི། གཟུགས་དང་འབྲེལ་པའི་ཉོན་ མོངས་པ་དང་།དེ་ལས་བཟློག་པས་བསྡུས་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་གཟུགས་དང་མི་ལྡན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དེས་བསྡུས་པའི་དོན་གྱིས་རིག་པར་བྱའོ། །དགེ་བ་རྣམས་དོན་གང་གིས་ཡིན། དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ཕྱི་མ་ལ་བདེ་བའི་འབྲས་བུའི་དོན་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་སྤོང་བའི་གཉེན་པོའི་དོན་གྱིས་སོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཁོ་ནའོ། །མི་དགེ་བ་རྣམས་དོན་གང་གིས་ཡིན། དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ཕྱི་མ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བའི་འབྲས་བུའི་དོན་དང་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཀུན ནས་སློང་བའི་དོན་གྱིས་སོ།།ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཁོ་ནའོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་དོན་གང་གིས་ཡིན། དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་གཉི་ག་ལས་བཟློག་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་དགེ་བ་རྣམས་ནི་སྐྱོན་མེད་པའི་ དོན་དང་།སྐྱོན་དང་ཡོན་ཏན་གྱི་གཉེན་པོ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །མི་དགེ་བ་རྣམས་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ནི་དེ་གཉི་ག་ལས་བཟློག་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །སློབ་པ་རྣམས་དོན་གང་གིས་ཡིན། དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། སློབ་ པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བའི་དོན་གྱིས་སོ།།ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཁོ་ནའོ། །མི་སློབ་པ་རྣམས་དོན་གང་གིས་ཡིན། དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། བསླབ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་མཁས་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཁོ་ནའོ། །སློབ་པ་ཡང་མ་ ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དོན་གང་གིས་ཡིན།དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་ལས་གཞན་པ་དགེ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་ཀྱི་དོན་གྱིས་སོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཁོ་ནའོ། །མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་དོན་གང་ གིས་ཡིན།དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། མངོན་པར་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་དོན་གྱིས་སོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཁོ་ནའོ། །བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་དོན་གང་གིས་ཡིན། དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། མངོན་པར་རྟོགས་ པ་དེའི་གོང་མ་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བའི་དོན་གྱིས་སོ།།ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཁོ་ནའོ། །སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དོན་གང་གིས་ཡིན། དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཐམས་ཅད་གཏན་སྤངས་པ་དང་། གཉེན་པོའི་དོན་དང་། སྤངས་ཟིན་ པའི་དོན་གྱིས་སོ།།ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཁོ་ནའོ།

这仅是一切的一个方面。近的诸法是以何义？有几种？答：以远离远的义。这仅是一切的一个方面。
欲界系诸法是以何义？有几种？答：以此处生起而未得对治，或从已得对治起而于三时普遍行为之义。这仅是一切的一个方面。
色界系诸法是以何义？有几种？答：以得色界对治而入定，及生起而未得上界对治，或从已得对治起而于三时普遍行为之义。这仅是一切的一个方面。
无色界系诸法是以何义？有几种？答：以得无色界系对治而入定，及生起而未得上界对治，或从已得对治起而于三时普遍行为之义。这仅是一切的一个方面。
另外，欲界系诸法是以不摄于轻安俱定及其眷属与其果法之义。色界系诸法是以摄于色相应烦恼及其对治之义。无色界系诸法应知是以摄于无色烦恼之义。
善法是以何义？有几种？答：以后世安乐果报之义及对治烦恼与痛苦之义。这仅是一切的一个方面。
不善法是以何义？有几种？答：以后世痛苦果报之义及引发恶行之义。这仅是一切的一个方面。
无记法是以何义？有几种？答：以相违于彼二者之义。这仅是一切的一个方面。
另外，善法是以无过失之义、对治过失与功德、随顺之义。不善法是以相违于彼之义。无记法是以相违于彼二者之义。
有学法是以何义？有几种？答：以从有学加行所生善法之义。这仅是一切的一个方面。
无学法是以何义？有几种？答：以善巧于圆满学处之义。这仅是一切的一个方面。
非有学非无学法是以何义？有几种？答：以异于彼之善法、烦恼法及无记法之义。这仅是一切的一个方面。
见所断法是以何义？有几种？答：以现前分别智证悟真理所应断之义。这仅是一切的一个方面。
修所断法是以何义？有几种？答：以证悟之上修道所应断之义。这仅是一切的一个方面。
非所断法是以何义？有几种？答：以永断一切烦恼、对治之义及已断之义。这仅是一切的一个方面。

།གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དོན་གང་གིས་ཡིན། དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་གཟུགས་ཅན་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་རྣམས་ལས་བཟློག་པའི་དོན་གྱིས་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དག་གི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་དག་ཡིན་ནོ། །ཕུང་པོའི་དོན་ནི་སྤུངས་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ལ་སྤུངས་པའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སྤུངས་པའི་དོན་ནི་བདག་ཉིད་སྣ་ཚོགས་མང་པོའི་དོན་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཕན་ཚུན འདྲེས་པའི་དངོས་པོས་འཇུག་པའི་དོན་དང་།དེ་བཞིན་དུ་གཅིག་ཏུ་མངོན་པར་བསྡུས་པའི་དོན་དང་། འཕེལ་བ་དང་འབྲི་པའི་དོན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཡུལ་དེ་དང་དེར་སྐྱེ་བའི་དོན་དང་། གཟུགས་སུ་རུང་བའི་དོན་གྱིས་སོ། །གཟུགས་སུ་རུང་ བའི་དོན་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ལག་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པས་གནོད་པ་བྱར་རུང་བའི་དོན་དང་ཡུལ་སྣ་ཚོགས་སུ་བྱེད་པའི་དོན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་བཞི་པོ་དག་ལ་མིང་འདི་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དམིགས་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་སེམས་ཉེ་བར་གཞོལ་ བའི་དོན་དང་།ཐ་སྙད་ལས་བྱུང་བའི་མིང་ལ་བརྟེན་ཏེ་དམིགས་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་གང་གིས་བསྡུས། ཅིའི་ཕྱིར་བསྡུས་པ་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་སོ། །རང་གི་རིགས་སྣ་ཚོགས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར་དེ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།ཆོས་རྣམས་གང་དང་མཚུངས་པར་ལྡན། ཅིའི་ཕྱིར་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །སེམས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ རྣམས་འཕེལ་བ་དང་འབྲི་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་ལ་མིང་ལ་སེམས་ཙམ་ཞིག་རྫས་སུ་འདོད་ལ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་མི་འདོད་པ་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་དག་ཀྱང་མི་འཐད་དོ། །དེ་ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན།དང་པོ་ཁོ་ནར་ཕུང་པོ་རྣམས་ལྔ་ཁོ་ནར་བསྟན་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་ལྔ་ཁོ་ནར་ཡོངས་སུ་རྟོག་ན་ནི་དེའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོག་པ་ཡང་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གནས་སྐབས་དེ་དག་གི་ཕན་ ཚུན་བྱ་བ་བྱེད་ནུས་པའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པའམ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ།ཡོད་ན་ནི་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རྫས་གཞན་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་མེད་ན་ནི་གནས་སྐབས་གཞན་ཡོད་པར་རྟོག་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ ཚོགས་དྲུག་གི་གནས་སྐབས་ཐ་དད་པ་ལྟ་བུར་ཡང་མི་རུང་ངོ་།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་དག་ནི་གནས་དང་དམིགས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་སྐབས་དེ་དག་གི་ནི་གཅིག་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་མི་རུང་ངོ་། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་གྱུར་པ་ལས་ཀྱང་ མི་རུང་ངོ་།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུགས་ཅན་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་དང་ལྡན་པས་གནས་སྐབས་ཐ་དད་པ་དག་རུང་གི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལ་ནི་མི་རུང་སྟེ། འོ་མ་དང་ཞོ་དང་མར་སར་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེད་རྒྱུ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་གཞན་ དུ་འགྱུར་བ་ནི་མི་རུང་ངོ་།།སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་གང་གིས་གནས་སྐབས་གཞན་ལ་སྟོན་པར་འགྱུར་བའི་བྱེད་རྒྱུ་ཁྱད་པར་ཅན་གཞན་ནི་མི་དམིགས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཀྱང་མི་རུང་ངོ་། །སེམས་ཙམ་ཞིག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ནི་ལུང་དང་འགལ་བས་ཀྱང་མི་རུང་སྟེ། ལུང་དང་འགལ་བ་གང་ཞེ་ན། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གིས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པའོ། །དེ་ལ་འགལ་བ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། སེམས་ཙམ་སྟེ གཉིས་ཅིག་ཅར་དུ་འབྱུང་བ་མེད་པ་ཡིན་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་ལ་མི་བརྟེན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་མི་རུང་བའོ།

如果问：无色法有多少种，其义为何？答：无色等法的含义应当从与前述色法等相反的意义来理解，如是与彼相应的诸蕴的差别种类。
对于所说'蕴义为积聚义'，如果问积聚义是什么？答：积聚义是指自性多样众多之义，以及互相交杂事物运行之义，同样也有归纳为一之义，以及增减之义。
如果问：为何称色为色？答：是因为在各处生起之义，以及可成为色之义。可成为色之义有两种：一是可为手等接触损害之义，二是成为各种境之义。
如果问：为何四种非色蕴称为此名？答：是因为心趣向各种所缘之义，以及依于言说所生名而分别所缘之义。
如果问：诸蕴由何摄持？为何建立摄持？答：由自性摄持。为了遍知种种自类而建立。
如果问：诸法与何相应？为何建立相应？答：与他事相应。为了遍知心性本净中染污法与非染污法的增减而建立。
有些沙门和婆罗门只承认心是实有，而不承认心所法，这是不合理的。为什么呢？首先，不合理是因为不符合蕴唯五种的教说。如果认为是由于状态差别而安立为五，那么这种状态差别的观点也有过失。
为什么呢？因为会导致这些状态之间的相互作用能力存在或不存在的过失。若存在，则因特征不同而应成为不同实体。若不存在，则观想其他状态就成无意义。
也不能如六识聚的不同状态那样。为什么呢？因为六识聚有所依和所缘的差别。而这些状态则是缘于一境，所以不合理。从遍知的角度来看也不合理。
为什么呢？色法因具有变异性而可有不同状态，但非色法则不可以，如同牛奶、酪、生酥等的比喻。因为无差别的作因，心不可能转变为其他状态。
在一刹那中，未见有能令转变为其他状态的特殊作因，因此状态差别也不合理。唯心实有也与教证相违而不合理。
什么是相违的教证呢？如说：'为贪所染污、为嗔所染污、为痴所染污的心不得解脱。'其中有何相违？答：若唯有心而二者不能同时生起，则应成贪等觉知不依托于心，这是不合理的。

།རྣམ་པར་རིག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་དུ་རྟོག་ནའང་དེ་ལྟ་ན་ཉེས་པ་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཚོར་ བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དང་།ཆོས་འདི་དག་ནི་འདྲེས་པ་སྟེ་མ་འདྲེས་པ་མ་ཡིན་པས་ཆོས་འདི་དག་སོ་སོར་ཕྱེ་ཞིང་སོ་སོར་ཕྱེ་ན་བྱེ་བྲག་གམ་བསམ་པའམ། ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་བརྗོད་པ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དང་། འདྲེས་པའི་དོན་དེ་ཉིད་རབ་ཏུ་གྲུབ་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མར་མེའི་འོད་ཀྱི་དཔེ་མཛད་པས་ན།དེའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་མེད་ན་འདྲེས་པའི་སྒྲ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །སྐྱེས་བུ་འདི་ནི་ཁམས་དྲུག་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ལུང་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ། །དེ་ལ་དགོངས་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དགོངས་པ་ནི་གཟུགས་དང་ཡོངས་སུ་གཡོ་བ་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་གནས་གཙོ་ཆེར་བསྟན་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་དག་འགལ་བས་གཉེན་པོའི་ལུང་ཡང་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་གཉེན་པོའི་ལུང་གང་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འོ་མ་དང ཞོ་དང་།མར་སར་གྱི་དཔེས་ཁ་ཅིག་དུ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལས་བྱུང་བའི་བདག་རགས་པ་དང་ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་གཟུགས་ཅན་ཡིད་ལས་བྱུང་བ་དང་ཁ་ཅིག་ཏུ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟ་ན་ཅི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཙམ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ རམ་འོན་ཏེ་སེམས་ཙམ་མམ་འོན་ཏེ་འདུ་ཤེས་ཙམ་དུ་འགྱུར་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་དང་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་དག་བསྟན་པ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཕུང་པོ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་བཞི་པོ་མིང་གིས་བསྡུས་པ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་ཕན་ ཚུན་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།བར་སྡོམ་ནི། ལྔ་ཉིད་འཐད་པ་མེད་ཕྱིར་དང་། །དེ་ཡི་གནས་སྐབས་སྐྱོན་ཕྱིར་དང་། །བྱེད་རྒྱུ་བྱེ་བྲག་མེད་ཕྱིར་དང་། །ལུང་དང་འགལ་བར་འགྱུར་ཕྱིར་རོ། །ཕུང་པོའི་དངོས་པོ་ལ་མཁས་པ་རྫོགས་སོ།། །།བམ་པོ་དགུ་པ། མིག་གི་ ཁམས་གང་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། མིག་ལྔ་སྤངས་པའམ། སྤངས་པ་སྲོག་གི་དབང་པོས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མིག་གི་ཁམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གི་བར་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་གང་ཞེ་ན། དབང་པོའི་དབང་གིས་བྱུང་བའི་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེའི་དབང་གིས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རེག་བྱའི་ཁམས་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །བཅོ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ལས་དུ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ ཡིན།དུ་ནི་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྫས་སུ་ཡོད་པ་ནི་བཅུ་བདུན་ནམ་བཅུ་གཉིས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚུལ་གྱིས་དྲུག་གཅིག་ཏུ་བྱས་ནས་སམ། གཅིག་དྲུག་ཏུ་བྱས་ནས་སོ། །མིག་གང་ཡིན་པ་མིག་གི་ཁམས་ཀྱང་དེ་ཡིན་ལ། མིག་གི་ ཁམས་གང་ཡིན་པ་མིག་ཀྱང་དེ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། མུ་བཞི་ཡོད་དེ། མིག་ཡིན་ལ་མིག་གི་ཁམས་མ་ཡིན་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐ་མའི་མིག་གང་ཡིན་པ་སྟེ་མུ་དང་པོའོ། །མིག་གི་ཁམས་ཡིན་ལ་མིག་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་མིག་མ་སྐྱེས་པ་དང་། མིག་ རབ་ཏུ་ཉམས་པ་དང་།མིག་མ་ཐོབ་པ་དང་། མིག་འགགས་མ་ཐག་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་སྟེ་མུ་གཉིས་པའོ། །མིག་ཀྱང་ཡིན་ལ་མིག་གི་ཁམས་ཀྱང་ཡིན་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པ་སྟེ་མུ་གསུམ་པའོ། །མིག་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་མིག་ གི་ཁམས་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་མིག་རབ་ཏུ་ཉམས་པ་དང་།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་མིག་མ་བསྐྱེད་པ་དང་། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྟེ་མུ་བཞི་པའོ། །མིག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ནང་གི་ཁམས་ཐམས་ ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ལུས་ཀྱི་ཁམས་ལ་ནི་རྣམ་པར་བརྟགས་དགོས་ཏེ། དང་པོ་ནས་ལུས་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།

即使认为识是先行的，如此也只会产生同样的过失。世尊也说过'俱生受、想、思'，以及'这些法是相混合的而非不混合的，若将这些法分开、区分，则不见有差别、意向或差异可说'。为了证成这混合的意义，以灯光为喻，因此若无俱生，混合之说也不应理。
所说'此人具有六界'的经文也是密意说的，故无过失。其中密意为何？答：应当视为主要显示色法、动摇及心所法的所依。由于它们相违，也见到对治的经文。其中对治的经文是什么？即世尊以牛奶、酪、生酥为喻，在某些地方说是由四大种所生的粗大我，某些地方说是由意生的色法，某些地方说是无色的想的自性。
那么是仅仅成为大种，还是仅仅成为心，还是仅仅成为想呢？因此应当视这些以及类似的说法都是具有密意的。因此，四种非色蕴以名所摄，称为心与心所，它们之间相应和合是成立的。
偈颂总结：因为五性不合理，以及其状态有过失，作因无差别故，与经典相违故。通达蕴事品完。
第九品。什么是眼界？答：离五眼或为命根所摄的离眼。如眼界，乃至意识界和法界的一分也是如此。
什么是色界？由根所生的色，以其力用称为色界。如色界，乃至触界也是如此。在这十八界中，几是实有，几是假有？答：实有是十七或十二，依世俗安立的方式，或是将六合为一，或是将一分为六。
眼是否等同于眼界？即是否凡是眼的就是眼界，凡是眼界的就是眼？答：有四句。是眼而非眼界的是最后阿罗汉的眼，这是第一句。是眼界而非眼的是生在有色界中未生眼、眼已坏、未得眼、眼刚灭，以及生在无色界的凡夫，这是第二句。既是眼也是眼界的是除去上述情况的其他情况，这是第三句。既非眼也非眼界的是眼已坏的阿罗汉、生在无色界未生眼者，以及入于无余涅槃界的涅槃者，这是第四句。
如眼界，一切内界也应如是随理了知。对于身界则需观察，应随理说始终未生身等。

།དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཁམས་བཞི་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །སྒྲའི་ཁམས་ནི་གང་གི་ཚེ་སྒྲ་ཕྱུང་བ་དེའི་ ཚེ་ནི་གཉི་ག་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གང་གི་ཚེ་སྒྲ་མ་ཕྱུང་བ་དེའི་ཚེ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཚོགས་བཞིན་དུ་ཁམས་འབའ་ཞིག་ཡོད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་མེད་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བཅོ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ལས་དུ་ནི་མཚུངས་པ་ཡིན། དུ་ནི་དེ་དག་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མིག་གི་ཁམས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པ་ནི་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་དེ་དག་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། མིག་གི་ཁམས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །མཚུངས་པ་དེ་དག་དང་མཚུངས་པ་ནི་དབང་པོས་ཟིན་པའི་ནང་གི་ཁམས་རྣམས ལ་བསམས་པ་ཡིན་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དག་ལ་ནི་མེད་དོ།།ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ནི་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཁམས་དང་འདྲ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དམིགས་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲའོ། །ཁམས་རྣམས་ལས་དུ་ ནི་ཕྲད་ནས་འཛིན་པ་དག་ཡིན།དུ་ནི་མ་ཕྲད་པར་འཛིན་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དྲུག་ནི་ཕྲད་ནས་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །བཞི་ནི་མ་ཕྲད་པར་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །ལྔ་ནི་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་དང་ཁམས་གཅིག་ནི་ཕྲད་པ་དང་། མ་ཕྲད་པར་འཛིན་པ་ ཡིན་ནོ།དུ་ནི་གཟུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་འཛིན་པ་མ་ཡིན། དུ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཟུང་བ་ནི་ཐམས་ཅད་དོ། །ལྔ་དང་། གཅིག་གི་ཕྱོགས་ནི་གཟུང་བ་ཁོ་ནའོ། །བཅུ་གཉིས་དང་གཅིག་གི་ཕྱོགས་ནི་འཛིན་པའང་ཡིན་ནོ། །དུ་ནི་གྲོགས་པོ་དང་བཅས་པས་ འཛིན་པ་ཡིན།དུ་ནི་གྲོགས་པོ་མེད་པར་འཛིན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བཅུ་དང་གཅིག་གི་ཕྱོགས་ནི་གྲོགས་དང་བཅས་པས་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་དང་གཅིག་གི་ཕྱོགས་ནི་གྲོགས་མེད་པར་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །དུ་ཞིག་འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བཞིའོ། ། དུ་ཞིག་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འགའ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དུ་ཞིག་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འགའ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་ལས་དུ་ཞིག་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བཅུ་གཅིག་གོ།། གཟུགས་དང་ལྡན་པ་ལས་དུ་ཞིག་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འགའ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དུ་ཞིག་ཁམས་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གསུམ་མོ། །དུ་ཞིག་ཟིན་པ་ཡིན། དུ་ཞིག་ཟིན་པ་དང་མ་ཟིན་པ་ཡིན། དུ་ཞིག མ་ཟིན་པ་ཡིན་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། ལྔ་ནི་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ་། །ལྔ་ནི་ཟིན་པ་དང་མ་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་མ་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལས་གཞན་པ་གང་དེ་དག་འཛིན་པར་འགྱུར་བའི་འཛིན་པར་བྱེད་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁམས་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་གང་ ཞེ་ན།ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དག་ཕན་ཚུན་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །ཁམས་དུ་མ་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། དེ་དག་ཉིད་སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་གནས་པའོ། །ཁམས་ཚད་མེད་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། དེ་གཉི་ག་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ལ་ཁམས་ཚད་མེད་ པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ།དབང་པོའི་ཚོགས་ཀྱི་དཔེས་ང་ནི་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་དཔེ་མཐའ་ཡོད་པར་མི་སྨྲའོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །བར་སྡོམ་ནི། རྫས་སུ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་དང་། །མུ་བཞི་དང་ནི་མཚུངས་པ་དང་། །འཛིན་དང་ཁམས་དང་ཟིན་པ་དང་། །སྣ་ཚོགས་པ་དང་དུ་ མ་ཉིད།།ཁམས་ཀྱི་དོན་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཁམས་ཀྱི་དོན་ནི་རྒྱུའི་དོན་དང་ས་བོན་གྱི་དོན་དང་རང་བཞིན་གྱི་དོན་དང་རིགས་ཀྱི་དོན་དང་ཆ་ཕྲ་བའི་དོན་དང་གཞིའི་དོན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་དང་ནམ་མཁའི་ཁམས་ལ་ཁམས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སྡུག་ བསྔལ་མི་སྐྱེ་བའི་གཞིའི་དོན་དང་ལུས་དང་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་གཡོ་བའི་གཞིའི་དོན་གྱིས་སོ།

同样地，对于外在的四界也应当如理宣说。声界在发出声音之时，应当说是二者。在未发出声音之时，则如其他界的聚集一样，应当说只有界而无声。
在这十八界中，几个是相应，几个与它们相应呢？答：眼界与识相应，其余则与它们相应。如同眼界一样，乃至身界也是如此。这些相应与相应是就内在诸根所摄的界而言，对于色等外在的诸界则无。法界中有所缘的部分应当视同心界，无所缘的部分则如色等。
诸界中几个是接触而取，几个是不接触而取呢？答：六个是接触而取，四个是不接触而取，五个非能取，一个的一部分和一界是接触和不接触而取。
几个唯是所取而非能取，几个是所取和能取呢？答：一切皆是所取。五个和一个的一部分唯是所取。十二个和一个的一部分也是能取。
几个是有伴而取，几个是无伴而取呢？答：十个和一个的一部分是有伴而取。一个和一个的一部分是无伴而取。
几个唯属欲界呢？答：四个。几个唯属色界呢？答：无。几个唯属无色界呢？答：无。
在欲界所摄中几个唯属色界呢？答：十一个。在色界所摄中几个唯属无色界呢？答：无。
几个属于三界呢？答：三个。
几个是所摄，几个是所摄非所摄，几个是非所摄呢？答：五个是所摄，五个是所摄非所摄，其余是非所摄。为什么呢？因为除此之外，不见有能执取它们的执取者。
什么是界的种种性？十八界彼此相异的特性即是。什么是界的多样性？即是这些界以无量众生差别而安住。什么是界的无量性？将这两者合为一体称为界的无量性，如经中所说：'以诸根聚为喻，我说诸界之界无有边际'。
摄颂曰：何者是实有，四句及相应，执取与诸界，所摄及种种，多样性。
什么是界的含义？答：界的含义是因义、种子义、自性义、种类义、微细分义和基础义。
为什么涅槃界和虚空界称为界呢？答：因为是苦不生起的基础义，以及身体和眼等运动的基础义。

།ཅི་ཞིག་ཡོངས་སུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཁམས་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡོངས་སུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཡོངས་ སུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རེ་ཞིག་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བལྟ་བར་བྱའོ་། །ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་ལ་སོགས་པ་དག་གི་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །དག་པའི་ཁམས་ནི་འདི་ ལྟ་སྟེ།གང་ཟག་རིགས་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁམས་གང་དག་ཡིན་པའོ། །རང་བཞིན་གྱི་ཁམས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་ཉིད་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་དག་ཏུ་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། གང་ཟག་རིགས་ལ་གནས་པ་དང་། རིགས་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པའི་ཁམས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྔོན་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པ་དེ་དག ཉིད་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་དང་།འབྲི་བ་དང་། བྱེ་བྲག་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པའི་ཁམས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་དག་ཉིད་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ནས་འགགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འབྲས་བུ་མ་བསྐྱེད་པའི་ཁམས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་དག་ཉིད་ འབྲས་བུ་མ་བསྐྱེད་པ་འགགས་པའམ་མ་འགགས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་མདོར་བསྟན་པ་ལས་ཁམས་དྲུག་ཡིན་གྱི་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ནི་ཚད་མེད་དོ། །ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ལས་དུ་ནི་གཟུགས་ཅན་དག་ཡིན་དུ་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དག་ཡིན་པ་ནས། དུ་ནི་སྤང་ བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དག་གི་བར་དུ་ཡིན་ཞེ་ན།རྒྱ་ཆེར་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཞུགས་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བ་ནས་ཡིད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཇི་སྐད་གསུང་པ་དེ་ལ། ཅི་མིག་ལ་སོགས་པས་མཐོང་བ་ནས་ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་གིས་མཐོང་པ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དོན་དམ་པར་ནི་མིག་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་གིས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་ རྣམས་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་།སྐད་ཅིག་པའི་ཕྱིར་དང་། གཡོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྡའི་ཚུལ་དུ་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་ལ་མཐོང་བ་པོ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་གདགས་པས་ཆེས་རིགས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་རྣམས་ ཡོད་ན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་མ་ཚང་བ་མེད་པར་ངེས་ཀྱི།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་ནི་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་རྣམས་ཚང་བའམ་མ་ཚང་བར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཙམ་ལ་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་གདགས་པ་གང་ཡིན་ པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པ་ཡིན་ནོ།།ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་གི་གོ་རིམས་བསྟན་པའི་རྒྱུ་དག་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་དག་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ་། འདི་ལྟ་སྟེ། གསུམ་གྱི་གོ་རིམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་། དྲུག་གི་གོ་རིམས་ཀྱི་རྒྱུའོ། །དེ་ལ་གསུམ་གྱི་གོ་རིམས་ཀྱི་ རྒྱུ་གང་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། གནས་དང་ཡུལ་དང་དེ་གཉི་ག་ལ་བརྟེན་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་ཏེ། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དབང་པོ་ལ་ཕྱོགས་གཅིག་གི་དོན་གྱིས་བརྟེན་པ་དང་། ཡུལ་ལ་ནི། དམིགས་པའི་དོན་གྱིས་བརྟེན་ཏོ། །དྲུག་གི་གོ་རིམས་ཀྱི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མིག་ལ་སོགས་ པ་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་ཆེས་ཕལ་ཆེ་བ་དང་སྣ་ཚོགས་པ་དང་ཡང་དང་ཡང་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་པོར་བསྟན་ཏེ་དེ་ནི་རྒྱུ་དང་པོ་ཡིན་ནོ།།ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ལས་ཏེ་། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ནི་དང་པོར་གཅིག་ལ་གཅིག་ལྟ་བར་བྱེད་དོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཀུན་ཏུ་སྨྲ་བར་བྱེད་དོ། དེའི་འོག་ཏུ་འདུས་ཤིང་ཟ་བ་དང་ལྷག་པར་ཟ་བར་བྱེད་དོ།

问：为了显示什么而建立诸界？答：为了显示因缘，以及为了显示诸根、境和受用。
问：此十八界的差别是什么？答：首先，略说应当观察为六种。法界是这样的：即眼等的眼等诸法。清净界是这样的：即安住种姓补特伽罗的诸界。自性界是这样的：即如所说的十八界，从无始以来于后后世完全成就的，以及安住种姓和非安住种姓者从无始以来圆满涅槃和非圆满涅槃的法性中完全成就的。
修习界是这样的：即先前所修习的善与不善，其成为轮回中出生、减少、差别和获得涅槃的因。已生果界是这样的：即彼等生起果报后已灭的。未生果界是这样的：即彼等未生果报已灭或未灭的。如是，这是从略说的六界，若广说则无量。
问：此十八界中，几是有色，几是无色，乃至几是应断，几是不应断？答：应当依随如前所说相的广说而配合。
关于从'眼见诸色'乃至'意识诸法'的所说，是眼等见乃至识，还是彼等的识见乃至识？答：胜义中既非眼等，亦非彼等的识。为什么？因为诸法是缘起的、刹那的、无动的。
在世俗言说中，因为是主要的，所以在眼等上假立见者等更为合理。为什么？因为当有眼等诸根时，必定无缺地生起识，而识的相续即使存在，也可见到眼等诸根具足或不具足的缘故。仅仅见等上假立见等，那是胜义。
问：此十八界的次第显示的因是什么？答：彼等略说应当观察为二种，即：三的次第因和六的次第因。其中，三的次第因是什么？答：由所依、境和依彼二者的差别，如是识依止根是以一分义，依止境是以所缘义。
六的次第因是什么？答：眼等因为行境最广大、种种和数数生起，所以首先显示，这是第一因。又从随顺世间言说，如是世间人首先互相看，其后互相交谈，其后聚集而食和多食。

།དེའི་འོག་ཏུ་ཉི་མ་ནུབ་ཅིང་ནམ་སྲོས་པ་ན་མལ་ཤོམ་ཞིང་མལ་སྟན་དང་བཅས་། ཤིང་བལ་དང་སྔས་ནང་ཚངས་ཅན་དང་བུད་མེད་ཀྱི་རེག་པ་ལ་རྟེན་པར་བྱེད་དེ་དེ་ནི་རྒྱུ་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དགའ་བའི་བྱེ་བྲག་གི་གནས་ལས་ཏེ་དེ ནི་རྒྱུ་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་མཛེས་པའི་བྱེ་བྲག་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལས་ཏེ་འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྨིན་ཚུགས་དང་། མིག་སྨན་ལ་སོགས་པས་མཛེས་པར་བྱས་པས་ནི་མིག་གོ། །རྣ་ཆ་དང་རྣ་རྒྱན་ལ་སོགས་པས་མཛེས་པར་བྱས་པ་ནི་རྣ་བ་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ ཏེ་དེ་ནི་རྒྱུ་བཞི་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་བྱ་བ་དང་ཟས་དང་འཁྲིག་པའི་དབང་ལས་ཏེ། འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དག་གིས་ཐམས་ཅད་ལ་རྩོལ་བ་བྱེད། ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཁམ་གྱི་ཟས་དག་ཟ་བར་བྱེད་དོ། །ཚིམ་ཞིང་ རྒྱགས་པ་དག་འཁྲིག་པ་སྟེན་པར་བྱེད་དེ་དེ་ནི་རྒྱུ་ལྔ་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ལས་དང་བྱ་བའི་བྱེ་བྲག་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལས་ཏེ་དེ་ལྟར་མིག་གིས་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་དག་མཐོང་ནས་འགྲོའོ། །འགྲོ་བ་ན་འཁྲུལ་པ་མེད་པ་དང་སྤྱོད་ལམ་འཁྲུལ་པ་དག་འཕྱ་བར་བྱེད་དོ། །དགྲ་བོ་དང་ མཛའ་བཤེས་དང་ཐ་མལ་པ་སྔོན་མཐོང་བ་དང་མ་མཐོང་བ་གཞན་དག་གིས་ངོ་ཤེས་པར་ཡང་བྱེད་དོ།།ཡུལ་གྱི་ངོ་ཤེས་པར་བྱེད་ཅིང་གཞན་དག་ལ་སྟོན་པར་ཡང་བྱེད་དོ། །མིང་དང་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་ཡང་བྱེད་དོ། །བྲོ་གར་དང་ཟློས་གར་དང་བཞད་གད་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་ མང་པོ་དག་གིས་དགའ་བ་སོ་སོར་མྱོང་བར་ཡང་བྱེད་དོ།།ལུས་ཀྱང་བརྟས་བར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་རྣམ་པ་དུ་མ་ནི་མིག་གི་ཁམས་ཀྱི་ལས་ཡིན་ནོ། །རྣ་བ་ནི་སྒྲ་སྣ་ཚོགས་དག་ཉན་པར་བྱེད་དོ། །ལེགས་པར་གསུངས་པ་དང་ཉེས་པར་བཤད་པའི་དོན་ཀྱང་ཤེས་པར་ ཡང་བྱེད་དོ།།མངོན་པར་བརྗོད་པས་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་ཡང་བྱེད་དོ། །རོལ་མོའི་སྒྲས་དགའ་བ་སོ་སོར་མྱོང་བར་ཡང་བྱེད་དོ། །ལུས་ཀྱང་བརྟས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་ནི་རྣ་བའི་ཁམས་ཀྱི་ལས་རབ་ཏུ་སླ་བ་ཡིན་ནོ། །སྣས་ནི་དྲི་སྣ་ཚོགས་དག་སྣོམ་པར་བྱེད་ དོ།།དྲིས་བྲོ་བར་ཡང་བྱེད་དོ། །དགའ་བ་སོ་སོར་མྱོང་བར་ཡང་བྱེད་དོ། །ལུས་བརྟས་པར་ཡང་བྱེད་དོ་། །དེ་ལྟར་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་ནི་སྣའི་ཁམས་ཀྱི་ལས་རབ་ཏུ་སླ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལྕེའི་ཁམས་ཀྱིས་ནི་རོ་སྣ་ཚོགས་དག་མྱོང་བར་བྱེད་དོ། །དགའ་བ་སོ་སོར་མྱོང་ བར་ཡང་བྱེད་དོ།།ལུས་ཀྱང་བརྟས་པར་ཡང་བྱེད་དོ་། །དེ་ལྟར་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་ནི་ལྕེའི་ཁམས་ཀྱི་ལས་རབ་ཏུ་སླ་བ་ཡིན་ནོ། །ལུས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱིས་ནི་རེག་བྱ་སྣ་ཚོགས་དག་རེག་པར་བྱེད་དོ། །དགའ་བ་སོ་སོར་མྱོང་བར་ཡང་བྱེད་དོ། །དེ་དང་དེས་ལུས་བརྟས་པར་ཡང་བྱེད་ ལ་ལན་འགའ་ནི་དགའ་བའི་དངོས་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཉམས་པར་ཡང་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟར་དེ་ལྟ་བུ་མཐུན་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ལས་རབ་ཏུ་སླ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་གོ་རིམས་བསྟན་པའི་རྒྱུ་དྲུག་པ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་གི་རྣམ་གྲངས་ཐམས་ཅད་དང་ཐམས་ཅད་དུ་ འགྲོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་མར་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གོ་རིམས་ཀྱི་རྒྱུ་དེ་དག་གི་བར་སྡོམ་ནི། ཕལ་ཆེ་བ་དང་ཐ་སྙད་དང་། །དགའ་དང་མཛེས་དང་བྱ་བ་གཉིས། །ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་གིས། དེ་ལས་གཞན་པ་མདོ་སྡེ་ལས་གསུངས་ པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཡུལ་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་སྣའི་ཁམས་དང་ལྕེའི་ཁམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ལུས་མཛེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་དེ་གཉིས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ།

其后，当太阳落山夜幕降临时，铺设卧具，连同床褥、棉絮和内有填充物的枕头，以及依靠女人的触摸，这是第二个原因。
又从各种喜乐之处，这是第三个原因。
又从执著各种美丽之处，即享受欲乐者的眉形，以及用眼药等装饰的眼睛，以耳环和耳饰等装饰的耳朵，其他则不是如此，这是第四个原因。
又从行为、饮食和淫欲的缘故，如是众生以身语善不善业精进于一切，遍寻求。之后食用段食，满足且放逸者行淫欲，这是第五个原因。
又从执著业和行为的差别，如是眼见各种色相后行走。行走时讥笑无错误和错误的威仪。认识敌人、亲友和普通人中曾见和未见的其他人。
认识地方并向他人指示。也安立名称和言说。以各种舞蹈、戏剧、笑话等众多方式领受喜乐。也使身体强健，如是与此相应的种种即是眼界的作用。
耳朵听闻各种声音。也了知善说和恶说的意义。以言语安立名言。以音乐声领受喜乐。也使身体强健，如是与此相应即是耳界的简单作用。
鼻嗅各种香气。以香气生乐趣。也领受喜乐。也使身体强健。如是与此相应即应知是鼻界的简单作用。
舌界尝各种味道。也领受喜乐。也使身体强健。如是与此相应即是舌界的简单作用。
身界触各种触境。也领受喜乐。以此使身体强健，有时也使那些喜乐事物衰损。如是与此相应即是身界的简单作用，这是次第宣说的第六个原因。
意是彼等六根一切种类及一切处的运行者，故应知宣说于一切之末。彼等次第因的总结偈为：'大多数及言说，喜乐及美丽，二种行为。'
应知彼等十八界摄一切余经所说。
若问：为何色界行者虽离欲贪仍生鼻界和舌界？答：为庄严身体及未离彼二贪故。

།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་བསམ་ གཏན་གཉིས་པ་དང་དེའི་གོང་མར་སྐྱེས་པ།གལ་ཏེ་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ན་ས་དེ་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་མེད་པར་འགྱུར། གལ་ཏེ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ན་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་དེས་དེའི་ས་པའི་ ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། རྟོག་པ་མེད་པ་དང་དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལས་ལངས་པ་ལ་དེ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བར་རུང་ངོ་། །ལངས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ དེ་ལ་དཔྱོད་པ་དེ་ཡང་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ས་བོན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ས་བོན་དེ་ནི་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་དཔྱོད་པ་མེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།རང་བཞིན་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ བའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་དེ་དག་ལ་རྟོག་པ་མེད་ཀྱང་ས་དེ་ལ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ།།ཅིའི་ཕྱིར་མིག་གི་ཁམས་ཆ་གཉིས་སུ་མངོན་པར་གྲུབ་ཅིང་རྣ་བའི་ཁམས་དང་སྣའི་ཁམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ལས་གཞན་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ལུས་ལ་མཛེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་གི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ཏེ། སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཅི་གཅིག་ཏུ་བརྗོད་པར་བྱའམ། འོན་ཏེ་གཉིས་སུ་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཅིག་ཏུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཅིག་མ་བསྒྲིབས་ཤིང་རབ་ཏུ་ མ་ཉམས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསལ་བར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དང་།བསྒྲིབས་ཤིང་རབ་ཏུ་ཉམས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསལ་བར་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་བཞིན་དུ་ཡུལ་ལས་གཉིས་སུ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་དང་མིག་གི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཡིན་ན་དེ་ལྟ་ན་ཅི་ལྟར་དེ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོར་འགྱུར།གལ་ཏེ་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟར་ན་ཇི་ལྟར་དེ་གཉིས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་རུང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་བཞིན་དུ་མིག་ལ་བརྟེན་ཏེ་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ནི་མི་རུང་ངོ་།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མིག་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འོན་ཀྱང་གནས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ནི་མར་མེ་དང་འོད་བཞིན་དུ་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་དང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོས་རུང་ངོ་། །མིག་དང་མིག་ གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ།རྣ་བ་དང་སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལུས་དང་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །གཞན་དུ་ན་རང་གི་ས་བོན་ལས་སྐྱེ་བར་གྱུར་ན་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་མེད་པ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་མི་རུང་ངོ་། །འདོད་ པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་ཤིང་བྱུང་བའི་མིག་གི་ཁམས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའམ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། དེར་ནི་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་སོ། །མིག་གི་ཁམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་དང་སྣ་དང་ལྕེའི་ཁམས་རྣམས་དང་། དེ་དག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ དུ་རིག་པར་བྱའོ།།ལུས་ཀྱི་ཁམས་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་སྟེ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་རྣམས་དང་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱའི་ཁམས་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ་། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་ཤིང་ འབྱུང་བའི་མིག་གི་ཁམས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའམ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །མིག་གི་ཁམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་དང་སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལུས་ཀྱི་ཁམས་རྣམས་དང་མིག་དང་རྣ་བ་དང་སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། ། དྲིའི་ཁམས་དང་རོའི་ཁམས་དང་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དག་མ་གཏོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།

生于色界二禅及其以上者，如果现前带有寻伺的眼等识，那么如何说彼地无寻无伺？如果不现前，那么如何以彼有色根领受彼地境界？
答：无寻无伺的等持具有带寻伺识的种子，因此从彼出定时，彼等可以生起。出定时的彼识也具有无寻无伺等持的种子，因此彼种子非是无寻无伺性。
彼等本性离贪的有情，由于离贪而离贪的缘故，虽无彼等寻，于彼地行持亦无过失。
为何眼界成就两分，耳界和鼻界亦如是，而其他则不如是？
答：为了身体的庄严。眼识乃至鼻识依二而生者，是说为一还是说为二？
答：说为一。为何如此？因为一个若无遮障且未损坏则识清明生起，若有遮障且已损坏则识不清明生起，又因彼识非有色故，如色不可分为二处故。
眼与眼识若是因果事，那么如何成为俱有事？若是俱有事，那么如何可为因果事？
答：如种子与芽般，依眼生识是不合理的。为何如此？因为眼非是生眼识之因，然而是所依因，因此彼二如灯与光般，可以是俱有事及因果事。
如眼与眼识，耳、鼻、舌、身及彼等诸识亦应如是观察。否则若从自种子生，则眼等识将从无处所生起，故不合理。
生于欲界的眼界是否必定出生？
答：此非决定。如眼界，耳、鼻、舌界及彼等识界亦应如是了知。
身界必定出生，身识界、意界、法界、意识界以及色、声、香、味、触界亦复如是。
生于色界的眼界是否必定出生？
答：是决定的。如眼界，耳、鼻、舌、身界及眼、耳、鼻、舌、身识界亦复如是。
除香界、味界及彼等识界外，其余一切皆必定出生。

།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་ཤིང་བྱུང་བ་ལ་ནི་ཁམས་གསུམ་པོ་ཡིད་དང་ཆོས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར ཤེས་པའི་ཁམས་རྣམས་མ་གཏོགས་པ་དང་དབང་སྒྱུར་བས་ཐོབ་པའི་གཟུགས་མ་གཏོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ།།གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་དེར་ངེས་པར་འབྱུང་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །འདིའི་སྡོམ་གྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་མཁས་པ་དང་འདྲ་བར་བལྟ་ བར་བྱའོ།།ཁ་ཟས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་མཁས་པ་རྫོགས་སོ།། །།སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་སྡོམ་གྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡང་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་གང་ཞེ་ན། མིག་ཐོབ་ཅིང་མ་སྤངས་པ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ལུས་ལས་འགོག་པའི་ཆོས་ཅན་མ་ ཡིན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་མཆེད་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །སྐྱེ་མཆེད་དང་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་ལ་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། སྐྱེ་མཆེད་ནི་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ གང་རེག་པ་དང་།ལྷན་ཅིག་པ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་རེག་པ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་རེག་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། །མིག་གང་ཡིན་པ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་དེ་ཡིན་ལ་སྐྱེ་མཆེད་གང་ཡིན་པ་མིག་ཀྱང་དེ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མིག་ཡིན་ལ་སྐྱེ་མཆེད་མ་ཡིན་པའང་ཡོད་དེ་མིག་ཐོབ་ཅིང་མ་སྤངས་ལ་དེ་མ་ཐག་ ཏུ་འོག་ཏུ་འགོག་པའི་ཆོས་ཅན་གང་ཡིན་པའོ།།སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ལ་མིག་མ་ཡིན་པའང་ཡོད་དེ། སྐྱེ་མཆེད་ལྷག་མ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གནས་པ་རྣམས་སོ། །མིག་ཀྱང་ཡིན་ལ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། མིག་ཐོབ་ཅིང་མ་སྤངས་ལ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འགོག་ པའི་ཆོས་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།མིག་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་མ་ཡིན་པའང་ཡོད་དེ། མིག་མ་ཐོབ་པའམ་སྤངས་པ་དང་དེ་ལས་གཞན་པ་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཉེ་བར་མི་གནས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སྐྱེ་མཆེད་གང་ཡིན་པ་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ ཀྱང་དེ་ཡིན་ལ་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་གང་ཡིན་པ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་དེ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རེ་ཞིག་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ལ་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། མིག་ལ་སོགས་པ་རེག་པ་དང་མི་ལྡན་པ་དང་། དེ་མ་ཐག་ཏུ་རེག་ པ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་དང་འགོག་པའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་ཤིང་བྱུང་བའི་སྣ་གང་ཡིན་པ་དང་ལྕེ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དུས་རྟག་ཏུ་སྐྱེ་མཆེད་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནར་བལྟ་བར་བྱའོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེས་པའི་དབང་པོ་གང་དག་ ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་དུས་རྟག་ཏུ་སྐྱེ་མཆེད་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནར་བལྟ་བར་བྱའོ།།དོན་གང་གིས་ན་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཞེས་བྱ། ཅི་ཞིག་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་སྒོའི་དོན་དང་། རྐྱེན་གྱི་དོན་དང་། ཐབས་ཀྱི་དོན་དང་། ཚོགས་པའི་དངོས་པོའི་དོན་དང་། རྟེན་གྱི་དོན་དང་། དེ་དག་སྣང་བའི་གནས་ཀྱི་དོན་གྱིས་སོ། །མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་དང་། དམིགས་པ་དང་། བདག་པོའི་རྐྱེན་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་གོ་རིམས་ནི་ཁམས་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་ལས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱས་པར་ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བཞི་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་པོ་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དང་། དེ་དག་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྒྲར་བསྟན་པའི་ཆོས་གང་དག་གསུངས་པ་དེ་དག་ཀྱང་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་པོ་དག་གིས་མཚན་ཉིད་ཇི་སྐད་སྨོས་པས་ཅི་རིགས་པར་བསྡུ་བར་རིག་པར་བྱའོ། ། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཀྱང་ཁམས་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།

生于无色界的众生，除了三界中的意、法、意识界以及由自在所得的色法之外，其余诸法都不一定会生起。这三者在彼处是必定生起的，应当如是了知。此处的总结偈颂应当如同了知蕴一般来观察。了知食物的内容已完毕。
处的总结偈颂也应当如同诸界那样来观察。什么是眼处？即已得而未舍，且非刹那灭法的眼根。如同眼处一样，其余诸处也应当如是从自性上来观察。
若问处与触处二者有何差别？答：处如前所说。触处是指与触相应，能够刹那生起触的处，是随顺触的。
若问是否凡是眼根者即是处，凡是处者即是眼根？答：有是眼根而非处的，即已得未舍但刹那即将灭的眼根。有是处而非眼根的，即其余诸处具有处的特征者。有既是眼根又是处的，即已得未舍且非刹那灭法的眼根。有既非眼根又非处的，即未得或已舍的眼根，以及其他不具处特征的耳等根。
若问是否凡是处者即是触处，凡是触处者即是处？答：凡是触处者必定是处。有是处而非触处的，即不与触相应、不能刹那生触且非灭法的眼等根。
生于色界的鼻根和舌根，应当了知其永远都不是处。无想天众生的诸根，也应当了知其永远都不是处。
为何称为处？为显示何义而建立处？答：为显示心与心所法生起之门的意义、缘的意义、方便的意义、聚集事物的意义、所依的意义以及彼等显现处所的意义。为显示等无间缘、所缘缘、增上缘三种缘而建立处。
处的差别与次第应当如同界那样适当地观察。世尊在经中所说的八胜处、十遍处、空无边处等四无色处、无想处与非想非非想处等处，以及其他以处名相所说的诸法，都应当了知可以适当地归摄于前述十二处的特征中。诸处的所依也应当如同界那样来观察。

།སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་མཁས་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གང་དག་བདག་པོ་མེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་མེད་པ་དང་། ཚོར་བ་པོ་མེད་པ་དང་། བདག་ཉིད་གཡོ་བ མེད་པ་དང་།རང་དབང་མེད་པ་དང་། རྒྱུས་བསྐྱེད་པ་དང་། རྐྱེན་ལ་རག་ལས་ཤིང་འབྲལ་བར་འཇུག་པ་དང་། མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། བྱུང་ནས་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། ཆོས་ཙམ་ཞིག་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཁོ་ནས་ མངོན་པར་བརླན་པ་དང་།ཆོས་རྣམས་ཁོ་ན་མངོན་པར་རླན་པར་བྱེད་པ་དང་། རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་དང་། དེ་ལྟར་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དེ་དག་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་ བྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ།།འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་མ་རིག་པའི་བག་ལ་ཉལ་མ་སྤངས་པ་ཡོད་པས་མ་རིག་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་འབྱུང་ངོ་། །མ་རིག་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པ་ སྐྱེའོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ས་བོན་མ་སྤངས་པ་ཡོད་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་འབྱུང་ངོ་། །འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇུག་པ་སྐྱེའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པའི་ཚུལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ སྲིད་པ་དང་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ནི་བཏགས་པའི་ཆོས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།སྲིད་པའི་ཡན་ལག་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཆོས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་འཕེན་ པའི་རྒྱུའི་གནས་དང་།སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུའི་གནས་དང་། སྡུག་བསྔལ་འཕེན་པའི་རྒྱུ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཉིད་ནི་ལྔའོ། །དེ་ལ་ཚེ་འདི་ལ་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་མངོན་ པར་འགྲུབ་པ་མ་སྤངས་ཤིང་།ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དམིགས་ཤིང་དེ་ལ་གནས་ནས། བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་དེའི་འོག་ཏུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་ཕྱི་མ་ལ་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ ཚོར་བའི་བར་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་དེ་དག་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་འཕེན་པའི་རྒྱུ་དེའི་གནས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའི་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཚོར་བ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་གནས་ནས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་རྣམས་ལ་སྲེད་པ་འབྱུང་ངོ་། ། སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་དེའི་འོག་ཏུ་ལེན་པ་འབྱུང་ངོ་། །ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་དེའི་གནས་ནི་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་དེ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཚེ་འདི་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་མི་གཡོ་བའི ལས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་ལ།མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བའི་བར་ཕྱི་མ་ཕྱི་མའི་ས་བོན་དང་ལྡན་པ་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་ལུས་ཞིག་ནས། ཕྱི་མ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤིའི་མིང་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གཞན་འཕེན་པར་ བྱེད་དེ།དེ་ནི་དེའི་འཕེན་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་དང་སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ་དང་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱི་མ་ལ་སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ། །སྔོན་བྱས་པའི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་མ་འོངས་པའི་ སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ།།སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ་དང་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཞེས་བྱའོ།

精通处所事物已圆满。
关于所谓缘起诸法，应当了知：凡是无有主宰、无作者、无受者、自性无动、无自在、由因所生、依缘而转、从无而生之法、生已坏灭之法、唯法分别、唯以诸法润泽、唯诸法能润泽、属于相续、如是随顺等，即是缘起诸法之相。
其中，凡是因即称为缘起，凡是果即应视为缘起。
其中，由于未断无明随眠，故生无明缠缚。由于生起无明缠缚，故生诸行转。如是，由于未断诸行种子，故生诸行。由于诸行生起，故生识转。如是，其余缘起支的转起方式亦应随理了知。
其中，应知有、生、老死是假立法。其余有支是实有法。
其中，缘起的分类以五种安立。何为五种？即苦引因处、苦生因处、苦引因、苦生因、苦生。
其中，于今生中未断除、未遍知名色缘六处生起，缘于彼住于彼，凡是愚者身中生起愚痴，即称为无明。缘无明故，其后生诸行乃至缘触生受，彼等六处即称为无明等引因之处。
如是由于愚痴触缘，于今生中生受，住于彼而于外境生爱。缘爱故其后生取。缘取故生有。如是，应视彼缘触所生受为生因之处。
其中，今生之识为福、非福、不动业所熏，由无明缘诸行乃至触缘受等后后种子相应，彼等身坏后，能引生后世识等生老死名称之其他苦，此即称为彼之引因。
其中，受缘爱、爱缘取、取缘有，即是后世苦生因。
由先前所造业及烦恼所摄持，趣向未来生，即应视为有。缘有生生，缘生生老死，彼等即称为苦生。

།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཚོར་བའི་མཐར་ཐུག་པ་དེ་དག་ཉིད་སྔོན་ས་བོན་ གྱི་དངོས་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཚེ་ན་ནི་སྡུག་བསྔལ་འཕེན་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་དག་ཉིད་ད་ལྟར་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ཟིན་པ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤིའི་མིང་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་འཐོབ་པོ། །དེ་ལ་མ་རིག་པ་ནི་ཤེས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ ཆོས་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའི།།རིག་པ་མེད་པ་ཙམ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ལོག་པའི་ཤེས་པ་ཙམ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་མ་རིག་པ་རིག་པ་མེད་པ་ཙམ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི། དེ་ལ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ཉིད་ཡོད་པར་ མི་འགྱུར་ཏེ།མེད་པ་ལ་ནི་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ཉིད་གང་ཡང་མེད་པ་དང་། མ་རིག་པའི་བག་ལ་ཉལ་དང་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་མི་ནུས་པ་དང་། མེད་པར་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མཚན་ཉིད་འདྲ་བ་ཡིན་པས། ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་དང་ རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་གཉིས་ཡོད་པར་མི་རུང་བ་དང་།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རིག་པ་དང་བྲལ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་རིག་པ་མེད་པར་འགྱུར་བས། དེས་ན་སེམས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། མེད་ པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱིས་བསྡུས་པར་ཡང་མི་རུང་ལ་འདུས་མ་བྱས་ཀྱིས་བསྡུས་པར་ཡང་མི་རུང་བ་དང་།འདུས་བྱས་ཀྱིས་ཀྱང་མ་བསྡུས་ལ་འདུས་མ་བྱས་ཀྱིས་ཀྱང་མ་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ་རྣམ་པར་བྱང་བར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་དང་། མ་རིག་པ་དང་མ་བྲལ་བའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ནི་དུས་རྟག་ཏུ་རིག་པ་སྐྱེ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་དང་། མ་རིག་པ་འགགས་ན་རིག་པ་སྐྱེ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ཡང་མེད་པ་ལ་ནི་འགག་པ་ཇི་ལྟར་ཡང་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་མ་རིག་པ་ལོག་པའི་ཤེས་པ་ཙམ་ཞིག་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ཡང དེ་ལྟར་ན་རིག་པས་བསྡུས་པའི་ཤེས་པ་ཉིད་མ་གཏོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ལོག་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་བའམ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ལོག་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་བའམ། ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ ལྡན་པའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལོག་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་གྲང་ན།གལ་ཏེ་ཤེས་པ་དང་པོ་ལོག་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་ཤེས་པ་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ལོག་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་ མི་རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པ་ལོག་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི། དེ་ལྟར་ན་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བ་ལྔ་པོ་དག་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་མ་རིག་པ་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ མི་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ལ་ལྟ་བ་རྣམས་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མ་རྟོགས་ན་ལོག་པའི་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་མ་རིག་པའི་དབང་གིས་བདག་དང་བདག་གི་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱེད་ལ་དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་ལྷག་ མ་རྣམས་ཀྱང་རང་རང་གི་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྣམ་པས་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཀྱང་གཏི་མུག་མེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་བས།དེའི་ཕྱིར་གཏི་མུག་གི་རྣམ་པ་ཡང་གཞན་ཡིན་ལ། ལྟ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡང་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མ་རིག་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་ པ་ཡིན་པར་མི་རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་མ་རིག་པ་དང་ལྟ་བ་རྣམས་མཚན་ཉིད་འདྲ་བ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན། དེས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བག་ལ་ཉལ་བདུན་པོ་དག་ཏུ་ལྟ་བའི་བག་ལ་ཉལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མཛད་པར་མི་འགྱུར་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལྟ་བ་རྣམས་ལ་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་ བའི་མིང་ནི་གང་དུའང་མ་བསྟན་ཏོ།

识、名色等乃至受为止的那些，在先前具有种子体性之时，获得称为'投射痛苦之因'的名称。那些现在已经产生果报者，获得称为'生与老死为名的痛苦'的名称。
其中，无明应当视为是与智慧相违的心所法，具有遮蔽的本性，既非仅仅是无知，也非仅仅是错误的认知。
为什么呢？首先，如果无明仅仅是无知的话，则它就不会有小、中、大的差别，因为在无中不存在小、中、大的差别，也无法建立无明的随眠和缠缚，而且无是在一切时中性质相同，所以不应有现行和随增两种，而且凡夫的染污心、善心和无记心若都离开了智慧，就都成为无知，因此那些心都将成为染污性，而且以无为本性的法既不应该被有为所摄，也不应该被无为所摄，既非有为所摄又非无为所摄者，既不会成为染污也不会成为清净，而且未离无明的相续中就永远不会生起智慧，所说的'无明灭则智慧生'也不合理，因为无中不可能有灭。
如果无明仅仅是错误的认知的话，那么除了智慧所摄的认知之外，其他一切认知都将成为错误的认知，或者染污性的认知就是错误的认知，或者与烦恼相应的认知就是错误的认知。如果第一种认知是错误的认知的话，那么凡夫相续中的善心和无记心都将成为错误的认知，这是不合理的。
如果染污性的认知是错误的认知的话，那么身见等五见也是染污性的认知。其中，无明的特征是不如实了知，而诸见在不如实了知的情况下，其特征是执著于错误的事物。例如，身见由于无明的力量而执著我和我所，同样，其余诸见也都以各自的执著相而运行，这些也不会没有愚痴，因此愚痴的行相是一种，诸见的行相是另一种，所以无明不应该是染污性的认知。
如果无明和诸见的特征相同的话，那么世尊就不会在七随眠中建立见随眠，而且世尊从未在任何地方将诸见称为无明。

།གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ལོག་པའི་ཤེས་པ་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟར་ན་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བ་ལྔ་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས། ཤེས་པའི་རྫས་གཉིས་མཚུངས་ པར་ལྡན་པ་ནི་མེད་པས།དེ་དག་ནི་མ་རིག་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་ཤེས་པ་དེ་གཏི་མུག་ཉིད་ཡིན་ན་ནི། དེས་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་གཏི་མུག་ཏུ་འགྱུར་གྱི། གཏི་མུག་གི་དབང་དང་ གཏི་མུག་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ལས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་གྱི། དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ། གཏི་མུག་གི་ བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་ཡང་གཏི་མུག་གི་བདག་ཉིད་དུ་དྲང་པར་བརྗོད་མི་ནུས་ཏེ།དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པ། ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མ་རིག་པ་ནི་སེམས་ལས་ བྱུང་བའི་ཆོས་སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དང་དག་གི་འདུ་བྱེད་དང་ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དང་འདུ་བྱེད་གསུམ་གསུངས་པ་དེ་ལ། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་དབུགས་འབྱུང་བའི་རླུང་དག་ཀྱང་ལུས་ཀྱི་ འདུ་བྱེད་དག་ཡིན་ཏེ།རླུང་ནི་ལུས་ཀྱི་ལས་འཇུག་པའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་ཀྱི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རྨོངས་པ་ལ་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་རླུང་དག་ཀྱང་འབྱུང་སྟེ། དེ་དག་གིས་ལུས་ཀྱི་ལས་ཉོན་མོངས་ པ་ཅན་འཇུག་པར་བྱེད་དོ།།ཇི་ལྟར་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་དབུགས་འབྱུང་བ་དག་གིས་ལུས་ཀྱི་ལས་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་གིས་ཀྱང་ངག་གི་ལས་འཇུག་པར་བྱེད་ལ། འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཀྱང་ཡིད་ཀྱི་ལས་འཇུག་པར་བྱེད་དེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དང་།ངག་གི་འདུ་བྱེད་དང་། ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཁམས་གང་ལ་གང་ཡོད་པའོ། །དེ་ལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ལས་གཉིས་ནི་ལས་ཁོ་ནས་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། འདུ་བྱེད་དང་སྲིད་པའོ། །གསུམ་ནི་ཉོན་ མོངས་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ།མ་རིག་པ་དང་། སྲེད་པ་དང་ལེན་པའོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་དངོས་པོས་བསྡུས་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡན་ལག་གཉིས་པོ་གང་དག་ལས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དེ་དག་ལས་གཅིག་ནི་འཕེན་པའི་ལས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ལས་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་འདུ་ བྱེད་རྣམས་སོ།།གཉིས་པ་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ལས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ལས་ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟ་སྟེ་སྲིད་པའོ། །དེ་ལ་ཡན་ལག་གསུམ་པོ་གང་དག་ཉོན་མོངས་པས་བསྡུས་པ་དེ་དག་ལས་གཅིག་ནི། འཕེན་པའི་ལས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟ་སྟེ་མ་རིག་པའོ། །གཉིས་པ་ ནི་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་ལས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ་སྲིད་པ་དང་ལེན་པའོ། །ཡན་ལག་ལྷག་མ་གང་དག་དངོས་པོས་བསྡུས་པ་དེ་དག་ལས་ཡང་ལག་གཉིས་ནི་མ་འོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤིའོ། །ཡན་ལག་ལྔ་ནི་མ་ འོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུས་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཚེ་འདི་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བའི་བར་དག་གོ། །གང་དག་སྔོན་གྱི་རྒྱུས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་སྟེ་ད་ལྟར་དམིགས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ འབྲས་བུ་བསྡུས་པའི་ཡན་ལག་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་བསྡུས་པ་དག་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མིང་དང་གཟུགས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་རེག་པ་དང་ཚོར་བའོ།

如果烦恼相应的错误认识是无明的话，那么诸如身见等五见，由于它们也是知的本性，知的实质不能同时具有两种相应，因此它们就不会与无明相应。
如果由贪等烦恼的力量使知成为愚痴的话，那么就成为由贪等的力量而成为愚痴，而不是由愚痴的力量和愚痴为先导而生起贪等烦恼。
如同与烦恼相应的智慧是由相应而成为有烦恼，而不是其本性如此一样，非愚痴的本性也不能说成是愚痴的本性，比如其他的心和心所法，非烦恼的本性而与烦恼相应的那些一样。
因此，应当视无明为心所法与心相应。
世尊说身行、语行、意行三种行，其中，入息和出息的风也是身行，因为风是身业运行的先导。应当视身业即是身行。如是，对于愚痴者也生起与身业相应的风，由此使有烦恼的身业运行。
如同入息出息使身业运行一样，寻伺也使语业运行，行也使意业运行，这一切总摄即是身行、语行、意行，是在何界有何者。
其中，十二支中的两支唯为业所摄，即行与有。三支为烦恼所摄，即无明、爱取。其余诸支应当视为事物所摄。
其中，两支为业所摄的那些中，一个是能引业所摄的业，即诸行。第二个是能生业所摄的业，即有。
其中，三支为烦恼所摄的那些中，一个是能引发能引业的，即无明。第二个是能引发能生业的，即爱取。
其余诸支为事物所摄的那些中，两支为未来苦所摄，即生与老死。五支为未来苦因所摄，即此世中由行缘识所有的，以及依识而有触缘受等。
由往昔因缘所成就，现在所缘异熟果所摄的五支，即是现在苦所摄，即识、名色、六处、触、受。

།དེ་ལ་ཡན་ལག་ལྔས་བསྡུས་པའི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་ཡན་ལག་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་ པ་མ་འོངས་པའི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འབྲས་བུར་བསྡུས་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།ཡན་ལག་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྒྱུར་བསྡུས་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །མི་ཤེས་པ་དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་གནས་ལྔ་བསྐྱེད་པ་ ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ་སོམ་ཉི་སྐྱེད་པ་དང་། སྲེད་པ་སྐྱེད་པ་དང་། གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་དད་པ་སྐྱེད་པ་དང་། ལྟ་བ་སྐྱེད་པ་དང་། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་སྐྱེད་པའོ། །དེ་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་སོགས་པ་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སོམ་ཉི་སྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སོམ་ཉི་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཅི་བདག་འདས་པའི་དུས་ན་མ་བྱུང་བར་གྱུར་ཏམ་སྙམ་པ་དུས་གསུམ་དག་ལ་འཇུག་པའི་སོམ་ཉི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ཁོ་ན་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་འདས་པའི་དུས་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ཡིན་ནོ། །མ་འོངས་པའི་དུས་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའ་ཡིན་ནོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང ཕྱི་མའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདས་པའི་དུས་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའ་ཡིན་ལ་མ་འོངས་པའི་དུས་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གང་གི་ཚེ་འདས་པའི་དུས་ལ་སོམ་ཉི་ཟ་བའི་སོམ་ཉི་དེ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་ཤེས་པས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་མ་འོངས་ པའི་དུས་ལ་སོམ་ཉི་ཟ་བའི་སོམ་ཉི་དེ་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའ་མི་ཤེས་པས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།ནང་ལ་སོམ་ཉི་ཟ་སྟེ་ཅི་ཞིག་ཡོད། ཅིར་འགྱུར། སེམས་ཅན་འདི་ག་ལས་འོངས། འདི་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་གང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་སྙམ་དུ་སོམ་ཉི་ཟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྔོན་གྱི་ མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་མི་ཤེས་པས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།ནང་མི་ཤེས་པ་དང་ཕྱི་རོལ་མི་ཤེས་པ་དང་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཡང་སྲིད་པ་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་དང་། དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་ དང་ལྡན་པ་དང་དེ་དང་དེར་མངོན་པར་དགའ་བའི་སྲིད་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་བསྐྱེད་དོ།།དེ་ལ་ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་ཤེས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་ཉིད་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་དྲག་པོ་དང་ཁྱབ་འཇུག་དང་སྐྱེ་དགུའི་བདག་ པོ་ལ་སོགས་པ་གནས་ངན་པ་དག་ལ་གུས་པ་དང་དད་པ་དང་མོས་པ་སྐྱེའོ།།སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་དང་ལམ་གྱི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་དག་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྟ་བ་བསྐྱེད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་དཀོན་མཆོག་རྣམས་མི་ཤེས་པ་དང་། བདེན་པ་རྣམས་མི་ཤེས་པས་ནི་ ལྟ་བའི་རྣམ་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བར་དག་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།སྦྱིན་པ་མེད་དོ། །མཆོད་སྦྱིན་མེད་དོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་དེ་ལྟར་ལྟ་ཞིང་། དེ་སྐད་སྨྲ་བའི་བར་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྒྱུ་དང་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དག་མི་ཤེས་པ་རྒྱ་ ཆེར་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་གསུངས་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བའི་ལམ་དང་།བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བའི་ཐབས་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། འདི་ལྟར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་འབྲས་བུ་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་རྣམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་པ་རྣམས་ནི།ཟས་མི་ཟ་བ་དང་མེར་འཇུག་པ་དང་། གཡང་སར་མཆོང་བ་ལ་སོགས་པ་ཐབས་མ་ཡིན་པ་དག་གིས་ཐབས་སུ་འདུ་ཤེས་ཤིང་མཐོ་རིས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་དག་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མ་རྟོགས་པའི་མི་ཤེས་ པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དགེ་སློང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པ་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ།འདི་ལྟར་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་མེད་པ་ནི་དེ་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།

对于这些，应当了知：由五支所摄的果以及由二支所摄的未来果，这两者合而为一即是缘起果聚。其余诸支应当了知是缘起因聚。
简而言之，应当了知无明产生五种情况：即产生怀疑、产生贪爱、产生对非处的信仰、产生邪见以及产生增上慢。
其中，对前际等的无知即是产生怀疑。其中怀疑是这样的：即如经中所说'我于过去是否存在'等关于三世的怀疑。
其中，过去时是前际，未来时是后际，现在时称为前际和后际，因为相对过去时是后际，相对未来时是前际。
其中，当对过去时生起怀疑时，应当了知此怀疑是由不知前际所产生。当对未来时生起怀疑时，应当了知此怀疑是由不知后际所产生。
对内生起怀疑：'是什么存在？将成为什么？这些众生从何处来？从这里死后将往何处去？'这样的怀疑，应当了知是由不知前际和后际所产生。
对内无知、对外无知以及对内外无知，是由对内外诸行产生后有、具有喜贪以及于彼彼处欢喜的有所产生。
其中，由于不知业和异熟以及业和异熟的关系，众生不了知业为自作，依此而对大自在天、遍入天、生主等恶处生起恭敬、信心和胜解。
应当了知不知佛等乃至道之究竟即是产生邪见，如是由于不知三宝和不知诸谛而产生六十二种邪见。
'无布施，无供养'等如是见解并作此说，应当了知即是邪见。
如经中广说的不知因和从因所生诸法以及善不善等的无明，即产生对往善趣之道和往善趣方便的增上慢。如是由于不如实了知善不善等诸法及所欲不欲诸果的人们，以断食、投火、跳崖等非方便认为是方便而追求生天。
不如实了知六触处的无明，即产生对获得沙门果的增上慢。如是无有通达六触处的智慧者，即会对此生起增上慢。

།དེ་ལ་མཐོ་རིས་ཀྱི་ཐབས་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་ དང་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ན་མ་རིག་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་བོ་འདི་དག་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སོམ་ཉི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྲེད་པའི་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་མོས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ལྟ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། །དེ་ལ་སོམ་ཉིའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་བྱིས་པ་ནི་སོམ་ཉི་ཐོབ་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་ཐོབ་པ་དང་། གཞན་གྱི་དྲིང་ལ་འཇོག་པ་དང་། གཞན་གྱིས་བཀྲི་བ་ཡིན་པས་ཚེ་འདི་ལ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་བདེ་བ་ལ་རེག་པ་མེད་པར་གནས་སོ། །སྲིད་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ནི་ཡང་འབྱུང་བས་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་དང་ན་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་འགྲུབ པར་བྱེད་དོ།།མོས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ནི་རྒྱུ་མེད་པའམ་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་ཡིན་པར་རྟོགས་ཤིང་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་མེད་པ་ཁོ་ནར་གནས་སོ། །ལྟ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ནི་ ཉེས་པ་སྤྱོད་པ་ལ་ཇི་འདོད་དགུར་འཇུག་ཅིང་ཕྱི་མ་ལ་ངན་སོང་བའི་སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ།།མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ནི་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་འབྲས་བུ་མེད་པ་དང་འབྲས་བུ་དང་བྲལ་བར་བྱེད་དོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་ འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྒྱས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།སའི་དངོས་གཞིར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པའི་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་གཞུང་ལྷག་མ་ནི་མི་སྣང་ངོ་། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་ལ་མཁས་པ་རྫོགས་སོ།། །། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པའི་སྤྱི་སྡོམ་ནི། ལུས་དང་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་དང་། །སྒོ་དབྱེ་བ་ནི་ཐ་མ་ཡིན། །གནས་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཞི་དེ་དང་དེ་ལ་རིགས་པ་དང་མི་འགལ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །གནས་མ་ཡིན་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཞི་དེ་དང་དེ་ལ་རིགས་པ་དང འགལ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ནི་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་གཉིས་ཀྱི་ལུས་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དོན་ཅིའི་ཕྱིར་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་གཉིས་ཀྱི་ཡང་ དག་པའི་ཐབས་ཤེས་པས་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་གཉིས་ལ་སྒོ་དུ་ཡོད་པར་བལྟ་བར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ནི་སྒོ་བཞི་ཁོ་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འགྲུབ་ པའི་སྒོ་དང་འགྲོགས་པའི་སྒོ་དང་ཐོབ་པའི་སྒོ་དང་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་སྒོས་སོ།།ཅིའི་ཕྱིར་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ཉིད་སྒོ་བཞིས་བསྟན་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དག་གི་སྒོ་ཀུན་ཏུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྣམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། འགྲུབ་ པའི་སྒོ་ལས་བརྩམས་ཏེ།དེས་མ་བསྡུས་པའི་རྣམ་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ཡོངས་སུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་དབང་པོའི་འཆོལ་བ་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་འཆོལ་བ་དང་། ཡོ་བྱད་འབྱུང་བའི་འཆོལ་བ་ལས་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་དབང་པོའི་འཆོལ་བ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། མིག་ གི་དབང་པོས་སྒྲ་དག་ཉན་པ་དང་།དྲི་དག་སྣོམ་པ་དང་། རོ་དག་མྱང་བ་དང་། རེག་བྱ་དག་རེག་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་མ་ཡིན། སྐབས་མ་ཡིན་ཏེ་གནས་མེད་དོ། །གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་ཡོད་དོ། །མིག་གི་དབང་པོ་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་རེ་རེ་ནས་ཕན་ཚུན་འཆོལ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།

对于对生天之方便生起增上慢者，以及对沙门果生起增上慢者，将这些合而为一称为增上慢。如是，无明能生起这五种烦恼，即：疑惑烦恼、贪爱烦恼、胜解烦恼、见解烦恼和增上慢烦恼。
其中，为疑惑烦恼所困扰的凡夫，因获得疑惑和犹豫，依赖他人，被他人所引导，故此生中无法触及苦乐。为贪爱烦恼所困扰者，将再次出生，感受生老病等诸苦。为胜解烦恼所困扰者，执著无因或不相应因如大自在天等为因，仅安住于无作者性中。
为见解烦恼所困扰者，随意造作过失，来世将感受恶趣之苦。为增上慢烦恼所困扰者，使作者之行为无果而离果。对缘起善巧之广分别，如地基本分中所说当知。缘起善巧之余下论典未见。缘起事善巧圆满。
处非处善巧总摄：身与遍说，开门为最后。何为处？答：于彼彼基础上不违正理者。何为非处？答：于彼彼基础上违背正理者，此为处非处二者之体。
世尊为何宣说处非处善巧？答：为显示烦恼与清净二者之正确方便知见不失故。当观察处非处二者有几门？答：有四门，即如世尊仅以四门说示处非处性，即：成就门、和合门、获得门与行为门。
为何以四门说示处非处性？答：为遍说一切种分别诸门故。何为彼等种类分别？从成就门开始，当说彼所未摄余种类。其分别当从根错乱、大种错乱、资具生起错乱观察。
其中根错乱为：眼根听闻声、嗅香、尝味、触物，此非处、非时、无有处。见诸色者，此有处。如眼根，余色根互相错乱之分别亦当如是观察。

།དེ་ལ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་འཆོལ་བ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། སས་ཆུའི་བྱ་བ་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། མེའི་བྱ་བ་དང་། རླུང་གི་བྱ་བ་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ ནི་གནས་མ་ཡིན་སྐབས་མ་ཡིན་ཏེ་གནས་མེད་དོ།།སས་སའི་བྱ་བ་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་གནས་ཡོད་དོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་ཕན་ཚུན་འཆོལ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡོ་བྱད་འབྱུང་བའི་འཆོལ་བ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ས་ བོན་གྱི་རིགས་གཞན་ལས་མྱུ་གུའི་རིགས་གཞན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་གནས་མ་ཡིན་སྐབས་མ་ཡིན་ཏེ་གནས་མེད་དོ།།དེ་དང་རིགས་མཐུན་པ་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་ཡོད་དོ། །བདག་གིས་རྭ་རྣམས་བཞོས་པ་ལས་འོ་མ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ གནས་མ་ཡིན་སྐབས་མ་ཡིན་ཏེ་གནས་མེད་དོ།།ནུ་མ་དག་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་ཡོད་དོ། །ཆུའི་བུམ་པ་བསྲུབས་པ་ལས་མར་སར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་མ་ཡིན་སྐབས་མ་ཡིན་ཏེ་གནས་མེད་དོ། །ཞོ་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་ཡོད་དོ། །བྱེ་མ་ དག་བཙིར་བ་ལས་ཏིལ་མར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་མ་ཡིན་སྐབས་མ་ཡིན་ཏེ་གནས་མེད་དོ།།ཏིལ་དག་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་ཡོད་དོ། །ཤིང་རློན་པ་གཙུབས་པ་ལས་མེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་མ་ཡིན་སྐབས་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ནི་གནས་ མེད་དོ།།ཤིང་སྐམ་པོ་དག་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་ཡོད་དེ། དེ་ལྟར་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དག་ནི་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྣམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གཉིས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གང་ཞེ་ན། སྣང་བ་དང་མུན་ པ་གཉིས་དུས་གཅིག་ནས་འགྲོགས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་མ་ཡིན་སྐབས་མ་ཡིན་ཏེ་གནས་མེད་དོ།།ཅིག་ཤོས་མེད་པར་གཅིག་པུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་ཡོད་དོ། །མེ་དང་ཆུ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་འགྲོགས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་མ་ཡིན་ སྐབས་མ་ཡིན་ཏེ་གནས་མེད་དོ།།གང་ཡང་རུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་ཡོད་དོ། །གཟུགས་འདུས་པ་གཉིས་ཡུལ་གཅིག་ཏུ་ཡུལ་མཚུངས་པར་གནས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་མ་ཡིན་སྐབས་མ་ཡིན་ཏེ་གནས་མེད་དོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་ ཡོད་དོ།།རིགས་མཐུན་པའི་སེམས་གཉིས་སམ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་འགྲོགས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་མ་ཡིན་སྐབས་མ་ཡིན་ཏེ་གནས་མེད་དོ། །རེ་རེ་ནས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་ཡོད་དོ། །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའམ་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ བའམ་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའམ།བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བའམ་རིགས་མི་མཐུན་པ་གཉིས་དུས་གཅིག་ཏུ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འགྲོགས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་མ་ཡིན་སྐབས་མ་ཡིན་ཏེ་གནས་མེད་དོ། །གང་ཡང་རུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ གནས་ཡོད་དོ།།འབྲས་བུ་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་འགྲོགས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་མ་ཡིན་སྐབས་མ་ཡིན་ཏེ་གནས་མེད་དོ། །གང་ཡང་རུང་བ་དེ་ནི་གནས་ཡོད་དེ། དེ་ལྟར་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དེ་ནི་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ གཉིས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྣམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསུམ་པ་ལས་བརྩམས་ནས་རྣམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མོ་གཤམ་ལས་བུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་མ་ ཡིན་སྐབས་མ་ཡིན་ཏེ་གནས་མེད་དོ།།མོ་གཤམ་མ་ཡིན་པ་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་ཡོད་དོ། །སྐྱེས་ནས་མ་ནིང་བུ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་མ་ཡིན་སྐབས་མ་ཡིན་ཏེ་གནས་མེད་དོ། །སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་ཡོད་དོ། །ལོང་བས་མིག་གིས་གཟུགས་ རྣམས་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་དང་།འོན་པས་རྣ་བས་སྒྲ་རྣམས་ཐོས་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྣ་རབ་ཏུ་ཉམས་པས་སྣས་དྲི་རྣམས་ཚོར་བར་འགྱུར་བ་དང་། ལྕེ་རབ་ཏུ་ཉམས་པས་ལྕེས་རོ་རྣམས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་མ་ཡིན་སྐབས་མ་ཡིན་ཏེ་གནས་མེད་དོ། །རབ་ཏུ་མ་ཉམས་ པས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་ཡོད་དོ།

关于大种的错乱是这样的：地界做水界的作用，或做火界的作用，或做风界的作用，这是不合理、不适宜的，是不可能的。地界做地界的作用，这是合理的。其余大种相互错乱的分类也应当如是观察。
关于资具生起的错乱是这样的：从一种种子生起另一种苗芽，这是不合理、不适宜的，是不可能的。从同类种子生起，这是合理的。从角挤出乳汁，这是不合理、不适宜的，是不可能的。从乳房出乳，这是合理的。搅动水瓶生出酥油，这是不合理、不适宜的，是不可能的。从酸奶生出，这是合理的。压榨沙子出芝麻油，这是不合理、不适宜的，是不可能的。从芝麻出油，这是合理的。摩擦湿木生火，这是不合理、不适宜的，是不可能的。从干木生火，这是合理的。如是诸如此类，应当观察为依第一种分别而作的合理与不合理的差别。
依第二种分别是什么呢？光明和黑暗同时并存，这是不合理、不适宜的，是不可能的。缺一而单独生起，这是合理的。火和水同时并存，这是不合理、不适宜的，是不可能的。任一单独存在，这是合理的。两个色法聚在同一处所共处，这是不合理、不适宜的，是不可能的。单一极微，这是合理的。
两个同类心或心所同时并存，这是不合理、不适宜的，是不可能的。各别生起，这是合理的。善与不善、善与无记、不善与无记，或苦与乐，或异类二法同时并存，这是不合理、不适宜的，是不可能的。任一单独存在，这是合理的。可意果与不可意果同时并存，这是不合理、不适宜的，是不可能的。任一单独存在，这是合理的。如是诸如此类，应当观察为依第二种分别而作的合理与不合理的差别。
依第三种分别合理与不合理的差别是什么呢？答：石女生子，这是不合理、不适宜的，是不可能的。从非石女生子，这是合理的。天生阉人生子，这是不合理、不适宜的，是不可能的。从男子生子，这是合理的。盲人以眼见色，聋人以耳闻声，鼻根毁坏者以鼻嗅香，舌根毁坏者以舌尝味，这是不合理、不适宜的，是不可能的。诸根未毁坏者能行其作用，这是合理的。

།ཚོགས་མ་བསགས་པས་ཚེ་འདི་ལ་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མངོན་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་མ་ཡིན་སྐབས་མ་ཡིན་ཏེ་གནས་མེད་དོ། །ཚོགས་བསགས་པས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་ཡོད་དོ། །འཕགས་པའི་ལམ་ མ་ཐོབ་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་དང་།རང་བྱང་ཆུབ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་མ་ཡིན་སྐབས་མ་ཡིན་ཏེ་གནས་མེད་དོ། །འཕགས་པའི་ལམ་ཐོབ་པས་གང་ཡིན་པ་ དེ་ནི་གནས་ཡོད་དོ།།མི་དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་སོང་བའི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ཁ་ཟས་རྩཝ་ལ་སོགས་པས་དུས་སྟོན་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ལྷ་མིའི་ཁམ་གྱི་ཟས་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་ཁམ་གྱི་ཟས་ཟ་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་མ་ཡིན་སྐབས་ མ་ཡིན་ཏེ་གནས་མེད་དོ།།དེ་ལས་བཟློག་པས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་ཡོད་དོ། །སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པའི་ལུས་མ་སྤངས་པར་མིའི་ལུས་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གང་ཡང་རུང་བའི་ལུས་མ་སྤངས་པར་གང་ཡང་རུང་བའི་ལུས་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་མ་ ཡིན་སྐབས་མ་ཡིན་ཏེ་གནས་མེད་དོ།།དེ་ལས་བཟློག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་ཡོད་དེ། དེ་ལྟར་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་ནི་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསུམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྣམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་བཞི་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྣམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། སས་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྤངས་ཏེ་ཁམས་གཞན་གྱི་མཚན་ཉིད་ལ་བརྟེན་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་མ་ཡིན་སྐབས་མ་ཡིན་ཏེ་གནས་མེད་དོ། །དེ་ལས་བཟློག་པས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་ཡོད་དོ། ། ས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་གཞན་དག་ཀྱང་ཅི་རིགས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་ཤིང་བྱུང་བ་ལྷའི་མིག་མ་ཐོབ་པས་ལྷའི་གཟུགས་དག་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་མ་ཡིན་སྐབས་མ་ཡིན་ཏེ་གནས་མེད་དོ། །མིའི་གཟུགས་དག་མཐོང བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་ཡོད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་དབང་པོ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཅི་རིགས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །བརྐམ་ཞིང་ཆགས་པས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པས་ཆགས་པ་དེ་མ་སྤངས་པར་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ལ་འཛིན་པ་མེད་པའི་སེམས་སུ་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་མ་ཡིན་ སྐབས་མ་ཡིན་ཏེ་གནས་མེད་དོ།།སྤངས་པས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་ཡོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་དག་གིས་ཀྱང་ཅི་རིགས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ལས་མ་སྤངས་པར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་ པ་བཞི་སྒོམ་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་མ་ཡིན་སྐབས་མ་ཡིན་ཏེ་གནས་མེད་དོ།།སྤངས་པས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་ཡོད་དོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་གཞན་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་རྩོད་པར་གྱུར་པ་རྩོད་པར་འདོད་པ་དང་།འགྱོད་པར་འདོད་པའི་སེམས་མ་སྤངས་ལ། བཞེད་པ་མེད་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་མ་ཡིན་སྐབས་མ་ཡིན་ཏེ་གནས་མེད་དོ། །སྤངས་པའམ་བཞེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་ ཡོད་དོ།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཐམས་ཅད་གཟིགས་པས་ཤེས་བྱ་ཆུང་ཟད་མི་མཁྱེན་པར་འགྱུར་བའམ་བསྙེལ་ངས་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པའི་སྤྱོད་པ་མཛད་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་མ་ཡིན་སྐབས་མ་ཡིན་ཏེ་གནས་མེད་དོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་ཞིང་ཐམས་ཅད་ གཟིགས་པ་མ་ཡིན་པས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་ཡོད་དོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སར་ཆུད་པར་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བསམ་པས་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་བའམ་བྱང་ཆུབ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་མ་ཡིན་སྐབས་མ་ཡིན་ཏེ་ གནས་མེད་དོ།

未积累资粮而在今生中能够现证有学和无学的解脱，这是不应理、不合时机的，这是不可能的。通过积累资粮而成就的，这是可能的。
未获得圣道而能现证涅槃、独觉菩提和无上正等正觉，这是不应理、不合时机的，这是不可能的。通过获得圣道而成就的，这是可能的。
畜生以草等为食物而能举行节日庆典，以及天人界的段食和色界、无色界的有情能食用段食，这是不应理、不合时机的，这是不可能的。与此相反的情况则是可能的。
未舍弃地狱众生之身而获得人身，同样，未舍弃任何一种身体而获得任何一种身体，这是不应理、不合时机的，这是不可能的。与此相反的情况则是可能的。
如是，应当了知这些类似的情况是依据第三种处非处思维而作的分类。
依据第四种处非处思维而作的分类是什么呢？
答：地界舍弃自相而依止其他界的特征，这是不应理、不合时机的，这是不可能的。与此相反的情况则是可能的。如同地界一样，其他大种界也应当如理了知。
生于欲界而未获得天眼通者能见到天界色相，这是不应理、不合时机的，这是不可能的。能见到人的色相，这是可能的。同样，对于其余诸根也应当如理了知。
被贪欲所压制而未断除贪欲时能对诸受用生起无执著心，这是不应理、不合时机的，这是不可能的。断除后则是可能的。同样，对于嗔恨和愚痴也应当如理了知。
未断除贪等烦恼和随烦恼的缠缚而能修习四念住，这是不应理、不合时机的，这是不可能的。断除后则是可能的。如同四念住一样，其他菩提分法也是如此。
与如来争论、想要争论和想要后悔的心未断除，而在如来不愿意时能见到如来，这是不应理、不合时机的，这是不可能的。断除后或如来愿意时则是可能的。
一切智者、一切见者对于所知有所不知或因忘失而行持非一切智的行为，这是不应理、不合时机的，这是不可能的。非一切智者、非一切见者则是可能的。
入菩萨地者对众生生起意乐性的损恼心或从菩提退转，这是不应理、不合时机的，这是不可能的。

།སར་ཆུད་པ་མ་ཡིན་པས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་ཡོད་དེ། དེ་ལྟར་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་ནི་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞི་པ་ལས་བརྩམས་ནས་རྣམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་གནས་བཞི་ དང་གནས་མ་ཡིན་པ་བཞི་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།ལྟོས་པའི་རིགས་པ་དང་བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་དང་འཐད་པས་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་སྔར་བསྟན་པའི་རིགས་པ་དེ་དག་དང་མི་འགལ་བར་སྟོན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་ཡིན་ནོ། །འགལ་བར་སྟོན་པ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་མ་ཡིན་ཏེ།གནས་བཞི་པོ་དེ་དག་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་བསྡུས་ན་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པ་ལ་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཙམ་དུ་འཇུག་པ་ཤེས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ལ། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པ་ནི་དེའི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ལ་མཁས་པའི རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་གཞུང་ལྷག་མ་ནི་མི་སྣང་ངོ་།།གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ལ་མཁས་པ་རྫོགས་སོ།། །།བམ་པོ་བཅུ་པ། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་སྡོམ་ནི། །དོན་དང་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཐ་མ་ཡིན། །དབང་པོའི་དོན་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དབང་པོའི་དོན་ནི་དབང་བྱེད་པའི་དོན་ཏོ། །ཅི་ཞིག་ཡོངས་སུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཞི་དེ་དང་དེ་ལ་ཆོས་དེ་དང་དེ་དག་གཙོ་བོར་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་དོན་དུའོ། །དབང་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པོ་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དྲུག་ནི་ཡུལ་འཛིན པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ།།གཉིས་ནི་རིགས་རྒྱུད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །གཅིག་ནི་འཚོ་བའི་དོན་དུ་ལས་ཀྱི་མཐའི་སྦྱོར་བ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །ལྔ་ནི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །གཞན་ ལྔ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ།།གསུམ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་དྲུག་ནི་ཡུལ་གསལ་བ་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལ་དབང་བྱེད་ པའི་དོན་གྱིས་སོ།།གཉིས་ནི་ཡུལ་བསྒྲིབས་པ་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །གཅིག་ནི་ཡུལ་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལ་མཐར་ཐུག་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །ལྔ་ནི་ཡུལ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་དབང་བྱེད་ པའི་དོན་གྱིས་སོ།།བརྒྱད་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་དྲུག་ནི་ཡུལ་ལ་ནང་དུ་ལྟ་བར་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །གཉིས་ནི་ཡུལ་ཕྱིར་བལྟས་པར་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལ་ དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ།།གཅིག་ནི་ལུས་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །ལྔ་ནི་ཡུལ་དང་ལུས་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །བརྒྱད་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པའི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་ལྔ་ནི་ལུས་མཛེས་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །གཅིག་ནི་ལུས་ལ་དབང་བསྒྱུར་བ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །གཅིག་ནི་ལུས་གནས་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ དོན་གྱིས་སོ།།གཉིས་ནི་ལུས་སྐྱེ་བ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །ལྔ་ནི་ལུས་ལ་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །བརྒྱད་ནི་ལུས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།

由于不是恢复，所以其存在处即为住处。如是，应当观察与此相应的是从处与非处的第四种分别开始的种类差别。
复次，总之应当观察四种处和四种非处，即：凡是不违背前述的观待道理、作用道理、证成道理和法性道理等道理的阐述，即是处。凡是相违的阐述，即是非处。
总摄四种处和四种非处，即成为八种处非处善巧。
问：缘起善巧与处非处善巧有何差别？答：缘起善巧是通过了知仅是因果的运作而区分，处非处善巧则是通过了知其无颠倒而区分。
关于处非处事善巧的剩余论述文字未见。处非处事善巧品终。
第十品。诸根的总摄为：义、安立及最后的差别。
问：什么是根的含义？答：根的含义是主导的含义。
问：为显示什么义而说？答：为显示彼彼所依中彼彼诸法为主要之义。
问：二十二根的安立如何？答：六根是以主导认识对境的含义而安立。二根是以主导种姓安立的含义而安立。一根是以主导为生活而作业的含义而安立。五根是以主导受用业果的含义而安立。其余五根是以主导世间清净的含义而安立。三根是以主导出世间清净的含义而安立。
另一种分类：六根是以主导受用明显境的含义而安立。二根是以主导受用隐蔽境的含义而安立。一根是以主导究竟受用境的含义而安立。五根是以主导由受用境所生的烦恼的含义而安立。八根是以主导清净的含义而安立。
另一种分类：六根是以主导内观受用境的含义而安立。二根是以主导外观受用境的含义而安立。一根是以主导受用身体的含义而安立。五根是以主导由受用境和身所生的烦恼的含义而安立。八根是以主导烦恼对治清净的含义而安立。
另一种分类：五根是以主导身体庄严的含义而安立。一根是以主导身体自在的含义而安立。一根是以主导身体住持的含义而安立。二根是以主导身体生起的含义而安立。五根是以主导对身体利害的含义而安立。八根是以主导身体解脱的含义而安立。

།གཞན་ཡང་རྣམ་གྲངས་སུ་ དྲུག་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ།།གཉིས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་སྐྱེ་བ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །གཅིག་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་གནས་པ་དང་འཆི་འཕོ་བ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །ལྔ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཡུལ་ལ་ ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ།།གཞན་ལྔ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་མངོན་པར་མཐོ་བའི་ཐབས་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །གསུམ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ངེས་པར་ལེགས་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ ཡང་དྲུག་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་ཁོ་ནས་སོ།།གཉིས་ནི་སེམས་ཅན་འཕེལ་བ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །གཅིག་ནི་སེམས་ཅན་འགྲིབ་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །ལྔ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་འབྱོར་པ་དང་ རྒུད་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ།།བརྒྱད་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་དྲུག་ནི་མིང་ནི་འདི་ཞེས་བྱ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སོ། །གཉིས་ནི་རིགས་ ནི་འདི་ཞེས་བྱ་རུས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སོ།།ལྔ་ནི་ཟས་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཟ་ཟ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་མྱོང་ཞེས་བྱ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སོ། །གཅིག་ནི་ཚེ་རིང་ཁྱད་ནི་འདི་ཙམ་ཞིག་།ཡུན་ནི་འདི་སྲིད་ཅིག་གནས་གནས། ཚེ་ནི་འདི་ཙམ་ཞིག་ ཐུབ་ཅེས་བྱ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་།དབང་པོ་དེ་དག་ནི་ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་ལ་སྤྱོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །བརྒྱད་ནི་དད་པ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་དང་ལྡན་པ་བརྩོན་འགྲུས་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཤེས་རབ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དང་འདི་ ལྟར་ནི་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟར་ནི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཏེ་དབང་པོ་དེ་དག་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྤྱོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་དྲུག་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོའི་སྒོ་བསྡམས་པ་ ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ།།གཉིས་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱིས་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་ཐོབ་པའི་སྐལ་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །གཅིག་ནི་དགེ་བའི་ཕྱོགས་འཕེལ་བ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །ལྔ་ནི་ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། ། ལྔ་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་ལ་སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །གསུམ་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱིས་འབྲས་བུ་འཐོབ་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །བར་སྡོམ་ནི། ཡུལ་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་སོགས་དང་། །གསལ་དང་ནང་དུ་བལྟས་པ་དང་། ། མཛེས་དང་སེམས་ཅན་རྣམ་གཉིས་དང་། །བཏགས་དང་བསྡམས་ལ་སོགས་པ་ཡིན། །མིག་གི་དབང་པོས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། གཟུགས་རྣམས་ལ་བལྟས་པ་དང་ལྟ་བར་འགྱུར་བའོ་། །དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའི་མཐར་ཐུག་པ་རྣམས་ཀྱི ལས་ཀྱང་ཅི་རིགས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།ཕོའི་དབང་པོ་དང་མོའི་དབང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ཆུང་མ་དང་བུ་དང་བུ་མོ་དང་ཕ་མ་དང་དེ་དང་འབྲེལ་པའི་གཉེན་འདབ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཀུན་ཏུ་སྣང་བར་བྱེད་དོ། །སྲོག་གི་དབང་པོས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། གསོན་པ་དང་འཚོ་བ་དང་ འདུག་པ་དང་སྡོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་བར་བྱེད་དོ།།ཚོར་བར་བསྡུས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། འབྱོར་པ་དང་རྒུད་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་དོ། །དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། བདེ་འགྲོར་སྐྱེ་ བ་དང་།མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ། །དབང་པོ་ཐ་མ་གསུམ་གྱིས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ཚེ་འདི་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་འཐོབ་པར་བྱེད་དོ།

又其他分类中，六根是由于能主宰显示有情之事物的意义。二根是由于能主宰有情之事物生起的意义。一根是由于能主宰有情之事物住世与死亡的意义。五根是由于能主宰受用有情境界的意义。其他五根是由于能主宰有情增上方便的意义。三根是由于能主宰有情决定善的意义而应当观察安立。
又其他分类中，六根唯由能主宰显示有情之事物的意义。二根是由于能主宰有情增长的意义。一根是由于能主宰显示有情衰减的意义。五根是由于能主宰显示有情兴衰的意义。八根是由于能主宰显示有情功德与过失的意义而应当观察安立。
又其他分类中，六根是依据'名为如是'而安立。二根是依据'种姓为如是，族系为如是'而安立。五根是依据'食用如是食物，感受如是苦乐'而安立。一根是依据'寿命长短为如是，时间住世为如是久，寿命能维持如是久'而安立。这些根是依据在家人方面而应当观察安立。八根是依据'具有如是信心，具有如是精进'乃至'具有如是智慧'以及'如是趣入，如是住于果位'而安立，这些根是依据出家人方面而应当观察安立。
又其他分类中，六根是由于能主宰瑜伽士护根门的意义。二根是由于能主宰具有为获得沙门果而出家之善缘的意义。一根是由于能主宰善法增长的意义。五根是由于能主宰正知而行的意义。五根是由于能主宰修习沙门果道的意义。三根是由于能主宰获得沙门果的意义而应当观察安立。
总摄颂曰：随入境界等，明了及内观，庄严及二种有情，假立及防护等。
问：眼根有何作用？答：见及将见诸色。如是乃至意根等诸根的作用也应当如理观察。
问：男根女根二者有何作用？答：显现摄持妻子儿女父母及其相关眷属。
问：命根有何作用？答：使其成为活着、生存、安住、存在之数。
问：摄于受的诸根有何作用？答：感受兴衰。
问：信等诸根有何作用？答：圆满善趣生及涅槃资粮。
问：最后三根有何作用？答：获得现世涅槃。

།དབང་པོ་དེ་དག་ལས་དུ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན། དུ་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དྲུག་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་ པ་ཡིན་ནོ།།ལྷག་མ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དུ་ཞིག་གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བདུན་ནོ། །དུ་ཞིག་སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཅིག་དང་གསུམ་གྱི་ཕྱོགས་སོ། །དུ་ཞིག་སེམས་ལས་བྱུང་བས་བསྡུས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བཅུ་དང་གསུམ་གྱི་ ཕྱོགས་སོ།།དུ་ཞིག་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཅིག་གོ། །དུ་ཞིག་འདུས་བྱས་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཐམས་ཅད་འདུས་བྱས་ཡིན་ཏེ། དབང་པོ་ལ་འདུས་བྱས་མ་ཡིན་པ་ནི་མེད་དོ། །ཕོའི་དབང་པོ་དང་མོའི་དབང་པོ། དབང་པོ་གང་གི་ཆ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ལུས་ཀྱི་དབང་པོའིའོ། །དབང་པོ་ཐ་མ་གསུམ་གང་གི་ཆ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དགུའི་སྟེ་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། དད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱིའོ། །སྲོག་གི་དབང་པོ་གང་གི་ཆ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གང་གི་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་དེ ནི་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་དུས་ངེས་པ་ལ་གདགས་པའི་ཕྱིར་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དུ་ཞིག་དགེ་བ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བརྒྱད་དམ་ལྔའམ་དྲུག་གི་ཕྱོགས་སོ། །དུ་ཞིག་མི་དགེ་བ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དྲུག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ། །དུ་ཞིག་ལུང་དུ་ མ་བསྟན་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། བརྒྱད་དང་ལྔའི་ཕྱོགས་སོ། །དུ་ཞིག་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཅིག་དང་བཅུའི་ཕྱོགས་སོ། །དུ་ཞིག་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བཅུ་གཅིག་དང་བཅུའི་ཕྱོགས་སོ། །དུ་ཞིག་རྣམ་པར་ སྨིན་པ་དང་བཅས་པའི་གྲོགས་དག་ཡིན་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། ཐ་མ་གསུམ་སྟེ། ལྷ་དང་མིའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཤིན་ཏུ་གསལ་ཞིང་ངེས་པའི་དོན་གྱིས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འདོད་པའི་གྲོགས་དག་ཡིན་ནོ། །དུ་ཞིག་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཅིག་དང་དགུའི་ཕྱོགས་སོ། །དུ་ཞིག་གི་ ས་བོན་དག་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། ཐམས་ཅད་ཀྱིའོ། །དུ་ཞིག་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བཅུ་གཉིས་དང་དགུའི་ཕྱོགས་སོ། །དུ་ཞིག་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཐམས་ཅད་ཁོ་ན་སྟེ་ས་བོན་གྱིས་བསྡུས་པའི་རྣམ་པར་ སྨིན་པ་ལས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དུ་ཞིག་འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བཞི་དང་བཅོ་ལྔའི་ཕྱོགས་སོ། །དུ་ཞིག་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བཅོ་ལྔའི་ཕྱོགས་སོ། །དུ་ཞིག་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དབང་པོ་བརྒྱད་ ཀྱི་ཕྱོགས་སོ།།དུ་ཞིག་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གསུམ་དང་དགུའི་ཕྱོགས་སོ། །དུ་ཞིག་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་ས་ལ་དམིགས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། བཅུ་གཅིག་གོ། །གལ་ཏེ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ནི་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཡོད་ན། དེ་ལྟ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་ དང་པོ་བཞིན་དུ་དགའ་བ་དང་བཅས་པར་རྣམ་པར་མི་གཞག་ཅེ་ན།སྨྲས་པ། དེ་ན་དགའ་བ་གཡོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ན་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་བའི་ལུང་གང་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་ན་དགེ་སློང་དབེན་བ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་། བདེ་བས་ལུས་ དེ་ཉིད་མངོན་པར་རླན་པར་བྱེད།ཡོངས་སུ་རླན་པར་བྱེད། ཡོངས་སུ་ཁྱབ་པར་བྱེད། ཡོངས་སུ་ཚིམ་པར་བྱེད་དེ། དེའི་ལུས་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བས་མ་ཁྱབ་པ་དང་ཁྱབ་པར་བྱ་བ་ཆུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ་སྟེ། དེ་ལ་རྣམ་ གྲངས་དང་པོ་དག་གིས་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་གནས་སྐབས་བསྟན་ཏོ།།རྣམ་གྲངས་ཐ་མས་ནི་དངོས་གཞིའི་གནས་སྐབས་བསྟན་ཏོ། །བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་ན་དབང་པོ་དུ་དག་དམིགས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། བཅོ་བརྒྱད་དོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་ན་ཡང་དེ་དག་ཉིད་དོ། ། བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་ན་དབང་པོ་དུ་དག་དམིགས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། བཅུ་བདུན་ནོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་ན་ནི་བཅུ་དྲུག་གོ། །ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་ན་དབང་པོ་དུ་དག་དམིགས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། བཅུ་གཅིག་གོ།

问：在这些根中有多少是实有的？有多少不是实有的？答：六个是实有的，其余的不是实有的。
问：有多少是色所摄的？答：七个。问：有多少是心所摄的？答：一个和三分。问：有多少是心所法所摄的？答：十个和三分。
问：有多少是不相应法？答：一个。问：有多少是有为法？答：全部都是有为法，根中没有无为法。
问：男根和女根是哪个根的部分？答：是身根的部分。问：最后三根是哪些根的部分？答：是九根的部分，即意根、信等五根、乐根、喜根和舍根。
问：命根是哪个根的部分？答：不是任何根的部分，因为它是由前世业力所引发的确定时限而假立的有法。
问：有多少是善法？答：八个或五个或六分。问：有多少是不善法？答：六分之一。问：有多少是无记法？答：八个和五分。
问：有多少有异熟？答：一个和十分。问：有多少无异熟？答：十一个和十分。问：有多少是异熟相应？答：最后三个，因为天人的异熟极为明显且确定，所以是所欲异熟的助伴。
问：有多少是异熟？答：一个和九分。问：哪些根的种子是异熟？答：一切根的种子都是。问：有多少不是异熟？答：十二个和九分。
问：有多少是从异熟生的？答：全部都是，因为都是由种子所摄的异熟所成就的。
问：有多少属于欲界？答：四个和十五分。问：有多少属于色界？答：十五分。问：有多少属于无色界？答：八根分。
问：有多少是不相应的？答：三个和九分。问：有多少缘于未至定地？答：十一个。
问：如果未至定有喜根，为什么不像初禅那样安立为有喜？答：因为在那里喜是动摇的。
问：有什么经证能证明那里有喜？答：世尊说：'比丘于此，以离生喜乐润泽其身，遍满浸透，令身充满，无有任何一处不为离生喜乐所遍满。'其中第一种说法显示未至定的状态，最后的说法显示根本定的状态。
问：初禅地有多少根？答：十八根。第二禅地也是同样的根。
问：第三禅地有多少根？答：十七根。第四禅地有十六根。
问：空无边处地有多少根？答：十一根。

། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་ན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་དང་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་ན་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་ན་དབང་པོ་དུ་དག་དམིགས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། བརྒྱད་དོ། །བསམ གཏན་དང་པོའི་སས་བསྡུས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ཟག་པ་དང་བཅས་པའམ།ཟག་པ་མེད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྣམ་པ་གཉི་གར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བསམ་གཏན་དང་པོའི་སས་བསྡུས་པ་དག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སའི་བར་གྱིས་བསྡུས་པ་དག་ ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ།།འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སས་བསྡུས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ནི་རིགས་ལས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཏུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རྒྱུད་ལས་ནི་རྣམ་པ་གཉི་གར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཟག་པ་མེད་པ་དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལས་རིག་པར་ བྱའོ།།ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་ཤིང་བྱུང་བ་དབང་པོ་དུ་དག་དང་ལྡན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་ པ།སྲིད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཐམས་ཅད་དང་ངོ་། །སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་སྐྱེས་པ་དུ་དག་དང་ལྡན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བརྒྱད་དང་ནི་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་དང་ས་བོན་ལས་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ལས་གསུམ་མ་གཏོགས་པ་དག་དང་ནི་ལྡན་པའང་ཡོད། མི་ལྡན་པའང་ཡོད་ དོ།།གསུམ་དང་ནི་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ལས་ནི་མི་ལྡན་པ་ཡིན་ལ་ས་བོན་ལས་ནི་གལ་ཏེ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ན་ནི་ལྡན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་ན་ནི་མི་ལྡན་ནོ། །གཞན་གསུམ་དང་ནི་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ལས་ནི་མི་ལྡན་ནོ། ། ས་བོན་ལས་ནི་ལྡན་ནོ། །སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་སྐྱེས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཅིག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བའི་དུད་འགྲོ་རྣམས་དང་ཡི་དྭགས་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་འདྲེན་མར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་རྣམས་ལ་ནི་ཐ་མ་གསུམ་དང་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ལས་ལྡན་པར བལྟ་བར་བྱའོ།།མིར་སྐྱེས་བ་དབང་པོ་དུ་དག་དང་ལྡན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སྲིད་པ་ལས་ནི་ཐམས་ཅད་དང་ངོ་། །མིར་སྐྱེས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལྷར་སྐྱེས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །དབང་པོ་མ་ཚང་བ་དབང་པོ་དུ་དག་དང་ལྡན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ལྔ་མ་གཏོགས་པར་སྲིད་པ་ལས་དེ་ལས་གཞན་པ་དག་དང་ངོ་། ། དབང་པོ་ཚང་བ་ནི་སྲིད་པ་ལས་ཐམས་ཅད་དང་ངོ་། །ཟ་མ་དུ་དང་ལྡན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ལྔ་མ་གཏོགས་པར་སྲིད་པ་ལས་དེ་ལས་གཞན་པ་ཐམས་ཅད་དང་ངོ་། །བུད་མེད་དུ་དག་དང་ལྡན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སྲིད་པ་ལས་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་དང་ངོ་། །སྐྱེས་པ་དུ་དག་དང་ལྡན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སྲིད་པ་ལས་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ཁོ་ན་དང་ངོ་། །མཚན་གཉིས་པ་དུ་དག་དང་ལྡན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སྲིད་པ་ལས་བཅུ་དགུ་དང་ངོ་། །དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆད་པ་དུ་དག་དང་ལྡན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བརྒྱད་མ་གཏོགས་པར་སྲིད་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་དག་དང་ངོ་། །དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་ཆད་པ་དུ་དང ལྡན་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། སྲིད་པ་ལས་ཐམས་ཅད་དང་ངོ་། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དུ་དག་དང་ལྡན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གསུམ་མ་གཏོགས་པར་སྲིད་པ་ལས་བཅུ་དགུ་དང་ངོ་། །བདེན་པ་མཐོང་བ་དུ་དག་དང་ལྡན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སྲིད་པ་ལས་ཐམས་ཅད་དང་ངོ་། །སློབ་པ་དུ་དག་དང་ལྡན་ཞེ་ ན།སྨྲས་པ། སྲིད་པ་ལས་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་དང་ངོ་། །མི་སློབ་པ་དུ་དག་དང་ལྡན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སྲིད་པ་ལས་བཅུ་དགུ་དང་ངོ་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དུ་དག་དང་ལྡན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སྲིད་པ་ལས་ཉི་ཤུ་དང་ངོ་། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དུ་དག་དང་ལྡན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སྲིད་པ་ལས་ཉི་ཤུ་ཁོ་ན་དང་ངོ་། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་ པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།

如同在无边虚空处地中那样，在识无边处地和无所有处地中也应当如是观察。
在非想非非想处地中有几根可得？答：八根。
初禅地所摄诸根应说为有漏还是无漏？答：应说为二种。
如同初禅地所摄那样，乃至无所有处地所摄诸根也是如此。
非想非非想处地所摄诸根，就种类而言应说为有漏，就相续而言应说为二种。
应当了知那些无漏根是从烦恼解脱而来。
如同有漏和无漏那样，应当观察应断和不应断、世间和出世间也是如此。
生于欲界者应说具足几根？答：就生有而言具足一切根。
地狱众生具足几根？答：八根是从生起和种子而具足。
其余诸根除去三根外，或具足或不具足。
三根从生起则不具足，从种子则若是当般涅槃法者则具足，若非当般涅槃法者则不具足。
其他三根从生起则不具足，从种子则具足。
如同地狱众生那样，对于纯苦的旁生和饿鬼也应当如是观察。
对于苦乐交杂受用者，应当观察具足最后三根和生起。
人生者具足几根？答：从生有而言具足一切根。
如同人生者那样，天生者也是如此。
根不具足者具足几根？答：除去五根外从生有具足其余诸根。
根具足者从生有具足一切根。
黄门具足几根？答：除去五根外从生有具足其余一切根。
女人具足几根？答：从生有具足二十一根。
男人具足几根？答：从生有唯具足二十一根。
二形人具足几根？答：从生有具足十九根。
断善根者具足几根？答：除去八根外从生有具足其余诸根。
未断善根者具足几根？答：从生有具足一切根。
凡夫具足几根？答：除去三根外从生有具足十九根。
见谛者具足几根？答：从生有具足一切根。
有学具足几根？答：从生有具足二十一根。
无学具足几根？答：从生有具足十九根。
为证预流果而修行者具足几根？答：从生有具足二十根。
预流果者具足几根？答：从生有唯具足二十根。
如同预流果者那样，一来果向、一来果、不还果向也应当如是观察。

།ཕྱིར་མི་འོང་བ་དུ་དག་དང་ལྡན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སྲིད་པ་ལས་བཅུ་དགུ་དང་ངོ་། །ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དགྲ་ བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པའང་དེ་བཞིན་ནོ།།དགྲ་བཅོམ་པ་དབང་པོ་དུ་དག་དང་ལྡན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སྲིད་པ་ལས་བཅུ་དགུ་ཁོ་ན་དང་ངོ་། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་དབང་པོ་དུ་དག་དང་ལྡན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སྲིད་པ་ལས་བཅོ་བརྒྱད་དང་ངོ་། ། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་དབང་པོ་དུ་དག་དང་ལྡན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སྲིད་པ་ལས་བཅུ་གཅིག་དང་ངོ་། །འདོད་པའི་ཁམས་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་དེ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་ན། དབང་པོ་དུ་དག་ནི་སྤོང་བར་བྱེད། དུ་ནི་འཐོབ་པར་བྱེད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། རེ་ཞིག་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ནི་སྲིད པ་ལས་མ་ཚང་བ་རྣམས་སྤོང་བར་བྱེད་ཅིང་མ་ཚང་བ་རྣམས་འཐོབ་པར་བྱེད་པ་དང་།མ་ཚང་བ་རྣམས་སྤོང་བར་བྱེད་ཅིང་ཚང་བ་རྣམས་འཐོབ་པར་བྱེད་པ་དང་། ཚང་བ་རྣམས་སྤོང་བར་བྱེད་ཅིང་མ་ཚང་བ་རྣམས་འཐོབ་པར་བྱེད་པ་དང་། དམན་པ་རྣམས་སྤོང་བར་བྱེད་ཅིང་། དམན་པ་རྣམས་འཐོབ་ པར་བྱེད་པ་དང་།དམན་པ་རྣམས་སྤོང་བར་བྱེད་ཅིང་། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་རྣམས་འཐོབ་པར་བྱེད་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་རྣམས་སྤོང་བར་བྱེད་ཅིང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་རྣམས་འཐོབ་པར་བྱེད་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་རྣམས་སྤོང་བར་བྱེད་ཅིང་། དམན་པ་རྣམས་འཐོབ་པར་ བྱེད་དོ།།ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་སྲོག་གི་དབང་པོ་གཉིས་ཀྱི་དམན་པ་དང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་སྤོང་བ་དང་འཐོབ་པར་བྱེད་པ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཚོར་བའི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་དམན་པ་དང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་སྤོང་བ་དང་འཐོབ་པར་བྱེད་པ་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུའི་བྱེ་ བྲག་ལས་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།དབང་པོ་དགེ་བ་རྣམས་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ལས་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་འཐོབ་ཅིང་སྔོན་གྱི་དམན་པ་སྤོང་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་སྤོང་ཞིང་དམན་པ་འཐོབ་པ་སྐྱེ་བ་ལས་ནི་མེད་དེ་ལོག་པའི་སྦྱོར་བ་ མེད་པར་བྱེད་དོ།།དབང་པོ་ཐ་མ་གསུམ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་བ་དང་མི་མཐུན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་ན་དབང་པོ་དུ་དག་ནི་སྤོང་བར་བྱེད། དུ་དག་ནི་འཐོབ་པར་བྱེད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ས་འོག་མ་པའི་ དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་སྤོང་བར་བྱེད་ལ།ས་གོང་མ་པའི་ཐམས་ཅད་ནི་སྲིད་པ་ལས་འཐོབ་པར་བྱེད་དོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་ན་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་ན་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ནས་ཤི་ འཕོས་ནས་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་ན་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།།དབང་པོ་ཐ་མ་གསུམ་ནི་དགེ་སློང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུའི་སྦྱོར་བ་ཐོབ་པ་ལས་དམིགས་པར་འགྱུར་གྱི་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྔོན་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་འདིར་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཆེས་གསལ་བ་དག་འབྱུང་བར་ འགྱུར་ཞིང་།ཆེས་འོད་གསལ་བར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པ་དག་ཡིན་ནོ། །བར་སྡོམ་ནི། ལས་དང་རྫས་དང་གཟུགས་སོགས་དང་། །དགེ་ལ་སོགས་དང་རྣམ་སྨིན་དང་། །ཁམས་དང་ས་དང་འཐོབ་པ་དང་། །འཆི་འཕོ་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན། །དབང་པོ་དུ་ཞིག་ ཡུལ་གྱི་དོན་དང་ལྡན་པ་དག་ཡིན་ལ་དུ་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ནི་དོན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ་གཅིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དུ་ཞིག་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་དོན་ལ་འཇུག་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། གཟུགས་ཅན་དང་པོ་བདུན་ནོ། །དུ་ཞིག་གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་ ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་དོན་ལ་འཇུག་ཅེ་ན།སྨྲས་པ། དེ་ལས་གཞན་པ་ལྷག་མ་རྣམས་སོ། །དོན་དང་བཅས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་ལས་དབང་པོ་ལྔའི་དོན་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་ལྔའོ། །དབང་པོ་དྲུག་པའི་དོན་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ། །ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་གཉིས་ཀྱི་དོན་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རེག་བྱས་བསྡུས་པ་ཁོ་ནའི་ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་ཕན་ཚུན་འཁྲིག་པའི་སྦྱོར་བའོ།

问:不还果具有几种根?答:有十九种有漏根。如同不还果,阿罗汉向也是如此。
问:阿罗汉具有几种根?答:唯有十九种有漏根。
问:生于色界者具有几种根?答:有十八种有漏根。
问:生于无色界者具有几种根?答:有十一种有漏根。
问:从欲界死后生于欲界时,舍弃几种根,获得几种根?答:首先,对于有色根,舍不圆满而得不圆满者,舍不圆满而得圆满者,舍圆满而得不圆满者,舍劣而得劣者,舍劣而得胜者,舍胜而得胜者,舍胜而得劣者。
意根和命根的劣胜舍得也应如是观察。
受根的劣胜舍得也应随异熟果差别如是观察。
善根则应观察从因同类果中获得越来越殊胜者而舍弃前劣。从生起而言,不会舍胜得劣,因为不作相违行。
最后三根完全与生起不相应。
问:从欲界死后生于色界时,舍弃几种根,获得几种根?答:舍弃下地的一切根,获得上地的一切有漏根。
如同从欲界死后生于色界,生于无色界时也是如此。从色界死后生于无色界时也是如此。
最后三根是从获得比丘行果的修行而现起,而非从死生。由先前修习力增长,此处因同类更为明显而生起,因为生起更为明净,异熟果是作为缘起者。
偈颂总结:业及事与色等,善等及异熟,界地与获得,死生唯如是。
问:几种根具有境界对象,几种没有?答:二十一根具有对象,一根没有。
问:几种与非色法同时趣入对境?答:前七种色根。
问:几种与色法和非色法同时趣入对境?答:除此之外的其余诸根。
问:在具有对境的根中,五根的对境是什么?答:色等各自决定的五境。
问:第六根的对境是什么?答:一切法。
问:男女根二者的对境是什么?答:唯有触所摄的男女根互相交合。

།ཚོར་བའི་དབང་པོ་ལྔའི་དོན་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་བཏང སྙོམས་ཀྱི་གནས་ལྟ་བུ་དག་སྟེ་དབང་པོ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྣམས་སོ།།དད་པའི་དབང་པོའི་དོན་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སྤང་བར་བྱ་བ་དང་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ལོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོའི་དོན་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་གཉིས་ཁོ་ན་འཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་ཞུམ་པ་མེད་པ་དང་། སྤང་ བར་བྱ་བ་ལ་ཞུམ་པ་མེད་པའོ།།དྲན་པའི་དབང་པོའི་དོན་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མཉན་པ་དང་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པ་ངེས་པར་འཛིན་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོའི་དོན་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ངོ་། །ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོའི་དོན་ གང་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། ཤེས་བྱའི་དེ་ཁོ་ནའོ། །མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོའི་དོན་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་བརྩོན་པ་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། སྦྱོར་བའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་པོ་ལྔའི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་འདིའི་དོན་ཡིན་པར་ བལྟ་བར་བྱའོ།།ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོའི་དོན་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ནས་བཟུང་སྟེ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བར་དུ་དབང་པོ་ལྔའི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་འདིའི་དོན་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོའི་དོན་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མི་སློབ་པའི་ལམ་ནས་བཟུང་སྟེ། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་བར་དུ་དབང་པོ་ལྔའི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་འདིའི་དོན་གང་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དུ་ཞིག་གཟུགས་ཅན་དག་ཡིན་ལ་དོན་ཀྱང་གཟུགས་ཅན་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བདུན་ནོ། དུ་ཞིག གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དག་ཡིན་ལ།དོན་ནི་གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སྲོག་གི་དབང་པོ་མ་གཏོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །དུ་ཞིག་གཟུགས་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དག་ཡིན་ལ། དོན་ཀྱང་ གཟུགས་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའང་མ་ཡིན་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། སྲོག་གི་དབང་པོ་དེ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་བཏགས་པའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུ་ཞིག་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་དག་ཡིན་ལ་དོན་ཀྱང་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་བསྟན་དུ་མེད་པ་ དག་ཡིན་ཏེ།གཟུགས་ཅན་གཅིག་དང་ལྷག་མ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་ནི་དོན་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དུ་ཞིག་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཡིན་ལ་དོན་ཀྱང་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཟུགས་ཅན་བདུན་ནོ། །ལྷག་མ་གཟུགས་ ཅན་མ་ཡིན་པ་ཐོགས་པ་མེད་པ་དང་བསྟན་དུ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།།དུ་ཞིག་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཡིན་ལ་དོན་ཀྱང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བདུན་ཁོ་ནའོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ལས་ཐ་མ་གཉིས་མ་གཏོགས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བའི་ དབང་པོ་གཉིས་མ་གཏོགས་པ་དག་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་དག་ཡིན་ལ་དོན་ཀྱང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་དག་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་དག་ཡིན་ལ་དོན་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ་དོན་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་དང་ཐག་རིང་ཞིང་འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། དགེ སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་དང་ཐག་ཉེ་ཞིང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།དུ་ཞིག་འདུས་བྱས་དག་ཡིན་ལ་དོན་ཀྱང་འདུས་བྱས་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་འདུས་བྱས་ཡིན་ཏེ་བརྒྱད་ནི་དོན་ཀྱང་འདུས་བྱས་ དག་ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་གཞན་པ་དག་ནི་དོན་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་པ་དག་ཡིན་ནོ།

问：五受根的对境是什么？答：如同乐、苦、喜、忧、舍的境界，即是六根的对境。
问：信根的对境是什么？答：是应当断除和应当获得的对境。
问：精进根的对境是什么？答：对于这两者，即是对于应获得的不怯懦，对于应断除的不怯懦。
问：念根的对境是什么？答：是对闻思修的坚持。
问：定根的对境是什么？答：是止观。
问：慧根的对境是什么？答：是所知的真实性。
问：未知当知根的对境是什么？答：从对真理证悟的精进、对善法的欲求开始，乃至一切加行道，应当了知此根的对境即是五根的对境。
问：已知根的对境是什么？答：从预流果开始直至金刚喻定，应当了知此根的对境即是五根的对境。
问：具知根的对境是什么？答：从无学道开始直至无余涅槃界，应当了知此根的对境即是五根的对境。
问：几种是有色且对境也是有色？答：七种。
问：几种是无色而对境是有色与无色？答：除命根外的其余一切。
问：几种既非有色也非无色，且对境也既非有色也非无色？答：即是命根，因为是假立法。
问：几种是可示现且对境也是可示现？答：一切皆是不可示现，其中一个有色根及其余无色根的方面，其对境是可示现的。
问：几种是有碍且对境也是有碍？答：七种有色根。其余无色根是无碍且不可示现的方面。
问：几种是有漏且对境也是有漏？答：仅七种。除最后二根及苦根、忧根外的其余诸根，是有漏无漏，其对境也是有漏无漏。
苦根是有漏无漏，而其对境是有漏。忧根是有漏，而其对境是有漏无漏。
未知当知根中，远离沙门果位且是世间分别的是有漏，接近沙门果位且是出世间分别的是无漏。
问：几种是有为且对境也是有为？答：一切皆是有为，其中八种的对境也是有为。除此之外的对境是有为无为。

།དུ་ཞིག་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཡིན་ལ་དོན་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིའང་བལྟ་བར་བྱའོ། ། ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པ་དང་ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་བསྟན་པ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དུ་ཞིག་འདས་པ་དག་ཡིན་ལ་དོན་ཀྱང་འདས་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་མ་གཏོགས པ་དེ་ལས་གཞན་པ་དོན་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ།།གཟུགས་ཅན་རྣམས་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་ནི་འདས་པ་དག་ཡིན་ཡང་དོན་ནི་འདས་པ་དག་མ་ཡིན་ནོ། །དུ་ཞིག་འདས་པ་དག་ཡིན་ལ་དོན་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་ ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ།། དེ་དག་ཉིད་འདས་པ་དག་ཡིན་ལ་དོན་ནི་མ་འོངས་པ་དག་ཡིན་པར་ཡང་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་དག་ཉིད་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དག་ཡིན་ལ་དོན་འདས་པ་དག་དང་དོན་མ་འོངས་པ་དག་ཡིན་པར་ཡང་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་དག་ཉིད་ད་ལྟར་གྱི་དག་ཡིན་ལ། དོན་ཡང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དག་ཡིན་པར་ཡང་བལྟ་བར་བྱའོ། ། གཟུགས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་དང་སྔར་བསྟན་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ནི་ད་ལྟར་དག་ཡིན་ལ། དོན་ཡང་ད་ལྟར་ལྡན་པ་དག་ཡིན་པར་ཡང་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་དག་ཉིད་མ་འོངས་པ་དག་ཡིན་ལ་དོན འདས་པ་དག་དང་དོན་མ་འོངས་པ་དག་དང་།དོན་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དག་ཡིན་པར་ཡང་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། གཟུགས་ཅན་རྣམས་ནི་མ་འོངས་པ་དག་ཡིན་ཡང་དོན་ནི་མ་འོངས་པ་དག་མ་ཡིན་ནོ། །དུ་ཞིག་འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་དག་ཡིན་ལ་དོན་ཀྱང་འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བཞིའོ། །དབང་པོ་གཉིས་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་དག་ཡིན་ལ་དོན་ནི་འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་དག་ཡིན་ནོ། །གསུམ་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་དག་ཡིན་ལ་དོན་ཡང་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་དག་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན པ་དག་ཡིན་ལ་དོན་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ཡིན་ནོ།།བདུན་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ཡིན་ལ། དོན་ཀྱང་དེ་དག་ཉིད་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གཅིག་ནི་གཟུགས་དང་ ལྡན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ལ་དོན་ནི་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ནོ།།གཉིས་ནི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ཡིན་ལ་དོན་ནི་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ཡིན་ནོ། །དུ་ཞིག་དགེ་བ་དག་ཡིན་ལ་དོན་ཀྱང་དགེ་བ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བརྒྱད་ ནི་དགེ་བ་དག་ཡིན་ལ་དོན་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་ཡིན་ནོ།།ལྔ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་ཡིན་ལ་དོན་ཀྱང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཡིན་ལ་དོན་ནི་དགེ་བ་དང་མི་ དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ལྔ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་ཡིན་ལ་དོན་ཀྱང་ལུང་དུ་མ་བརྟན་པ་དག་ཡིན་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་ལ་ཡིན་ལ་དོན་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་ཡིན་ནོ། །དུ་ཞིག་སློབ་པ་དག་ཡིན་ལ་དོན་ཀྱང་སློབ་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དགུ་ནི་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དང་སློབ་པའང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པའང་མ་ཡིན་པ་དག་ཡིན་ལ་དོན་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་ཅར་ཡིན་ནོ། །བདུན་ནི་སློབ་པའང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པའང་མ་ཡིན་པ་དག་ཡིན་ལ་དོན་ཀྱང་དེ་དག་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ཡིན་ལ་དོན་ནི་སློབ་པའང མ་ཡིན་མི་སློབ་པའང་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ནོ།།གཅིག་ནི་སློབ་པ་དང་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པའང་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ལ། དོན་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ནི་སློབ་པ་དག་ཡིན་ལ། དོན་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ནི་མི་སློབ་པ་ཡིན་ལ་དོན་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ ཆར་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།དུ་ཞིག་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཡིན་ལ་དོན་ཀྱང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བཅུ་བཞིའི་ཕྱོགས་གཅིག་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

有多少是有烦恼的，其义也是有烦恼的呢？答曰：如前所说有漏的，这里也应当如是观察。有资具的、依于执著的、世间的、出世间的教法也应当如是观察。
有多少是过去的，其义也是过去的呢？答曰：除了色根和苦根之外，其余有义的一部分。色根和苦根虽是过去的，但其义不是过去的。
有多少是过去的，其义是现在的呢？答曰：如前所说的那些的一部分。应当观察那些自身是过去的而义是未来的。也应当观察那些自身是现在的而义是过去的和未来的。也应当观察那些自身是现在的而义也是现在的。
一切色根、苦根和前面所说的那些的一部分是现在的，其义也是现在的，也应当如是观察。应当观察那些自身是未来的而义是过去的、未来的和现在的。色根虽是未来的，但其义不是未来的。
有多少是属于欲界的，其义也是属于欲界的呢？答曰：四种。两根是属于欲界和色界的，而其义是属于欲界的。三根是属于欲界和色界的，其义也是属于欲界和色界的。两根不属于欲界和色界，而其义是属于欲界、色界、无色界和不属于三界的。
七根属于欲界、色界、无色界和不属于三界，其义也是如此，应当观察。一根属于色界和不属于三界，而其义是属于一切界和不属于三界。两根不属于任何界，而其义是属于一切界和不属于三界。
有多少是善的，其义也是善的呢？答曰：八根是善的，而其义是善的、不善的和无记的。五根是善的、不善的和无记的，其义也是善的、不善的和无记的。一根是善的和不善的，而其义是善的、不善的和无记的。
五根是无记的，其义也是无记的。两根是无记的，而其义是善的、不善的和无记的。
有多少是有学的，其义也是有学的呢？答曰：九根是有学的、无学的和非有学非无学的，其义也是这三种。七根是非有学非无学的，其义也是如此。一根具有三种性质，而其义是非有学非无学的。
一根是有学的和非有学非无学的，而其义具有三种性质。两根是有学的，而其义具有三种性质。一根是无学的，而其义应当观察为具有三种性质。
有多少是见所断的，其义也是见所断的呢？答曰：十四根的一部分是见所断的。

།ཕྱོགས་གཅིག་ནི་བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱོགས་ གཅིག་ནི་བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཕྱོགས་གཅིག་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ནོ། །བཅུ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལས་དྲུག་དང་དེ་དང་དེ་ལས་གཞན་པ་དྲུག་དང་། གཞན་གཉིས་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ནི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམས་པས་ སྤང་བར་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ཏེ། མཐོང་བ་དང་། བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་དོན་དག་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་དུ་ཞིག་དོན་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་བཏང་སྙོམས་ཀྱིས་རབ་ ཏུ་ཕྱེ་བ་དག་ཡིན་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། དགེ་བ་རྣམས་མ་གཏོགས་པ་སྟེ། དགེ་བ་རྣམས་ནི་དོན་ལ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་བཏང་སྙོམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དག་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དུ་ཞིག་ནི་དོན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དགེ་བ་རྣམས་དང་དབང་པོ་དྲུག་ནི་ དོན་གྱིས་དངོས་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་སོ།།དུ་ཞིག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་གནས་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཟུགས་ཅན་བདུན་ནོ། །དུ་ཞིག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དྲུག་གི་ཕྱོགས་སོ། །དུ་ཞིག་ཕྱིན་ ཅི་ལོག་གི་གཉེན་པོ་དག་ཡིན་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། བརྒྱད་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དབང་བོ་དུ་དག་གིས་དོན་ལ་སྐྱོན་ལས་ཉེ་བར་རྟོག་པར་བྱེད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། བརྒྱད་དང་ལྔ་དང་གཅིག་གིས་སོ། །གང་གི་ཚེ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡོན་ཏན་བཞི་དང་ལྡན་པར་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་ཇི་ ལྟར་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐྱོན་ལས་ཉེ་བར་རྟོག་པར་བྱེད་དེ།གནས་པ་ལས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁ་ཅིག་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལེགས་པར་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ན་ལོ་བརྒྱའམ་དེ་བས་ལྷག་པར་གནས་པའོ། །མཐུ་ལས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བདེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། གཙང་བར་ཀུན་དུ་སྣང་བའོ། ། དབང་བསྒྱུར་བ་ལས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྒྲུབ་པ་དང་སྲུང་བ་དང་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་གཏོང་བ་ལ་རང་གིས་དབང་སྒྱུར་པར་བྱེད་པའོ། །ཆགས་པ་ལས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཆགས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་མཚན ཉིད་བཞི་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། འདི་ལྟར་ཆོས་དེ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་པས་ཡོན་ཏན་དུ་བཟུང་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་སྐྱོན་དང་འབྲེལ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྐྱོན་རྣམས་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གནས་པ་གཏན་དུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྡུག་པ་འགྱུར་ བའི་མི་རྟག་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་།འཆི་བ་མི་རྟག་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་དེ་དག་ཡོན་ཏན་དང་པོ་དང་བྲལ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེས་བྱས་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་། མི་གཙང་བ་ མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་གཉིས་པ་དང་བྲལ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་རྒ་བ་དང་ན་བ་དང་འཆི་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདོད་དགུར་བྱར་མེད་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་གསུམ་དང་བྲལ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྲིན་བུ་དང་ཁྱི་དང་ཕག་ལ་ སོགས་པ་ལྗན་ལྗིན་མཆོག་ཏུ་མི་གཙང་བ་ལ་ཆགས་པ་དག་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་བཞི་པ་སྤངས་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།གང་གི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱོན་དང་ལྡན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཁོ་ནར་ཉེ་བར་རྟོག་པར་ བྱེད་དོ།།མིག་གི་དབང་པོ་ཅི་ཞིག་གི་ཆེད་དུ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་ཆེད་དུའོ། །ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའི་བར་དུ་ཅི་ཞིག་གི་ཆེད་དུ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་རང་རང་གི་ཡུལ་འཛིན་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་གཉིས་ཅི་ ཞིག་གི་ཆེད་དུ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། འཁྲིག་པ་བསྟེན་པའི་ཆེད་དུའོ། །སྲོག་གི་དབང་པོ་ཅི་ཞིག་གི་ཆེད་དུ་ཞེ་ན་སྨྲས་པ། འཆི་བའི་སྲིད་པ་སྔ་རོལ་གྱི་དུས་ཀྱི་སྲིད་པའི་ཆེད་དུའོ།

一部分是修所断。十二中的一部分是修所断。一部分是非所断。就是那十四中的六个和其他六个，另外两个是非所断。其中有色法应当观为见断和修断之境。无色法是三种境界，即见断、修断和非所断之境。
几根为烦恼舍所分别？答：除善根外，应当观善根为清净舍所分别。几是颠倒境？答：除善根和六根外的诸法体。几是颠倒处？答：七种有色法。几是颠倒自性？答：六分。几是颠倒对治？答：应当观为八种。
几根能观察过患？答：以八、五、一。当诸行具足四种功德时，如何观察诸行过患？住者，谓有些补特伽罗善加护养诸蕴，能住百年或过于此。力者，谓能生乐及显现清净。自在者，谓于修习、守护、受用、布施能自主宰。贪著者，谓依此能生种种贪著，此是诸行具足功德的第四相。
答：虽然世间执著这些法为功德，但应当了知它们都与过患相关。其中过患是什么？答：由于住不恒常，可爱变坏无常现前可见，死亡无常现前可见，应观察诸行远离第一功德。同样，由于所作种种苦现前可见，不净现前可见，应观察远离第二功德。
同样，由于对老、病、死等不能随意而行现前可见，应观察远离第三功德。同样，由于虫、狗、猪等极不净贪著现前可见，应观察远离第四功德。由于远离一切功德，因此如是观察诸行一切种都具过患。
眼根为何？答：为见色。乃至意根为何？答：应观一切皆为取各自境界。男女二根为何？答：为行淫欲。命根为何？答：为死有前际的有。

།ཚོར་བའི་དབང་པོ་རྣམས་ཅི་ཞིག་གི་ཆེད་དུ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཡུལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་ཡིད་དུ་མི་ འོང་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཆེད་དུའོ།།དད་པའི་དབང་པོ་ཅི་ཞིག་གི་ཆེད་དུ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དགེ་བ་ལ་འཇུག་པའི་ཆེད་དུའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་ཅི་ཞིག་གི་ཆེད་དུ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཞུགས་པ་དགེ་བའི་ཆོས་བསྒོམ་པ་རྒྱུན་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུའོ། ། དྲན་པའི་དབང་པོ་ཅི་ཞིག་གི་ཆེད་དུ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱད་པའི་ཆེད་དུའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོ་ཅི་ཞིག་གི་ཆེད་དུ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཡེ་ཤེས་དང་མཐོང་བ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆེད་དུའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་ཅི་ཞིག་གི་ཆེད་དུ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཉོན་མོངས པ་སྤོང་བའི་ཆེད་དུའོ།།མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ཅི་ཞིག་གི་ཆེད་དུ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་འཐོབ་པའི་ཆེད་དུའོ། །ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་ཅི་ཞིག་གི་ཆེད་དུ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་གྱི་བར་དང་མི་སློབ་པའི་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པའི་ཆེད་དུའོ།།ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ཅི་ཞིག་གི་ཆེད་དུ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བར་ཆད་མེད་པར་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་མངོན་དུ་བྱ་བ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་དང་ཕུང་པོ་འགག་པའི་ཆེད་དུ་ དུའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ་ལུས་ནི་གཟུགས་ཅན་རགས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལས་བྱུང་བ་དང་། མ་དང་ཕའི་མི་གཙང་བ་ནུར་ནུར་པོ་ལས་བྱུང་བ། འབྲས་ཆན་དང་ཟན་དྲོན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་རྟག་ཏུ་བསྐོན་པ་དང་། བཀྲུ་བ་དང་། མཉེ་བ་ བྱ་དགོས་པ་དང་གཅད་པ་དང་གཤེགས་པ་དང་རྣམ་པར་འཐོར་བ་དང་རྣམ་པར་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་དབང་པོ་གང་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེ་ན།སྨྲས་པ། དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་བདུན་ལ་བརྟེན་ཏེ་གསུངས་སོ། །དེའང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བསྟན་པ་དང་པོས་ནི་ འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ།།གཉིས་པས་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །གསུམ་གྱིས་རྒྱུད་དེ་། གཉིས་ཀྱིས་ནི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུའོ། །གཅིག་གིས་ནི་སྐྱེས་ནས་འཕེལ་བའི་རྒྱུའོ། །གསུམ་གྱིས་ནི་འགྱུར་བ་སྟེ་གྲང་བ་ལས་གྱུར་པ་དང་། ཚ་ བ་ལས་གྱུར་པ་དང་ཡོངས་སུ་ངལ་བ་ལས་གྱུར་པའོ།།བཞིས་ནི་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་སྟེ། གཉིས་ཀྱིས་ནི་གསོན་པ་ཉིད་ན་གནོད་པ་བྱས་བ་ལས་གྱུར་པའོ། །གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཤི་བ་ལ་གཞན་དང་རང་གི་གང་གིས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རིང་དུ་སོང་ ཞིང་གཅིག་པུ་རྒྱུ།།ལུས་མེད་ཕུག་ན་ཉལ་བ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་དབང་པོ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་སྟེ་། སྔོན་གྱི་མཐའ་ལས་བརྩམས་ནས་ཐོག་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་ཤེས་བྱ་མཐའ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རིང་དུ་སོང་བ་ཡིན་ནོ། ། སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་རེ་རེ་ནས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་བདག་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ཏུ་རྒྱུ་བ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་པ་དང་བསྟན་དུ་མེད་པ་དང་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལུས་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་དང་མིང་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ཕུག་ན་ཉལ་བ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས ཀྱིས་བུད་མེད་ཀྱིས་ནི་སྐྱེས་པ་གནས་བརྒྱད་པོ་བྲོ་གར་དང་།གླུ་དང་། བགད་པ་དང་། བལྟས་པ་དང་། ཁ་དོག་དང་། རེག་པ་དང་། ཀུན་དུ་ཉལ་པོ་བཤམས་པ་དང་། རྨ་འདྲལ་བ་དག་གིས་འཆིང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་དབང་པོ་གང་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། དབང་པོ་གཉིས་ལས་ཏེ་ཕོའི་དབང་པོ་དང་མོའི་དབང་པོ་ལས་སོ། །དེ་ལ་རྩེ་བའི་དུས་ན་ནི་གནས་བཞིས་འཆིང་བར་བྱེད་དོ། །ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་དུས་ནའང་གནས་བཞིས་འཆིང་བར་བྱེད་དེ་། རྩེ་བའི་དུས་ན་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཁ་བཞིན་དང་མིག་གི་འཇོ་སྒེག་དག་གིས་འཆིང་བར བྱེད་དོ།།ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་དུས་ན་ནི་གཟུགས་བཟང་བ་དང་། མཉེ་བ་དང་། ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་གཞོན་ཤ་ཅན་དག་གིས་འཆིང་བར་བྱེད་དོ།

问：感官根是为了什么？答：为了对可意和不可意境生起贪著和嗔恨。
问：信根是为了什么？答：为了趣入善法。
问：精进根是为了什么？答：为了使已趣入的善法修习相续。
问：念根是为了什么？答：为了正知而行。
问：定根是为了什么？答：为了清净智慧和见解。
问：慧根是为了什么？答：为了断除烦恼。
问：未知当知根是为了什么？答：为了获得沙门果位的第一、第二、第三果。
问：已知根是为了什么？答：为了获得金刚喻定乃至无学沙门果。
问：具知根是为了什么？答：为了无障碍地现证断除烦恼，今生安乐住，以及蕴灭。
世尊说：'身体是粗大的色法，由四大种所生，从父母不净的羯罗蓝而生，由饭食滋养，常需涂抹、沐浴、按摩，是具有割截、分离、散坏、毁灭之法性。'此说是依何根而说？答：是依七种有色根而说。简要而言，第一种相说明欲界有色根的共相；第二说明自相；三说明相续，其中两种说明生起因，一种说明生已增长因；三说明变异，即寒所生、热所生及疲劳所生；四说明变坏，其中两种说明活着时受损害所生，两种说明死后由他人或自身所致的变坏。
世尊说：'远行独行者，无身住窟中。'此说是依何根而说？答：是依意根而说。因为从无始以来故，及缘一切所知故为远行；因为一一心相续而行，无主故为独行；因为无色、无见、无对故为无身；因为依止色与名故为住窟中。
世尊说：'女人以八处系缚男人：以舞蹈、歌曲、笑声、眼神、容色、触摸、交媾准备及伤口。'此说是依何根而说？答：是依两根，即男根和女根。其中游戏时以四处系缚，受用时亦以四处系缚。游戏时以身、语、面容及眼媚态系缚；受用时以妙色、按摩、亲近及极具青春活力系缚。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྲོག་དང་ལྡན་པ་དང་གསོན་པ་དང་འཇུག་པ་དང་འཚོ་བ་དང་སྡོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་དབང་ པོ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེ་ན།སྨྲས་པ། སྲོག་གི་དབང་པོ་ལས་ཏེ་དབུགས་རྒྱུ་བ་དང་ཤེས་པ་ཡོད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་གནས་སྐབས་དང་འདྲ་བ་དང་། དབང་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ནད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བདེ་བ་དང་། ཚོར་བ་དང་ ཚོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་གསུངས་པ་དབང་པོ་གང་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེ་ན།སྨྲས་པ། བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་ལས་ཏེ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཚོར་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྟེན་གྱི་མཚན་ཉིད་དེ་དག་བསྟན་ཏོ། ། བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བདེ་བའང་མ་ཡིན་མི་བདེ་བའང་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་དད་པས་ངེས་པར་ཞེན་པ་དང་རྟིང་ཚུགས་པ་དང་རབ་ཏུ་གནས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེའམ་ལྷའམ་བདུད་དམ་ཚངས་པའམ་སུས་ཀྱང་ཆོས་དང་མཐུན་པས་འཕྲོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་དབང་པོ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེ་ན།སྨྲས་པ། དད་པའི་དབང་པོ་ལ་སྟེ་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པ་ལ་མོས་པ་དག་གིས་དད་པའི་དོན་གྱི་ སྙིང་པོ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ།།དེའང་སྙིང་པོ་ཉིད་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཐབས་དེ་ནི་ཤེས་པ་དང་སྐྱེ་བ་དང་དབང་དང་རྣམ་པར་དག་པ་ཁྱད་པར་ཅན་དག་གིས་ཀྱང་དེ་གཡོས་པར་མི་འགྱུར་ན་མི་ཕལ་པ་དག་གིས་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །དོན་གྱི་སྙིང་ པོའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་འཇིག་རྟེན་པའི་མོས་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ངེས་པས་ནི་ངེས་པར་ཞེན་པ་ཡིན་ནོ།།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་མོས་པའི་རྩ་བར་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟིང་ཚུགས་པ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་མོས་པ་རྣམ་པར་དག་པས་རབ་ཏུ་ གནས་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ།དང་པོ་ནི་བསྟན་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ནི་བཤད་པའི་ཚིག་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མཐུ་དང་ལྡན་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ་དང་སྤྲོ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་བརྟུལ་བ་དང་བརྟེན་པ་དང་བརྩོན་པ་མ་བོར་བར་དགེ་བའི་ ཆོས་རྣམས་ལ་གནས་སོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དབང་པོ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེ་ན།སྨྲས་པ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་སྟེ་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དག་གིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་དེ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་མི་ཞུམ་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་ མི་འཁྲུལ་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་ཆོག་མི་ཤེས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་སོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དྲན་པ་དང་ཀུན་དུ་དྲན་པ་དང་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་སོ་སོར་དྲན་པ་དང་མི་བརྗེད་པ་ཉིད་དང་སེམས་པས་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཉིད་དང་བརྗེད་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་རབ་ཏུ་མི་བརྗེད་པ་ ཉིད་དང་ཡང་དག་པར་མི་བརྗེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པ་དབང་པོ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེ་ན།སྨྲས་པ། དྲན་པའི་དབང་པོ་ལ་སྟེ་རྣམ་གྲངས་དེ་དག་གི་དོན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་གྲངས་བསྡུ་བ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སེམས་གནས་པ་དང་ཡང་དག་པར་གནས་ པ་དང་བསྡུས་ཏེ་གནས་པ་དང་ཉེ་བར་གནས་པ་དང་།དུལ་བ་དང་ཞི་བ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་འཇོག་པ་ཞེས་གསུངས་པ་དབང་པོ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོ་ལ་སྟེ་རྣམ་གྲངས་དེ་དག་གི་དོན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ཉན་ཐོས་ ཀྱི་ས་ལས་རིག་པར་བྱའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དང་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དབང་པོ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་ སྟེ་རྣམ་གྲངས་དེ་དག་གི་དོན་ཀྱང་འདི་ལྟ་སྟེ།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་དབང་པོ་དགེ་བ་རྣམས་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོས་བསྡུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་གྱི་རྣམ་གྲངས་གཞན་མི་དམིགས་སོ།

世尊说到有命根、活着、进入、生存和安住时，是依据什么根呢？答：是依据命根，因为具有呼吸运行和意识，与其他状态相似，能够主宰，以及无病的缘故。
世尊说到快乐、感受和从感受而生时，是依据什么根呢？答：是依据乐根和喜根，以及其他诸受，显示了自相、共相和所依相。如同快乐等，对于痛苦等以及非苦非乐等也应当如理观察。
世尊说：'对如来的信心坚定不移、确立和安住，世间的沙门、婆罗门、天、魔、梵天等任何人都不能如法夺走'，这是依据什么根呢？答：是依据信根，通过闻思修的胜解显示了信心的究竟义。
如何了知这是究竟义的方法呢？即使是殊胜的智慧、生命、权力和清净也不能动摇它，更何况凡夫呢？这样显示了。究竟义的其他分类是：以世间胜解极为决定故为坚定不移，以出世间胜解为根本故为确立，以出世间胜解清净故为安住。第一是说明的词语，后二者应视为解释的词语。
世尊说到具有力量、具有精进、具有欢喜、坚固、稳固、不舍精进而住于善法时，是依据什么根呢？答：是依据精进根，简要而言，以五种相显示一切种精进，即：铠甲精进、加行精进、不退精进、不失精进和无足精进。
世尊说到念、正念、随念、别念、不忘失性、思维言说性、无忘失性、极不忘失性和正不忘失法性时，是依据什么根呢？答：是依据念根，这些异名的含义应当从异门摄义中了知。
世尊说到心住、正住、摄住、近住、调伏、寂静、近寂静、一趣性和等持时，是依据什么根呢？答：是依据定根，这些异名的含义应当从声闻地中了知。
世尊说到分别诸法、善分别、遍思维和遍观察时，是依据什么根呢？答：是依据慧根，这些异名的含义也应当从声闻地中了知。其他善根都被信等诸根所摄，故不见其他义的异名。

།དབང་པོ་དུ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་ བར་གཞག་པ་གདགས་པར་མཛད་ཅེ་ན།སྨྲས་པ། བདུན་ལའོ་། །དབང་པོ་དུ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཚོར་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གདགས་པར་མཛད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ལྔ་ལའོ་། །དབང་པོ་དུ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གདགས་པར་མཛད་ཅེ་ན། སྨྲས་ པ།གཅིག་ལའོ་། །དབང་པོ་དུ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གདགས་པར་མཛད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ཐ་མ་བརྒྱད་དང་སྲོག་གི་དབང་པོ་ལའོ་། །དབང་པོ་དུ་ཞིག་གཙོ་ཆེར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་གནས་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དགུའོ། ། དབང་པོ་དུ་ཞིག་གཙོ་ཆེར་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པའི་གནས་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ལྔའོ། །དབང་པོ་དུ་ཞིག་འགོག་པའི་བདེན་པའི་གནས་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཐམས་ཅད་དོ། །དབང་པོ་དུ་ཞིག་ལམ་གྱི་བདེན་པའི་གནས་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཐ་མ བརྒྱད་དོ།།དབང་པོ་དུ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ལེགས་པར་བསམ་པ་སེམས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དགུ་ལའོ་། །དབང་པོ་དུ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ལེགས་པར་སྨྲ་བ་བརྗོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བཅུ་ལའོ་། །དབང་པོ་དུ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ལེགས་པར་བྱས་པའི་ལས་ བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། བཅུ་དྲུག་ལའོ་། །ཉེས་པར་བསམ་པ་སེམས་པ་དང་ཉེས་པར་སྨྲ་བར་བརྗོད་པ་དང་ཉེས་པར་བྱ་བའི་ལས་བྱེད་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དབང་པོ་དུ་དག་གཙོ་ཆེར་ཉོན་མོངས་པ་པར་རྣམས་དང་ལས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། །དགུའོ། །དབང་པོ་དུ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་ལས་དག་འབྱུང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ལྔ་ལའོ་། །དབང་པོ་དུ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དག་སྤོང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཐ་མ་བརྒྱད་ལའོ་། །དབང་པོ་དུ་དག་གིས་འཇིག་རྟེན་པ དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དཔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། གཉིས་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །དབང་པོ་དུ་དག་གིས་དཔལ་ཉམས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བཅུ་གཅིག་གིས་སོ། །དབང་པོ་དུ་ཞིག་ དཔལ་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། ཐ་མ་བརྒྱད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་དཔལ་བྱེད་པའི་ཆོས་ནི་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ་བཟོད་པ་དང་། དེས་པ་དང་། མི་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་དང་། གཏོང་བ་སྤྱོད་པ་དང་། བག་ཡོད་ པའོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ལ་བཟོད་པ་གང་ཞེ་ན།དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ་མི་འཁྲུགས་པ་དང་ཕྱིར་གནོད་པ་མི་བྱེད་པ་དང་ཁོན་གྱི་བསམ་པ་མི་འཛིན་པའོ། །རྣམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལས་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། གནོད་པ་བྱས་པ་བཟོད་པ་དང་། གནོད་པ་ བྱེད་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་བཟོད་པ་དང་།གནོད་པ་བྱེད་དུ་དོགས་པ་བཟོད་པ་དང་། གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ལ་བཟོད་པ་དང་། ཕན་འདོགས་པ་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་བཟོད་པ་དང་། གནོད་པ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་བཟོད་པ་དང་། ཐམས་ཅད་ལས་གནོད་པ་བྱེད་པ་བཟོད་ པ་དང་།གནོད་པ་བྱེད་པ་ཤད་ཀྱིས་སྦྱོང་བ་དང་དུ་ལེན་པའི་བཟོད་པ་དང་། གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བཟོད་པ་དང་། གནོད་པ་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་བཟོད་པ་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་གནོད་པ་ལ་མི་བྱེད་པའི་བཟོད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ངེས་པ་གང་ཞེ་ན། གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་ལ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་སྲུང་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཉིད་ཡིན་ཏེ་གཞན་དག་ལ་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་མ་སྐྱེས་པ་ནི་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་ལ། སྐྱེས་པ་ནི་རྗེས་སུ་སྲུང་བར་བྱེད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི བདེ་བ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་མ་སྐྱེས་པ་ནི་མི་སྐྱེད་ལ་སྐྱེས་པ་ནི་སེལ་བར་བྱེད་པའོ།།དེ་ལ་བཟོད་པས་ནི་གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་བཟོད་པར་བྱེད་དོ། །དེས་པས་ནི་གཞན་དག་ལ་གནོད་པ་མི་བྱེད་དེ་དེ་ལྟར་ན་དེ་གཉིས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་དེ་ཡོད་དེ། མི་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ནི་དུས་ གཉིས་སུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ་།བསྙེན་པའི་དུས་དང་བསྐོ་བའི་དུས་སུའོ།

问：依靠几根根本建立身念住？答：七根。
问：依靠几根根本建立受念住？答：五根。
问：依靠几根根本建立心念住？答：一根。
问：依靠几根根本建立法念住？答：后八根和命根。
问：几根主要是苦谛的所依？答：九根。
问：几根主要是集谛的所依？答：五根。
问：几根是灭谛的所依？答：一切根。
问：几根是道谛的所依？答：后八根。
问：依靠几根思维善念？答：九根。
问：依靠几根宣说善语？答：十根。
问：依靠几根造作善业？答：十六根。
思维恶念、宣说恶语、造作恶业也应当如是观察。
问：几根主要依靠烦恼和业而生？答：九根。
问：依靠几根生起烦恼和业？答：五根。
问：依靠几根断除烦恼和业？答：后八根。
问：以几根感受世间和出世间的福乐？答：除二根外的诸根。
问：以几根感受福乐的衰损？答：十一根。
问：几根是引发福乐的？答：后八根。
世尊说：'欲界众生的福乐之法有五种：即忍辱、柔和、不遍计、行施、正知。'其中何为忍辱？
其特征应当从三方面观察：不瞋恚、不报复、不怀恨。
从种类分类则有十种：忍受已作之害、忍受现前加害者、忍受可能加害者、忍受加害于恩人者、忍受恩人加害、忍受一切加害者、忍受一切处加害者、以修习力忍受加害者、以观察力忍受加害者、以自性忍受加害者。
总摄这一切即是不报复的忍辱。
何为柔和？即对他人加害时以身语意护持的性质，不生起对他人无过失的安乐与喜悦，已生则护持；不生起有过失的痛苦与忧恼，已生则断除。
其中，以忍辱忍受他人加害，以柔和不加害他人，这就是二者的差别。
不遍计应当从两个时期观察：亲近时期和任命时期。

།དེ་ལ་བསྙེན་པའི་དུས་སུ་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་མི་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ནས་བསྙེན་པར་བྱ་སྟེ། གུས་པ་དང་ནུས་པ་དང་ཤེས་པ་དང་། སྤྱོད་པ་དང་། ཆོག་ཤེས་པས་སོ། །གཞན་རྣམ་པ་ལྔས་ནི་མི་ཡོངས་སུ་ བརྟགས་ནས་བསྐོ་བར་བྱ་སྟེ།ལས་ཀྱི་མཐར་བསྐོ་བར་འོས་པ་ཞིག་ན་ནི་ལས་ཀྱི་མཐའ་རྣམས་སུ་བསྐོ་བར་བྱའོ། །བསམ་པའི་ལས་སུ་བསྐོ་བར་འོས་པ་ཞིག་ན་ནི་བསམ་པའི་ལས་རྣམས་སུ་བསྐོའོ། །གཡུལ་ངོའི་ལས་སུ་བསྐོ་བར་འོས་པ་ཞིག་ན་ནི་གཡུལ་ངོའི་ལས་རྣམས་སུ་ བསྐོའོ།།བདག་དང་ནོར་བསྲུང་བར་འོས་པ་ཞིག་ན་ནི་བདག་ཉིད་དང་ནོར་བསྲུང་བའི་ལས་རྣམས་སུ་བསྐོའོ། །ཆོས་ཀྱི་ལས་སུ་བསྐོ་བར་འོས་པ་ཞིག་ན་ནི་ཆོས་ཀྱི་ལས་རྣམས་སུ་བསྐོ་བར་བྱའོ། །གཏོང་བ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་ལྔར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ས་གཞི་གཏོང་བ་དང་ ལོངས་སྤྱོད་གཏོང་བ་དང་རྐྱེན་དུ་འབབ་པ་གཏོང་བ་དང་སྙོམས་པར་གཏོང་བ་དང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་གཏོང་བ་སྟེ།དེའང་མཚན་ཉིད་ལས་ནི་གང་གིས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དེ་གཏོང་བའོ། །སྤྱོད་པ་ནི་གཞན་དག་ལ་མི་འཁུ་བ་དང་མི་སླུ་བའི་ངང་ཚུལ་ཉིད་དེ། མི་འཁུ་བ་དེའང་ རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ།དམས་པ་ན་མི་འཁུ་བ་དང་ཡིད་བརྟན་པ་ལ་མི་འཁུ་བ་དང་ཉེ་བར་སྤྱོད་པས་མི་འཁུ་བ་དང་དམ་བཅས་པ་ལས་མི་འཁུ་བ་དང་གཞན་ལ་ཚོལ་ཞིང་མི་འཁུ་བའོ་། །བག་ཡོད་པ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམ་པ་དང་མི་དགེ་བ་ལས་སེམས་སྲུང་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། རྒྱུ་ དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ལས་དེ་གཉི་ག་འང་མཚན་ཉིད་དུ་རུང་ངོ་།།དེའང་རྣམ་པ་ལྔ་ཁོ་ནར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ལོངས་སྤྱོད་སྒྲུབ་པ་ལ་བག་ཡོད་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་སྲུང་བ་ལ་བག་ཡོད་པ་དང་བདག་ཉིད་བསྲུང་བ་ལ་བག་ཡོད་པ་དང་། གྲགས་པ་བསྲུང་བ་ལ་བག་ཡོད་པ་དང་ཆོས་སྤྱོད་པ་ ལ་བག་ཡོད་པའོ།།དེ་དག་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ན་དཔལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་སྟོབས་ལྔར་འགྱུར་ཏེ། ངང་ཚུལ་བཟང་པོའི་སྟོབས་དང་གྲོགས་དང་མཛའ་བཤེས་བཟང་པོའི་སྟོབས་དང་། མི་ཞན་པའི་སྟོབས་དང་། ཡིད་གཅུགས་པའི་སྟོབས་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྟོབས་སོ། །དཔལ་ ཡང་རྣམ་པ་ལྔར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།སྐྱེ་དགུ་རྗེས་སུ་དགའ་བ་དང་། དབང་ཕྱུག་གི་བདག་པོ་དང་། དགྲ་ཐུལ་བ་དང་། བརྟེན་པ་ལ་ཕན་པ་དང་། བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བའོ། །དེ་ལ་སྟོབས་དང་པོ་བཞི་བསྡུས་པ་ནི། དཔལ་རྣམ་པ་བཞི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་བལྟ་ བར་བྱའོ།།སྟོབས་ལྔ་པ་ནི་དཔལ་ལྔ་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།། །།བམ་པོ་བཅུ་གཅིག་པ། དབང་པོ་དུ་ཞིག་སྔོན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་ཀྱི་འཕེན་པ་ལས་དམིགས་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བརྒྱད་དོ། །དུ་ཞིག་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་ཀྱང་དམིགས་ པ་ཡིན་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། གཅིག་གོ། །དུ་ཞིག་རེག་པའི་རྐྱེན་ལས་ཀྱང་དམིགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ལྔའོ། །དུ་ཞིག་འབད་པའི་རྐྱེན་ལས་ཀྱང་དམིགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བརྒྱད་དོ། །དབང་པོ་དུ་ཞིག་བསྡམ་པར་བྱ་བ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བརྒྱད་ དོ།།དུ་ཞིག་ཡང་དག་པར་ཞི་བར་བྱ་བ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཅིག་གོ། །དུ་ཞིག་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱ་བ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ལྔའོ། །དུ་ཞིག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དུལ་བ་དང་ཞི་བ་དང་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཡིན་ལ་དུལ་བ་དང་ཞི་བ་དང་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇུག་པ་དག་ཀྱང་ ཡིན་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། བརྒྱད་དོ། །དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཉམས་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཁམས་མཐུན་པའི་ས་པ་དག་འགགས་ཤིང་དེ་ལས་གཞན་པ་འགྲུབ་པ་གང་དག་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པར་ཉམས་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཁམས་མི་མཐུན་པའི་ས་པ་དག་འགགས་ཤིང་ དེ་ལས་གཞན་པ་འགྲུབ་པ་གང་དག་ཡིན་པའོ།།རབ་ཏུ་ཉམས་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་དང་འབྲེལ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རབ་ཏུ་སྤོང་བ་དག་གང་ཡིན་པའོ། །དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འཇིག་རྟེན་པའི་འབྱོར་པ་དག་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ དང་།སྐྱེ་པ་ལས་ཉམས་པ་གང་དག་ཡིན་པའོ།

关于亲近时，应当以五种方式观察人后再亲近，即恭敬、能力、智慧、行为和知足。另外以五种方式观察人后再委派，即适合委派做事终结的就委派做事终结的工作。适合委派思维工作的就委派思维工作。适合委派战斗工作的就委派战斗工作。适合保护自己和财物的就委派保护自己和财物的工作。适合委派法事的就委派法事工作。
布施略说应当观察五种，即布施土地、布施受用、布施资具、平等布施和殊胜布施。其中从相而言，能施予者即是布施。行为是对他人不怀恨和不欺诈的性格。其中不怀恨也有五种：对卑劣者不怀恨、对可信者不怀恨、对亲近者不怀恨、对承诺者不怀恨、对寻求者不怀恨。
正念是修习善法和护心离不善，从因果关联来看这两者都可以成为特征。这也应当观察五种：对获取受用正念、对守护受用正念、对守护自身正念、对守护名声正念、对修法正念。
总摄这一切成为成就吉祥的五力：善良性格力、善友眷属力、不弱力、信任力和正法力。吉祥也应当观察五种：众生随喜、自在主、降伏敌、利益所依和往生善趣。其中前四力能成就前四种吉祥，第五力能成就第五种吉祥。
第十一品。问：几种根是由前世烦恼和业力所引生的所缘？答：八种。问：几种是由名色缘所生的所缘？答：一种。问：几种是由触缘所生的所缘？答：五种。问：几种是由精进缘所生的所缘？答：八种。
问：几种根应当调伏？答：八种。问：几种应当寂静？答：一种。问：几种应当近寂？答：五种。问：几种本性调伏、寂静、近寂，且为调伏、寂静、近寂而趣入？答：八种。
问：诸根的衰损是什么？答：同界地法灭而其他生起。问：变衰是什么？答：不同界地法灭而其他生起。问：极衰是什么？答：断除与之相关的烦恼。问：诸根的遍衰是什么？答：世间圆满、等至和出生的衰损。

།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དབང་པོ་རྣམས་ལ་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་ལྔས་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། རིམ་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། ཉེ་བར་སྟོན་པའི་བྱེ་བྲག་དང་ འཆིང་བའི་བྱེ་བྲག་དང་།སྒྲུབ་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཆེ་བ་དག་ཡིན་ལ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དག་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་རིག་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པས་ཉེ་བར་བརྟན་པ་དག་ཡིན་ལ།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ནི་རིག་པའི་གནས་ལ་མཁས་པ་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་ཉེ་བར་བརྟན་པ་དག་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་སྙིང་རྗེའི་ཞགས་ པས་བཅིངས་པ་དག་ཡིན་ལ།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ནི་དེ་ལྟ་བུ་དག་མ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་གནས་པ་དག་ཡིན་ལ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ནི་བདག་ལ་ཕན་པའི་ ཕྱིར་ཉེ་བར་གནས་པ་དག་ཡིན་ནོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་འབྲས་བུ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་དག་ཡིན་ལ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ནི་བྱང་ཆུབ་དམན་པ་དང་འབྲིང་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་དག་ཡིན་ནོ། །གང་ ཟག་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དེ་འབྲས་བུ་ཡང་ཐོབ་པར་བྱེད་ཅིང་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལས་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཡང་མངོན་དུ་བྱེད་དམ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། དེ་དག་ལ་ལ་ནི་བྱེད་དོ། །དེ་དག་ལ་ལ་ནི་མི་བྱེད་དོ། ། དབང་པོ་རྣོ་བ་དགེ་བའི་རྩ་བ་མང་པོ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཉེ་བར་བརྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱེད་དོ། །གཞན་ནི་མི་བྱེད་དོ། །དབང་པོ་དུ་དག་གིས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། བརྒྱད་ཀྱིས་སོ། །ལ་ལ་ནི་ཐ་མ་གསུམ་གྱིས་སོ། །ལ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །གསུམ་པ་ལ་ནི་བརྒྱད་ཁོ་ན་སྟེ། །དེ་དག་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་ནི་བདུན་གྱིས་སོ། །ལ་ལ་ནི་ཐ་མ་གསུམ་གྱིས་སྙོམས་པར འཇུག་གོ།།ལ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་དུ་དག་གིས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། གཅིག་གམ་བརྒྱད་ཀྱིས་སོ། །གཉིས་སམ་དགུས་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བལྟ་བར་བྱའོ་། །ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ནི་ ལམ་གྱི་རྟེན་ཡིན་ཡང་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མ་གཏོགས་སོ།།ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཡང་བརྟན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་མ་གཏོགས་སོ། །ཇི་སྟེ་གཏོགས་ན་ནི་དེ་ལྷག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དབང་པོ་དུ་དག་གིས་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། བཅུ་གཅིག་གམ་གཉིས་ཀྱིས་སོ། །ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཡང་ཚུལ་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དབང་པོ་དུ་དག་གིས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་འཐོབ་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། གཅིག་གམ་བཅུས་སོ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་གོང་མ་ལ་འདོད་པ་དང་དོན་དུ་གཉེར་བ་དང་ཡོངས་སུ་ཡི་འཆད་པ་དང་། ཡིད་མི བདེ་བ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ལ་འདོད་པ་གང་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། གང་གི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གནས་གང་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ་། །དོན་དུ་གཉེར་བ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ་གནས་དེ་བདག་གིས་ཀྱང་ བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱའོ་།།ཡོངས་སུ་ཡི་འཆད་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དམན་པས་ཆོག་པར་མི་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡིད་མི་བདེ་བ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གང་ན་མེད་པ་ལ་འདོད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་གཉིས་ལ་ནི་རྣམ་ པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།

如果问声闻、独觉和菩萨诸根有何差别？答：简要而言，应当观察有五种差别：次第的差别、显示的差别、束缚的差别、修行的差别和成就的差别。其中，菩萨诸根本性就是最大的，而声闻和独觉的则是小和中等的。菩萨诸根因通达一切明处而坚固，而声闻和独觉的则是因通达部分明处而坚固。菩萨诸根为悲心绳索所系缚，而声闻和独觉的则不是如此。菩萨诸根为利益自他而安住，而声闻和独觉的则为利益自己而安住。菩萨诸根成就无上大菩提果，而声闻和独觉的则成就下等和中等菩提。
依未至定为了现证谛理而入定者，是否既能获得果位又能现前初禅中的喜根？答：其中有些能，有些不能。利根者以众多各种善根坚固者能，其他则不能。以几根入初禅定？答：以八根。有些以最后三根。有些则不能。
如初禅，第二禅也应如是观察。第三禅唯八根，但非彼等。第四禅和无色定以七根。有些以最后三根入定。有些则不能。以几根获得预流果？答：以一或八根。以二或九根获得一来果，应当如是观察。不悦根虽是道所依，但非道所摄，故不包括。喜根也因非坚固，故不包括。若包括则应观察其增上。
以几根获得不还果？答：以十一或二根。不悦根也应如是观察。以几根获得阿罗汉果？答：以一或十根。关于所说的对上解脱的欲求、希求、不满足和不悦，其中何为欲求？答：瑜伽师因此而想：'圣者们成就何处而安住。'何为希求？答：因此而想：'我也当成就彼处而安住。'何为不满足？答：不以下劣为满足。何为不悦？答：对所无之处的欲求。其中，对预流和一来二者，因圆满一切方面故安立不悦根。

།ཕྱིར་མི་འོང་བ་ལ་ནི་རྣམ་པ་དང་པོ་གཉིས་ནི་ཡོད་ལ་གཞན་གཉིས་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་རྣམ་པར་མི་གཞག་སྟེ། དགེ་བ་ལ་འདུན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ། །ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་ ནས་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་སྤོང་བ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། མངོན་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་པ་གསུམ་སྤོང་བ་ཡོད་དོ། །ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ སྤོང་བ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། མངོན་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་པ་སྤོང་བ་ཡོད་དོ། །བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་སྤོང་བ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཅིག་པུ་ཉིད་ལ་བརྟེན་པའི་བཏང་སྙོམས་ལ་བརྟེན་ནས། སྣ་ཚོགས་ པ་ཉིད་ལ་བརྟན་པ་སྤོང་བ་དང་།མི་བརྟེན་པའི་བཏང་སྙོམས་ལ་བརྟེན་ནས་གཅིག་པུ་ཉིད་ལ་བརྟེན་པའི་བཏང་སྙོམས་སྤོང་བ་ཡོད་དོ། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པར་བྱེད་པའི་མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ནི་འགོག་པ་ལས་སྤོང་བར་བྱེད་ཅིང་མི་སྐྱེ་བ་ལས་རྣམ་པར་ སྤོང་བར་བྱེད་ཀྱི་རབ་ཏུ་སྤོང་བར་ཡང་མི་བྱེད་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་ཡང་མི་བྱེད་དོ།།དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་འཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོའི་ཚུལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །གང་ཟག་དུ་ཞིག་དབང་པོ་རྣམས་གསལ་བར་བྱེད་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སློབ་པ་ཐམས་ཅད་དང་མི་ སློབ་པ་ནི་ལྔ་སྟེ།ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་། འཆི་བར་སེམས་པ་དང་། རྗེས་སུ་སྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་དང་གནས་པ་ལས་མི་གཡོ་བ་དང་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་རྣམས་སོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱང་མ་ཡིན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་རང་བཞིན་གྱིས་དབང་པོ་རྣོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་དབང་ པོ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱང་གསལ་བར་བྱེད་ལ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུའང་འཐོབ་པར་བྱེད་དམ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། ཐོབ་པར་བྱེད་དོ། །ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པར་བྱེད་དམ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འཐོབ་པར་མི་བྱེད་དེ་གཉེན་པོ་སྟོབས་ཆུང་བ་དང་ ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཕྱིར་མི་འོང་བའི་དབང་པོ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱང་གསལ་བར་བྱེད་ལ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་གཞན་ཡང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དམ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་མངོན་དུ་བྱེད་དོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་རྒྱུ་སྔ་མ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དབང་པོ་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བྱེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དབང་པོ་རྣམས་ལེགས་པར་སྤྱོད་པར་བྱེད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ཁྱད་པར་ཆུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་མི་འཛིན་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་བསྒྲུབ་པས་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་དང་མང་དུ་ཐོས པས་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་དང་།འབྲེལ་པའི་གཏམ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པས་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་དང་། ཆོས་ཟབ་མོ་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པའི་བཟོད་པས་སྟོབས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་ པོ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན།སྨྲས་པ། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་ནི་དང་པོ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་དག་ལ་ནི་གཉིས་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་ལ་ནི་དབང་པོ་གསུམ་པ་རྣམ་པར་གཞག་ པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དུ་དག་གིས་སློབ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གསུམ་གྱིས་ཏེ་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་ནི་དབང་པོ་རྣོན་པོ་གང་ཡིན་པའོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ ལས་བསམ་གཏན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །མི་སློབ་པ་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་དམིགས་ཏེ། དབང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།

不还者有前两种，而无后两种，故不建立忧根，仅仅是对善法的欲求而已。依喜根能否断除喜根、忧根和舍根？答：依出离所生的喜根能断除三种依执著所生的根。
依忧根能否断除忧根？答：依出离所生者能断除依执著所生者。依舍根能否断除舍根？答：依一性的舍能断除种种性的舍，依无所依的舍能断除依一性的舍。
为获得预流果的未知当知根，能从灭中断除，从不生中遍断，但不能极断也不能永断。获得阿罗汉果的具知根的情况也应如是观察。
几种补特伽罗能令诸根明利？答：一切有学和五种无学，即退失者、思死者、护法者、住不动者和可胜解者。独觉和菩萨则不需要，因为他们根性本来锐利。
为令预流果诸根明利而入者，既能令诸根明利，也能获得一来果吗？答：能获得。能获得不还果吗？答：不能获得，因为对治力弱且所证之义广大。
为令不还果诸根明利而入者，既能令诸根明利，也能证得其他离欲吗？答：能证得。能现证阿罗汉果吗？答：由前述原因不能。
善修诸根则一切皆能。为何要善修诸根？答：为了不以小小殊胜为满足，为了以修习三摩地殊胜而增长力量，为了以多闻增长力量，为了以决择相应言论增长力量，为了以于甚深法决定思察的忍增长力量。
菩萨的未知当知根等三根如何安立？答：在胜解行地安立第一根。在其余增上意乐清净等地安立第二根。在如来地安立第三根。
以几种圆满称为有学圆满？答：以三种，即以根圆满称利根者，以等至圆满称得八解脱的禅修者，以果圆满称不还者。
无学有二种圆满：以根圆满即不动法性，以等至圆满如前所说。

།མི་སློབ་པ་ཐམས་ཅད་ནི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དབང་པོ་རྣམས་མ་དུལ་བ་དང་མ་སྦས་པ་དང་མ་བསྲུངས་པ་དང་མ་བསྡམས་པ་དང་མ་བསྒོམས་པ་ཞེས་གང་གསུངས་པའི་རྣམ་གྲངས་དེ་དག་གི་དོན་ གང་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཞིས་དབང་པོ་རྣམས་དུལ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ། སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྟོབས་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་དབང་པོ་རྣམས་ཡུལ་གང་ལ་གཏད་པར་མི་བྱ་བ་དེ་ལ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བས་གཏད་པར་མི་བྱ་བ་དང་། གང་ལ་གཏད་པར་བྱ་བ་དེ་ ལ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ཁོ་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་བསྲུངས་ཤིང་གཏོད་པར་བྱེད་དོ།།སྤོང་བ་གཉེན་པོའི་སྟོབས་ལ་བརྟེན་པས་ནི་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཡུལ་དེ་ཉིད་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་མི་རྒྱུག་པ་དང་རང་བཞིན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བར་བྱེད་དོ། ། གང་ལ་དབང་པོའི་དུལ་བ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་མེད་པ་དེའི་དབང་པོ་རྣམས་ནི་མ་དུལ་བ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། མ་སྦས་པའི་ཕྱིར་དང་མ་བསྲུངས་པའི་ཕྱིར་དང་མ་བསྡམས་པའི་ཕྱིར་དང་མ་བསྒོམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ལ་དབང་པོ་དུལ་བ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཡོད་པ་དེའི་ནི་ཤིན་ཏུ་དུལ་བ་དང ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པའི་བར་དག་དེ་ལས་བཟློག་པ་ལས་བལྟ་བར་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་ན་མ་དུལ་བ་དག་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་དྲུག་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གནས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། གཞན་ ལས་ཉམས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་།གཞན་ལས་སྨད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འགྱོད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། ངན་འགྲོར་འགྲོ་བ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །ཤིན་ཏུ་དུལ་བ་དག་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པས་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་དྲུག་སྤོང་བའི་ཕྱིར་བདེ་ བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དག་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།དབང་པོ་བཅུ་བཞི་དང་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་གསུམ་པོ་དག་ཅི་བཅུ་བཞིས་གསུམ་བསྡུས་སམ་འོན་ཏེ་གསུམ་གྱིས་བཅུ་བཞི་བསྡུས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། གསུམ་གྱིས་བཅུ་བཞི་བསྡུས་ཀྱི་བཅུ་བཞིས་ནི་གསུམ་མ་བསྡུས་སོ། ། གང་དག་མ་བསྡུས་ཤེ་ན། ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་སོ། །སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་གསུམ་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དག་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དབང་པོ་ལྔ་དང་ཚོར་བ་གསུམ་པོ་དག་ཅི་ལྔས་གསུམ་བསྡུས་སམ་འོན་ཏེ་གསུམ གྱིས་ལྔ་བསྡུས་ཤེ་ན།སྨྲས་པ། གཅིག་གིས་གཅིག་བསྡུས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དབང་པོ་ལྔ་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་པོ་དག་ནི་ལྔས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་བསྡུས་སམ་འོན་ཏེ་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་གྱིས་ལྔ་བསྡུས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་གྱིས་ལྔ་ བསྡུས་ཀྱི་ལྔས་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་མ་བསྡུས་སོ།།གང་དག་མ་བསྡུས་ཤེ་ན། ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། འཚོ་བ་དང་། དགའ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་བཏང་སྙོམས་ཏེ། དེ་ལྟར་དྲུག་པོ་དེ་དག་གམ། ཆོས་བཞིས་མ་བསྡུས་སོ། །དབང་པོ་ གཞན་ལྔ་དང་དབང་པོ་གསུམ་པོ་དག་ཅི་ལྔས་གསུམ་བསྡུས་སམ་འོན་ཏེ་གསུམ་གྱིས་ལྔ་བསྡུས་ཤེ་ན།སྨྲས་པ། གསུམ་གྱིས་ལྔ་བསྡུས་ཀྱི་ལྔས་ནི་གསུམ་མ་བསྡུས་སོ། །གང་དག་མ་བསྡུས་ཤེ་ན། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དང་ བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་མ་བསྡུས་སོ།།ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དགུ་པོ་དག་དབང་པོ་དུ་དག་གིས་བསྡུས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་སྤོང་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་གང་གིས་ཀྱང་མ་བསྡུས་སོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དགུ་གང་ ཡིན་ཞེ་ན།འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་སྤངས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་པོའོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་དེ་དག་ཉིད་སྤངས་པ་ནི་གཉིས་པའོ། །འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ རྣམས་སྤངས་པ་ནི་གསུམ་པའོ།།ས་གོང་མ་པའི་དེ་དག་ཉིད་སྤངས་པ་ནི་བཞི་པའོ། །ས་འོག་མ་པ་དང་གོང་མ་པ་དག་གི་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་སྤངས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལྔ་པ་དང་དྲུག་པའོ།

应当观察一切无学者都是以圆满果位而圆满的。所说诸根未调伏、未遮蔽、未守护、未制止、未修习等这些异名的含义是什么？
答：略说以四种方式显示诸根调伏：依靠择力，对于不应专注的境，不以造作而专注；对于应当专注的境，唯以造作而守护烦恼生起并专注。
依靠对治断力，对于如是所说的境界，自然不驰散且自然不生起烦恼。
若无此四种根调伏，其诸根应观为未调伏，因为未遮蔽、未守护、未制止、未修习之故。若具此四种根调伏，则应从相反角度观察其极为调伏乃至极为修习。
问：未调伏者如何生苦？答：因为生起六种苦：从住于烦恼中所生、从他人损害所生之苦、从他人诽谤所生之苦、从追悔所生之苦、从堕恶趣所生之苦、从生等所生之苦。
应当观察极为调伏者则相反，因断除六种苦而生起安乐。
问：十四根与三种有情聚，是以十四摄三，还是以三摄十四？答：以三摄十四，而非以十四摄三。
问：何者未摄？答：外处分。三种有情聚应观为欲界、色界、无色界所行。
问：五根与三受，是以五摄三，还是以三摄五？答：应观为互相摄。
问：五根与三十七菩提分法，是以五摄三十七，还是以三十七摄五？答：以三十七摄五，而非以五摄三十七。
问：何者未摄？答：正语、业边、命、喜、轻安与舍，如是六者，或说四法未摄。
问：其余五根与三根，是以五摄三，还是以三摄五？答：以三摄五，而非以五摄三。
问：何者未摄？答：意根、乐根、喜根与舍根未摄。
问：九遍知为几根所摄？答：因遍知为断遍知所摄，故不为任何根所摄。
问：其中九遍知是什么？答：断除欲界系苦、集所断为第一遍知；断除色界、无色界系彼等为第二遍知；断除欲界系灭所断为第三遍知；断除上地系彼等为第四遍知；断除下地系与上地系道所断为第五、第六遍知。

།ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་སྤངས་པ་ནི་བདུན་པའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ འདོད་ཆགས་ཟད་པས་ནི་བརྒྱད་པའོ།།གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་ཟད་པས་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དགུ་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེ་ལ་མདོར་བསྡུ་ན་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་རྣམས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། བདེན་པ་རྟོགས་པས་སྤོང་བ་དང་ཁམས་ལས་ཡང་ དག་པར་འདའ་བས་སྤང་བའོ།།དེ་ལ་མཚན་ཉིད་འདྲ་བ་དང་། ཁམས་མི་འདྲ་བ་དང་། འདྲ་བས་ནི་དང་པོ་གཉིས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་དང་ཁམས་མི་འདྲ་བ་དང་འདྲ་བས་ནི་གཞན་བཞི་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཁམས་དམན་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ནི་ གཞན་གཅིག་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།ཁམས་བར་མ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་དང་། །ཁམས་བཟང་པོ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པས་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གཞན་གཉིས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །མཚན་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་དང་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་ པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་དབང་པོ་དུ་དག་གིས་བསྡུས་ཤེ་ན།སྨྲས་པ། མཚན་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་རྣམས་ནི་ལྕེའི་དབང་པོ་དང་དབང་པོ་བཞི་པ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་ཕོའི་དབང་པོ་དང་མིག་གི་དབང་པོ་དང་ལྕེའི་དབང་པོའི་གནས་རྣམས་ཀྱིས་ བསྡུས་སོ།།སྟོབས་བཅུ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་མངའ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་དང་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོས་བསྡུས་སོ། །མི་འཇིགས་པ་བཞི་ནི་ལྔ་དང་གཅིག་པུ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་སོ། །མི་འཇིགས་པ་བཞི་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྲུང་བ་མེད་ པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ།།དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གསུམ་དབང་པོ་དུ་དག་གིས་བསྡུས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། དབང་པོ་གང་དག་གིས་ཀྱང་མ་བསྡུས་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དབང་པོ་དྲུག་གིས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་ཞེ་སྡང་མེད་པས་བསྡུས་སོ། །ཐུགས་རྗེ་ཆེན་ པོ་ཡང་དབང་པོ་གང་དག་གིས་ཀྱང་མ་བསྡུས་ཏེ།དེ་དག་གིས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་། གཏི་མུག་མེད་པ་དག་གིས་བསྡུས་སོ། །བསྙེལ་བ་མི་མངའ་བའི་ཆོས་ཉིད་ནི་སྟོབས་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་མཆོག་མཁྱེན་པ་ཡང་སྟོབས་ བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།བག་ཆགས་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་ནི་དབང་པོ་གང་གིས་ཀྱང་མ་བསྡུས་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དབང་པོ་དྲུག་གིས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པས་བསྡུས་སོ། །གང་གི་ཚེ་དགྲ་བཅོམ་པས་ཉོན་མོངས་པའི་ཚོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ ལེན་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའི་ཚེ་དགྲ་བཅོམ་པས་གང་མ་སྤངས་པའི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་ཕྱོགས་དེ་གང་ཞིག་ཡོད་ན།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དེ་སྤངས་པས་བག་ཆགས་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དགྲ་བཅོམ་པས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ དེ་མ་སྤངས་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ནི་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ།།ཟས་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་དབང་པོ་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ལ་ཟས་བཞི་ནི་གང་དབང་པོ་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་གང་དག་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་ནི་འཇུག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཟས་བཞི་ནི་ཁམ་དང་རེག་པ་དང་ཡིད་ལ་སེམས་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཟས་སོ། །དབང་པོ་ནི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལྔ་དང་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ནི་དབང་པོའི་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་ཁམ་གྱི་ཁ་ཟས་གང་ཞེ་ན། སྨྲས པ།དབང་པོ་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྒྱས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་སྤྱད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་ཟས་མ་ཡིན་པ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་ལས་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཁམ་གྱི་ཟས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་ཟས་དང་ཟས་མ་ཡིན་པར་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་ཟས་ ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད།དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཟས་ཀྱི་བར་གྱིས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་ཟས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། སྟོབས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་ཅིང་སྟོབས་དང་ལྡན་པས་ཀྱང་དབང་པོ་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དེ་དག་རྒྱས་པར་བྱེད་དོ།

第七是与最后部分相应的断除。第八是由于色贪尽。第九遍知是由于无色贪尽而建立。其中总之，应当了知遍知是由两种因而建立：由证悟谛而断除和由超越界而断除。
其中由相同特征和不同界及相同而建立前二种。由不同特征和不同界及相同而建立其他四种。由超越下界而建立其他一种。应当了知由超越中界和超越上界而建立其他两种遍知。
相好庄严、力、无畏等十八不共佛法是由多少根所摄？答：相好庄严是由舌根、第四身根、男根、眼根和舌根处所摄。十力是由如来心相续中具有的慧根和具一切智根所摄。四无畏是由五根和唯一根所摄。如四无畏一样，无护也是如此。
三念住由多少根所摄？答：虽然不为任何根所摄，但是由六根所成就的无贪和无嗔所摄。大悲也不为任何根所摄，由彼等所成就的无嗔和无痴所摄。无忘失法应当如力那样了知。一切种智也应当如力那样了知。
虽然习气永断不为任何根所摄，但是由六根所成就的烦恼断所摄。当阿罗汉断尽随顺烦恼聚的随眠时，阿罗汉未断的随眠分是什么？如来断彼而成为习气永断。答：阿罗汉未断异熟分随顺，如来则已断。
所说'此四食是为增长根和大种而转'中，四食是为增长何根和何大种而转？答：四食是段食、触食、意思食和识食。根是五色根和意根。大种是根所依的大种。
其中什么是段食？答：为增长根和大种而受用的，非食则从相反而了知。如段食一样，其余诸食和非食也应当如是了知。段食如何作食的作用？乃至识食如何作食的作用？答：以力资益识，具力则令彼等根和大种增长。

།རེག་པས་ནི་བདེ་བ་དང་ ཡིད་བདེ་བ་དང་དེ་ལ་ལ་ལ་བཏང་སྙོམས་ཀྱིས་ཕན་འདོགས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་ལ།ཕན་བཏགས་པ་དེས་ཀྱང་དབང་པོ་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྒྱས་པར་བྱེད་དོ། །ཡིད་ལ་སེམས་པས་ནི་ཡུལ་འདོད་པས་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡང་དག་པའི་ཐབས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས།རེ་བའི་ཡིད་བདེ་བ་མ་འོངས་པའི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་དེ་དེ་ལས་ཀྱང་དབང་པོ་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྒྱས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཟས་གསུམ་པོ་རྣམས་ཀྱི་དེ་ལྟར་དང་མ་འོངས་པ་ལ་དམིགས་པས། རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ལ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཀྱང་དབང་པོ་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྒྱས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཟས་བཞི་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་ན་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའི་ཟས་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ཉེ་བར་རྟོན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཉེ་ བར་བརྟན་པ་དེ་གོང་ནས་གོང་དུ་ཆེས་བརྟས་པ་དང་ཆེས་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ།།འོ་ན་གཉིད་དང་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་དབང་པོ་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ཟས་ཡིན་པར་རྣམ་པར་མི་གཞག་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། རྒྱས་ པ་ནི་གཉིས་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ་དོན་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པས་རྒྱས་པ་དང་གནོད་པ་མི་བྱེད་པས་རྒྱས་པའོ།།དེ་ལ་གཉིད་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱས་པ་ཕྱི་མ་ཤོས་ཀྱིས་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་སྔ་མ་ཤོས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཟས་ཡིན་པར་རྣམ་པར་མི་གཞག་གོ། །ཅིའི་ ཕྱིར་ལུས་གནས་པར་བྱེད་པའི་སྲོག་གི་དབང་པོ་ཟས་ཡིན་པར་རྣམ་པར་མི་གཞག་ཅེ་ན།སྨྲས་པ། དེ་ནི་ཟས་མེད་ན་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁམ་གྱི་ཟས་རགས་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ལྷར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཆ་ཕྲ་བ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ལྷར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་གི་ཟས་ནི་ཟོས་མ་ཐག་ཁོ་ནར་ལུས་དེ་ཉིད་ལ་འཇུ་བར་འགྱུར་ཏེ། རིམ་གྱིས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རེག་པ་དང་ཡིད་ལ་སེམས་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཟས་རགས་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཆ་ཕྲ་བ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སེམས་ཅན་འབྱུང་བ་རྣམས་གང་ཞེ་ན། ད་ལྟར་སྐྱེས་ཤིང་གྲུབ་པ་གང་དག་ཡིན་པ་རྣམས་སོ། །འབྱུང་བར་འདོད་པ་རྣམས་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མ་འོངས་པའི་ སྲིད་པ་འབྱུང་བར་འདོད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་རྣམས་སོ།།གནས་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གནོད་པ་མེད་པས་རྒྱས་པ་གང་དག་ཡིན་པའོ། །འཚོ་བ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཕན་འདོགས་པས་རྒྱས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སེམས་ཅན་འབྱུང་བ་རྣམས་གནས་པ་དང་། འཚོ་བར་འགྱུར་བའི་ ཟས་དེ་དག་གང་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། ཇི་སྐད་བརྗོད་པའི་བྱེད་པས་སོ། །ཇི་ལྟར་ན་འབྱུང་བར་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སྒོ་གསུམ་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྒྱས་པ་དག་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྒྱས་པ་ རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ།སྒོ་གསུམ་གྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བསྩགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་འབྱུང་བར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དེ་ལས་གཞན་པ་འབྱུང་བ་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་དོ། །ཁམ་གྱི་ཟས་དུས་གང་གི་ཚེ་ཟས་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། འཇུ་བའི་ཚེ་ནའོ། །ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ན་ནི་རེག་པ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། དེས་བྱས་པའི་ཕན་འདོགས་པ་བརྟས་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཟས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་གི་ཁ་དོག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟར དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་དག་གིས་དེ་དག་གི་རོ་དང་མཐུ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་འཇུ་བས་ཕན་འདོགས་པ་དང་གནོད་པ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཁམ་གྱི་ཟས་གང་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཁ་བ་དང་ཚ་བ་ལ་སོགས་པས་གནོད་པ་བྱེད་ལ་འཇུ་བའི་ཚེ་ན་ཕན་ འདོགས་པའང་ཡོད་དོ།

触受能以安乐、喜悦以及某些平等舍利益而有益于识，由此利益又能增长诸根和大种。由意思则依于烦恼性和非烦恼性的获得所欲境之正确方便因，以缘未来境的希望喜悦而有益于识，由此亦能增长诸根和大种。如是三食以如是及缘未来而于识生起具力性故，以及识又能增长诸根和大种故，应知建立四食。
识云何是意根之食？如是由三种依止而依止者，能为渐次转更坚固及更具力而生之因。若尔，睡眠、梵行、等至等能增长诸根和大种，为何不立为食？答：增长有二种，谓以利益他义而增长，及以不害而增长。其中睡眠等是以后者增长而增长，非前者，故彼等不立为食。
何故不立维持身体之命根为食？答：因其无食则不能增长故。何为粗段食？答：非天众所食者是。何为细分？答：天众所食者，如是彼等之食于食已即时于彼身中消化，非渐次故。何为粗触、意思、识食？答：欲界所行者是。何为细分？答：色界、无色界所行者是。
何为有情生起？即现在已生已成就者。何为求生？答：欲求未来有而生起者。何为住？答：以无害而增长者。何为养？答：以利益而增长者。彼等食如何令有情生起者住及养？答：以如所说之作用。
云何于求生者有利益？答：由三门于识增长烦恼及业之染污，有二种染污增长，由三门积集染污之识，于求生者之生后即能有益于从彼生起其他。段食何时立为食？答：于消化时。于受用时则立为触，即由彼所作利益而增长者。
是故食摄于三处，非由色摄，如是由香、味、触等之味、力、异熟等受用而有利益及损害故。段食于受用时，如寒热等有所损害，而于消化时亦有利益。

།ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ན་ཕན་འདོགས་ལ་འཇུ་བའི་ཚེ་ན་གནོད་པ་བྱེད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞིམ་ལ་མི་འཕྲོད་པའང་ཡོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་འཇུ་བའི་ཚེ་ཁོ་ན་ཟས་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་གི་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་དག་ལས་གཞན་པ་འདུ་བྱེད་ རྣམས་ཀྱི་གནས་པའི་རྒྱུ་མང་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ།སྐྱེ་བ་དང་། སྔོན་གྱི་ལས་དང་རྫུ་འཕྲུལ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཚོགས་པ་དང་བར་ཆད་སྤངས་པ་དག་ཀྱང་དམིགས་པའི་ཚེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཟས་ཁོ་ན་གསུངས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། ཟས་རྣམས་ནི་མང་པོའི་ཕྱིར་དང་། བརྡ་ཕྲད་སླ་བའི་ཕྱིར་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་ གཞག་པ་དག་ལ་འཇུག་པར་སླ་བའི་ཕྱིར་དང་།ཉིན་གཅིག་བཞིན་དུ་བདེ་བ་རྒྱས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཁོ་ན་བསྟན་ཏོ། །སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་ན་ནི་ཁམ་གྱི་ཟས་མེད་དོ། །མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་བའི་ལྷ་རྣམས་ལ་ཡང་མེད་དེ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་རྣམས་ནི་ཕལ་ཆེར་སྔོན་ གྱི་ལས་ཀྱི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་གནས་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་དབང་པོ་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཆེན་པོ་དག་གིས་ཀྱང་འཆི་བར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་དག་ལ་རླུང་ཆ་ཕྲ་མོ་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་ཟས་ཐ་སྙད་གདགས་པ་མ་གཏོགས་པ་ནི་ཡོད་དོ། །དབང་པོ་གང་དག་ལུས་ལས་གཞན་པ་དེ་ ལ་བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་བ་དེ་དག་ཡུལ་ལས་ཀྱང་ཡིན་པ་གང་དག་ཡུལ་ལ་བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་བ་དེ་དག་ལུས་ལས་ཀྱང་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། རེ་ཞིག་གང་དག་ཡུལ་ལ་བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་བ་དེ་དག་ནི་ལུས་ལས་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །ལུས་ལ་བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་ལ་ཡུལ་ལས་མ་ཡིན་པའང་ཡོད་དེ་དབང་པོ་ གཟུགས་ཅན་དེ་དག་དང་མཚུངས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་རྣམས་ཏེ་དེ་དག་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གཞན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དག་ཅེས་བྱའོ།།དབང་པོ་གང་དག་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གནས་གཅིག་པ་དག་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གནས་གཅིག་པ་དག་ ཀྱང་ཡོད་དེ།གཟུགས་ཅན་དེ་དག་དང་མཚུངས་པ་རྣམས་སོ། །གནས་གཉིས་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ་དག་ཉིད་མཚུངས་པ་རྣམས་སོ། །གནས་གསུམ་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་ན་ནི་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་དེ་ལས་གཞན་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དབང་པོ་གཟུགས་ ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་སོ།།གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཁམས་ན་ནི་དེ་དག་ཉིད་གནས་གཉིས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དབང་པོ་གང་དག་སྡུག་བསྔལ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དག་ཡིན་ནམ་གང་དག་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ་དག་ཡིན་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། དབང་པོ་གང་དག་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ལ་དེ་དག་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོའོ། །སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་ཡིན་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ།སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོའོ། །སྡུག་བསྔལ་བ་ནི་ཡིན་ལ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོའོ། །སྡུག་བསྔལ་བའང་མ་ཡིན་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་ དག་ཀྱང་ཡོད་དེ།དབང་པོ་ཐ་མ་གསུམ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་པོ་གང་དག་དགེ་བ་ཡིན་པའི་དབང་པོ་དེ་དག་བདེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དག་ཡིན་ནམ་གང་དག་བདེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་དགེ་བ་དག་ཀྱང་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དབང་པོ་གང་ དག་དགེ་བ་ཡིན་ལ་བདེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་བཅས་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་བཅས་པས་ཚེ་འདི་ལ་ཚངས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པའི་དབང་པོ་དགེ་བ་གང་དག་བདེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་གོ། །བདེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ་དགེ་བ་མ་ཡིན་པ་ དག་ཀྱང་ཡོད་དེ།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དབང་པོ་གང་དག་ཚེ་འདི་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་བདེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དག་གོ།

在享用的时候有益，在消化的时候有害，就像有些食物美味却不适合身体。因此，只有在消化的时候才可以称为食物，而在享用的时候则不是。
当观察到除此之外，诸行的住因众多，如：出生、宿业、神通因缘和合及远离障碍等时，为何只说食呢？答：因为食物数量众多，容易理解，容易进入念处观修，且能日日增长安乐，所以只说这些。
地狱众生没有段食。等持地的天人也没有段食。地狱众生主要是依靠宿业力而住，因此即使有大的损害根和大种的因缘，也不会死亡。除了可以假名安立微细风为食之外，他们没有其他食。
依靠身体以外而生起的诸根，是否也依靠境而生？依靠境而生的诸根是否也依靠身体而生？答：首先，依靠境而生的诸根也依靠身体。有些依靠身体而生却不依靠境的，即与色根相应的诸根，因为它们依靠大种，所以称为依靠其他。
依靠诸根而生起的是否都是同一处所？答：有同一处所的，即与色根相应的诸法。也有二处所的，即与彼相应的诸法。也有三处所的，即在色界中的意根和其他非色的心所根。在无色界中，应当观察这些根只有二处所。
是否所有苦的诸根都是苦的性质？是否具有苦性质的诸根都是苦的？答：有些根是苦但不是苦的性质，即乐根和喜根。
有些既是苦又是苦的性质，即苦根和忧根。有些是苦但既不是乐的性质也不是苦的性质，即舍根。有些既不是苦也不是苦的性质，即最后三根，因为是苦的对治。
善的诸根是否都能生起快乐？能生起快乐的诸根是否都是善的？答：有些根是善但不能生起快乐，即伴随着苦和忧而修梵行的善根不能生起快乐。
有些能生起快乐但不是善的，即无记根在今生能生起染污、非染污和无记的快乐。

།དགེ་བའང་ཡིན་ལ་བདེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའང་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ་བདེ་ བ་དང་བཅས་ཡིད་བདེ་བ་དང་བཅས་པས་ཚེ་འདི་ལ་ཚངས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པའི་དབང་པོ་དགེ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་རྣམས་སོ།།དགེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། མི་དགེ་བའི་དབང་པོ་གང་དག་ཚེ་འདི་ལ་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ པ་དག་གོ།།བར་སྡོམ་ནི། དོན་དང་གནས་དང་འཐོབ་པ་དང་། །སྡུད་དང་ཟས་དང་མུ་རྣམས་སོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་དོན་མཐའ་དག་འཛིན་པར་བྱེད་ཅིང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་དོན་མཐའ་དག་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ཕུང་པོ་རྣམས་སོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་རྟག་ཏུ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ འཕེལ་བར་བྱེད་ཅིང་།རྟག་ཏུ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཕེལ་བར་བྱེད་པས་ཕུང་པོ་རྣམས་སོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་རྟག་ཏུ་འདུ་བྱེད་ཅིང་འཇིག་པར་བྱེད་ལ་རྟག་ཏུ་འདུ་བྱེད་ཅིང་འཇིག་པར་བྱེད་པས་ཕུང་པོ་རྣམས་སོ། །ཆོས་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འཇུག་པར་བྱེད་ཅིང་ཆོས་ རྣམས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འཇུག་པར་བྱེད་པས་ཁམས་རྣམས་ཏེ་འཕེན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གནས་རྒྱས་པར་བྱེད་ཅིང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གནས་རྒྱས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སོ། །རྐྱེན་ ལས་མྱུར་དུ་འཇིག་པ་དང་ལྡན་ལ་འབྱུང་ཞིང་རྐྱེན་ལས་མྱུར་དུ་འཇིག་པ་དང་ལྡན་ལ་འབྱུང་བས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའོ།།ཀུན་ནས་སློང་བའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཡིན་ལ་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཡིན་པས་གནས་སོ། །ཚུལ་མ་ཡིན་པའི་གནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ བདག་པོ་ཉིད་དང་ལྡན་ཞིང་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བདག་པོ་ཉིད་དང་ལྡན་པས་དབང་པོ་རྣམས་སོ།།དེ་ལ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྒྱུ་དྲུག་གིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དེའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ལུས་ཅན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ དང་།དེའི་འཇུག་པའི་ཐབས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་འཇུག་པ་ལ་ཉམས་པ་དང་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་བའི་ཐབས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དེ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་བདག་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། མདོར་བསྡུ་ན་མཁས་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་གིས་ལེགས་པར་ཟིན་པ་མ་ཡིན་པ་ དྲུག་པོ་དག་ལུས་ལེགས་པར་ཟིན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།རང་བཞིན་དང་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལེགས་པར་ཟིན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ལུས་དེ་ལ་གནས་པའི་བདག་པོ་ལེགས་པར་ཟིན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དེའི་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བའི་འཇིག་པ་ལེགས་པར་ཟིན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དེའི་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་ལ་འབད་པ་ལེགས་པར་ཟིན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དེའི་ཡུལ་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་བདག་པོ་ལེགས་པར་ཟིན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་བསྩལ་བ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

有些既是善的也能生起安乐，即以安乐和喜悦在今生修习梵行的善根。
有些既非善也不能生起安乐，即无记和不善根，这些在今生能生起痛苦。
总摄颂曰：义、处、获得、摄、食及诸边。
由能执持一切有为法的义，故名为蕴。
另一种解释，由业和烦恼常增长，故名为蕴。
另一种解释，由常造作和毁坏，故名为蕴。
由能趣入生起诸法，故名为界，即投射之义。
由能广大心和心所法的所依，故名为处。
由从缘速灭相应而生起，故名为缘起。
由能引发故是方法，非不正确的处。
由于见等具有自在性，故名为根。
其中蕴等的建立，略说由六因应当了知：即身的建立、其因的建立、有身的建立、其趣入方便的建立、于其趣入退失和殊胜方便的建立、于其受用主体的建立。
略说，由这六种智慧未能善巧把握的六种：即未善巧把握身体、未善巧把握自性和自在等不相顺因、未善巧把握住于彼身的主体、未善巧把握其死生变迁、未善巧把握其善不善的精进、未善巧把握其受用可意不可意境的主体，这些遍说已宣说完毕。

།ཕན་ཡོན་དུ་ཞིག་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་ཆོས་རབ་ཏུ དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱ་ཞེ་ན།མདོར་བསྡུ་ན་ཕན་ཡོན་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རིལ་པོའི་འདུ་ཤེས་རབ་ཏུ་བཤིག་པར་བྱས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཡོད་ཅིང་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ བདེན་པ་དང་གནས་པ་ལས་གནོད་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་།བདག་ཉིད་ཀྱང་སོམ་ཉི་མེད་ཅིང་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། གཞན་དག་གིས་དྲི་བ་དྲིས་ནའང་མ་དད་པ་རྣམས་དད་པར་བྱ་ཞིང་དད་པ་རྣམས་ཕྱིར་ཞིང་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། བསྟན་པ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལེགས་པ་ཁོ་ནར་ལན་འདེབས་པས་ ལན་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་དང་།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་རིག་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་དང་། བརྒྱ་བྱིན་དང་ཚངས་པ་དང་སྐྱེ་དགུའི་བདག་པོ་དང་རང་བཞིན་དང་སྐྱེས་བུ་དག་གི་བྱེད་པ་པོ་མེད་པ་ཉིད་དང་ལུས་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བ་དང་བདག་གི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་རྒྱས་ཤིང་འཕེལ་ལ་ ཡངས་པར་འགྱུར་ཞིང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་།རྒྱས་པར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པའི་བར་དག་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་དང་། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་རྒྱས་པར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་ འབྱུང་བ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་བར་དེ་དག་ལ་བདག་གི་དྲན་པ་ལེགས་པར་གནས་པར་འགྱུར་བ་དང་།ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་ཞུགས་པ་ན་དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ནས་དགེ་བའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་དེ་ཉིད་ལ་རེག་པར་ འགྱུར་བ་དང་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ནས་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་།འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ནས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམས་སྟོང་བར་འགྱུར། ཟག་པ་ཟད་པ་ནི་རྗེས་སུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཕན་ ཡོན་བཅུ་པོ་དེ་དག་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་ཆོས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་ས་དང་ཡིད་ཀྱི་ས་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའོ། །ས་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་ གཏན་ལ་དབབ་པའི་གཞུང་ལྷག་མ་ནི་མི་སྣང་ངོ་།།རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་གསུམ་གྱི་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་གཤིན་རྗེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ། ཅི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གནོད་པ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རམ་འོན་ཏེ་ ཕན་པ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཡིན།གལ་ཏེ་གནོད་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་ན་ནི་དེས་ན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ཕན་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་ན་ནི་དེས་ན་ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་བརྗོད་དགོས་སོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཕན་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་གྱི། གནོད་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་ནི་དེ་དང་ཉེ་བར་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་དེ་འདྲ་བའི་ལུས་དག་གིས་ཁྱེད་ཅག་ནི་རང་གིས་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པར་བྱེད་དེ། དེས་ན་རང་གིས་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི འབྲས་བུ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མྱོང་བ་ཀུན་དུ་ཤེས་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་གཤིན་རྗེའི་མི་སེམས་ཅན་གྱི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་གྲུབ་པ་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུ་སེམས་ཅན་འབྱུང་པོ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་སེམས་མེད་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བའི་སེམས་མེད་པ་དང་ཁོན་དུ་འཛིན་པའི་བསམ པ་མེད་པར་འགྱུར་ལ།དེའི་འོག་ཏུ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ལས་སར་པ་དག་སོགས་པར་མི་བྱེད་ཅིང་སྔོན་གྱི་ལས་ཟད་པར་བྱས་ནས། སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་འགྲོ་བ་དག་ནས་ཡོངས་སུ་ཐར་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་གཤིན་རྗེ་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་རྣམས་ལ་ ཕན་པ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱའོ།

如果问到为何要精进于善巧分别诸法的建立和详细分类，因为能如实见到其功德利益？简而言之有十种功德：
为了完全了知身见而能彻底破除整体的想法；
对于存在且非不存在的诸法，不违背真实和安住；
自己也能无疑无惑；
当他人询问时，能以善巧回答使不信者生信，已信者更加增长信心，并为令正法久住而成为善答者；
能趣入缘起正理；
能通达帝释、梵天、生主以及自性、神我等无作者性及无实体性；
自己的慧根增长广大，能如实了知善法与不善法，以及广大缘起的详细分类等；
对于善法与不善法以及广大缘起的详细分类等，自己的正念能善加安住；
当趣入随顺正法时，依止并安住于正念，能触证专一善心，依止并安住于专一心，能生起圣慧根，依止并安住于圣慧根，能远离颠倒，随得漏尽；
如是见到这十种功德，应当精进于善巧分别诸法的建立和详细分类。
以五识身相应地和意地这两地来决择。这两地的其余决择论文已不可见。
关于有寻有伺等三地的决择：为何称阎罗为法王？是因为损害众生还是利益众生？若是损害则不应称为法王。若是利益则应说明如何利益众生。
答：是利益而非损害。即他对临近的众生们以这样的身相使他们忆念：'你们将感受自作业果'。因此，了知自作业果自受的众生们对阎罗的非众生类化现似幻之人不生恼害心、不生嗔恨心、不生怨恨心。
此后不再造作新的地狱业，并且灭尽往昔之业后，从地狱道中得以解脱。因此，阎罗因利益地狱众生而称为法王。

།དེ་ལ་སེམས་ཅན་གང་དག་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་སུ་སྐྱེས་པ་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་སྐྱེ་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པར་འགྱུར་བ་དག་ལ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་གཤིན་རྗེ་རྗེས་སུ་སྟོན་པར་མི་བྱེད་དོ། །གང་དག་སྐྱེ་བ་རྗེས་སུ་མི་དྲན་པ་རྣམས་ལ་ནི་རྗེས་སུ་སྟོན་ པར་བྱེད་དོ།།གང་དག་དེར་སྐྱེས་པ་སྐྱེ་བ་རྗེས་སུ་མི་དྲན་པའི་གང་ཟག་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ཡུལ་མཐའ་འཁོབ་རྣམས་སུ་སྐྱེས་པ་རྣམ་པར་མི་དཔྱོད་ཅིང་ཡོངས་སུ་མི་དཔྱོད་པར་སྡིག་པ་ལ་ཞུགས་པ་ལྟ་བུ་རྣམས་དང་། ཤིན་ ཏུ་བག་མེད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་འདོད་པ་ཆེན་པོ་དག་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་རྣམ་པར་མི་དཔྱོད་ཅིང་ཡོངས་སུ་མི་དཔྱོད་པར་སྡིག་པ་ལ་ཞུགས་པ་ལྟ་བུ་རྣམས་དང་།ཤིན་ཏུ་ལོག་པར་ལྟ་བ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ཐམས་ཅད་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་ལྡན་ པ་རྣམ་པར་མི་དཔྱོད་ཅིང་ཡོངས་སུ་མི་དཔྱོད་པར་སྡིག་པ་ལ་ཞུགས་པ་ལྟ་བུ་རྣམས་ཏེ་དེ་དག་ནི་རང་གིས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱེད་མི་ནུས་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱེད་དོ།།རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་དག་གི་ཆུ་རྣམས་ནི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་ན་ལན་ཚྭའི་རོ་དང་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེར་སྐྱེས་པའི་ སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་།སྐམ་ལ་གནས་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཁ་ཅིག་གི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་དབང་གིས་ཏེ། འདི་ལྟར་ལན་ཚྭའི་རོ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་སྲོག་ཆགས་ཕྲ་མོ་གང་དག་རྒྱ་མཚོར་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་ལ་ དེ་རྣམས་ཀྱིས་གནོད་པར་བྱར་མེད་པ་དང་།རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ན་རིན་པོ་ཆེའི་ཁྱད་པར་སྣ་ཚོགས་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་དག་ཀྱང་ལན་ཚྭའི་རོ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་སྐམ་ལ་གནས་པའི་སེམས་ཅན་དག་ཁ་ཅིག་གིས་རྙེད་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རབ་ཏུ་ དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།ལྔ་གང་ཞེ་ན། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། སྤོང་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། གཉེན་པོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་སོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། མདོར་ བསྡུ་ན་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ལྟ་བ་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཅུར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་ལྟ་བ་ མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ།དེ་དག་བསྡུས་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བཅུར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་།འདོད་ཆགས་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་མ་རིག་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་མོ། །དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་གང་ཞེ་ན། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ལ་བདག་གམ་བདག་གིར་ལྟ་བ་དང་། མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་སེམས་ལ་འཇོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་ བྱའོ།།དེའང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་ཀུན་བརྟགས་པའོ། །དེ་ལ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་དང་ཐ་ན་རི་དྭགས་དང་བྱ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཀུན་བརྟགས་པ་ནི་གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་གང་ཞེ་ ན།ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བདག་རྟག་གོ་ཞེའམ་བདག་ཆད་དོ་ཞེས་ལྟ་བ་དང་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་སེམས་ལ་འཇོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ།

对于那些众生，凡是生于地狱之后立即能够忆起前世的众生，法王阎罗不会为其显现。对于那些不能忆起前世的众生，则为其显现。
对于生于彼处而不能忆起前世的补特伽罗，略说应当了知有三种：极为愚痴者，譬如生于边地，不加观察、不加思维而造作恶业者；极为放逸者，譬如贪著欲乐、极为贪著欲望，不加观察、不加思维而造作恶业者；极为邪见者，譬如具有诽谤一切的邪见，不加观察、不加思维而造作恶业者。由于他们自己不能忆起前世，所以为他们显示。
大海之水由两种因缘而具有咸味，应当了知：一是生于彼处众生的福德力，二是住于陆地众生的非福德力。如是依靠咸味，使得生于海中的微小生命不为人类所见，因而不受其害；又因为大海中种种珍宝依靠咸味，使得一些住于陆地的众生难以获得。
关于烦恼杂染的差别，由五种方式安立：何为五种？自性、自性差别、杂染差别、断除差别以及对治差别。
其中何为自性？略说自性有二种：烦恼是见的自性和非见的自性。
其中何为自性差别？略说应当了知有十种：见性烦恼的五种差别和非见性烦恼的五种差别，总摄为烦恼的十种差别，即：萨迦耶见、边执见、邪见、见取见、戒禁取见，以及贪欲、嗔恚、我慢、无明、疑惑。
其中何为萨迦耶见？对五取蕴起我或我所见，执著及心的执取，是为萨迦耶见。此又应当了知有两种：俱生和分别。其中俱生是一切凡夫乃至禽兽飞禽都具有的。分别则应当了知是外道等所具有的。
何为边执见？对五取蕴，以萨迦耶见为基础，认为我是常的或认为我是断的见解，执著及心的执取，是为边执见。

།དེ་ལ་རྟག་པར་ལྟ་བས་བསྡུས་པའི་མཐར་ འཛིན་པར་ལྟ་བ་ནི་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་དག་ལས།སྔོན་གྱི་མཐར་རྟོག་པ་རྟག་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་དང་། ལ་ལ་རྟག་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་དང་། ཕྱི་མའི་མཐར་རྟོག་པ་འདུ་ཤེས་ཅན་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་དང་། འདུ་ཤེས་ཡོད་པའང་མ་ ཡིན་འདུ་ཤེས་མེད་པའང་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།ཆད་པར་ལྟ་བས་བསྡུས་པའི་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་ནི་དངོས་པོ་བདུན་གྱིས་ཆད་པར་ལྟ་བའི་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་དག་གི་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དེ་ནི་ཀུན་བརྟགས་ པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི་མི་དམིགས་ཏེ།དེ་ནི་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། སའི་དངོས་གཞིར་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་ཀུན་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་དབྱེ་བས་བསྟན་ པ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་ལོག་པར་ལྟ་བ་གང་ཞེ་ན། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་དེ་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཞུགས་པ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེའང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དང་སྐུར་ པ་འདེབས་པར་བྱེད་པའོ།།དེ་ལ་ལྟ་བ་བཞི་པོ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ། །སྐུར་པ་འདེབས་པར་བྱེད་པའི་ལོག་ པར་ལྟ་བ་གང་ཞེ་ན།རྒྱུའམ་བྱ་བའམ་འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའམ་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་ལྟ་བ་དང་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་སེམས་ལ་འཇོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་པ་མེད་དོ། །མཆོད་སྦྱིན་མེད་དོ། ། སྦྱིན་སྲེག་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཡིན་ནོ། །ལེགས་པར་སྤྱད་པ་མེད་དོ། །ཉེས་པར་སྤྱད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཡིན་ནོ། །ལེགས་པར་སྤྱད་པ་དང་ཉེས་པར་སྤྱད་པའི་ལས་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས བུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཡིན་ནོ།།ཕ་མེད་དོ། །མ་མེད་དོ། །སེམས་ཅན་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འཇིག་རྟེན་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཟག་པ་ཟད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡོད་པའི་དངོས་པོ་འཇིག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་དེའང་དགེ་སྦྱོང་དང་། བྲམ་ཟེ་སྔོན་གྱི་མཐར་རྟོག་པ་རྒྱུ་མེད་པ་དང་མཐའ་དང་མཐའ་མེད་པ་དང་ལྷ་མི་སྤོང་བར་སྨྲ་བ་རྣམས་དང་། ཕྱི་མའི་མཐར་རྟོག་པ་ཚེ་འདི་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བགྱིའོ་། །དེ་ལྟར་ན་འཇིག་ཚོགས་ལ ལྟ་བའི་རྩ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ནི་ལྟ་བ་གསུམ་པོ་འདི་དག་གིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། རྟག་པར་ལྟ་བས་བསྡུས་པའི་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ཆད་པར་ལྟ་བས་བསྡུས་པའི་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བས་སོ། ། དེ་ལ་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་གང་ཞེ་ན། ལྟ་བའི་རྣམ་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་དེ་དག་རེ་རེ་ལ་མཆོག་ཏུ་གཙོ་བོ་དང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་དམ་པར་ནན་གྱིས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ཅིང་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱེད་ལ་འདི་ཁོ་ན་བདེན་གྱི་གཞན་ནི་བརྫུན་པ་ཡིན་ཏེ་ལྟ་བ་འདིས་ནི་དག་པར་འགྱུར རོ།།འདིས་ནི་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །འདིས་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱའོ།

其中，由常见所摄的边执见，是从六十二见中，前际分别常见论者们，以及一分常见论者们，以及后际分别有想论者们，无想论者们，非有想非无想论者们的见解，应当如是了知。
由断见所摄的边执见，是以七事断见的沙门和婆罗门们的见解，应当如是了知。
他们的边执见唯是遍计所执，并非俱生，此乃唯是其他生世相续而生。
边执见等彼等，应当如是了知：如地基中以遍计所执和非遍计所执的差别而说。
其中，何为邪见？一切颠倒见，即于所知事物颠倒趣入，称为邪见。
此又略说应当视为二种：增益执和损减执。
其中，四见：萨迦耶见、边执见、见取见和戒禁取见，皆称为增益执的邪见。
何为损减执的邪见？于因或业或果的诽谤，或破坏实有事物的见解、执著和心念，即称为损减执的邪见。
其中，'无布施，无供养，无祭祀'是诽谤因。'无善行，无恶行'是诽谤业。'无善恶业果报'是诽谤果。
'无父，无母，无化生有情'乃至'世间无阿罗汉漏尽者'，应知是破坏实有事物。
此邪见又应当了知是沙门、婆罗门前际分别无因论者、边无边论者、不死矫乱论者们，以及后际分别现法涅槃论者们的见解。
如是，从萨迦耶见根本所生的六十二种见，为此三见所摄，即：由常见所摄的边执见、由断见所摄的边执见和邪见。
其中，何为见取见？于彼六十二见中，各别执为最胜、主要、殊胜、最上，坚持执著，认为'唯此为真实，余皆虚妄。以此见得清净，以此得解脱，以此得出离'如是随行言说，即称为见取见。

།དེ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་གང་ཞེ་ན། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། ལྟ་བ་ མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་འཁོར་དང་དེ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཡང་དག་པར་བླངས་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དེ་ཉིད་ལ་མཆོག་དང་དམ་པའི་བར་དུ་ནན་གྱིས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ཅིང་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱེད་ལ་འདི་ཉིད་བདེན་གྱི་གཞན་ནི བརྫུན་པ་ཡིན་ཏེ།ལྟ་བ་འདིས་ནི་དག་པར་འགྱུར་རོ་འདིས་ནི་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །འདིས་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་འདོད་ཆགས་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཀྱི་ལྷག་པ་ པར་ཆགས་པ་དང་བཅས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ལྟ་བ་རྣམས་དང་འདོད་པ་རྣམས་དང་གཟུགས་རྣམས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ལའོ། །ཁོང་ཁྲོ་བ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེའང་རྣམ་པ་བཞིར་བལྟ་ བར་བྱ་སྟེ།སེམས་ཅན་གཞན་རྣམས་ལས་གཞན་དུ་ལྟ་བ་རྣམས་དང་། གནོད་པ་བྱེད་པ་རྣམས་དང་། སྡུག་པ་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་རྣམས་དང་། མི་སྡུག་པ་ལ་ཕན་འདོགས་པ་རྣམས་ལའོ། །ང་རྒྱལ་གང་ཞེ་ན། གང་སེམས་ཀྱི་ཁེངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེའང་ རྣམ་པ་བཞིར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།ལྟ་བ་རྣམས་དང་། སེམས་ཅན་ལ་བརྟེན་པ་དང་། འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཡང་སྲིད་པ་ལ་བརྟེན་པའོ། །དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པར་འཁྲུལ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། རྣམ་པར་འཁྲུལ་པ་མ་ཡིན་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་ ལ་བརྟེན་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་ང་རྒྱལ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་དང་རྩ་འཛིང་ཆེན་པོ་དང་འཁོར་མང་པོ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཁེངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡང་སྲིད་པ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་འདུ་ཤེས་ཡོད་པའང་མ་ཡིན་འདུ་ཤེས་མེད་པའང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གཡོ་བ་དང་རློམ་པ་དང་སྤྲོས་པ་དང་མངོན་པར་འདུ་བྱས་པའི་སྲེད་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པའི་སེམས་ཁེངས་པ་གང་ཡིན་ པའོ།།དེ་ལ་རྣམ་པར་འཁྲུལ་པ་མ་ཡིན་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་ཆུང་བབས་བདག་ཆེའོ་སྙམ་པ་དང་མཚུངས་པ་དང་མཚུངས་སོ་སྙམ་དུ་རློམ་པའོ་། །རྣམ་པར་འཁྲུལ་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་ང་རྒྱལ་ལྔ་པོ་དག་ལའོ། །གཞན་ཡང་ལོངས་སྤྱོད་ངན་པ་དག་གིས་བདག་ནི་བདེ་བ་ཡིན་ ནོ་སྙམ་དུ་རློམ་པར་བྱེད་པ་དེའང་རྣམ་པར་འཁྲུལ་པའི་ང་རྒྱལ་ཡིན་ལ།ལོངས་སྤྱོད་རྒྱ་ཆེན་པོ་དག་གིས་བདག་ནི་བདེ་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་རློམ་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་འཁྲུལ་པ་མ་ཡིན་པའི་ང་རྒྱལ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ཡང་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རློམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེའང་རྣམ་པར་ འཁྲུལ་པའི་ང་རྒྱལ་ཡིན་ལ།ཡང་དག་པའི་སྒྲུབ་པས་ཡང་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རློམ་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་འཁྲུལ་པ་མ་ཡིན་པའི་ང་རྒྱལ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་མ་རིག་པ་གང་ཞེ་ན། ཤེས་བྱའི་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་སེམས་ལ་འགེབས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དང་སྒྲིབ་པར་ བྱེད་པ་ཉིད་དོ།།དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མ་རྟོགས་པའི་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། བག་མེད་པའི་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའོ། །ཤེས་ བྱའི་དོན་མ་མཐོང་བ་དང་།མ་ཐོས་པ་དང་བྱེ་བྲག་མ་ཕྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་མ་ཤེས་པ་དག་མི་ཤེས་པ་ནི་མ་རྟོགས་པའི་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་དང་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ལ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་བརྗེད་ངས་པས་མི་ཤེས་པ་ནི་བག་མེད་པའི་ཀུན་ཏུ་ རྨོངས་པ་ཞེས་བྱའོ།།སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པས་མི་ཤེས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མ་གྱུར་པས་མི་ཤེས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ཞེས་བྱའོ།

什么是执著戒律和禁行为最胜呢？与执著见解为最胜相应，以及与执著见解为最胜的眷属和与之相应的法，受持清净戒律和禁行后，对于所受持的戒律和禁行执著为最胜、殊胜，并且执著认为'唯此为真实，其他皆虚妄。以此见解得清净，以此得解脱，以此得出离'，如是随行称说，此即名为执著戒律和禁行为最胜。
什么是贪欲呢？即是心的过度贪著。其有四种：对诸见解、诸欲望、诸色法和诸无色法的贪著。
什么是嗔恨呢？即是心的恼害。其应当观察为四种：对于异于其他有情的诸见解、对加害者、对所爱者的加害者、对怨敌的利益者的嗔恨。
什么是我慢呢？即是心的傲慢。其应当观察为四种：对诸见解、依于有情、依于受用欲乐、依于再有的我慢。总之，有迷乱我慢和不迷乱我慢两种。
其中，依于有情的我慢有三种，如前所述。依于受用欲乐的我慢是指：依于具有大受用、大势力和众多眷属而生起的心的傲慢。依于再有的我慢是指：从'将会出生'、'不会出生'乃至'非想非非想'等，与动摇、执著、戏论、造作的渴爱相应而生起的心的傲慢。
其中，不迷乱我慢是指：对于劣者认为自己殊胜，对于相等者认为相等的执著。迷乱我慢是指：除此之外的五种我慢。又，以恶劣受用而执著认为'我是快乐的'，此亦是迷乱我慢；以广大受用而执著认为'我是快乐的'，应当视为不迷乱我慢。以邪行而执著再有，此亦是迷乱我慢；以正行而执著再有，应当视为不迷乱我慢。
什么是无明呢？即是对所知真实义的遮蔽和障碍。总之，应当了知其有四种：未了知的愚痴、放逸的愚痴、烦恼性的愚痴、非烦恼性的愚痴。
对于所知义未见、未闻、未辨别、未了知而不知，称为未了知的愚痴。对于已见、已闻、已辨别、已了知的散乱和忘失而不知，称为放逸的愚痴。由心颠倒而不知，称为烦恼性的愚痴。由心不颠倒而不知，称为非烦恼性的愚痴。

།མ་རིག་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ན་མདོར་ རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་མ་འདྲེས་པའོ།།རྨོངས་པར་མ་གྱུར་པ་ལ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་འགའ་འང་མི་འབྱུང་བས་དེའི་ཕྱིར་གང་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི་མ་རིག་པའང་ཡོད་པས་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་ པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་ཤེས་རབ་རྟུལ་བ་དེ་ལས་གཞན་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་མ་དཀྲིས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཀུན་ཏུ་མི་སྣང་བ་ཉིད་ དང་།སེམས་ལ་འགེབས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དང་། སྒྲིབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཉིད་དང་། མུན་པར་གྱུར་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་རིག་པ་མ་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཐེ་ཚོམ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཀྱི་ཡིད་གཉིས་དང་གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་མ་ངེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། དེའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་ལྔས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དང་བྱ་བ་དང་དེའི་འབྲས་བུ་དང་བདེན་པ་རྣམས་དང་དཀོན་མཆོག་རྣམས་ལ་སེམས་ཀྱི་ཡིད་གཉིས་ཟ་བས་སོ། །དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་བཅུ་པོ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པ་ལས་ཀྱང་འབྱུང ལ་ཉོན་མོངས་པ་དམིགས་པ་ལས་ཀྱང་འབྱུང་ངོ་།།ཉོན་མོངས་པ་བཅུ་པོ་ཐམས་ཅད་ལས་རང་གི་ས་པ་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་གཅིག་ལ་གཅིག་དམིགས་པ་དང་། རང་གི་ས་པའི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ས་འོག་མ་པ་རྣམས་ནི་ས་གོང་མ་པའི་ཉོན་ མོངས་པའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།།ས་གོང་མ་པ་རྣམས་ནི་ས་འོག་མ་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་དེ་དག་གཅིག་ལ་གཅིག་དམིགས་པ་དང་། ས་འོག་མ་པ་རྣམས་ས་གོང་མ་པ་ལ་དམིགས་པའི་སྐབས་འདི་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་གཞུང་ ལྷག་མ་ནི་མི་སྣང་ངོ་།། །།བམ་པོ་བཅུ་གཉིས་པ། དེ་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ཡང་དང་ཡང་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། བདག་དང་གཞན་ལ་ཤིན་ཏུ་གནོད་པའི་གནས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྟོག་པས་མངོན་པར་ཞེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། །ས་འོག་མ་པའི་ནི་ཞི་གནས་ཀྱིས་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། དཀར་པོའི་ཆོས་མང་པོས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སྒྲིབ་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལྷག་མ་རྣམས་ནི་འདིའི་ཚུལ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་གཞིའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མི་དགེ་བ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་དག་ཀྱང་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ན་མི་དགེ་བའང་ཡིན་ལ་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའང་ཡིན་གྱི གཞན་དུ་ན་ནི་ངེས་པ་མེད་དོ།།གསུམ་གང་ཞེ་ན། གུས་པར་བྱེད་པ་དང་རྟག་ཏུ་བྱེད་པས་ཤས་ཆེར་ཀུན་ཏུ་སྟེན་པར་བྱེད་ཅིང་ཡོན་ཏན་གྱི་བློས་དེ་དག་ལ་སྐྱོན་དུ་ལྟ་བ་དང་ཉེས་དམིགས་སུ་ལྟ་བ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་འདི་ནི་རྒྱུ་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ནས་ལུས་ དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པར་བྱས་ཤིང་བསགས་པ་འདི་ནི་རྒྱུ་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་དེས་གཞན་དག་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལས་འདུན་པ་བཟློག་ཅིང་མི་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་བཅུག་པ་འདི་ནི་རྒྱུ་གསུམ་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་སྔོན་བྱས་པ་ནི་མ་གཏོགས་སོ།།ཉོན་མོངས་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ལས་ཉོན་མོངས་པ་བདུན་ནི་ཡིད་ཀྱི་ས་པ་དག་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་མ་རིག་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་ས་པ་ཡང་ཡིན་ ནོ།།འདོད་པའི་ཁམས་ལ་ལྟ་བ་བཞི་དང་ང་རྒྱལ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ།

如果将那些无明全部归纳起来，简要而言可分为两种：与烦恼相应的和不相杂的。由于未陷入愚痴者不会生起任何烦恼，因此凡是有贪欲等其他烦恼者也必定有无明，这就是与烦恼相应的无明。
对于愚钝者以外的未被贪欲等烦恼所缠缚的补特伽罗，对苦谛等非如理作意，不能如实显现，以及覆盖心识、遮蔽、缠缚、成为黑暗的状态，这就是不相杂的无明。
什么是疑惑？是指心的犹豫、两种状态和不确定。其分类简要而言可以五种方式建立：对来世、行为、其果报、诸谛和三宝心生疑惑。
如是所说的十种烦恼，既从所缘事物中生起，也从所缘烦恼中生起。在所有十种烦恼中，同地的烦恼互相缘虑，并缘虑同地的一切有漏事物。下地的烦恼缘虑上地的烦恼事物。上地的烦恼不缘虑下地的烦恼事物。关于它们如何互相缘虑以及下地如何缘虑上地的剩余论述经文已不可见。
第十二品：其中，欲界的俱生身见是无记的，因为反复生起，且不是极度损害自他的缘故。分别执著的则是不善的。下地的是无记的，因为由止观所显示，且为众多白法所摄持。障碍本性是烦恼性和过失性的缘故。其余应当如此类推。
欲界的诸烦恼应视为不善，因为是恶行的所依。这些烦恼由三种原因既是不善又会导致恶趣，否则则不确定。何为三种？第一个原因是恭敬实行且经常实行而大量亲近，以功德心看待它们，不生起过患想和过失想。
第二个原因是依止并安住于这些烦恼后，造作并积累身语意的恶行。第三个原因是使他人退失善法意乐，令其正确接受不善法，但不包括先前所造将在他时感受的恶趣业。
在这十种烦恼中，七种烦恼是意地所摄。贪欲、嗔恚和无明也是五识身相应地所摄。欲界中四见和慢与喜受、舍受相应。

།འདོད་ཆགས་ནི་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་རྣམས་དང་ངོ་། །ཁོང་ཁྲོ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་ངོ་། །ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡིད་མི་ བདེ་བ་ཉིད་དང་ངོ་།།ཐེ་ཚོམ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཁོ་ན་དང་ངོ་། །མ་རིག་པ་ནི་དབང་པོ་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཚུལ་འདི་ནི་ཆེ་ལོང་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞིབ་ཏུ་ནི་འོག་ནས་བཤད་པར་བྱའོ། །གོང་མ་ན་ནི་གང་ན་དབང་པོ་གང་སྲིད་པ་དེ་དང་དེའི་ས་པའི་ཉོན་ མོངས་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཉོན་མོངས་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ལས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་གཞི་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གིས་དམིགས་པའི་གཞི་དེ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་གཞི་ དང་བཅས་པ་དང་གཞི་མེད་པ་དག་ཡིན་ཏེ།དེ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་ང་རྒྱལ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་གཞིའི་ཕྱོགས་ཡིད་དུ་འོང་བ་གཅིག་ལ་དམིགས་ནས་སྐྱེའོ། །ཁོང་ཁྲོ་བ་ནི་ཕྱོགས་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་གཅིག་ལ་དམིགས་ནས་སྐྱེ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ གསུམ་པོ་དེ་དག་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ལས་སྐྱེ་བ་དང་ཕྱོགས་གཅིག་འཛིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་དང་བཅས་པའི་གཞི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་སྡུག་པའམ་མི་སྡུག་པའམ་གཉི་ག་ལས་བཟློག་པ་ལས་དམིགས་ཏེ་སྐྱེ་བས། དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་དང་གཞི་ མཐའ་དག་འཛིན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་རྒྱུ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ གང་ཞེ་ན།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཞིས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། མི་དགེ་བའི་སེམས་ཐམས་ཅད་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཐམས་ཅད་ལས་སྐྱེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་སེམས་སོ་སོ་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་ བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ལས་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་མ་ཡིན་ཞིང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ།།དེ་ལ་ངོ་ཚ་བ་མེད་པ་དང་ཁྲེལ་མེད་པ་ནི་མི་དགེ་བའི་སེམས་ཐམས་ཅད་ལས་སྐྱེ་བའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བག་མེད་པ་དང་རྒོད་པ་དང་རྨུགས་པ་དང་མ་དད་པ་ དང་།ལེ་ལོ་དང་ལོག་པར་འདུན་པ་དང་ལོག་པར་མོས་པ་དང་ལོག་པར་དྲན་པ་དང་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཐམས་ཅད་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ ཅད་ནའོ།།ཁྲོ་བ་དང་འཁོན་དུ་འཛིན་པ་དང་འཆབ་པ་དང་འཚིག་པ་དང་ཕྲག་དོག་དང་སེར་སྣ་དང་། སྒྱུ་དང་གཡོ་དང་རྒྱགས་པ་དང་རྣམ་པར་འཚེ་བ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ནི་མི་དགེ་བའི་སེམས་སོ་སོ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། གང་དུ་གཅིག་ འབྱུང་བ་དེར་གཉིས་པ་མི་འབྱུང་ངོ་།།དེ་དག་ལས་སྒྱུ་དང་གཡོ་དང་རྒྱགས་པ་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་ནི་འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །སྒྱུ་དང་གཡོ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་མན་ཆད་ན་ཡོད་དོ། །རྒྱགས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་གོང་མ་པའི་ ས་པ་དག་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་འགྱོད་པ་དང་གཉིད་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་དགེ་བའི་སེམས་དང་མི་དགེ་བའི་སེམས་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ལ་ཡང་འབྱུང་སྟེ་ཐམས་ཅད་དུ་དང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་ཡང་དང་ཡང་དུ་དང་ཡུན་ རིང་དུ་རྗེས་སུ་རྟོག་པ་དང་།རྗེས་སུ་དཔྱོད་པར་བྱེད་པའི་ལུས་ངལ་བ་དང་། བརྗེད་པ་དང་སེམས་ཉམས་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ཀྱང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་གཉིས་ཀྱང་བསམ་གཏན་དང་པོ་མན་ཆད་ན་ཡོད་དོ། །འགྱོད་པ་དང་གཉིད་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་ པ་ཡིན་ནོ།

贪欲与乐受、喜受和舍受相应。嗔恚与苦受和忧受相应。邪见与喜受和忧受相应。疑唯与忧受相应。无明与一切五根相应。这种相应的方式是粗略宣说，详细的将在下文解说。
应当了知,在上地中,凡是有根的地方,即与彼地的烦恼相应。在这十种烦恼中,见所断的烦恼称为无所依,因为它们所缘的对境并非如实成立。其余的烦恼则有所依和无所依,因为与前者相反。
贪欲和我慢缘取有漏所依的可意一分而生。嗔恚缘取不可意一分而生。因此这三种烦恼称为从一分生起和执取一分。其余烦恼则缘取内外有漏所依的可意、不可意或非二者而生起,因此称为遍行和执取一切所依。如是,这些即是诸烦恼。
有随烦恼、与烦恼相应、与烦恼俱行以及随顺烦恼分的近烦恼。什么是近烦恼?近烦恼的分类略说有四种:从一切不善心所生、从一切染污心所生、从各别不善心所生,以及不是一切时从善、不善、无记心所生。
其中,无惭和无愧是从一切不善心所生的近烦恼。放逸、掉举、昏沉、不信、懈怠、邪欲、邪胜解、邪念、散乱和不正知这十种近烦恼,应知是从一切染污心所生,遍于三界。
忿、恨、覆、恼、嫉、悭、诳、谄、憍和害这十种近烦恼,应知是从各别不善心所生,即当一者生起时第二者不生。其中除去诳、谄和憍之外的烦恼都属于欲界。诳和谄存在于初禅以下。应知憍遍于三界,而且上地的憍是无记性。
其中寻、伺、悔、眠这四种近烦恼在善心、不善心和无记心中都会生起,但不是一切时和一切处都生起。如是反复长时寻思、伺察会使身体疲惫,会忘失和心受损害,因此寻和伺也称为近烦恼。这二者存在于初禅以下。悔和眠则行于欲界。

།དེ་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་སྒྱུ་དང་། གཡོ་དང་། རྨུགས་པ་དང་རྒོད་པ་དང་རྒྱགས་པ་དང་བག་མེད་པ་དང་ལེ་ལོ་རྣམས་ཏེ། དེ་ལ་དང་པོ་བཞི་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ ས་པ་དག་ཡིན་ནོ།།ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ས་ཐམས་ཅད་དང་དུས་ཐམས་ཅད་པ་དག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཞི་ཕྲན་ཚེགས་ལས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་འཁྲུག་པའི་བར་དུ་རྒྱས་ པར་བསྟན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་རྣམས་དང་།གཞི་བསྡུ་བ་ལས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བྱས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་གིས་ཅི་རིགས་པར་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ཀྱང་འདོད་པའི་ ཁམས་ན་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་གནས་བཅུ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།གནས་བཅུ་གཉིས་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། འཐབ་མོ་དང་། མཚང་འདྲུ་བ་དང་། རྩོད་པ་དང་། འགྱེད་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་འདུག་པ་དང་། ལོག་པར་འཚོ་བ་དང་། འདོད་པ་ལ་ལོག་པར་ཞེན་པ་དང་། ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཆོས་ཀྱི་དོན་ལ་སེམས་ཤིང་ངེས་པར་རྟོག་པ་དང་། སེམས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསམ་པའི་དོན་ལ་ནང་གི་སེམས་ཀྱི་ཞི གནས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་།གཅིག་ལ་གཅིག་ཟང་ཟིང་གི་ལོངས་སྤྱོད་སྟོབས་པ་དང་། གཅིག་ལ་གཅིག་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་སྟོབས་པ་དང་། མ་འདྲེས་པར་གནས་ཤིང་བས་མཐའི་གནས་མལ་དུ་གནས་པ་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ན་གནས་པས་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་གྱུར་ པ་སྟེ།གནས་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་འཁྲུལ་པའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་གྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ནི་གནས་དང་པོ་ལའོ། ། ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་གཡོ་བ་མཐར་ཐུག་པའི་བར་དག་ནི་གནས་གཉིས་པ་ལའོ། །ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་ཁྲེལ་མེད་པ་ནི་གནས་གསུམ་པ་ལའོ། །ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་པ་ཉེས་རྩོམ་གྱི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་དག་ནི་གནས་བཞི་པ་ལའོ། །ཚུལ་འཆོས་པ་ལ་སོགས་པ་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོའི་མཐར ཐུག་པའི་བར་དག་ནི་གནས་ལྔ་པ་ལའོ།།མི་བཟོད་པ་དང་ཞེན་པ་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པ་ལ་ཆགས་པའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་དག་ནི་གནས་དྲུག་པ་ལའོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། འབྱུང་བར་ལྟ་བ་དང་འཇིག་པར་ལྟ་བ་ནི་གནས་བདུན་པ་ལའོ། །འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་ ལ་སོགས་པ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་དག་ནི་གནས་བརྒྱད་པ་ལའོ།།རུ་གདུག་དང་འཕྱ་སྨོད་ནི་གནས་དགུ་པ་ལའོ། །མི་མནམས་པ་དང་མི་མཉེན་པ་དང་རིས་མཐུན་པའི་རྗེས་སུ་མི་འཇུག་པ་ནི་གནས་བཅུ་པ་ལའོ། །འདོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་ཁྱིམ་ གྱི་འབྱོར་པ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་དག་ནི་གནས་བཅུ་གཅིག་པ་ལའོ།།མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་ནི་གནས་བཅུ་གཉིས་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་འཇུག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལྟ་བ་ལྔ་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་མཚུངས་ པར་ལྡན་པར་མི་བྱེད་དོ།། ངོ་བོ་ཉིད་དང་ངོ་བོ་ཉིད་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་ང་རྒྱལ་དང་ཐེ་ཚོམ་རྣམས་ནི་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་མི་བྱེད་དོ། ། ཆགས་པར་གྱུར་པའི་སེམས་ནི་འདུད་པར་ འགྱུར་ལ་རློམ་པར་གྱུར་པའི་སེམས་ནི་ཁེངས་པར་འགྱུར་བས།དེའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་ང་རྒྱལ་ཡང་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པ་དག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཡིན་པ་ཁོ་ནར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ རེ་ཞིག་བག་མེད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་ཆགས་པར་གྱུར་ན་ཡང་བག་མེད་པར་འགྱུར་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟོས་པའི་བར་དུ་གྱུར་ནའང་བག་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

关于等持地的随烦恼有如下这些：寻、伺、谄、诳、昏沉、掉举、慢、放逸、懈怠等。其中前四者是属于初禅地。其余的应当了知是遍一切地和一切时。
世尊在《小事》中广说随烦恼有忧、叹、苦、不悦、恼等，以及在《摄事》中所作的分类，应当了知这一切都可以按照这四种随烦恼的详细分类来相应归纳。
应当了知这些随烦恼在欲界中简要而言是依于十二处而转，什么是十二处呢？即：执著恶行、斗争、揭发过失、争论、诤讼、破戒、受持非善士法而住、邪命、邪执著欲、思惟观察所说法义、为令心入定而思维内心止观随顺之义、互相给予财物受用、互相给予法的受用、独处边际住处而住、住于分别而生苦。
应当了知依于这十二处，从贪著等直至迷乱为止的随烦恼如前所说的活动安立。其中贪、嗔、痴是在第一处。从忿怒等直至诳为止是在第二处。无惭、无愧是在第三处。从我慢等直至恶作为止是在第四处。从伪装等直至恶友为止是在第五处。从不忍等直至执著不顺为止是在第六处。萨迦耶见、集见、灭见是在第七处。从欲寻等直至不作意为止是在第八处。粗暴和轻蔑是在第九处。不柔和、不调顺、不随顺同类是在第十处。从欲寻等直至具足家业寻为止是在第十一处。应当了知忧等是依于第十二处而转。
那五种见由于是慧的本性，所以彼此不相应，因为本性与本性不能相应。贪、嗔、慢、疑由于彼此相违故不相应。贪著的心会低下，而傲慢的心会高举，因此应当了知贪与慢也是互不相顺的。
如上所说的随烦恼应当视为唯是烦恼品类。其中首先应当视放逸是一切烦恼的品类，因为无论是生起贪著乃至生起疑惑时都会成为放逸。

།ཆགས་པ་དང་། སེར་སྣ་དང་། རྒྱགས་པ་དང་། རྒོད་པ་ནི་ འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པ་དག་ཡིན་ནོ།།ཁྲོ་བ་དང་ཁོན་དུ་འཛིན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དང་། ཕྲག་དོག་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བ་ནི་ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་དག་ཡིན་ནོ། ། སྒྱུ་དང་གཡོ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་དག་ཡིན་ནོ། །འཆབ་པ་ནི་གཡོའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་དང་། དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་གཏི་མུག་གི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་དང་། གཏི མུག་གི་རྒྱུ་མཐུན་པ་དག་ཡིན་ནོ།།རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་གཉིས་ནི་མ་གཏོགས་ཏེ། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་གཉིས་ནི་ཤེས་རབ་དང་སེམས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ལྟ་བ་རྣམས་བཞིན་ནོ། །ཤེས་རབ་གང་ཡིད་ལ་བརྗོད་པ་ལ་བརྟེན་པ་དམིགས་པ་ལ་མི་ མཐུན་པར་རྒྱུ་ཞིང་འཇུག་པ་དེ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཡང་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་དམིགས་པ་གཞན་ལ་མི་མཐུན་པར་རྒྱུ་ཞིང་ཡིད་ལ་བརྗོད་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཤེས་རབ་ཆེས་རགས་པ་ནི་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ལ་མི་མཐུན་པ་མ་ཡིན་པར་རྒྱུ་ཞིང་ཆེས་ཆ་ཕྲ་བ་ ནི་དཔྱོད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་གྱིས་སོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ས་བོན་མ་སྤངས་ཤིང་ཡང་དག་པར་མ་བཅོམ་པ་ནི་ བག་ལ་ཉལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།གནས་ངན་ལེན་ཀྱང་དེ་ཡིན་ནོ། །མ་སད་པའི་ཕྱིར་ནི་བག་ལ་ཉལ་བ་ཡིན་ལ་སད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཕྱིར་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འཆིང་བ་ནི་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་ཤིང་བྱུང་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་ན་ སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་དང་ལྡན་ནོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་ཤིང་བྱུང་བའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་ཞི་གནས་ཀྱི་གནོད་པས་ཉམས་པར་བྱས་པ་དང་ལྡན་ལ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཉོན་ མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མ་ཉམས་པ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་ནོ།།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་ཤིང་བྱུང་བའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་ཞི་གནས་ཀྱི་གནོད་པས་ཉམས་པར་བྱས་པ་དང་ལྡན་ལ། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་ མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མ་ཉམས་པ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་ནོ།།ཁམས་ལས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ས་ལས་ཀྱང་ཚུལ་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རང་གི་ས་པ་ནི་རང་གི་ས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་དང་ལྡན་ཏེ། བྲལ་བ་དང་ནི་མི་ལྡན་ནོ། །ས་འོག་མ་ལ་གནས་པ་ ནི་ས་གོང་མ་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་ལྡན་ལ་ས་གོང་མ་ལ་གནས་པ་ནི་ས་འོག་མ་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་ནམ་ཡང་མི་ལྡན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལན་པའི་གང་ཟག་གིས་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་བསྐྱེད་ནས་འགོག་པར་བྱེད་ཅིང་སྤོང་བར་ནི་མི་བྱེད་ པའི་ཚེ་ན།ཉོན་མོངས་པ་དེ་འདས་པའམ་མ་འོངས་པའམ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་གང་དག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདས་པ་དང་ནི་ལྡན་པར་གྱུར་ཟིན་པས་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་ནི་དེའི་རིགས་ཀྱི་ཉོན་[(]མངས་[,]མོངས་[)]པའི་བག་ལ་ཉལ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ་གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་མངོན་ དུ་གྱུར་ན་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་ཡང་ལྡན་ནོ།།མ་འོངས་པ་དང་ནི་བག་ལ་ཉལ་དང་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་ཡང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

贪著、悭吝、骄慢、掉举是贪欲的随顺分和贪欲的等流。
愤怒、怨恨、热恼、嫉妒、害心是嗔恚的随顺分和嗔恚的等流。
诈伪和谄曲是邪见的随顺分和邪见的等流。
覆藏应当视为谄曲的随顺分和其等流。
其余诸随烦恼是愚痴的随顺分和愚痴的等流。
除了寻和伺二者，寻和伺二者应当视为慧和思的体性，如诸见一样。
依于意言而缘境不相顺运行的慧，虽是其体性，但称为有寻有伺。
其中，缘于其他境不相顺运行而依于意言的极粗慧是寻。
于彼相顺而运行的极细分是伺。
这就是烦恼染污体性的差别安立。
什么是烦恼染污的差别安立呢？简而言之，如前所说的诸烦恼和随烦恼以二因令诸有情染污，即：缠及随眠。
其中，烦恼生起现行称为缠。
彼之种子未断未破称为随眠，习气亦是如此。
因未觉醒故是随眠，觉醒时分故是缠。
其中，具足一切结缚的补特伽罗生于欲界者，具有三界所行诸烦恼的随眠。
生于色界的凡夫，具有因止观所损的欲界所行诸烦恼随眠，而具有未损的色界和无色界相应烦恼。
生于无色界的凡夫，具有因止观所损的欲界和色界所行诸烦恼随眠，而具有未损的无色界所行诸烦恼。
如同界的情况，地的情况也应当如是观察。
自地的缠，未离贪者具有自地的缠，已离贪者则不具有。
住于下地者具有上地的缠，而住于上地者永不具有下地的缠。
其中，具足一切结缚的补特伽罗生起烦恼缠而制止但不断除时，与过去、未来、现在何等事物相应呢？
已与过去相应故不复相应。
与现在相应者，具有彼类烦恼随眠，若烦恼现行则亦具有缠。
将与未来相应，具有随眠和缠，但尚未相应。

།དེའི་རིགས་དང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ ལྡན་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འཆིང་བ་མ་ཚང་བ་དང་ལྡན་པའང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡོད་དེ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་དང་ལྡན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པ་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རྣམ་པར་གནོན་པར་བྱེད་པའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ གནོན་པར་བྱེད་ཅེ་ན།གང་དེ་བསྒོམ་ཞིང་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རྣམ་པར་གནོན་པར་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རྣམ་པར་གནོན་པའི་གཉེན་པོ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཉེས་དམིགས་ ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་དེའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པའི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་།སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་དགེ་བའི་ཕྱོགས་བསགས་པའོ། །ཡང་དག་པར་འཇོམས་པ་ལ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་མངོན་དུ་བཏང་བའི་ལམ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པ་ཉོན་མོངས་ པ་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཚེ་ན་ཅི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ལས་སྤོང་བར་བྱེད་དམ་འོན་ཏེ་བག་ལ་ཉལ་ལས་སྤོང་བར་བྱེད་གང་ལས་སྤངས་ན་སྤངས་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན།བག་ལ་ཉལ་ལས་སྤོང་བར་བྱེད་དེ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ནི་དང་པོ་ཉིད་ནས་སྤངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བག་ལ་ཉལ་ལས་ སྤངས་ནས་སྤངས་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ལས་སྤངས་ལ་བག་ལ་ཉལ་ལས་མ་སྤངས་ན་ནི་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི་། བག་ལ་ཉལ་ལས་སྤངས་ན་ནི་བག་ལ་ཉལ་དང་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་གཉི་ག་ལས་གཏན་འབྱུང་བར་ མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཅི་འདས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་དམ་འོན་ཏེ་མ་འོངས་པའམ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་སྤོང་བར་བྱེད་ཅེ་ན། འདས་པའང་མི་སྤོང་མ་འོངས་པའང་མི་སྤོང་ད་ལྟར་བྱུང་བའང་མི་སྤོང་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་བག་ ཆགས་དང་བཅས་པ་འདས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རང་གི་ངང་ཉིད་ཀྱིས་འགགས་པའི་ཕྱིར་སྤངས་ཟིན་པ་ཡིན་པས་དེ་ལ་ནི་ཅིའང་སྤང་དུ་མེད་དོ།།མ་འོངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་བྱུང་བ་དང་ལུས་མེད་པ་ཡིན་པས། དེ་ལ་ཡང་ཅི་ཡང་སྤང་དུ་མེད་དོ། །བག་ལ་ཉལ་དང་བཅས་པ་ད་ལྟར་བྱུང་ བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐད་ཅིག་ལས་ལྷག་པར་མི་གནས་ཏེ་བག་ལ་ཉལ་དང་བཅས་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་མེད་པའི་སེམས་གཉིས་འགྲོགས་པ་ནི་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་བྱུང་བའང་མི་སྤོང་ངོ་།།འོན་ཀྱང་གཞན་གྱི་སྒྲ་དང་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་ པོའི་སེམས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་སྐྱེ་ལ་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བག་ལ་ཉལ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ནི་འགགས་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་དེ་སྐྱེ་བའི་དུས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དེ་འགག་པའི་དུས་ཡིན་པས་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ནི་མགོ་མཉམ་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཉོན་ མོངས་པའི་གཉེན་པོའི་སེམས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་བག་ལ་ཉལ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།སྐད་ཅིག་དེ་ལས་ཐལ་བ་ནི་འདས་པ་བག་ལ་ཉལ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །མ་འོངས་པའང་བག་ལ་ཉལ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གནས་གྱུར་ཏེ་བག་ལ་ཉལ་གྱི་རྒྱུན་ཡང་དག་པར་ཆད་ན་དེའི་ རྗེས་སུ་འཇིག་རྟེན་པའི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་དེའི་འོག་ཏུ་ཕྱིས་འབྱུང་བ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེའང་བག་ལ་ཉལ་མེད་པས།དེའི་ཕྱིར་འདས་པའང་སྤངས་པ་ཡིན་ལ། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པ་ཡང་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་ ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ།

如是其类以及如实其余一切烦恼亦复如是。如同具足一切束缚，不具足束缚亦应如是宣说。
其中差别是：应说彼与其余烦恼相应。当瑜伽师调伏烦恼缠缚时，如何调伏？
彼修习并调伏烦恼缠缚时，对治烦恼缠缚有三种对治：了知烦恼自性与过患，作意其对治所缘相，及于心相续中积集善分。
应知正断则是现前正见之道。当瑜伽师断除烦恼时，是从缠缚中断除，还是从随眠中断除？从何断除才称为断除？
从随眠中断除，因为缠缚从最初即已断除。从随眠中断除后称为断除。
何以故？若从缠缚断除而未从随眠断除，则会再三生起缠缚。若从随眠断除，则不会再从随眠和缠缚二者生起。
是断除过去，还是断除未来或现在？既不断除过去，也不断除未来，也不断除现在，然而却断除过去、未来、现在。
其中，首先过去的带有习气者，因自然已灭故已断除，于彼无可断除。未来者因未生起且无体性，于彼亦无可断除。
带有随眠的现在者不住于刹那之上，因随眠相应心与无随眠心二者不相俱，故亦不断除现在。
然而，从他人言教及自身如理作意中，生起与正见相应的对治烦恼之心，其所对治分带有随眠之心则灭。
如是，彼生起之时即是彼灭时，故应知彼生灭是同时的。
其中，与正见相应的对治烦恼之心是无随眠的现在。超过彼刹那者是无随眠的过去。未来亦是无随眠。
如是转依，当随眠相续正断时，其后世间善心及无记心，其后生起的过去、未来、现在皆无随眠。
是故，过去已断除，现在与未来亦称为断除。如是，此乃烦恼杂染清净之差别。

།དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་སྤང་བར་བྱ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འདོད་པ་དང་ལྡན་ པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་།ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཟག་པ་རྣམས་དང་། འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ལྔ་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་ འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་བཅུ་པོ་ཐམས་ཅད་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་མ་གཏོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་བརྒྱད་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འགོག་པ་ དང་ལམ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།།གོང་མ་ལ་ནི་བདེན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བ་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་འདོད་པའི་ཁམས་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལོག་པར་འཇུག་པ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་བག་ལ་ཉལ་བཅུ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ ཞེ་ན།མདོར་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལ་བྱིས་པ་རྣམས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་མུ་ཉི་ཤུ་ལས་མུ་ལྔས་བདག་ཏུ་ལྟ་བར་བྱེད་ལ། ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བདག་གིར་ལྟ་བར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལ་རྟག་པའམ་ཆད་པ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བས། དེའི་ཕྱིར་མཐར་ཕྱིན་པར་ལྟ་བ་ཡང སྡུག་བསྔལ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།།ལེགས་པར་སྤྱད་པ་དང་ཉེས་པར་སྤྱད་པའི་ལས་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ལོག་པར་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་ཕ་མེད་དོ། །མ་མེད་དོ། །སེམས་ཅན་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་ལོག་པར་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱོགས་ གཅིག་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཕྱོགས་གཅིག་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ་ལའོ། །གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་དགེ་སྦྱོང་གཽ་ཏ་མས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་གདགས་པར་བྱས་པ་གང་ཡིན་ པ་དེ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་གང་ཡིན་པ་དེའང་སྡུག་བསྔལ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།།དབང་ཕྱུག་དང་སྐྱེ་དགུའི་བདག་པོ་དང་བརྒྱ་བྱིན་དང་ཚངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་གང་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་གཞན་ལ་ཡང་རྟག་པ་དང་བརྟན་པ་དང་ཐེར་ཟུག་གོ་ཞེས་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་ལོག་པར་ལྟ་བ་དེ་ནི་ སྡུག་བསྔལ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།།མཐའ་དང་མཐའ་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལོག་པར་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་ལྷ་མི་སྤོང་བར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལོག་པར་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ བདེན་པ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་གང་གིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་ལྟ་བ་དེ་དག་ལ་དམ་པར་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ཅིང་། དེས་དག་པ་དང་གྲོལ་བ་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དེའང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ བདེན་པ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།།ལྟ་བ་དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་དེ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལ་དམ་པར་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ཅིང་། དེས་དག་པ་དང་གྲོལ་བ་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེའང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།

那么，什么是烦恼杂染的邪行和应断除的差别安立呢？简要而言，应当观察十五种：欲界所摄的苦谛、集谛、灭谛、道谛所断的烦恼，以及修所断的漏；如同欲界所摄的五种，色界所摄和无色界所摄的也是如此。
其中，在欲界的苦谛中，十种烦恼全部都是邪行。在集谛中，除了身见和边执见之外的八种烦恼是邪行。如同集谛一样，在灭谛和道谛中也是如此。在上界中，对一切谛除了瞋恚之外，如同欲界一样，应当依次了知其邪行。
怎样是苦谛中十种随眠的邪行呢？简而言之，对于所说的五取蕴是苦的道理，凡夫们对这五取蕴以二十种身见中的五种执为我，以其余的执为我所，如是应当了知身见是苦谛的邪行。依于身见，对这五取蕴执为常或断，因此边执见也是苦谛的邪行。
认为'善业恶业无果报'等邪见，以及认为'无父无母，无化生有情'的邪见，其中一部分是苦谛的邪行，一部分是集谛的邪行。其他外道对苦谛诽谤的邪见，说'沙门乔答摩为声闻安立的苦谛是不存在的'，这也是苦谛的邪行。
认为'自在天、生主、帝释、梵天等是常住、坚固、恒常'的邪见，以及其他类似的邪见，是苦谛的邪行。诸边见论者的邪见也是苦谛的邪行。诸沙门婆罗门主张不舍天人的邪见，其中一部分也是苦谛的邪行。
以见取见执著这些在苦谛中邪行的见解为最胜，认为依此能得清净、解脱、出离的见取见，也是苦谛的邪行。执著随顺这些见解以及与之相应的法、戒禁，认为依此能得清净、解脱、出离的戒禁取见，也是苦谛的邪行。

།དེ་ལ་གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་ཁ་ཅིག་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་དེ་དག་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་མོས་པའང་མ་ཡིན་ལ་དེ་དག་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་གདགས་པ་མཛད་པ་འདི་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་སྐུར་པ་འདེབས་ པའང་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ནམ་འོན་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་མ་ཡིན་སྙམ་དུ་ཡིད་གཉིས་ཅན་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའི་ཐེ་ཚོམ་དེའང་སྡུག་བསྔལ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།།ལྟ་བ་དེ་དག་ཉིད་ལ་མངོན་ པར་ཆགས་པ་དང་ཞེན་པ་དང་ལྷག་པར་ཆགས་པ་དང་ལྟ་བ་ལ་འདོད་ཆགས་པའི་འདོད་ཆགས་དེའང་སྡུག་བསྔལ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དང་མི་མཐུན་པ་གཞན་གྱི་ལྟ་བ་དག་ལ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་པའི་ཁོང་ཁྲོ་བ་དེའང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་ལོག་པར་ ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།།ལྟ་བ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་ཁེངས་པའི་ང་རྒྱལ་དེའང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཁོ་ན་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །ལྟ་བ་དེ་དག་དང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ ལ་མི་ཤེས་པ་མ་འདྲེས་པ་འབའ་ཞིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེའང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་ཉོན་མོངས་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཡིན་ནོ། །ཇི་ ལྟར་ན་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ལ་བག་ལ་ཉལ་བརྒྱད་པོ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན།དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལོག་པར་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་མི་མཐུན་པ་རྒྱུར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་བྱིན་པ་ པོ་དང་སྤྲུལ་བ་པོ་དང་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལོག་པར་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་།སྦྱིན་པ་མེད་དོ། །མཆོད་སྦྱིན་མེད་དོ། །སྦྱིན་སྲེག་མེད་དོ། །ལེགས་པར་སྤྱད་པ་མེད་དོ། །ཉེས་པར་སྤྱད་པ་མེད་དོ་ཞེས་ལོག་པར་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་ལྷ་མི་ སྤོང་བར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལོག་པར་ལྟ་བ་དེ་དག་ལས་ཕྱོགས་གཅིག་གང་ཡིན་པ་དང་།གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་དགེ་སྦྱོང་གཽ་ཏ་མས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་གདགས་པ་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་ ཟེར་བ་གང་ཡིན་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་དེ་དག་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།།ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་གང་གིས་ལྟ་བ་དེ་དག་ལ་དམ་པར་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ཅིང་དེ་དག་གིས་དག་པ་དང་གྲོལ་བ་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དེའང་ཀུན་འབྱུང་བའི་ བདེན་པ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།།ལྟ་བ་དེ་དག་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་དེ་དག་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཡང་དག་པར་བླང་བ་དེ་ལ་དམ་པར་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ཅིང་དེས་དག་པ་དང་གྲོལ་བ་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ ཏུ་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།།ལྷག་མ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཐེ་ཚོམ་གྱི་མཐར་ཐུག་པ་རྣམས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ཉོན་མོངས་པ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་དང་ ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཡིན་ནོ།




对于其他一些外道，他们对这些见解的形态既不是完全确信，也不是完全否定佛陀所施设的苦谛，然而他们对于是苦还是非苦产生怀疑的心态，与此相应的无知，这种疑惑也是对苦谛的邪入。
对这些见解的贪著、执著、过度贪著以及对见解的贪欲，这些也是对苦谛的邪入。
对与此相违的他人见解所生的嗔恨心，这也是对苦谛的邪入。
因这些见解而生的我慢，这也是对苦谛的邪入。
与这些见解以及贪等烦恼相应的无知，以及对苦谛单独的无知，这也是对苦谛的邪入。
如是，这十种烦恼是对苦谛的邪入，是见苦所断。
如何是对集谛的八种随眠邪入呢？
诸沙门婆罗门无因论者的邪见，以及诸沙门婆罗门不相顺因论者所说的自在天等是诸法的施予者、化现者、作者的邪见，
以及'无布施，无供养，无祭祀，无善行，无恶行'的邪见，诸沙门婆罗门不舍天人论者的邪见中的一分，
其他外道否定集谛的邪见，即说'沙门乔答摩为诸声闻施设的集谛是不存在的'，这些邪见是对集谛的邪入。
以见取见执持这些见解为最胜清净，认为依此能得清净、解脱、出离，这种见取见也是对集谛的邪入。
随顺这些见解并与之相应的法，执持戒禁为最胜清净，认为依此能得清净、解脱、出离的戒禁取见，这也是对集谛的邪入。
其余贪等乃至怀疑，如前所说观察。
如是，这八种烦恼是对集谛的邪入，是见集所断。

།ཇི་ལྟར་ན་བག་ལ་ཉལ་བརྒྱད་འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་མཐའ་དང་མཐའ་མེད་པ་དང་ལྷ་མི་སྤོང་བར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བའི་ཕྱོགས་གཅིག་གང་ཡིན་པ་དང་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་ཚེ་འདི་ལ་མྱ་ ངན་ལས་འདའ་བར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལོག་པར་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་།རྒྱས་པར་འཇིག་རྟེན་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་དག་མེད་དོ་ཞེས་ལོག་པར་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་ལས་དགྲ་བཅོམ་པ་དེ་དག་ཀྱང་སྤོངས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང་ཤེས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་སྟེ། དེ་ལ་སྤངས་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ ལོག་པར་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དག་གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལོག་པར་ལྟ་བ་སྔ་མ་ལྟ་བུ་གང་ཡིན་པ་དང་།དེ་དག་གི་ལོག་པའི་ཐར་པ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་དེ་དག་ནི་འགོག་པའི་བདེན་ པ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།།ལྟ་བ་དེ་དག་ལ་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་དམ་པར་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེའང་འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །ལྟ་བ་དེ་དག་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་དེ་དག་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཚུལ་ ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཡང་དག་པར་བླང་བ་དེ་ལ་དམ་པར་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ཅིང་།དེས་དག་པ་དང་གྲོལ་བ་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེའང་འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཁོང་ཁྲོ་ བ་མ་གཏོགས་པ་ལྷག་མ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།འགོག་པ་ལ་སྐྲག་པའི་སེམས་དང་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་སེམས་དང་ཁོང་ཁྲོ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་ཁོང་ཁྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་བག་ལ་ཉལ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་དང་འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་བག་ལ་ཉལ་བརྒྱད་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་ན་དགྲ་བཅོམ་པ མེད་དོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བྱ་བ་དེ་ལ་ཤེས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་འདུས་བྱས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལམ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།།ལྷ་མི་སྤོང་བ་རྣམས་ཀྱི་ལོག་པར་ལྟ་བའི་ཕྱོགས་གཅིག་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ལམ་ ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལམ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་དགེ་སྦྱོང་གཽ་ཏ་མས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངེས་པར་འབྱིན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ ངེས་པར་འབྱིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དང་བདག་མེད་པར་ལྟ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཡང་དག་པར་བླང་བ་དང་དེ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་གདགས་པ་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ལམ་ངན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་ལམ་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ བའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ལམ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ་བདག་ཅག་གི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དང་། བསྒྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱིན་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ལམ་ གྱི་བདེན་པ་ཁོ་ན་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།།ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་གང་གིས་ལོག་པར་ལྟ་བ་དེ་ལ་དམ་པར་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ཅིང་། དེས་དག་པ་དང་གྲོལ་བ་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ལམ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དང་རྗེས་ སུ་མཐུན་པ་དང་དེ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཡང་དག་པར་བླང་བ་ལ་དམ་པར་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ཅིང་དེས་དག་པ་དང་གྲོལ་བ་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ལམ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།། ལྷག་མ་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།

如何是八种随眠颠倒趣入灭谛呢？沙门和婆罗门宣说有边无边以及不舍天人等见的一分，以及沙门和婆罗门宣说此生涅槃者的邪见，
以及广说世间无阿罗汉的邪见，而彼等阿罗汉以断除和智慧分别，对于彼等断除而诽谤的邪见，以及其他外道对灭谛诽谤者的邪见如前所说，
以及彼等遍计邪解脱的见解，如是诸邪见是颠倒趣入灭谛。对彼等见解执为最胜，如前所说执为最胜清净的见取见，彼亦是颠倒趣入灭谛。
随顺彼等见解及与彼相应的法、戒律正受，执为最胜清净，由此得清净、解脱、出离的戒禁取见，彼亦是颠倒趣入灭谛。
除瞋恚外，其余贪等如前应知。对灭生怖畏心、恼害心、瞋恚心相应的瞋恚，彼亦是颠倒趣入灭谛，其余如前。
如是彼等八种随眠是颠倒趣入灭谛，应以见灭而断。
其中，如何是八种随眠颠倒趣入道谛呢？广说世间无阿罗汉中，诽谤以智为先的无漏有为法的邪见，是颠倒趣入道谛。
不舍天人等的邪见一分，彼亦是颠倒趣入道谛。其他外道诽谤道谛的邪见，说瞿昙沙门为声闻宣说出离道，彼非出离，彼非为尽苦而出离，
以及说无我见的戒律正受及与彼相应的施设法，彼是恶道，彼非善道的邪见，彼亦是颠倒趣入道谛。
彼等作是念：我等之道及修行，是为尽苦而出离的邪见，彼亦是颠倒趣入道谛。
以见取执彼邪见为最胜清净，由此得清净、解脱、出离的见取见，彼亦是颠倒趣入道谛。
随顺彼及与彼相应的法、戒律正受，执为最胜清净，由此得清净、解脱、出离的戒禁取见，彼亦是颠倒趣入道谛。
其余如灭谛应知。

།ཇི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་ལོག་པར་འཇུག་པ་དེ་བཞིན་དུ་བག་ལ་ཉལ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཀྱང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་དང་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཡིན ཏེ།དེ་དག་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཟག་པ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཟག་པ་རྣམས་གང་ཞེ་ན། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། །ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པ་གསུམ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་ང་རྒྱལ་དང་མ་རིག་པའོ། །དེ་དག་ཀྱང་ལམ་མཆོག་ ཏུ་གོམས་པས་སྤོང་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ།།ཁམས་ཁམས་དང་ས་ས་ན་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་གསུམ་གསུམ་ཡོད་པ་དེ་དག་སྤང་བའི་ཕྱིར་ལམ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ་ལམ་ཆུང་ངུ་ནི་ཟག་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་སྤོང་བའི་ ཕྱིར་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།།ལམ་འབྲིང་ནི་ཟག་པ་འབྲིང་རྣམས་ཀྱིའོ། །ལམ་ཆེན་པོ་ནི་ཟག་པ་ཆུང་ངུ་རྣམས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཟག་པ་དེ་དག་ཀྱང་རང་གི་ངང་ཁོ་ནས་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ལ་ཞུགས་པ་དང་ཡུན་རིང་པོ་ ནས་ཡེ་ཡོད་པ་ཡིན་པས།དེའི་ཕྱིར་དབྲལ་དཀའ་བ་ཡིན་པས་རང་གི་དངོས་པོ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ལོག་པར་འཇུག་པ་དང་སྤང་བར་བྱ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱའོ། །མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ ཟག་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་གི་དམིགས་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ལོག་པར་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པ་དང་། ལྟ་བ་ལ་དམིགས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་དམིགས་པ་དང་། རང་གིས་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་མིང་ལ་ དམིགས་པ་དང་།རང་གི་ངང་གིས་ཡེ་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པའོ། །དེ་ལ་གང་དག་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་དེ་དག་ནི་ལོག་པར་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཐེ་ཚོམ་མ་གཏོགས་པ་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ དང་།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ནི་ལྟ་བ་ལ་མཆོག་ཏུ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་དམིགས་པ་དང་ཁམས་མི་ འདྲ་བ་དག་ལ་དམིགས་པ་དག་ནི་རང་གིས་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་མིང་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཉོན་མོངས་པ་ནི་ནམ་ཡང་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་དམིགས་པར་མ་གྱུར་དམིགས་པར་མི་བྱེད་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་ལ་ཁམས་མི་འདྲ་བ་ལ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དག་བསྒོམ་པས་ སྤང་བར་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་རང་གི་ངང་གིས་ཡེ་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཞིར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ པའི་གཉེན་པོ་དང་།ཉེ་བར་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་དང་། ཕྱོགས་གཅིག་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་དང་། མཐའ་དག་སྤོང་བའི་གཉེན་པོའོ། །དེ་ལ་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་པོ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སར་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་ བྱེད་པའི་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱའོ།།ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དྲོ་བར་གྱུར་པ་དང་རྩེ་མོ་དང་བཟོད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ཉིད་དུ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་རྣམས་ནི་ཉེ་བར་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་ནི་ཕྱོགས་ གཅིག་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱའོ།།བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་མཐའ་དག་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱའོ།

如同贪欲等烦恼颠倒趣入道谛一样，那八种随眠也是颠倒趣入道谛，应当以见道断除，这些称为见所断漏。
什么是修所断漏？欲界所行的嗔恚，以及三界所行的三种，即贪欲、我慢和无明。这些也将通过修习殊胜道而断除，因此称为修所断漏。
在各界各地中都有小、中、大三种，为了断除它们，道也唯有三种：小道是为了断除大漏而趣入，中道是为了断除中漏，大道是为了断除小漏而趣入。
这些修所断漏也是自然而然趣入有漏事物，且从久远以来就存在，因此难以断除，是颠倒趣入自体的。这就是烦恼杂染的颠倒趣入和所断的差别建立。
所说的见修所断漏的所缘，略说应当了知有五种：缘于颠倒分别的事物、缘于见解、缘于戒禁、缘于自己分别的名言、缘于本性存在的事物。
其中，缘于苦谛和集谛的那些称为缘于颠倒分别的事物。除疑之外的见取见和贪等见所断，称为缘于见解。戒禁取见称为缘于戒禁。缘于灭谛和道谛以及缘于不同界的，称为缘于自己分别的名言，因为烦恼从未缘于、不缘于、将不缘于灭谛和道谛，对不同界也是如此。
那些修所断称为缘于本性存在的事物。
其中，烦恼杂染对治的差别建立是什么？略说应当观察四种：成熟相续的对治、近断对治、分断对治、遍断对治。
其中，在声闻地中所说的十三种资粮道都称为成熟因的对治。
在声闻地中所说的顺决择分善根的暖、顶、忍和世第一法称为近断对治。
其中，见道称为分断对治。
修道称为遍断对治。

།དེ་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པའི་འཕགས་པའི་གང་ཟག་གི་ཤེས་པར་སྤྱོད་པ་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན། སེམས་དུ་ཞིག་གིས་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ འགྱུར།ཅི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཅིག་ཅར་རམ་རིམ་གྱིས་སམ་ཇི་ལྟར་སྤོང་བར་བྱེད་ཅེ་ན། མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པའི་འཕགས་པའི་གང་ཟག་གིས་ཤེས་པའི་སྤྱོད་པ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཤེས་པས་སྡུག་བསྔལ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་ མོད་ཀྱི་དེ་དེའི་ཚེ་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དངོས་པོ་དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལོ་སྙམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའམ་མཚན་མར་འཛིན་པ་ནི་མི་འབྱུང་ངོ་།།སྡུག་བསྔལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ་དེ་དེའི་ཚེ་ན་སྔོན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་པས་རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་བདེན་ པ་དག་ལ་སྔོན་འདུ་ཤེས་དང་མཚན་མ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཤེས་པ་སྤྲོས་པ་མེད་པ་དོན་ཙམ་འབའ་ཞིག་ཤེས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་མཚན་མ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཚེ་ན་དེའི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །མཐོང་བའི་ ལམ་གྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།བསྟན་པ་གནས་པའི་རྒྱས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། དོན་དམ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པ་སྤྲོས་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་ པའི་སེམས་བཞི་དང་།རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་སེམས་བཞི་དང་། དུས་ཇི་སྲིད་དུ་སེམས་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་དུས་དེ་སྲིད་དུ་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པའི་སེམས་ཞི་གནས་འབའ་ཞིག་ལ་ཞུགས་པ་གཅིག་ཀྱང་འབྱུང་ བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་དག་བསྡུས་ན་སེམས་དགུར་འགྱུར་བས་དེ་དག་གིས་མཐོང་བའི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དུས་ཇི་སྲིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཇི་ལྟར་བཏགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་སེམས་གཅིག་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། རྣམ་པར་གཞག་པ་གཉིས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གཅིག་ཁོ་ནས་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་བརྩམས་ཏེ་མཐོང་བའི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །འདིར་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་ནི་སྔ་མ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་མཐོང་བས སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་ནི་ཆ་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ།དང་བའི་གཟུགས་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་དང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་ལས་སོ། །དེ་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བས་འཇུག་པ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ནི་ཞི་གནས་ཀྱིས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་ལྷག་མཐོང་གིས་སྤང་བར་བྱ་བའི་བག་ལ་ཉལ་རྣམ་པ་གཉི་ག་ཅིག་ཅར་སྤོང་བར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་དང་པོ་ནི་ལྷག་མཐོང་གིས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱིས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཤེས་པ་དེ་དག་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བའི་བག་ལ་ཉལ་དང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་ཞིང་། གཉེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་སྦྱོར་བར་མི་བྱེད་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ ཀྱང་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་ཆོས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ཞུགས་པ་གཉིས་པ་དང་།གང་ཟག་དྲུག་པའང་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ལ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ལྔ་པོ་དད་པས་མོས་པ་དང་མཐོང་བ་དང་ལུས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་ པར་གྲོལ་བ་དང་གཉི་གའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་དག་ཀྱང་འགོག་པ་ལ་ཞི་བའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་གནས་པ་ཡིན་པས།དེའི་ཕྱིར་མཚན་མ་མེད་པར་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། སྨན་པ་ཟུག་རྔུ་འབྱིན་པ་ནི་ལ་ལ་ ཞིག་གིས་འབྲས་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་རིག་ནས་དང་པོར་མཚོན་རྣོན་པོས་དེ་བརྟོལ་བར་བྱེད་དོ།།ཇི་ཙམ་དུ་དེ་བརྟོལ་བ་དེ་ཙམ་དུ་དེའི་རྣག་འཛག་པར་འགྱུར་གྱི་རྣག་མ་ལུས་པར་འཛག་པར་ནི་མི་འགྱུར་རོ།

关于见道时圣者补特伽罗的智慧行相是怎样的？以几心完成见道？见所断烦恼是顿断还是渐断或如何断除呢？
正入见道的圣者补特伽罗的智慧行相是无相的。虽然以智慧缘苦，但当时于苦事上不生起'是苦'的分别念或执相。
如同苦谛一样，对于集、灭、道谛也是如此。当时由于从前以世俗智观察诸谛时已从前的想和相中解脱，所以以解脱智无戏论地仅缘如是性的无相义而趣入。当时其智慧行相即是如此。
见道的建立有二种：为令教法住世的广大建立有戏论，及胜义建立自证无戏论。
其中依第一种建立，有法智分顺心四种，随觉智分顺心四种，在此八心生起期间，其后还生起一个专注于止的修习心，总摄为九心，以此圆满见道。以如是时间了知苦谛如所安立的分别，称为一心。
依第二种建立，仅以一个与如是性智相应心，就能依心性圆满见道。此中止道应如前观。
其中见所断烦恼随眠以二分建立：与净色相属及与心心所相属。
其中见道是止观双运而入的缘故，声闻圣者同时断除止所断和观所断二种随眠。其中前者是观所断，后者是止所断，故说是圆满见道。
若观分智与见道所断随眠相应而生起，但不以对治力相应，则不然。
因此，世尊也说信随行者和法随行者二种见道入者，第二补特伽罗及第六补特伽罗住于无相，其余五种：信解、见至、身证、慧解脱、俱解脱，以寂静想安住灭谛，故说住于无相。
譬如医生拔除病根时，了知脓已完全成熟后，先以利刃刺破。随着刺破，脓液流出，但不会一次性完全流尽。

།ཇི་ཙམ་དུ་དྲལ་ཞིང་ཤིན་ཏུ་བཙིར་བར་བྱ་སྟེ་ཡང་དང་ཡང་དུ་བཙིར་ན། རྣག་ འཁྱིམས་པ་གང་ཡིན་པ་གཟག་པར་ནི་འགྱུར་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དེའི་རྨའི་སྒོ་དེ་དག་ཅིང་སོས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་རྨའི་སྒོ་དེ་གསོ་བའི་ཕྱིར་ཕྱེ་མར་གྱི་ཆང་བུའམ། ར་ད་སྣུམ་བག་ཅན་གྱིས་གློན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཕྱེ་མར་གྱི་ཆང་བུའམ་རྨ་གློན་པར་ད་སྣུམ་བག་ཅན་གྱིས་གློན་པའི་རྨ་ དེ་ནི་རིམ་གྱིས་འཚོ་བར་འགྱུར་ཏེ་དེ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།དོན་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དཔེར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དོན་ནི་འདི་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འབྲས་སྨིན་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཟག་པ་རྣམས་ཀྱི་ཟག་པའི་གནས་ལྟ་བུའི་དངོས་པོ་རྣམས་བལྟ་ བར་བྱའོ།།མཚོན་གྱིས་བརྟོལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་མཐོང་བའི་ལམ་བལྟ་བར་བྱའོ། །བཙིར་བ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་མཐོང་བའི་ལམ་བལྟ་བར་བྱའོ། །རྣག་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་ བར་བྱ་བའི་བག་ལ་ཉལ་དུ་གཏོགས་པའི་ཟག་པ་བལྟ་བར་བྱའོ།།རྨ་མ་དག་པ་མ་སོས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཟག་པ་བཞི་དང་བཅས་པ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཕྱེ་མར་གྱི་ཆང་བུའམ་རྨ་གློན་པའི་ར་ད་སྣུམ་བག་ཅན་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་བལྟ་ བར་བྱའོ།།དེ་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་འདོད་པའི་ཁམས་སམ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཁོ་ནས་བྱེད་ཀྱི་དེ་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་ནི་མེད་དོ། །འདོད་པ་རྣམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེ་དེའི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ དང་གནོད་སེམས་དང་དེ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་དང་འབྲེལ་བའི་ང་རྒྱལ་དང་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མ་རིག་པ་ནི་ཀུན་ཏུ་མི་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་སྤོང་བ་ཡིན་གྱི།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་སོགས་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཀྱང་འདི་ན་གནས་པ་ ལུས་འདི་ལ་གནས་པ་ལངས་པ་དེ་ལ་ནི་ལན་འགའ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི་གོང་མར་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་མི་འབྱུང་ངོ་།།དེ་བཞིན་དུ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བ་མ་གཏོགས་པ། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཅི་རིགས་པར་བལྟ་བར་ བྱའོ།།སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དང་ལངས་པ་དང་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ས་པའི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཟག་པ་ནི་རྐྱེན་དང་ཕྲད་ན་རྟག་པ་ཁོ་ནར་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་གནས་ངན་ལེན་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཟག་པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་གནས་ ངན་ལེན་ཏོ།།དེ་ལ་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ནི་ཟག་པའི་གནས་ངན་ལེན་གང་ཡིན་པ་དེ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་བག་ལ་ཉལ་དང་བཅས་པའི་ལུས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པ་ལ་ལས་སུ་མི་རུང་བའི་ཚུལ་ གྱི་ས་ངན་པར་རྣམ་པར་གནས་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ།།ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་གནས་ངན་ལེན་ནི་བག་ལ་ཉལ་སྤངས་ཀྱང་སྔོན་ཟག་པས་བསྐྱེད་ཅིང་ཟག་པས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་སྟེ། དེ་དང་འདྲ་བའི་ལས་སུ་མི་རུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་རང་བཞིན་གྱིས་ངན་པར་གནས་པ་དང་ངན་པར་ ཞུགས་པ་ཆེས་སྲབ་པ་དང་ཆེས་ཆུང་བ་གང་ཡིན་པའོ།།ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་གནས་ངན་ལེན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་མ་སྤངས་ཀྱི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉག་གཅིག་གིས་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་བག་ཆགས་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ཞེས་བྱའོ།

无论怎样撕裂和极度挤压，即使反复挤压，虽然会流出积聚的脓液，但是伤口并未清净愈合。为了治愈这个伤口，要用药粉团或者含油的布料来敷。如此用药粉团或含油布料敷上的伤口会逐渐痊愈，这是为了让人理解意义而作的比喻。
对此应当这样理解其意义：如同成熟的脓疮一样，应当观察见所断诸漏的漏处等事物。如同用刀刺破一样，应当观察属于毗婆舍那分的见道。如同挤压一样，应当观察属于奢摩他分的见道。如同脓液一样，应当观察见所断的随眠所摄诸漏。如同伤口未净未愈一样，应当观察具有四种修所断漏。如同药粉团或敷伤的含油布料一样，应当观察修道。
其中，凡夫要离欲界贪或色界贪，只能通过修道来实现，于此并无见道。离欲界贪者，以不再生起的方式断除欲贪、嗔恚及与此相应的法、我慢以及与此相应的无明，但见惑如身见等则不是这样。这些见惑虽然对住于此身、从定起的人偶尔会生起，但对生于上界者则不会生起。
同样，对于离色界贪的凡夫，除了嗔恨之外，应当如理观察其他烦恼。入定、出定及投生者若遇因缘，其自地的见所断漏必定会生起。
其中，随眠略说有二种：漏随眠和有漏随眠。其中，阿罗汉由于已断修所断烦恼，故完全远离一切漏随眠。这是指带有随眠的身识，以不堪能的方式处于劣境的状态。有漏随眠是指虽断随眠，但先前由漏所生、为漏所熏习，与此相似，以不堪能的方式自性处于劣境，或入于劣境，极其微细微小的状态。
所谓有漏随眠即是烦恼习气，这些习气阿罗汉和辟支佛都未断除，唯有如来才能断除。断除这些习气即是佛陀不共法。这就是烦恼杂染的五种差别建立。

། །།བམ་པོ་བཅུ་གསུམ་པ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀུན་རྟོག་འདོད ཆགས་སྐྱེས་བུའི་འདོད་པ་ཡིན་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པའི་འདོད་པ་འབའ་ཞིག་འདོད་པའི་སྒྲར་བསྟན་ལ།དངོས་པོའི་འདོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཉོན་མོངས་པའི་འདོད་པ་རྣམས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ཡང་ཉོན་མོངས་པའི་འདོད་པ་རྣམས་ཁོ་ནས་དངོས་པོའི་འདོད་པ་རྣམས་འདོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་དངོས་པོའི་འདོད་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཉེས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་འདོད་པས་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ ན།གང་ལ་ལ་ཞིག་གིས་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་འདོད་ཆགས་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པས་མ་སྤངས་པར་གྱུར་ན་དེ་དང་པོ་ཁོ་ནར་འདོད་པའི་སྲེད་པས་ཡོངས་སུ་སྲེག་པར་བྱེད་པ་དང་འདོད་པའི་སྲེད་པས་ཡོངས་སུ་བསྲེགས་པས་འདོད་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་དང་འདོད་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ པས་ལུས་དང་སེམས་ཡོངས་སུ་ངལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་།བརྩལ་བ་མ་གྲུབ་པ་ན་ནི་ཀྱེ་མ་བདག་གི་བརྩལ་བ་ནི་འབྲས་བུ་མེད་དོ་ཞེས་ངལ་བ་དང་འབྲས་བུ་མེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། གྲུབ་ནའང་ཀུན་ཏུ་བསྲུང་བའི་གཞིའི་ ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རྩོལ་བར་བྱེད་པ་ནི་ཀུན་ཏུ་བསྲུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་།ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་དུས་ནའང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་མེས་ཡོངས་སུ་སྲེག་ཅིང་ནང་ཉེ་བར་མ་ཞི་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། རྒུད་པར་གྱུར་པ་ན་ཡང་མྱ་ངན་གྱི་སྡུག་ བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་།རྗེས་སུ་དྲན་པ་ན་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་ལྟར་རྒྱུ་དེས་ན་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་དང་། འདོད་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྤངས་ཏེ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ནི་འདོད་པ་ རྣམས་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པའི་འདོད་པའི་གཞི་རྣམས་ལེན་པར་བྱེད་དེ།ཉོན་མོངས་པའི་འདོད་པའི་གཞི་ཁོ་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ངན་སོང་བའི་སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ལྟར་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དག་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཉེས་པ་ཡིན་ཏེ་དེའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་འདོད་པ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་འདོད་པ་ཁོ་ན་འདོད་པའི་སྒྲས་ཡོངས་སུ་བསྟན་གྱི་དངོས་པོའི་འདོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པའི་འདོད ཆགས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ལ་རྣམ་པ་དུ་ཡོད་ཅེ་ན།སྨྲས་པ། རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡོད་དེ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཟློག་པར་བྱེད་པ་དང་། སད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་དང་། མཚན་མར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཆགས་པར་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་འདོད་པར་བྱེད་པ་དང་། ངེས་ པར་གནོད་པར་བྱེད་པ་དང་།མཆོག་ཏུ་ཆགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ཚངས་པས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། ཟློག་པར་བྱེད་དང་སད་བྱེད་དང་། །དེ་བཞིན་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བྱེད་དང་། །མཚན་མར་འཛིན་བྱེད་ཆགས་བྱེད་དང་། །རྣམ་པར་འདོད་བྱེད་ངེས་གནོད་བྱེད། །དེ་བཞིན་མཆོག་ཏུ་ཆགས་བྱེད་ནི། ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་སྐྱེད་བྱེད་པའི། །ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། །མཁས་པས་དེ་དག་ཡོངས་སུ་སྤང་། །ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་ཟློག་པར་བྱེད་པ་ནི་དགེ་བ་ལ་བརྩོན་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་བཟློག་ནས་འདོད་པ་རྣམས་ལ་རྩོལ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་སད པར་བྱེད་པ་ནི་ཡུལ་ཉེ་བར་མ་གྱུར་ཅིང་མངོན་དུ་མ་གྱུར་པ་ལ་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པས་ཀུན་ཏུ་འཆིང་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ནི་གང་གིས་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་འདོད་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ ལ་མཚན་མར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ནི་གང་གིས་ཡུལ་ཉེ་བར་གྱུར་ཅིང་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པ་དང་།མངོན་རྟགས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའོ།

第十三品。世尊说分别贪欲是人的欲望，对此为何只说烦恼欲为欲的名称，而不说事物欲呢？答：烦恼欲本性是烦恼性的缘故。再者，唯有烦恼欲才使人贪求事物欲的缘故。再者，由事物欲引发的烦恼过失是由烦恼欲造成的缘故。譬如，若有人因不了知分别贪欲而未断除，则首先被欲望贪爱所焚烧，被欲望贪爱焚烧后追求欲望，因追求欲望而感受身心疲惫的痛苦，若所求未成就则感受'唉！我的追求无果'的疲惫与无果之苦，若成就则为了守护而极为努力，感受守护的痛苦，在享用时也被贪欲之火焚烧而感受内心不安的痛苦，若衰败时也感受忧愁的痛苦，在追忆时也感受分别的痛苦。如是因此而引发身语意的恶行，如同舍弃诸欲出家后，虽然舍弃诸欲却仍取烦恼欲的所依，唯由烦恼欲的所依而成就欲界中的生、老、病、死等以及恶趣的痛苦。如是相应的是烦恼过失，其因是烦恼欲，因此世尊只以欲的名称显示烦恼欲而非事物欲。
生起欲贪的分别有几种？答：有八种，即：退转、唤起、系缚、执相、贪著、希求、决定损害、极贪著。如《梵天所问经》中说：'退转与唤起，如是复系缚，执相及贪著，希求决损害，如是极贪著，生起欲贪的，名为诸分别，智者当断除。'
其中退转是指使精进于善法的相续退转而生起对诸欲的追求。唤起是指对未近前、未现前的境界因欲贪缠缚而系缚。系缚是指因欲贪缠缚而追求欲望。执相是指对已近前、已现前的境界而执取相好和表征。

།དེ་ལ་ཆགས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡུལ་ཉེ་བར་གྱུར་ཅིང་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལ་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པས་ཀུན་ཏུ་འཆིང་བར་ བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་རྣམ་པར་འདོད་པར་བྱེད་པ་ནི་གང་གིས་དེ་ལྟར་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ། འདོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྣམ་པ་དུ་མ་མངོན་པར་འདོད་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ངེས་པར་གནོད་པར་བྱེད་པ་ནི་གང་གིས་འདོད་པ་རྣམས་ཡང་དང་ཡང་དུ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ན་གཅིག་ཏུ་ ངེས་པར་ཡོན་ཏན་དུ་ལྟ་ཞིང་ཉེས་དམིགས་སུ་མི་ལྟ་བར་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའོ།།དེ་ལ་མཆོག་[(]དུ་[,]ཏུ་[)་ཆགས་པར་བྱེད་པ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་མཐར་ཐུག་པ་དང་མཐར་ཕྱིན་པས་ཀུན་ནས་འཆིང་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདོད་ པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདོད་ཆགས་ཁོ་ན་འདོད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཅེ་ན།སྨྲས་པ། རྒྱུ་གང་ཁོ་ནས་སྲེད་པ་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འདི་ཡང་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་འདོད་ཆགས་འདོད་ པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཅེ་ན།སྨྲས་པ། འདོད་ཆགས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་དང་འདོད་ཆགས་ཀུན་ནས་སློང་བའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དང་། དངོས་པོའི་འདོད་པ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་འདོད་ཆགས་ཞེས་ཡོངས་སུ་བསྟན་ ཏོ།།གཞན་ཡང་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་འདོད་པ་སྤངས་པ་འདོད་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་དེ་དག་ཁ་ཅིག་གི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་འང་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བར་རིག་ནས་དེ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའང་འདོད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྲེད་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་བདེན་ པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཅེ་ན།སྨྲས་པ། རྒྱུ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། སྲེད་པ་ནི་སྨོན་པ་དང་མི་སྨོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཁྱབ་པར་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ་འདི་ལྟར་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དག་ལ་སྨོན་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་སྲེད་པ་ནི་ཉེ་བར་བླངས་པ་དང་ཡོངས་སུ་ལོངས་ སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་སྨོན་པར་ཡང་བྱེད་དོ།།མི་སྨོན་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེའི་གཉེན་པོ་དགེ་བ་ལ་མི་སྨོན་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ནི་དེ་ཉེ་བར་བླང་བ་དང་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་མི་སྨོན་པར་བྱེད་དེ་དེ་ལྟར་སྨོན་པ་དང་མི་སྨོན་པ་ལས་འཁོར་བར་འཁོར་བ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཁྱབ་པར་འཇུག་ པ་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ་གནས་སྐབས་ལ་ཁྱབ་པ་ནི་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་སྒོ་ལྔས་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཕྲད་པར་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། མི་འབྲལ་བར་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། མི་འཕྲད་པར་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། འབྲལ་ བར་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་།རྟག་ཏུ་འབྲེལ་པའི་ལུས་ཀུན་གཞི་ལ་ཆགས་པས་སོ། །དུས་ལ་ཁྱབ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདས་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་དེ་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་དམིགས་པའོ། །ཡུལ་ལ་ཁྱབ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཚེ་འདི་པ་དང་ཚེ་ཕྱི་མ་པའི་ལུས་ལ་ དམིགས་པ་དང་ཡུལ་ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པ་ལ་དམིགས་པའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བ་དང་གཏི་མུག་དང་བྲལ་བས་སེམས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་། ཉོན་མོངས་པའི་གཞི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ ལས་མ་ཡིན་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། དེ་དག་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ན་དེ་དག་ལས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་འདི་ལྟར་གཞི་ལས་ཉེས་ པ་གང་ལ་ལ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།ཉེས་པ་དེ་དག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཕུང་པོ་ལ་མཁས་པའི་སྐབས་སུ་མི་དགེ་བའི་ཉེས་དམིགས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།

对于贪著，是指对于亲近且现前的境界，被欲贪烦恼所缠缚而完全束缚。
对于遍求，是指被贪欲所缠缚者，追求种种欲望享受。
对于损害，是指在反复追求欲望时，只见功德而不见过患地享受。
对于极贪著，是指被欲贪烦恼所缠缚到极点和究竟而完全束缚。
为何在欲界所有烦恼中，唯独将贪欲显示为欲的特征呢？答曰：以何因缘显示渴爱为集谛的特征，以同样的因缘也应当如此理解此义。
为何将具有寻思的贪欲显示为欲的特征呢？答曰：将贪欲现行以及引发贪欲的因缘，以及享受事欲的因缘，将这些合而为一，显示为寻思贪欲。
另外，出家人虽已断除欲望，但对欲望的寻思仍会生起，了知某些寻思也称为欲，为了断除这些，所以也将寻思显示为欲的特征。
为何将渴爱显示为集谛的特征呢？答曰：因为两个原因：渴爱具有希求与不希求的本质，以及遍行的本质。即对身体和受用生起希求的渴爱，为了获得和享受而生起希求。
也会产生不希求，即对治善法生起不希求倾向，为了获得而不希求。如此从希求和不希求而在轮回中相续不断。
其遍行性应当了知有三种：即遍于诸位，由于五根门一切感受的缘故，即喜欢接触、喜欢不分离、喜欢不接触、喜欢分离，以及对恒常相连的身体根本的执著。
遍于时间，即缘于过去、缘于未来、缘于如是生起。
遍于境界，即缘于今生后世的身体，以及缘于已得未得的境界。
为何说要以离贪、离嗔、离痴来使心离贪，而不说从烦恼的所依即色受等中离贪呢？答曰：因为从彼等离贪时，也会从彼等中离贪。
另外，诸烦恼本质上具有染污性，因此过患众多，即应当了知从所依生起的一切过患都是由烦恼所致。这些过患，如在蕴善巧品中所说的观察不善过患那样理解。

།གཞན་ཡང་བཟློག་པར་ ནུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ།འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ནི་གཞི་ལས་བཟློག་པར་ནུས་ཀྱི་གཞི་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མི་ནུས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམས་པས་དངོས་པོ་སུན་ཕྱུང་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ས་ལ་འཇུག་ཏུ་ ཟིན་ཀྱང་འདི་ལྟ་སྟེ་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སེམས་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་དེས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་གྱི་གཞིའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ བས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།སྐབས་འདིའི་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་གཞུང་ལྷག་མ་ནི་མི་སྣང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་དག་ལས་ངར་འཛིན་པ་དང་། ངའི་ར་འཛིན་པ་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་རྣམས་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དག་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བཀར་ཏེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ ཕྱོགས་སུ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཅེ་ན།སྨྲས་པ་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ཏེ་ངར་འཛིན་པ་དང་། ངའི་ར་འཛིན་པ་གཉིས་ནི་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ཏེ། དེའི་རྩ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལ་ཀུན་ཏུ་དམིགས་ན་ཐར་པ་འདོད་ ཀྱང་ཐར་པ་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་མངོན་པར་ཞེན་པ་གཉིས་ནི་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་མི་ཕྱོགས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་མངོན་པར་ཞེན་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས། ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དུ་གྱུར་པ་ སངས་རྒྱས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་རྣམས་དང་།སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་དྲུང་དུ་མི་འགྲོ་ཞིང་དགེ་བ་གང་ཡིན་མི་དགེ་བ་གང་ཡིན་ཞེས་ཡོངས་སུ་ཞུ་བར་མི་བྱེད་ཡོངས་སུ་འདྲི་བར་མི་བྱེད་ལ། དེ་དག་འོངས་ཏེ་དྲིས་ནའང་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྨྲ་བར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བག་ལ་ཉལ་ གཅིག་ཏུ་ནི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་ལས་ལྟུང་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འདི་ལྟར་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་ཐོབ་ཀྱང་ས་འོག་མ་པའི་བག་ལ་ཉལ་དང་ལྡན་ན་ཡང་ཕྱིར་ལྟུང་ཞིང་ཕྱིར་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་ཤེས་བྱ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་སྤོང་བ་མངོན་དུ་བྱ་བ་ལ་གེགས་སུ་གྱུར་ པའི་ཆོས་ནི་གཉིས་ཏེ།ལོག་པར་བསྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་དང་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུའོ། །དེ་ལ་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་ནི་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་དག་སྟེ། དེ་དག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་ལོག་པར་སྒྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་བག་ལ་ཉལ་བ་མ་སྤངས་པའོ། །ཆོས་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ལོག་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུའི་རྒྱུ་ནི་ངར་འཛིན་པ་དང་། ངའི་ར་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུའི་རྒྱུ་ནི་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་དང པོ་དང་ཐ་མ་གཉིས་སུ་མི་བསྒྲུབ་པ་སྟེ།དེ་ལ་དང་པོར་ནི་མི་ཉན་པ་དང་ཡང་དག་པར་མི་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐ་མར་ནི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ། མཆོག་དང་། གཙོ་བོ་དང་། རབ་དང་། རབ་མཆོག་ དང་།གྱ་ནོམ་པ་དང་། འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་བཞི་ཡོད་དེ་བཞི་གང་ཞེ་ན། བདེན་པ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། རང་གི་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་དག་ལ་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་དག་ལ་ཞེ་སྡང་ མེད་པ་དང་།དག་པ་རྣམས་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའོ།

再者，正是因为能够调伏的缘故。也就是说，烦恼是能够从根本上调伏的，而根本则完全不能从一切中调伏。
再者，虽然以世间道修习不净观等，破除实执，进入离贪地，但是如此这般，由于心未从烦恼中解脱的缘故，与离贪地的烦恼相随顺，因此以此方式也是以离烦恼而心得究竟解脱，而非以离根本贪欲。
此处抉择的其余论典未见。
为何在诸经中将我执、我所执、我慢、执著、随眠等从其他烦恼中分开，单独宣说为烦恼分？
答：由三种原因。我执和我所执二者是趋向邪行的缘故。也就是说，依于身见，缘于从其根本所生的六十二种见解，虽欲解脱却成为邪求解脱的缘故。
我慢和执著二者是不趋向正行的缘故。也就是说，依于我慢和执著二者，于此法律中不前往亲近作为善知识的诸佛及佛声闻和诸圣者，不请问何为善何为不善，不询问，即便他们来问也不如实而说的缘故。
唯随眠是从殊胜境界退失的缘故。也就是说，即便获得至有顶，若具有下地随眠也会退失返回的缘故。
另一方面，对于所知应了知和应现证断除的障碍法有二：邪行因和苦生因。
其中邪行因即六十二种见解，对彼执著则令诸有情以身语意行邪行的缘故。
苦生因即未断随眠。此二法的因也有二种：邪行法之因的因是我执和我所执的身见。
苦生因之因是以我慢不修初后二者，其中初时是不听闻和不正行的缘故，后时是生起增上慢的缘故。
另一方面，于善说法律中有四种最胜、最主、最上、最妙、殊胜及与外道不共之法。何为四种？即善辨真谛、于同梵行者生起欢喜之法、于诤论者无嗔、不退失于清净。

།ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་ནི་དེ་དག་དང་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་བཞི་ཡོད་དེ། ངར་འཛིན་པ་དང་ངའི་ར་འཛིན་པ་རྣམས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་འདི་བདེན་ནོ་སྙམ་དུ་མངོན་པར་ཞེན་ཅིང་ མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་།བག་ལ་ཉལ་མ་སྤངས་པ་སྟེ། དེས་ན་སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་སྐྱེས་ཀྱང་ཡང་ཕྱིར་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་གཉིས་ཡོད་དེ། དབང་པོ་དང་ཡུལ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། སེམས་ཅན་གཅིག་ལ་གཅིག་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། ། དེ་ལ་དབང་པོ་དང་ཡུལ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་ངར་འཛིན་པ་དང་ངའི་ར་འཛིན་པ་གཉིས་ཀྱིས་བལྟ་བར་བྱའོ། །སེམས་ཅན་གཅིག་ལ་གཅིག་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། བདག་ནི་ཆེའོ་སྙམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་སོ། །སྲེད་པ་སྡུག་བསྔལ གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བདུན་པ་འང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཅེ་ན།སྨྲས་པ། ཚེ་འདིའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་གང་དག་ལ་འདུན་པའམ་འདོད་ཆགས་པའམ་བྱམས་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་རྣམ་པར་གྱུར་ཏམ་གཞན་ དུ་གྱུར་པ་ལས་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་སྒྲིབ་པ་ལྔ་པོ་དག་རུས་སྦལ་གྱི་སྒྲར་གསུངས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། རྣལ་འབྱོར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྒོམ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡན་ལག་ལྔ་ཡོད་པར་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཁྲོ་བ་སྡིག་པའི་སྒྲར་གསུངས་ཤེ་ན། སྨྲས་ པ།བཀའ་བློ་མི་བདེ་བ་དང་ཚིག་མི་བཟོད་པ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གདམས་ངག་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ཐོབ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དེ་དང་རང་བཞིན་འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཕྲག་དོག་དང་སེར་སྣ་ཤ་སྣ་དགུའི་སྒྲར་གསུངས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། ཡང་དག་པར་དགའ་བར་འགྱུར་ བའི་ཆོས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་འདོད་པའི་གནས་པ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་འདོད་པ་རྣམས་གཙོང་ཤའི་སྒྲར་གསུངས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་རྟག་ཏུ་བསྒོམས་པས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་བདག་པོ་དང་འབྲེལ་ བར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་སྤྲེའུ་མཇུག་རིངས་ཀྱི་སྒྲར་གསུངས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་དེ་དང་རང་བཞིན་འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སོམ་ཉི་ལམ་ཁ་བྲག་གི་སྒྲར་གསུངས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་དེ་དང་རང་བཞིན་འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཁོར་ཡུག་གི་སྒྲར་གསུངས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་དེ་དང་རང་བཞིན་འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཀུན་ནས་སློང་པར་བྱེད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་བཞིན་དུ་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་ཁོ་ན་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བཀར་ཏེ་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། མདོར་བསྡུ་ན། ལས་ཀྱི་རྒྱུ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཟང་ཟིང་གི་རྒྱུའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་དང་། ལོག་པའི་ཆོས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱུ་དེ་དག་ལ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གང་གིས་ཞེན་པ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །བར་སྡོམ་ནི། འདོད་དང་སྲེད་དང་ འདོད་ཆགས་བྲལ།།ངར་འཛིན་ལ་སོགས་དེ་བཞིན་ཏེ། །འདུན་དང་རུས་སྦལ་ལ་སོགས་དང་། །དེ་བཞིན་ཆགས་སོགས་གཞན་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་བཅུ་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལས་དུ་ནི་ལས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ཡིན། དུ་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་ལས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ངན་འགྲོར་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་དེ། བརྗེད་ངས་པ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་། རང་བཞིན་པས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ།

在错误宣说的法律中有四种与之不相应的法：执我和执我所是身见，我慢心和执著认为'这是真实的'而执为最胜，以及未断随眠，因此即使生于有顶也会再度退转。此外还有两种执著：对根境的执著，以及众生之间互相执著。其中对根境的执著应当以执我和执我所二者来观察。众生之间互相执著应当以我慢来观察，即以'我是最胜'等诸相。
如果贪爱是苦因，为何世尊又宣说第七也是苦因呢？答：因为是今生苦的因。比如对某些众生生起爱慕、贪著或慈爱，当他们改变或变异时就会生起忧愁等。
为何将五盖说为龟声？答：因为与修习瑜伽作意相违背的支分有五种，故以法相应。为何将嗔恚说为蝎声？答：因为由于不悦闻法和不能忍受言语的缘故，与获得教诫和教导相违背，故性质相似。为何将嫉妒和悭吝说为九孔声？答：因为是与正欢喜法相违背的追求利养恭敬的行为。
为何将诸欲说为腐肉声？答：因为与恒常修习善法相违背，不能圆满成就自在。为何将无明说为长尾猴声？答：因为与闻所生慧相违背，故性质相似。为何将疑惑说为山涧声？答：因为与思所生慧相违背，故性质相似。为何将我慢说为环声？答：因为与修所生慧相违背，故性质相似。
为何在有其他能引发恶行的烦恼的情况下，单独将贪、嗔、痴列为不善根？答：略说之，因为有三种业因：为了财物的因、为了损害他人的因、执著邪法建立的因，这些因中应当相应配合贪等执著。
科判：欲与爱及离贪，执我等亦复如是，爱乐与龟等诸法，如是贪等为余者。
在贪等十种烦恼中，哪些能发起业，哪些不能？答：一切都能发起业。堕恶趣的业是由胜解行烦恼所发起，而不是由失念行所发起，也不是由遍计和自性所发起。

། ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་དུས་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མདོར་བསྡུ་ན་མཚན་ཉིད་གསུམ་གྱིས་ཏེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་། བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་སོ་སོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གཏོགས་པ་ཡིན་པར་བལྟ བར་བྱའོ།།དེ་ལ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་གྲངས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་དང་། འཇུག་པའི་བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ འདི་ལྟ་སྟེ་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་།འཆིང་བ་དང་བག་ལ་ཉལ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་སའི་དངོས་གཞིར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་འཇུག་པའི་བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བག་ལ་ཉལ་གྱི་འཇུག་པ་དང་། དམིགས་པའི་འཇུག་པ་དང་ཀུན་ ཏུ་འབྱུང་བའི་འཇུག་པ་དང་།རྣམ་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་འཇུག་པ་དང་། སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དང་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འཇུག་པ་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་འཇུག་པ་དང་། ལོག་པར་བསྒྲུབ་པའི་འཇུག་པ་ལས་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་བག་ལ་ཉལ་གྱི་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། རང་གི་ཡུལ་གྱི་རྗེས་སུ་སོང་བའི་བག་ལ་ཉལ་དང་། གཞན་གྱི་རྗེས་སུ་སོང་བ་དང་། ཉམས་པ་དང་མ་ཉམས་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་དང་། བག་ལ་ཉལ་མ་ཡིན་པ་དང་། མཐའ་དག་དང་། མ་ཚང་བ་དང་། ཡང་དག་ པར་གཞོམ་དུ་རུང་བ་དང་།ཡང་དག་པར་གཞོམ་དུ་མི་རུང་བ་དང་། ལྷག་པ་དང་། མཉམ་པ་དང་། སྟོབས་ཆུང་བ་དང་། སད་པ་དང་། མ་སད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མང་པོ་བསྐྱེད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཉུང་ངུ་བསྐྱེད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མི་བསྐྱེད་པའོ། །དེ་ལ་རང་གི་ཡུལ་གྱི་རྗེས་ སུ་སོང་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པོ་དག་ན་རང་གི་ས་པར་གཏོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་གཞན་གྱི་ཡུལ་གྱི་རྗེས་སུ་སོང་བ་ནི་འོག་མ་དང་གོང་མར་སྐྱེད་པའི་འོག་མའམ་གོང་མའི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཉམས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ས་འོག་ མ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་མ་ཉམས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་འོག་མའམ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་རང་གི་ས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་བག་ལ་ཉལ་བ་ནི་རང་གི་ས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་བག་ལ་ཉལ་མ་ཡིན་པ་ནི་གཞན་གྱི་ས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་མཐའ་དག་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་གང་ ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་མ་ཚང་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་མ་ཡིན་པ་སློབ་པ་རྣམས་ཀྱི་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པར་གཞོམ་དུ་རུང་བ་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པར་གཞོམ་དུ་མི་རུང་བ་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་ རྣམས་ཀྱི་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་ལྷག་མ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་མཉམ་པ་ནི་ཆ་མཉམ་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་སྟོབས་ཆུང་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་བ་རྣམས་ཀྱི་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་སད་པ་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་འབྲས་ བུ་ཅན་ཏེ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཅན་དུ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་མ་སད་པ་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་མེད་པར་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་མང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྐྱོད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཉུང་ངུ་བསྐྱེད་པ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་ པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་མི་སྐྱེད་པ་ནི་དབང་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་གང་ཡིན་པའོ། །གནས་ངན་ལེན་གྱི་ལུས་དང་གནས་ངན་ལེན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ལ། ཅི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་དེ་འདུ་ བྱེད་དེ་དག་ལས་གཞན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བའམ།གཞན་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཞན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ།

如果问到烦恼的特征应当如何说明，回答说：简要来说有三种特征，即自相、共相和别相。
其中自相是指贪欲等各自本性所属的应当了知。
其中共相是指无差别地一切都具有极不寂静的特征。
其中别相是这样的：即名称差别的特征和趣入差别的特征。
其中名称差别的特征是这样的：即结、缚、随眠、近烦恼、缠等，如地论本文所说。
其中趣入差别的特征是这样的：即随眠的趣入、所缘的趣入、生起的趣入、种类分别的趣入、有力与无力的趣入、因果的趣入、邪行的趣入等应当了知。
其中随眠的趣入特征简要来说应当了知有十八种：即随顺自境的随眠、随顺他境、已损未损、随眠与非随眠、完整与不完整、可以正断与不可正断、过胜、平等、力弱、已起与未起、生多苦、生少苦与不生苦。
其中随顺自境是指在三界中属于自地的。
其中随顺他境是指生于下地或上地，具有下地或上地烦恼种子的。
其中已损是指世间离贪的下地。
其中未损是指已离下地贪或未离贪的自地。
其中随眠是指属于自地的。
其中非随眠是指属于他地的。
其中完整是指凡夫的。
其中不完整是指非凡夫有学的。
其中可以正断是指具涅槃法者的。
其中不可正断是指不具涅槃法者的。
其中过胜是指贪等行者的。
其中平等是指平等行者的。
其中力弱是指烦恼微小者的。
其中已起是指以缠为果，成为有缠的。
其中未起是指无缠相续的。
其中生多苦是指欲界所行的。
其中生少苦是指色界无色界所行的。
其中不生苦是指已得自在菩萨的。
关于所说的随眠身与随眠自性的随眠，对此，是否应当说烦恼分随顺的随眠异于或不异于这些行蕴？回答说：应当说是异的。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུན་རྣམ་པར་ མ་ཆད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གནས་ངན་ལེན་དུ་ཞིག་གི་གནས་ངན་ལེན་བསྡུས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་རང་བཞིན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་ལས་ཀྱི་གནས་ངན་ ལེན་དང་།ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་། ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྒྲིབ་པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་། སྒྲིབ་པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་། ལེགས་པར་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་། མྱ་ངན་གྱི་གནས་ངན་ལེན་དང་། འཇིགས་ པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་།ངལ་བའི་གནས་ངན་ལེན་དང་། ཟས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་དང་། གཉིད་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་དང་། འཁྲིག་པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་། ཁམས་མ་སྙོམས་པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་། ན་ཚོད་འགྱུར་བའི་གནས་ངན་ལེན་དང་། འཆི་བའི་གནས་ངན་ལེན་དང་། གཞན་ཡང་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་གནས་ངན་ལེན་ཏེ་དེ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་དམིགས་པའི་འཇུག་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་འཇུག་པ་ནི་རང་གི་གནས་སུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རྣམ་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་འཇུག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཕུང་པོ་ལ་མཁས་པའི་སྐབས་སུ་སྔར་བསྟན པ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དང་། སྟོབས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འཇུག་པ་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། སའི་དངོས་གཞིར་སྔར་བསྟན་པ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་འཇུག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཡང་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ལས་ བྱུང་བ་ཡིན་ལ།ལས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན། སྐྱེ་བ་ཡང་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུའང་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལས། ཁ་ཅིག་མི་དགེ་བ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་ སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པའི་འཇུག་པ་ནི་སའི་དངོས་གཞིར་མདོར་བསྟན་པ་ལས་རྣམ་པ་བདུན་བཤད་པ་སྟེ། དེའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཐར་འཛིན་ པར་ལྟ་བ་དང་ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་ཤེས་བྱའི་ལོག་པར་རྟོག་པས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།།མ་རིག་པ་ནི་དེ་མ་རྟོགས་པ་ལས་སོ། །ཐེ་ཚོམ་ནི་དེ་རྟོགས་པ་དང་མ་རྟོགས་པ་ལས་སོ། །ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བ་ལ་དམིགས་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ལོག་པར་རྟོག་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས།ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ བདེན་པ་དང་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ལ་ནི་དེའི་རྒྱུའི་གཞིའི་གནས་ལས་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འགོག་པའི་བདེན་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་ནི་དེས་སྐྲག་པར་ཀུན་ཏུ་སྐྱེ་བ་ལས་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལས་རང་བཞིན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ དག་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་རང་བཞིན་དུ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ལས་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་སྔར་འདུལ་བའི་དབང་དུ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་ཤིན་ཏུ་རགས་པ་བསྟན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གདུལ་བ་རྣམས་ཉོན་མོངས་པ་དག་ལ་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པ་སྣ་ ཚོགས་ཀྱི་ཉེས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི།འདིར་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཤིན་ཏུ་ཆ་ཕྲ་བའི་རྣམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དབྱེ་བས་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ།

为什么这样说呢？因为诸阿罗汉虽然已经彻底摧毁了随顺烦恼的随眠，但他们的诸行相续并未断绝。
问：随眠包含哪些随眠？答：有十八种，即：本性异熟随眠、本性烦恼随眠、本性业随眠、烦恼障随眠、业障随眠、异熟障随眠、障碍随眠、不善了知随眠、忧恼随眠、恐惧随眠、疲劳随眠、饮食随眠、睡眠随眠、淫欲随眠、界不调随眠、年龄变化随眠、死亡随眠，以及遍行随眠，这些应如前所述理解。
其中所缘行相和生起行相将在各自的处所中阐述。差别行相是这样的：应如前在蕴善巧处所说的那样理解。有力和无力的行相也是这样：应如前在地的正文中所说的那样理解。
其中因果行相是这样的：烦恼是从烦恼因而生，业也是从烦恼因而生，生也是从烦恼因而生。果也应如是随理观察。其中诸烦恼中，有些是欲界不善的，这些是有异熟的。其余的则是无异熟的。
其中邪行相如地的正文中略说有七种。其差别是什么呢？其中，萨迦耶见、边执见和邪见是由于对所知的邪分别而邪入四圣谛。无明是由于不了知彼而起。疑是由于了知与不了知而起。见取见、戒禁取见以及贪等见所缘的见所断烦恼，这一切都是由于执著邪分别而邪入的。
这一切对于苦谛和集谛是由于其因的所依处而邪入的。这一切对于灭谛和道谛是由于对彼生起恐惧而邪入的。在这一切中，诸本性是由于在修道中本性相应而邪入的。
其中，前面从调伏的角度显示烦恼的违品和对治极为粗显，这是为了使所化众生对烦恼生起了知种种邪行过患而建立烦恼的邪行差别。而在这里则是如实地以极其细微的方式分别显示烦恼的邪行差别。

། ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ལས་དུ་ནི་གཞི་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ་དུ་ནི་གཞི་མེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ལྟ་བ་རྣམས་དང་ང་རྒྱལ་ནི་གཞི་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་བདག་མེད་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ནས་འཇུག་པའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་ནི་གཞི་དང་བཅས པ་ཡིན་ནོ།།མ་རིག་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་ནི་གཉི་གར་རིག་པར་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ལས་དུ་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ལ་དུ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོའི་བར་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གང་དག་རང་བཞིན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པ་ དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཚོར་བ་གསུམ་པོ་དག་ལ་གང་གི་ཕྱིར་དམིགས་ཤིང་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་དང་མི་ལྡན་ པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཡིད་ལས་བྱུང་བའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།རང་བཞིན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ནི་ལན་འགའ་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་ བྱེད་ལ།ལན་འགའ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དག་དང་ངོ་། །ལན་འགའ་ནི་བཏང་སྙོམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང་ཕྲད་པར་སྲེད་པའམ་མི་འབྲལ་པར་སྲེད་པ་མངོན་དུ་བྱས་ཤིང་ གནས་ཏེ།དེ་ལྟར་གྱུར་པ་དེ་བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང་མ་ཕྲད་ཅིང་ཕྲད་པར་མ་གྱུར་ལ་བྲལ་ཞིང་ལྡན་པར་མ་གྱུར་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་དང་མི་ཕྲད་པར་སྲེད་པ་དང་བྲལ་བར་སྲེད་པ་མངོན་དུ་བྱས་ཤིང་གནས་ཏེ། དེ་ལྟར་གྱུར་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་དང་ཕྲད་ཅིང་མ་ཕྲད་པར་མ་གྱུར་ ལ།མ་བྲལ་ཞིང་བྲལ་བར་མ་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་ན་འདོད་ཆགས་ནི་ལན་འགའ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ལས་ནི་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདོད་ཆགས་སྡུག་ བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བའང་མ་ཡིན་པའི་གནས་སྐབས་ལ་རོ་མྱང་བ་ལས་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཁོང་ཁྲོ་བ་ནི་ལན་འགའ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་བྱེད་པ་ལ་ལན་འགའ་ནི་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དག་ དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནོད་པའམ་སེམས་ལ་གནོད་པའི་ཞེ་འགྲས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ནས་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་སྐབས་དེ་ཉིད་ཡིད་ ལ་བྱེད་དམ།འདུ་བྱེད་མི་འདོད་པ་དག་གམ་སེམས་ཅན་མི་འདོད་པ་དག་གམ་ཆོས་མི་འདོད་པ་དག་ལ་ཞེ་འགྲས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་ན། ཁོང་ཁྲོ་བ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ ཅིག་དགྲར་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་མི་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཞེ་འགྲས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་བའམ་གྱུར་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་བདེ་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་རྒུད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་ན་ཁོང་ཁྲོ་བ་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དག་དང་མཚུངས་པར ལྡན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་ནི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ། བདག་གམ་བདག་གི་དང་རྟག་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བ་ལས་ནི་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་བྱེད་དོ། །སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ ལྡན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བདག་གམ་བདག་གི་དང་རྟག་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བ་ལས་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་བྱེད་དོ།།བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བདག་གམ་བདག་གི་དང་རྟག་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བ་ལས་ནི་ བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་བྱེད་དོ།།ཆད་པར་ལྟ་བས་བསྡུས་པའི་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ།

问：在那些烦恼中，有几种是有所依的，有几种是无所依的？答：诸见和我慢是无所依的，因为它们在诸行中虽无我而遍计而转。贪欲和嗔恚是有所依的。无明和疑惑应知是二俱的。
问：在那些烦恼中，有几种与乐根相应，有几种乃至与舍根相应？答：凡是本性烦恼者，一切皆缘于三受而转起，因此，凡是与一切识聚相应者，即与一切根相应。凡是不与一切识聚相应者，即与一切意生根相应。
凡是本性者，其相应应随宜而说。贪欲有时与乐和喜相应，有时与苦和忧相应，有时与舍相应。如何呢？答：譬如于此，有人对乐受生起会遇的渴爱或不离的渴爱而住。如是，彼未遇乐受、未得会遇、未得不离，对苦受生起不会遇的渴爱和离别的渴爱而住。如是，彼遇苦受、未得不遇、未离未得离，如是贪欲有时与苦和忧相应。
与此相反，则应知与乐和喜相应。贪欲于非苦非乐位中受用，则应知与舍根相应。嗔恚有时与苦和忧相应，有时与乐和喜相应。如何呢？答：譬如于此，有人对自身生起身苦害或心害的嗔恨心，或思维自身的苦位，或对不喜之行、不喜之有情、不喜之法生起嗔恨心而思维，如是嗔恚与苦和忧相应。
譬如于此，有人对怨敌有情生起嗔恨心，思维其已苦、当苦，思维其不乐、衰败，如是嗔恚与乐和喜相应。其中，萨迦耶见和边执见，于乐相应诸蕴中，如实随见我或我所及常，则与喜根相应。于苦相应诸蕴中，如实随见我或我所及常，则与忧根相应。
于舍相应诸蕴中，如实随见我或我所及常，则与舍根相应。属断见摄的边执见，应从相反方面了知。

།ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་ལྟ་བ་དེ་དག་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དེ་བཞིན་ དུ་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་ལེགས་པར་བྱ་བ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཉེས་པར་བྱ་བ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ང་རྒྱལ་ནི་ལན་འགའ་ཡིད་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་བྱེད་ལ་ལན་འགའ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ང་རྒྱལ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཁེངས་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། འདུད་ པའི་ང་རྒྱལ་ལོ།།དེ་ལ་ཁེངས་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་ཁེངས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཁེངས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡོངས་སུ་འཇལ་བས་ཁེངས་པ་དང་། སྲིད་པས་ཁེངས་པ་དང་། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིས་ཁེངས་པའོ། །དེ་ལ་ཁེངས་པའི་ང་ རྒྱལ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་བྱེད་དོ།།འདོད་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་བྱེད་དོ། །ཐེ་ཚོམ་ནི་རྙེད་པའམ་བཀུར་སྟིའམ། གྲགས་པའམ་བསྟོད་པའམ་བདེ་བའམ། བདེ་འགྲོ་ལ་ངེས་པ་རྣམས་ལ་གཞན་དག་གིས་ཐེ་ ཚོམ་བསྐྱེད་པ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་བྱེད་དོ།།རྙེད་པ་མེད་པའམ་བཀུར་སྟི་མེད་པའམ་གྲགས་པ་མེད་པའམ་སྨད་པའམ་སྡུག་བསྔལ་བའམ། ངན་འགྲོ་ལ་ངེས་པ་རྣམས་ལ་གཞན་དག་གིས་ཐེ་ཚོམ་བསྐྱེད་པ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་བྱེད་དོ། ། མ་རིག་པ་ནི་ལྔ་ཆར་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་བྱེད་དོ། །མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་དཔེ་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་མི་སྣང་ངོ་། །དེ་ལ་སྔར་ནི་མི་འཆོལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་དབང་པོའི་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཚུལ་ཆེ་ལོང་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་གྱི་འདིར་ནི་རང་གི དང་གཞན་གྱི་རྒྱུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འཇུག་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཞིབ་མོས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ།།ཉོན་མོངས་པའི་རིས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་རིས་ གསུམ་པོ་དེ་དག་ལས་དུ་ནི་མི་དགེ་བ་ཡིན་དུ་ནི་ལུང་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། དེ་དག་ལས་དང་པོ་ཁ་ཅིག་ནི་མི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །མི་དགེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དུ་ནི་བདག་ཉིད་ མང་པོ་ཡིན་ལ་དུ་ནི་བདག་ཉིད་ཉུང་ངུ་ཡིན་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། དང་པོ་ནི་བདག་ཉིད་མང་པོ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་དག་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །བདག་ཉིད་མང་པོ་དང་བདག་ཉིད་ཉུང་ངུ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤས་ཆེ་བ་དང་ཡུན་རིང་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་དང་། ཤས་ཆེ་བ་དང་ཡུན་ རིང་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དང་།ཕྱིར་བལྟས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཁ་ནང་དུ་བལྟས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཀུན་ ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་མང་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཉུང་ངུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཆེན་པོ་དང་བཅས་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཆུང་ངུ་དང་བཅས་པ་དང་། བུལ་བར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། མྱུར་ དུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་།འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་མི་མཐུན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་མི་མཐུན་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པ་དུ་མར་སྐྱེ་བར་ངེས་པ་དང་། རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ སྐྱེ་བར་ངེས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།བར་སྡོམ་ནི། མང་དང་ཉོན་མོངས་ཅན་དང་ནི། །སྤྱོད་དང་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དང་སྤང་། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བུལ་བྲལ་དང་། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྐྱེ་བའོ།

执著见解为最高以及执著戒律和苦行为最高，应当了知这些见解的执著都是相应的。
邪见对于行善者来说，应当了知是与不悦相应。对于作恶者来说，应当了知是与喜悦相应。
慢心有时与喜悦相应，有时与不悦相应。这是如何呢？答曰：慢心简而言之有两种：傲慢的我慢和卑下的我慢。
其中傲慢的我慢应当以三种傲慢来了知。什么是三种傲慢？即：以度量而傲慢、以存在而傲慢、以利养恭敬而傲慢。其中傲慢的我慢是与喜悦相应。
卑下的我慢与此相反，是与不悦相应。
怀疑对于获得、恭敬、名声、赞誉、安乐、善趣等确定之事，若他人生起怀疑，则与不悦相应。
对于无所得、无恭敬、无名声、诽谤、痛苦、恶趣等确定之事，若他人生起怀疑，则与喜悦相应。
无明与五种都相应。其余相应的譬喻则不显现。
其中，先前为了不混乱，已大略建立了烦恼与根的相应方式，而此处则是为了详细分析自因和他因的各种运作，故以细致方式建立。
烦恼类简而言之有这三种：欲界系、色界系、无色界系。
在这三种烦恼类中，哪些是不善，哪些是无记？答曰：其中第一类有些是不善，后两类是无记。凡是不善的，应当视为有异熟果报。
哪些是多品，哪些是少品？答曰：第一类是多品，其余则不是。
如同多品与少品，应当了知大分与小分、长时与短时、烦恼性与非烦恼性、引生外向烦恼与引生内向烦恼、引生恶行与不引生恶行、生多苦与生少苦、有大过失与有小过失、迟钝离贪与迅速离贪、未离贪所分与离贪所分、不相应定与相应定、决定多种生与决定一种生等也是如此。
偈颂总结：多与烦恼性，行与苦及断，过失迟离贪，三摩地与生。

།ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་ཇི་ལྟར་ནི་སྤོང་བར་འགྱུར། ཇི་ཙམ་གྱིས་ ན་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་བར་བརྗོད་པར་བྱ།།ཉོན་མོངས་པ་གང་ལས་ནི་སྤང་བར་བྱ། ཅི་ཉོན་མོངས་པ་ཅིག་ཅར་རམ་འོན་ཏེ་རིམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱ། གོ་རིམས་གང་གིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བར་བྱ། ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ལ་རྣམ་པ་ནི་དུ་ཡོད་། ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་ རྟགས་ནི་གང་དག་ཡིན།ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་ཕན་ཡོན་ནི་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཚོགས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པ་དང་སྦྱོར་བའི་ས་ལ་ཞུགས་པ་དང་མཐོང་བའི་ས་ཐོབ་པ་དང་། སྒོམ་པའི་ས་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བར་བྱའོ། །མཐར་ཐུག་པའི་ས་ ཐོབ་པ་ལས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་རྣལ་འབྱོར་རྣམ་པ་བཞི་བསྒོམས་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བར་བྱའོ། །ལེགས་པར་བསྒོམས་པས་ནི་སྤངས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རྣལ་འབྱོར་རྣམ་པ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སར་བསྟན་ པ་བཞིན་ནོ།།རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་གདམས་ངག་དང་སོ་སོའི་རང་གི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་གཉེན་པོ་སྐྱེད་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བར་བྱའོ། །གཉེན་པོ་མཐར་ཐུག་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སྤངས་པར་བརྗོད་ པར་བྱའོ།།རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་ཉོན་མོངས་པའི་གཞི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་ཉེས་དམིགས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། བྱུང་བ་དང་དུ་མི་ལེན་པ་དང་། གཉེན་པོ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་ནི་ཉོན་མོངས་ པ་སྤང་བར་བྱའོ།།གཉེན་པོ་བསྐྱེད་པས་ནི་སྤངས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་ཞི་གནས་ལ་གོམས་པ་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་གོམས་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བར་བྱའོ། །མཚན་མའི་འཆིང་བ་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བ་དང་གནས་ངན་ལེན་གྱི་འཆིང་བ་ལས་ངེས་པར་ གྲོལ་བས་ནི་སྤངས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་སྐད་དུ། སྐྱེ་བ་པོ་ཡི་ཞི་གནས་དང་། །ལྷག་མཐོང་གོམས་པར་བྱས་ན་ནི། །གནས་ངན་ལེན་གྱི་འཆིང་བ་དང་། །མཚན་མའི་འཆིང་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ ཡང་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་།དམིགས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བར་བྱའོ། །གནས་ངན་འགགས་པ་དང་གནས་གྱུར་པས་ནི་སྤངས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པས་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་དམིགས་པ་ལས་སྤང་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ ལྟར་གཉེན་པོ་སྐྱེས་ན་ཉོན་མོངས་པ་མི་སྐྱེ་ཞིང་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུའང་འགྱུར་བས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་ལས་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ།།མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལས་སྤངས་ན་དམིགས་པར་བྱེད་པས་དམིགས་པ་དེ་ལས་ཀྱང་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཅིག་ཅར་སྤོང་བར་རིག་པར་བྱའི་ རིམ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་བར་འགྱུར་ལ། མངོན་པར་རྟོགས་པ་དེའང་བདེན་པ་འདྲེན་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་པས།དེའི་ཕྱིར་སེམས་གསུམ་གྱིས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་སྤོང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ནི་རིམ་གྱིས་སྤང་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ལམ་ གོམས་པར་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དང་པོར་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁྱིམ་ན་གནས་པས་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་རྣམས་དང་སྡིག་པ་ཅན་གྱི་ལྟ་བ་སྤང་བར་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་[(]གགས་[,]གེགས་[)]སུ་གྱུར་པ་འདོད་པའི་རྣམ་པར་ རྟོག་པ་དང་གནོད་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་།རྣམ་པར་འཚེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤང་བར་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གགས་སུ་གྱུར་པ་ཉེ་དུའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་མི་འཆི་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤང་ བར་བྱའོ།

烦恼应当如何断除？以何种方式可以说烦恼已断？应当从何处断除烦恼？是应当顿时断除烦恼还是应当渐次断除？以何种次第断除烦恼？断除烦恼有几种方式？断除烦恼的标志是什么？断除烦恼的利益是什么？
答曰：通过圆满成就资粮、入修行地、获得见地、及熟习修行地而断除烦恼。由获得究竟地而说烦恼已断。
另外，通过修习四种瑜伽而断除烦恼。由善修而说已断。四种瑜伽即如声闻地中所说。
另外，通过心相续成熟、相应的教诫、如理作意及生起对治而断除烦恼。由对治究竟而说已断。
另外，通过遍知烦恼之基、遍知烦恼之体性、遍知烦恼过患、不随顺生起及摄持对治而断除烦恼。由生起对治而说已断。
另外，通过熟习止和熟习观而断除烦恼。由从相缚解脱和从随眠缚解脱而说已断。如世尊所说：'修习止与观，能从随眠缚，及诸相系缚，而得到解脱。'
另外，通过遍知所缘及于所缘欢喜而断除烦恼。由恶习灭尽和转依而说已断。
应当从相应和所缘断除烦恼。即当生起对治时烦恼不生且成为不生法，故从彼相应断。从相应断已，由缘故从所缘亦断。
应知烦恼是顿时断除，非渐次。为何如此？因为通过现证智慧现证谛理而断除见所断烦恼，而彼现证与缘引导谛理的作意相应，故由三心顿时断除一切错入苦等见所断烦恼。
应知修所断烦恼是渐次断除，因为是由修习道而断。
首先，在家人应断除不善业道和恶见。其后，应断除障碍出家欢喜的欲寻思、害寻思和恼寻思。其后，应断除障碍心等持三摩地的亲属寻思、境界寻思和不死寻思。

།དེའི་འོག་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་ཐོབ་པའི་གགས་སུ་གྱུར་པ་དབེན་པ་ལ་མངོན་པར་མི་དགའ་བའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལུས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་སྤང་བར་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བར་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བསྒོམ་པས་སྤོང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་ མོངས་པ་སྤང་བར་བྱའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་འབྲེལ་བའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དང་འབྲེལ་པའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བཏང་སྙོམས་དང་འབྲེལ་བའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྒྲིབ་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤང་བར་བྱའོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་དེ་དག་ལས་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་གིས་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤང་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་གོ་རིམས་དེས་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བར་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ལ་རྣམ་པ་ནི་མང་དུ་ཡོད་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཀུན་ནས དཀྲིས་པ་སྤོང་བ་དང་།བག་ལ་ཉལ་སྤོང་བའོ། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་སྤོང་བ་དང་འདོད་ཆགས་སྤོང་བ་དང་ཞེ་སྡང་སྤོང་བ་དང་ཐེ་ཚོམ་གྱི་བར་དུ་སྤོང་བ་དང་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་སྤོང་བ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བའི་བར་དུ་སྤོང་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤོང་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་བར་དུ་སྤོང་བ་དང་། འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་སྤོང་བ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་བར་དུ་སྤོང་བ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་སྤོང་བ་དང་གཞན་འདེབས་པའི་སྤོང་བ་དང་། རྩེ་འཇིལ་བར་བྱེད་པའི་སྤོང་བ་དང་། རྣམ་པར་གནོན་པའི་སྤོང་བ་དང་། འབྲལ བའི་སྤོང་བའོ།།དེ་ལ་འབྲལ་བའི་སྤོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བག་ལ་ཉལ་སྤོང་བ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ནི་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དམན་པའང་གྱ་ནོམ་པ་དང་ཕྲད་པའམ་ལྐོག་ན་འདུག་པ་དག་ལ་ཤས་ཆེར་ལྟ་ཞིང་དཔྱོད་པར་བྱེད་ཀྱང་ཀུན་ཏུ་ ཆགས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟར་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཞེ་སྡང་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་ཞེ་སྡང་བར་མི་འགྱུར་ལ། ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་ན་ཡིད་བདེ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། ཡིད་མི་བདེ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་བར་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་གྱིས་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་མཐོང་བའི་བར་དུ ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་འདོད་པ་ཆུང་བ་ཡིན་ཏེ་མཆོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་འདོད་པ་ཆུང་བ་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་འདོད་པ་ཆུང་བ་བཞིན་དུ་ཆོག་ཤེས་པ་དང་རབ་ཏུ་དབེན་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་དང་ མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་།ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའང་དེ་བཞིན་ནོ། །རང་བཞིན་གྱིས་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ལ་དགའ་བ་ཡིན་ཏེ། སྤྲོས་པ་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་སེམས་འཇུག་པར་བྱེད་དེ་དེ་ལྟར་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་རྟགས་རྣམས་ཡིན་པར་རིག་པར་ བྱའོ།

其后，对于在作意中所获得的障碍，应当断除不喜欢寂静处的随顺身体的不良习气。
其后，应当断除见所断烦恼。
其后，应当断除修所断烦恼。
其后，与苦及忧相应。
其后，与乐及喜相应。
其后，与舍相应。
其后，应当断除障碍禅定的随顺障碍。
其后，有些补特伽罗应当断除所知障的随顺障碍。如是以此次第断除烦恼。
应当了知断除烦恼有多种方式。
其略说有二种：断除缠及断除随眠。
其中断除缠包括：断除贪欲、断除嗔恚、乃至断除疑惑、断除萨迦耶见、乃至断除邪见、断除苦谛所断、乃至断除修所断、断除欲界系、乃至断除无色界系、断除散乱、断除诽谤、断除嬉戏、断除制伏、断除远离。
其中远离之断除即是断除随眠，应当如是了知。
其中断除烦恼者，即使遇到或独处于能生起贪著的下劣或殊胜之法时，虽然多加观察思维，也不会生起贪著。
如同对能生起贪著之法不生贪著一样，对能生起嗔恚之法也不生嗔恚，对能生起愚痴之法也不生愚痴。
如是，以眼见色时既不生喜也不生忧，而住于具念正知的舍中。
如同以眼见色，乃至以意知法时也是如此。
如是，本性少欲，具足最极圆满的少欲性。
如同少欲一样，知足、远离、精进、正念、禅定、具慧也是如此。
本性喜好无戏论，于戏论详加观察而摄心。如是应当了知，诸如此类相顺之事即是断除烦恼的标志。

།ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་ཕན་ཡོན་ནི་མང་དུ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ལས་རྣམ་པར་འདས་པ་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ་ཡིན། བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་ལས་རྣམ་པར་འདས་པ་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ་ཡིན་གཟུགས་དང་ཐོགས་པ་དང་སྣ་ཚོགས་ ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལས་རྣམ་པར་འདས་པ་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ་ཡིན།ངན་སོང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ་ཡིན། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ་ཡིན། དབུགས་ཕྱིན་པ་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ་ཡིན། མཆོག་ ཏུ་དབུགས་ཕྱིན་པ་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ་ཡིན།བསིལ་བའི་དངོས་པོ་ཐོབ་པ་ཡིན། མཆོག་ཏུ་བསིལ་བའི་དངོས་པོ་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ་ཡིན། ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པའི་མཆོག་ཐོབ་པ་དང་རང་གི་སེམས་ལ་དབང་བསྒྱུར་བ་དང་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་ཞིང་ གནས་པ་དང་ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཆོས་ཅན་དང་བདག་གི་དོན་མཐའ་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཆེད་དུ་བརྩལ་མི་དགོས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ལས་ཁ་ཅིག་ནི་གཞན་ལ་ཕན་པ་དང་། སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་ཕན་པ་དང་། སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་བདེ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལ་ སྙིང་བརྩེ་བ་དང་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་དོན་དང་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ་དེ་ལྟར་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པའི་ཕན་ཡོན་མང་པོ་དག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་གང་ཞེ་ན་། དེ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཅོ་ ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།མཐའ་དག་ལ་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའིའོ། །ཕྱོགས་གཅིག་ལ་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་ང་རྒྱལ་རྣམས་ཀྱིའོ། །གཞི་དང་བཅས་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཞི་དང་ བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ།།གཞི་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཞི་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ནང་ལ་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་མཉམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་པའི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་ དམིགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ།།ཕྱི་རོལ་ལ་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །མངོན་སུམ་ལ་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ད་ལྟར་ལ་དམིགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ལྐོག་ལ་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་འདས་པ་དང་མ་ འོངས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ།།རང་གི་རིགས་ལ་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རང་གི་རིགས་དང་མཐུན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཁོ་ནའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་རིགས་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཞན་ གྱི་རིགས་དང་མཐུན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཁོ་ནའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་དང་།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་གཞི་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཡང་འབྱུང་བའི་སྲིད་པ་ལ་དམིགས་ པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ།།འཇིག་ཚོགས་ལ་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆད་པ་དང་འཇིག་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །རང་གི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །གཟུགས་ ཀྱི་ཁམས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ།།གཞན་གྱི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནི་གཟུགས་ ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ས་འོག་མ་ནི་ས་གོང་མའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། འདི་ལྟར་ས་གོང་མར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་ས་འོག་མ་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་པས་བདག་ཉིད་རྟག་པ་དང་བརྟན་པ་དང་བདེ་བ་དང་། གཙང་བ་དང་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་དུ་ འཕགས་པ་དང་ལྡན་ནོ་སྙམ་དུ་རློམ་སེམས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

应当了知断除烦恼的利益有很多，即：超越了苦和不悦而获得，超越了乐和喜悦而获得，超越了色、触及种种想而获得，超越了恶趣之苦而获得，超越了生等诸苦而获得，获得了安息，获得了最上安息，获得了清凉，获得了最上清凉，获得了现世安乐之最上，获得了自心自在，随意游行安住，成为不退转法，圆满一切自利，一切事业无需刻意为之。
其中有些是为利益他人，为利益众生，为众生安乐，为怜悯世间，为天人之利益安乐而趣入，如是应当了知这些与此相应的都是断除烦恼的众多利益。
烦恼的所缘是什么呢？应当了知略说有十五种：缘一切者，即如萨迦耶见等；缘一分者，即如贪欲、嗔恚、我慢等；缘有依者，即有所依的诸烦恼；缘无依者，即缘无所依的诸烦恼；缘内者，即等持地和非等持地的烦恼缘于六处；缘外者，即缘于五欲功德的诸烦恼；缘现前者，即缘现在的诸烦恼；缘隐密者，即缘过去未来的诸烦恼；缘自类者，即唯缘与自类相应的诸烦恼；缘他类者，即唯缘与他类相应的诸烦恼以及缘萨迦耶见等烦恼所依的诸烦恼；缘生起者，即缘再生有的诸烦恼；缘坏灭者，即缘断灭的诸烦恼；缘自境者，即欲界中欲界烦恼，色界和无色界中色界无色界烦恼；缘他境者，即色界中欲界烦恼，无色界中色界烦恼；如是下地中上地烦恼，因为生于上地者认为相较于下地众生，自身是常、坚、乐、净，具有殊胜功德而生起慢心的缘故。

།ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡོངས་སུ་བརྟགས་ནས་འགོག་པ་དང་། ལམ་དང་། དེས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་ པ་རྣམས་ཀྱིའོ།།ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་ནི་གང་ཟག་རྣམ་པ་ཉི་ཤུའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྐྱེན་རྣམ་པ་ཉི་ཤུས་བལྟ་བར་བྱའོ། །གང་ཟག་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཁྱིམ་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་། ཉེས་པར་ བཤད་པའི་ཆོས་ཅན་དང་།ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཤས་ཆེར་སྤྱད་པ་དང་། ཆ་མཉམ་པར་སྤྱད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་དང་། གཞི་མཐོང་བ་དང་། གཞི་མ་མཐོང་བ་ དང་།མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། མངོན་པར་མ་ཞེན་པ་དང་། སྤྱོད་པ་པ་དང་། གཉིད་ལོག་པ་དང་། སད་པ་དང་། གཞོན་ནུ་དང་། དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་ནོ། ། ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འདོད་ཅིང་ཁས་བླངས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། འདོད་ཅིང་ཁས་བླངས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། སོ་སོར་ཡང་དག་པར་མ་རིག་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་རགས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མཉམ་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཆ་ཕྲ་བ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ནང་དུ་བལྟས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཕྱིར་བལྟས པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་།བརྗེད་ངས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། ཀུན་བརྟགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། རང་བཞིན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཏུ་ འབྱུང་བ་དང་།རང་དབང་མེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། རང་དབང་ཅན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། གཞི་ལ་མི་གནས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། གཞི་ལ་གནས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། བསྒྲུབ་ཏུ་རུང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ ཏུ་འབྱུང་བ་དང་།བསྒྲུབ་ཏུ་མི་རུང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའོ། ། ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བདེ་བའི་རྐྱེན་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྐྱེན་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་རྐྱེན་དང་། འདུན་པའི་རྐྱེན་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ རྐྱེན་དང་།རེག་པའི་རྐྱེན་དང་། བག་ལ་ཉལ་གྱི་རྐྱེན་དང་། སྔོན་གོམས་པའི་རྐྱེན་དང་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་འགྲོགས་པའི་རྐྱེན་དང་། དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཐོས་པའི་རྐྱེན་དང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྐྱེན་དང་། མ་དད་པའི་རྐྱེན་དང་། ལེ་ལོའི་རྐྱེན་དང་། བརྗེད་ ངས་པའི་རྐྱེན་དང་།རྣམ་པར་གཡེང་བའི་རྐྱེན་དང་། ཤེས་རབ་འཆལ་པའི་རྐྱེན་དང་། བག་མེད་པའི་རྐྱེན་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་རྐྱེན་དང་། འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་རྐྱེན་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཁམས་གང་དང་གང་དུ་ ལུས་གང་དང་གང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་།ཅི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་བརྗོད་པར་བྱ་བའམ་འོན་ཏེ་མ་ཚང་བ་དག་གིས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡིན་གྱི་མ་ཚང་བ་དག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ནི་རང་གི་སྐྱེ་བའི་གནས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་ལུས་ནི་གཞན་དུ་ལུས་གཞན་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་དང རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་ཏེ།རྣམ་གྲངས་དེས་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་རིག་པར་བྱའོ།

非处所缘，即是：遍观察后的灭谛、道谛，以及由此遍观察的一切广大佛法所缘的烦恼。何为烦恼的生起？答：应当以二十种补特伽罗的二十种烦恼通过二十种缘来观察。
何为二十种补特伽罗？答：在家人、出家人、说恶法者、说善法者、多行烦恼者、等分行者、少烦恼者、世间离贪者、未离贪者、见基者、未见基者、执著者、无执著者、行者、睡眠者、觉醒者、少年、根成熟者、必定般涅槃者、不定般涅槃者。
何为二十种烦恼生起？答：所欲及承许的缠缚生起、非所欲及承许的缠缚生起、不正确了知的烦恼生起、正确了知的烦恼生起、粗重烦恼生起、平等烦恼生起、微细烦恼生起、内向烦恼生起、外向烦恼生起、忘念烦恼生起、制伏烦恼生起、遍计烦恼生起、自性烦恼生起、遍寻烦恼生起、无自在烦恼生起、有自在烦恼生起、不住基烦恼生起、住基烦恼生起、应成就烦恼生起、不应成就烦恼生起。
何为二十种生起之缘？答：乐缘、苦缘、不苦不乐缘、欲求缘、分别缘、触缘、随眠缘、宿习缘、亲近非善士缘、听闻非正法缘、非如理作意缘、不信缘、懈怠缘、忘念缘、散乱缘、恶慧缘、放逸缘、烦恼缘、未离贪性缘、凡夫性缘而生起烦恼。
于何界中以何身结生？是否应说一切界中的一切烦恼都能结生，还是说不具足者不能？答：是一切烦恼，而非不具足者。为何如此？因为未离贪者将生于自己的生处，而离贪者则不会。未离贪的身体在他处成为其他身体生起的因，与一切烦恼分随眠习气相应的缘故。由此理趣，应知一切烦恼都能结生。

།གཞན་ཡང་སྐྱེ་བ་ན་ལུས་ལ་སྲེད་པ་ཡང་ཀུན་ནས་འབྱུང་ལ་བུད་མེད་སྐྱེས་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བའང་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་། ཅི་བུད་མེད་དམ་སྐྱེས་པ་འདི་དག་ དང་ལྷན་ཅིག་འགྲོགས་པར་འགྱུར་རམ་འོན་ཏེ་མི་འགྱུར་སྙམ་དུ་ཐེ་ཚོམ་ཡང་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་།ནང་དང་ཕྱི་རོལ་ལ་ངར་འཛིན་པ་དང་། ངའིར་འཛིན་པ་དང་། ང་འོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྣམ་གྲངས་དེས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་རིག་པར་བྱའོ།།གཞན་ཡང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི། མདོར་བསྡུ་ན་བདུན་ཡོད་དེ། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་གྱིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིའོ། །བག་ལ་ཉལ་གྱིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཞི་མཐོང་བ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ཤེས་བཞིན་དུ་འཇུག་པས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ཤེས་བཞིན་དུ་འཇུག་ཅིང་གནས་པས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིའོ། །ཐམས་ཅད་དུ་བརྗོད་པ་མེད་པས་ཉིང་མཚམས སྦྱོར་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་ཉིང་ མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིའོ། །གནོད་པ་དང་ལྡན་པས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དེ་ཉིད་དོ། ། དོན་དང་ལྡན་པས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་ ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དེ་ཉིད་དེ་དེ་དག་བསྡུས་ན་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་བདུན་ནམ་དགུར་འགྱུར་རོ།།གཞི་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་ཚིག་གོང་མ་དང་སྦྱོར་བ་དང་ཚིག་འོག་མ་དང་སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་མུ་བཞིར་བཤད་པའི་གཞུང་ནི་མི་སྣང་ངོ་། །སྡོམ་ནི། ལས་དང་ མཚན་ཉིད་གཞི་དང་ནི།།བདེ་དང་མི་དགེ་ལ་སོགས་དང་། །སྤོང་དང་དམིགས་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་། །ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཐ་མ་ཡིན།། །།བམ་པོ་བཅུ་བཞི་པ། ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ལས་ཀྱི་ལམ་ གྱི་དངོས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་ངག་གི་ལས་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་དང་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བས་བསྡུས་པའི་ལས་དང་མཇུག་གིས་བསྡུས་པའི་ལས་ཀྱིས་སོ།།དེ་ལ་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་རྣམས་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་གྱི་དངོས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་མི་དགེ་བའི་ལུས་ཀྱི་ ལས་དང་ངག་གི་ལས་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཞེས་བྱའོ།།སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དེ་དག་གི་རང་གི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་དང་དེའི་བསམ་པས་དེ་ཉིད་ལ་ལས་དེ་ཀུན་ཏུ་སྤྱད་ཅིང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི། སྲོག་ གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་བསྡུས་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ནི་ཆགས་ཤིང་ཆགས་པས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ་དང་སྡང་ཞིང་སྡང་བས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ་དང་རྨོངས་ཤིང་རྨོངས་པས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པའོ། ། གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཡོད་ཀྱང་དེའི་བསམ་པས་ཀུན་ཏུ་མ་སྤྱད་ན། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ཀྱང་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་གཏོགས་པའི་ལས་དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱང་ཡོད་ལ་དེའི་བསམ་པའང་ཡོད་མོད་ཀྱི་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག གིས་དངོས་པོ་གཞན་ཁོ་ན་ཞིག་ལ་ཀུན་ཏུ་སྤྱད་ན་མཐར་ཐུག་པར་གྱུར་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ལྟར་ན་ལས་དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱང་ཡོད་ལ་དེའི་བསམ་པའང་ཡོད་མོད་ཀྱི་ཀུན་ཏུ་མ་སྤྱད་ཅིང་མཐར་ཐུག་པར་མ་གྱུར་ན། དེ་ལྟར་ནའང་ལས་ དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱང་ཡོད། དེའི་བསམ་པའང་ཡོད་ལ་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་ཀུན་ཏུ་སྤྱད་མོད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པར་མ་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ནའང་ལས་དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་པའོ།

又在出生时，对身体的贪著也普遍生起，对男女的贪欲和嗔恨也普遍生起。对是否将与这些男女相处也普遍生起疑惑。对内外产生我执、我所执以及我慢等也普遍生起，由此等理由，应当了知一切烦恼都会结生。
又结生略说有七种：具有缠缚和随眠的结生，即是凡夫的结生。具有随眠的结生，即是见谛者的结生。以正知而入的结生，即是转轮王的结生。以正知而入并安住的结生，即是独觉的结生。以一切无言说的结生，即是菩萨的结生。以业造作的结生，即是除菩萨结生之外的结生。以智慧造作的结生，即是菩萨的结生。具有损害的结生，即是以业造作的结生。具有意义的结生，即是以智慧造作的结生。总摄起来，结生有七种或九种。
对于这些所有基础，虽然应当以上下文联系的方式作四句分别解说，但此处经文并未显示。总偈：'业及相与基，乐与不善等，断除所缘起，结生为最后。'
第十四品。业的烦恼差别以五种方式安立：以业道自体所摄的身业、语业、意业，以及以彼等加行所摄的业，以及以后续所摄的业。
其中，如前所说的不善业道，即是以业道自体所摄的不善身业、语业、意业。杀生等不善业道的自相安立是什么呢？具有烦恼心及其意乐，于彼行作并圆满，应当了知这是摄集一切杀生等业道的自相。
其中，烦恼心即是为贪所胜、为嗔所胜、为痴所胜。若有烦恼心但非其意乐所行，即使圆满，也非业道所摄业的圆满。若有烦恼心也有其意乐，但由颠倒心而唯于其他事物行作，即使达到究竟，如是也非彼业圆满。若有烦恼心也有其意乐，但未行作且未达究竟，如是也非彼业圆满。若有烦恼心也有其意乐，也于彼行作但未达究竟，如是也非彼业圆满。

།གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱང་ཡོད། དེའི་ བསམ་པ་ཡང་ཡོད་ལ་དེ་ཉིད་ལའང་ཀུན་ཏུ་སྤྱད་པ་མཐར་ཐུག་པར་ཡང་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་དེའི་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་གཏོགས་པའི་ལས་དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལྟར་རང་གི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་དེས།མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་རྗེས་སུ་ རྟོགས་པར་བྱའོ།།ལས་ཀྱི་ལམ་བཅུ་པོ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྒྱས་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། གཞི་དང་འདུ་ཤེས་དང་། བསམ་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་མཐའོ། །དེ་ལ་གཞི་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་ སོ་སོ་དག་ལ་སོ་སོར་ངེས་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བའམ་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པའི་གཞི་དེས་མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ཅི་རིགས་པར་འབྱུང་ངོ་། །འདུ་ཤེས་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་དེར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། དེ་མ་ཡིན་པ་ལ་དེར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། དེ་ལ་དེ་མ་ཡིན་པར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། དེ་མ་ཡིན་ལ་དེ་མ་ཡིན་པར་འདུ་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གམ་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་བྱེད་འདོད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ནི་འདི་དག ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟ་སྟེ།ཆགས་པའམ་ཞེ་སྡང་ངམ་གཏི་མུག་གམ། ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་ངམ་ཆགས་པ་དང་གཏི་མུག་གམ་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གམ་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ཐམས་ཅད་དོ། །དེ་ལ་མཐའ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟ་སྟེ། མངོན་ པར་འདོད་པའི་ལས་དེ་ཉིད་ཀྱི་དེ་དང་འབྲེལ་པའི་སྦྱོར་བས་དུས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེའམ་དུས་དེའི་འོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་གྱུར་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་གིས་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལོག་པར་ལྟ་བའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་གྱི་ལས་ཀྱི་ལམ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྒྱ་ཆེར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།སྲོག་གཅོད་པའི་གཞི་ནི་སྲོག་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་ནོ། །གལ་ཏེ་གསོད་པར་བྱེད་པ་དེ་སྲོག་ཆགས་དེ་ལ་སྲོག་ཆགས་ཡིན་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱང་ཡོད་ལ། སྲོག་ཆགས་གང་གསད་པར་འདོད་ པ་ལ་དེར་འདུ་ཤེས་པའང་ཡོད་པ་དེ་ནི་དེ་ལ་དེའི་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་འདུ་ཤེས་དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་འདི་གསད་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེའི་གསོད་པའི་བསམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཆགས་པས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ཏམ་ཞེ་སྡང་གིས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ཏམ་གཏི་མུག་ གིས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ཏམ།དེ་དག་ལས་གཉིས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ཏམ། ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ནས་དེ་ལྟར་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བསམ་པ་དེ་དང་དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་རང་ངམ་གཞན་དག་གིས་གསད་པའི་སྦྱོར་བ་རྩོམ་ཞིང་ མཚོན་གྱིས་འདེབས་པར་བྱེད་ལ།གལ་ཏེ་བཏབ་མ་ཐག་ཁོ་ནར་སྦྱོར་བ་དེས་ཤི་བར་གྱུར་ན་དུས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་དེའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དུས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་མ་ཤི་བར་སྦྱོར་བ་དེས་དུས་གཞན་གྱི་ཚེ་ན་ཤི་བར་གྱུར་ནའང་དུས་གང་ གི་ཚེ་ན་ཤི་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ན་མཐར་ཐུག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་གིས་ལས་ཀྱི་ལམ་རེ་རེ་བསྟན་པའི་གཞུང་ནི་མི་སྣང་ངོ་། །མ་བྱིན་པར་ལེན་པའི་གཞི་ནི་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའོ། །འདུ་ཤེས་ནི་དེ་ལ་དེར་འདུ་ཤེས་པའོ། །བསམ་པ་ནི་འཕྲོག་ པར་འདོད་པ་ཉིད་དོ།།ཉོན་མོངས་པ་ནི་གསུམ་པོ་གང་ཡང་རུང་བའོ། །མཐའ་ནི་གནས་གཞན་དུ་སྤོས་པའོ། །འདོད་པ་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་པའི་གཞི་ནི་འཇུག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་བུད་མེད་དང་འཇུག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནའང་། ཡན་ལག་མ་ཡིན་པ་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་དང་། དུས་མ་ཡིན་པ་དག་ཏུ་ཚོད་མ་ཡིན་པ་དང་མི་རིགས་པར་བྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་པ་ཐམས་ཅད་དང་མ་ནིང་ངོ་། །འདུ་ཤེས་ནི་དེ་ལ་དེར་འདུ་ཤེས་པའོ། །བསམ་པ་ནི་འགྲོ་འདོད་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་གསུམ་པོ་གང་ཡང་རུང་བའོ། །མཐའ་ནི་གཉིས་ཀྱིས་གཉིས་སྤྲད་པའོ།

如果有烦恼心，也有其意乐，并且对此也达到究竟行为时，如是则其不善业道所摄之业圆满。如是已说自相，应当随知一切不善业道之自相。
十业道之体性广分别，应当观察以五种安立。何为五种？即：事、想、思、烦恼及究竟。
其中事者，应当观察各各业道之决定，依彼所计有情或非有情之事，随应生起十不善业道。
想有四种应当观察：于彼起彼想，于非彼起彼想，于彼起非彼想，于非彼起非彼想。
其中所谓思者，即是颠倒想或非颠倒想之欲作性。
其中烦恼者即是：贪或嗔或痴，或贪与嗔，或贪与痴，或嗔与痴，或贪嗔痴一切。
其中究竟者即是：以所欲作业相应之加行，于当时或其后时圆满。如是以彼五相，应当随理了知从杀生乃至邪见之十业道一切体性广安立圆满。
杀生之事即是有命有情。若杀者于彼有情有有情想，于所欲杀者亦有彼想，是名于彼非颠倒想。
依彼想而心造作'当杀此'，是其杀害之思。
其中或为贪所胜，或为嗔所胜，或为痴所胜，或为其二所胜，或为一切所胜而如是心造作，是其烦恼。
彼以如是思及如是烦恼心，自作或令他作杀害加行而以兵器击打，若即刻以彼加行而死，应观察于当时其业道圆满为究竟。
若非当时死而以彼加行于他时死，亦应了知于死时为究竟。
如何以彼五相说示各各业道之经典则不显现。
不与取之事即是他所执持。想即于彼起彼想。思即欲夺取性。烦恼即随一三毒。究竟即移至他处。
欲邪行之事即是不应交合之女人，或虽应交合而非支分、非处所、非时分，非量非理而作，及一切男子与黄门。想即于彼起彼想。思即欲往。烦恼即随一三毒。究竟即二二和合。

། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བའི་གཞི་ནི་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་དང་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མ་མཐོང་བ་དང་། མ་ཐོས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་མ་ཕྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་མ་ཤེས་པའོ། །འདུ་ཤེས་ནི་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བཟློག་པར་འདུ་ཤེས་པའོ། །བསམ་པ་ནི་འདུ་ཤེས བསྒྱུར་ཏེ་སྨྲ་བར་འདོད་པ་ཉིད་དོ།།ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གང་ཡང་རུང་བའོ། །མཐའ་ནི་འཁོར་དང་ཕས་འདྲི་བ་ལ་གོ་བར་བྱས་པའོ། །ཕྲ་མའི་གཞི་ནི་སེམས་ཅན་མཐུན་པ་དང་མི་མཐུན་པ་རྣམས་སོ། །འདུ་ཤེས་ནི་གཉི་ག་ལ་མཐུན་པ་དང་། མི་མཐུན་པ་ གང་ཡང་རུང་བར་འདུ་ཤེས་པའོ།།བསམ་པ་ནི་དབྱེ་བ་དང་། མི་འདུམ་པར་འདོད་པ་ཉིད་དོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་གསུམ་པོ་གང་ཡང་རུང་བའོ། །མཐའ་ནི་དབྱེ་བར་བྱ་བས་རྣམ་པར་རིག་པའོ། །ངག་རྩུབ་པོའི་གཞི་ནི་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་སོ། ། འདུ་ཤེས་ནི་དེ་དག་ལ་དེར་འདུ་ཤེས་པའོ། །བསམ་པ་ནི་ངག་རྩུབ་པོར་སྨྲ་བར་འདོད་པ་ཉིད་དོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་གསུམ་པོ་གང་ཡང་རུང་བའོ། །མཐའ་ནི་དེ་ལ་ངག་རྩུབ་པོས་སྨྲས་པའོ། །ཚིག་ཀྱལ་བའི་གཞི་ནི་དོན་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་དོན་ཏོ། །འདུ་ཤེས་ནི་དེ་ལ་དེར་འདུ་ཤེས་པའོ། ། བསམ་པ་ནི་སྨྲ་བར་འདོད་པ་ཉིད་དོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་གསུམ་པོ་གང་ཡང་རུང་བའོ། །མཐའ་ནི་སྨྲས་པའོ། །བརྣབ་སེམས་ཀྱི་གཞི་ནི་གཞན་གྱི་ནོར་དང་ཡོ་བྱད་དོ། །འདུ་ཤེས་ནི་དེ་ལ་དེར་འདུ་ཤེས་པའོ། །བསམ་པ་ནི་དེ་ལྟར་འདོད་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་གསུམ་པོ་གང་ཡང་རུང་བའོ། ། མཐའ་ནི་དེ་ལ་བདག་གིར་བྱ་བར་ངེས་པའོ། །གནོད་སེམས་ཀྱི་གཞི་དང་འདུ་ཤེས་ནི་ངག་རྩུབ་པོའི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །བསམ་པ་ནི་བསྣུན་པ་ལ་སོགས་པར་འདོད་པ་ཉིད་དོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་གསུམ་པོ་གང་ཡང་རུང་བའོ། །མཐའ་ནི་བསྣུན་པ་ལ་སོགས པར་ངེས་པའོ།།ལོག་པར་ལྟ་བའི་གཞི་ནི་ཡོད་པའི་དོན་ཏོ། །འདུ་ཤེས་ནི་བདེན་པ་ཡིན་པར་འདུ་ཤེས་པའོ། །བསམ་པ་ནི་དེ་ལྟར་འདོད་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་གསུམ་པོ་གང་ཡང་རུང་བའོ། །མཐའ་ནི་སྐུར་བ་གདབ་པར་ངེས་པའོ། །དེ་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་ནི་རྣམ་པ་ གསུམ་སྟེ།ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་རྒྱས་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་གསུམ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་བསྐྱེད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པ་དང་། འདོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ ལ་ནི་རྒྱུ་གསུམ་ཆར་ཡོད་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།གཉིས་པ་ལ་ནི་གཉིས་ཏེ། འདོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མེད་དོ། །གསུམ་པ་ལ་ནི་གཅིག་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པ་ཁོ་ནའོ། །དེ་ལ་བརྣབ་སེམས་དང་། གནོད་སེམས་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་ལྔས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།ལྔ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། རང་གི་ལོངས་སྤྱོད་དག་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ། ལོངས་སྤྱོད་སོགས་པར་འདོད་པས་བརྐམ་ཆགས་ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དང་། འདི་ལྟ་ སྟེ།གཞན་གྱི་ནོར་དང་ཡོ་བྱད་ལ་སོགས་པ་ལ་བཟང་བ་ལས་ཡོངས་སུ་རྟོག་ཅིང་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པས་ཆུམས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ། གཞན་དག་གི་གང་ཡིན་པ་བདག་གིར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་འཁུ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ། བརྣབ་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དེས་ངོ་ཚ་བ་མེད་པ་དང་ཉེས་དམིགས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མི་ཤེས་པས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་གལ་ཏེ་རང་གི་ལོངས་སྤྱོད་དག་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཡང་། དེ་ལས་གཞན པའི་སེམས་དག་མི་སྣང་ན།དེའི་ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་བརྣབ་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལྷག་པར་ཆགས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་ལ། བརྐམ་ཆགས་ཀྱི་སེམས་དང་ཡང་ལྡན་མོད་ཀྱི། དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་དག་ མི་སྣང་ན།བརྣབ་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།

妄语的基础是见闻觉知和未见未闻未觉未知。认知是对所见等产生相反的认知。意乐是想要改变认知而说话。烦恼是贪欲、嗔恚、愚痴任一种。究竟是对眷属和他人询问时使其理解。
离间语的基础是和睦与不和睦的众生。认知是对双方产生和睦或不和睦的任一认知。意乐是想要分离和不和解。烦恼是三者任一种。究竟是被分离者了知。
粗语的基础是成为恼害之因的众生。认知是对他们产生此认知。意乐是想要说粗恶语。烦恼是三者任一种。究竟是对他说粗恶语。
绮语的基础是无义之义。认知是对此产生此认知。意乐是想要说话。烦恼是三者任一种。究竟是说出。
贪欲的基础是他人的财物资具。认知是对此产生此认知。意乐是如此欲求。烦恼是三者任一种。究竟是决定据为己有。
害心的基础和认知如同粗语。意乐是想要打击等。烦恼是三者任一种。究竟是决定打击等。
邪见的基础是实有之义。认知是认为是真实的。意乐是如此欲求。烦恼是三者任一种。究竟是决定诽谤。
其中杀生有三种:有罪广大所生、有罪非广大所生、无罪。产生罪过的因有三种:产生烦恼、产生痛苦、圆满欲求。其中第一种具足三因。第二种有二因，无圆满欲求。第三种唯一，即仅产生痛苦。
其中贪欲、害心、邪见的自性相完整建立应当以五种相了知，何为五种?即:对自受用过分贪著心相应、以希求更多受用而贪求心相应、对他人财物等观察美好而耽著享受心相应、造作'愿他人所有成为我所有'的执取心相应、被贪欲缠缚而无惭且不知过患出离的心相应。
其中若仅与对自受用过分贪著心相应，而不现起其他心，应视为意业贪欲相未圆满。同样，虽与过分贪著心相应及贪求心相应，但不现起其他心，则贪欲相未圆满。

།དེ་བཞིན་དུ་རྒྱ་ཆེར་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་རྣམ་པ་དག་ལས་རྣམ་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མ་ཚང་ན་བརྣབ་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ ཡོངས་སུ་ཟིན་ན་ནི་བརྣབ་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་གནོད་སེམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་ཁོ་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། གནོད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལ་དེ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་མཚན་མར་འཛིན་པས་ ཞེ་སྡང་གི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དང་།གནོད་པ་བྱེད་པ་མི་བཟོད་པས་མི་བཟོད་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དང་། ཡང་དང་ཡང་དུ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པས་ཁོན་དུ་འཛིན་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དང་། ཀྱེ་མ་སེམས་ཅན་འདི་དག་བརྡེགས་སམ་བསད་ན་ཅི་མ་རུང་སྙམ་དུ་རྒྱ་ ཆེར་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་འཁུ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དང་།སྔ་མ་ལྟ་བུ་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མ་ཚང་ན་གནོད་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་ལ། ཚང་པས་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་ལོག་པར་ལྟ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་ཁོ་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། ཤེས་བྱ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པས་རྨོངས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དང་། སྡིག་པའི་ བྱ་བ་ལ་དགའ་བས་དྲག་ཤུལ་གྱི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དང་།ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་ཅིང་ངེས་པར་རྟོག་པས་ལོག་པའི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དང་། སྦྱིན་པ་དང་། མཆོད་སྦྱིན་དང་སྦྱིན་སྲེག་དང་། ལེགས་པར་སྤྱད་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་ དོ་ཞེས་སྐུར་པ་འདེབས་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རབ་ཏུ་ཉམས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དང་།ལོག་པར་ལྟ་བའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དེས་ངོ་ཚ་བ་མེད་པ་དང་། ཉེས་དམིགས་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མི་ཤེས་པས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་ལྔ་ པོ་དེ་དག་ལས་ཀྱང་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མ་ཚང་ན་ལོག་པར་ལྟ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་ལ།ཚང་བས་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ལག་པས་སྲོག་ཆགས་གསོད་ན་ཡང་བསད་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བོང་བའམ་དབྱིག་པའམ་ མཚོན་ཆའམ་བཅིང་བའམ།གོ་རར་གཞུག་པའམ། ཟས་གཅད་པའམ། གཞུ་བའམ་གནོད་པར་བྱས་པའམ། བརྡེག་པའམ། ཐ་ན་གསང་སྔགས་སམ། སྨན་རྣམས་སམ། གཤེད་བྱེད་དམ་བྱེད་དམ། རོ་ལངས་དང་རོ་ལངས་བྱེད་ལ་སོགས་པས་གསོད་ན་ཡང་བསད་ པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ཟང་ཟིང་ལ་སོགས་པ་འདོད་པས་གསོད་ན་ཡང་བསད་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གནོད་པ་བྱེད་དུ་དོགས་པའམ། ཤ་གླན་པར་འདོད་པའམ། ཆོས་འདོད་པའམ། ཐ་ན་དགའ་བ་དང་། རྩེད་མོའི་ཕྱིར་གསོད་ན་ཡང་བསད་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་ བྱའོ།།རང་གིས་གསོད་དམ། གཞན་དག་གསོད་དུ་བཅུག་ཀྱང་རུང་། བསད་ན་སྲོག་གཅོད་པ་བྱས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ངོ་མཐོན་དུ་གཞན་གྱི་ནོར་ཕྲོགས་ན་ཡང་མ་བྱིན་པར་བླངས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འཇབ་བུས་རྐུ་བའམ་། ཁྱིམ་ཕུག་གམ། མདུད་པ་བཀྲོལ་ལམ། ལམ་བགག་སྟེ་རིལ་གྱིས་འཕྲོག་གམ། བུ་ལོན་ལ་དོར་བྱེད་དམ། གཏམས་པ་ལ་དོར་བྱེད་དམ། གཡོ་དང་སྒྱུས་བྲིད་དེ་འཕྲོག་གམ། འཇིགས་པ་བསྟན་ཏམ། གཞན་གྱི་གཡོ་ཐབས་ཀྱིས་སམ། དབང་དུ་བྱས་ནས་རང་གིས་འཕྲོག་གམ། གཞན དག་འཕྲོག་ཏུ་བཅུག་ན་ཡང་།མ་བྱིན་པར་བླངས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བདག་གི་དོན་དུ་འཕྲོག་གམ་གཞན་གྱི་དོན་དུ་འཕྲོག་གམ། འཇིགས་པས་འཕྲོག་གམ། གསད་པའི་དོན་ནམ། བཅིང་བའི་དོན་ནམ། གནོད་པར་བྱ་བའི་དོན་ནམ། ལོངས་སྤྱོད་ ཀྱི་དོན་ནམ།བསྙེན་བཀུར་གྱི་དོན་ནམ། ཕྲག་དོག་གི་རང་བཞིན་ནམ། ཞེ་སྡང་གིས་འཕྲོག་ན་ཡང་ཐམས་ཅད་མ་བྱིན་པར་བླངས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་འཇུག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་འཇུག་ན་འདོད་པ་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།

同样地，如广说所示的诸相中，若缺少任何一相，应当视为贪欲的特征不圆满。若具足一切支分，则是贪欲的特征圆满。
其中，害心的自性圆满也应当视为仅由五相安立，何为五相？由于执取害因相应之法为相而具有嗔恚心，由于不能忍受伤害而具有不忍之心，由于反复非理作意忆念而具有怀恨之心，由于广大地造作'唉！若能打击或杀害这些有情该多好'的意念而具有恼害之心，以及如前所说具有被胜伏之心。若这五相中缺少任何一相，则害心的特征不圆满，若具足则应视为圆满。
其中，邪见的特征圆满也应当视为仅由五相安立，何为五相？由于不如实遍知所知而具有愚痴心，由于喜好恶行而具有暴戾心，由于非理分别决定诸法而具有入邪相续心，由于诽谤'无有布施、祭祀、火供及善行等'而具有极坏分别心，以及由于邪见缠缚而无惭愧、不知过患出离而具有被胜伏心。若这五相中缺少任何一相，则邪见的特征不圆满，若具足则应视为圆满。
其中，若以手杀生，应说为杀生。若以石块、棍棒、武器、捆绑、关入牢笼、断绝食物、射击、伤害、殴打，乃至以咒语、药物、刽子手、起尸或役使起尸等杀生，也应说为杀生。若因贪求财物等而杀生，也应说为杀生。若因怀疑其将作害，或欲报仇，或为求法，乃至为欢乐、游戏而杀生，也应说为杀生。无论自己杀生或教唆他人杀生，若杀则应说为作杀生。
其中，若公然抢夺他人财物，也应说为不与取。若以潜行偷盗、挖穿墙壁、解开绳结、拦路抢劫、欺诈债务、欺诈寄存物、以诡计诱骗抢夺、示以恐吓、以他人诡计或制服后自己抢夺，或教唆他人抢夺，也应说为不与取。无论为自己利益抢夺，或为他人利益抢夺，或因恐惧抢夺，或为杀害、捆绑、伤害之目的，或为受用、承事之目的，或因嫉妒本性、嗔恚而抢夺，一切皆应说为不与取。
其中，若行不应行事，应说为欲邪行。

།ཡན་ ལག་མ་ཡིན་པར་འཇུག་པ་དང་།དུས་མ་ཡིན་པར་འཇུག་པ་དང་། གནས་མ་ཡིན་པར་འཇུག་པ་ན་ཡང་འདོད་པ་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལམ་ལ་སོགས་པ་དང་། མས་བསྲུངས་པ་ལ་སོགས་པ་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་རྣམས་ནི་ འཇུག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།སྐྱེས་པ་ཐམས་ཅད་དེ་རང་གི་དང་། གཞན་གྱི་ཡང་འཇུག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་མངལ་གྱི་སྒོ་མ་གཏོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་ནི་ཡན་ལག་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཟླ་མཚན་འཛག་པ་དང་། ཟླ་བ་ཚང་བ་དང་། ནུ་ཞོ་འཛག་པ་དང་། གསོ་སྦྱོང་ལ་གནས་པ་དང་། ནད་ཇི་ལྟ་བུས་ཐེབས་ན་འཁྲིག་པ་སྤྱད་དུ་མི་རུང་བའི་ནད་ཀྱིས་ཐེབས་པ་དང་། དེའི་ཚོད་ལས་ལྷག་པ་ནི་དུས་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཚོད་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ་ལན་ལྔའི་བར་དུ་བྱེད་པ་ནི་ཚོད་ཡིན་ནོ་། །དེ་ལས་ལྷག་པའི་ཚོད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་བླ་མ་ལྟ་བུ་རྣམས་ཀྱི་ཉེ་འཁོར་དང་། མཆོད་རྟེན་གྱི་གནས་རྣམས་དང་། སྐྱེ་བོ་མང་པོའི་མངོན་སུམ་དང་། གང་དུ་དེ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ས་ཕྱོགས་འབར་འབུར་ཅན་ནམ། སྲ་བའམ། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་གནས་དག་ནི་གནས་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རང འགྲོ་ན་ཡང་འདོད་པ་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གཞན་དག་ལ་སྨྱན་བྱེད་དུ་འཆོལ་ན་ཡང་འདོད་པ་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ངོ་མཐོན་དུ་འགྲོ་བའམ། འཇབ་བུར་འགྲོའམ། གཡོ་དང་སྒྱུས་བྲིད་དེ་འགྲོའམ། ཡིད་བརྟན་ཏེ་འགྲོ་ན་ ཡང་འདོད་པ་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བརྫུན་སྨྲ་ན་ཡང་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གཞན་གྱི་ཕྱིར་རམ་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་རམ། ཟང་ཟིང་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་མ་མཐོང་བར་མཐོང་ངོ་ཞེས་སྨྲའམ། མ་ཐོས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་མ་ཕྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་མ་ཤེས་པར་རྣམ་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་སྨྲའམ། མཐོང་བ་ལ་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་སྨྲའམ། ཐོས་པ་དང་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང་།





这段文字主要讨论邪淫和妄语的定义与情况，我将其翻译如下：

"若于非支分处行淫，非时行淫，非处所行淫，皆应称为邪淫。如经中所说的道路等处，以及有母亲守护等情况，这些都是不应行事处。

对于一切男子，无论自身还是他人，都是不应行事。除产门外的其他肢体，都称为非支分。

月经期间、孕期满月、哺乳期间、持斋时，以及患有不宜行淫之疾病时，或超过正常次数，都称为非时。其中正常次数为五次之内，超过则为非时。

于师长等人附近、佛塔处所、众人面前，以及对身体有害的粗糙坚硬等不适处所，皆称为非处所。

若自行前往也称为邪淫，若教他人代为媒介也称为邪淫。无论是公然前往、偷偷前往、用诡计欺骗前往，还是以信任关系前往，都称为邪淫。

若为自己利益而说妄语也称为妄语。若为他人，或因恐惧，或为些微利益，而说未见为见，未闻为闻，未辨为辨，未知为知，或说见为未见，闻为未闻..."

这段经文详细阐述了：
1. 邪淫的各种情况（非处、非时、非支）
2. 不应行淫的具体场合和情况
3. 正常性行为的限度
4. 各种形式的邪淫行为
5. 妄语的各种情况

这是一段关于佛教戒律中邪淫和妄语的具体解释。

རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པར་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་སྨྲས་ན་ཡང་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཡི་གེའི ཟུར་གྱིས་བསྒྱུར་ཅིང་སྨྲའམ།ཅང་མི་སྨྲ་བས་དེའི་དོན་དང་དུ་ལེན་ཏམ། ལུས་བསྒྱུར་བའི་མཚན་མས་སྟོན་པར་བྱེད་དམ། མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་སྨྲའམ། གཞན་དག་སྨྲར་བཅུག་ན་ཡང་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དབྱེ་བའི་ཕྱིར་གཞན་ལ་མི་བསྔགས་པ་བརྗོད་པའི་ཚིག་བདེན་པ་རྗོད་པར་བྱེད་ ན་ཕྲ་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།མི་བདེན་པས་སྙན་ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་ལ་བརྟེན་ཏེ་གཞན་དག་ལ་གནོད་པ་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྒྲོགས་སམ། ཉེ་བར་སྦྱིན་པ་ལ་བརྟེན་ཏམ། བསྙེན་བཀུར་ལ་བརྟེན་ཏམ། བདག་གི་དོན་གྱི་ཕྱིར་རམ། གཞན་དག་གི་དོན་གྱི་ཕྱིར་རམ། གཞན་གྱི་ལྕེ་རྟེན་གྱིས་དབྱེན་གྱི་ ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏམ།ཐ་ན་འཇིགས་པ་བསྟན་ཏེ། དབྱེ་བའི་ཕྱིར་རང་ངམ། གཞན་དག་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་དུ་བཅུག་ན་ཡང་ཕྲ་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །མངོན་སུམ་དུ་ཚིག་རྩུབ་པོ་རྗོད་པར་བྱེད་ན་ངག་རྩུབ་པོ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ལྐོག་གམ་སྐྱེ་བོ་མང་པོའི་མངོན་སུམ་མམ། དབེན་ པར་བདེན་པའི་སྐྱོན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའམ།མི་བདེན་པའི་སྐྱོན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡི་གེའི་ཟུར་གྱིས་བསྒྱུར་བས་སམ། རྣར་བཤུབས་པས་སམ། བདག་ཉིད་ཀྱི་ལྕེ་རྟེན་གྱིས་སམ། གཞན་གྱི་ལྕེ་རྟེན་གྱིས་རྒོད་པའམ། མ་ཞི་བའམ། རིགས་ཀྱི་སྐྱོན་ལ་བརྟེན་ཏམ། ལུས་ཀྱི་ སྐྱོན་ལ་བརྟེན་ཏམ།བྱ་བའམ་ཚུལ་ཁྲིམས་སམ། ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་སྐྱོན་ལ་བརྟེན་ཏེ། རང་ངམ་གཞན་དག་ཚིག་རྩུབ་པོ་བརྗོད་དུ་བཅུག་ན་ཡང་དག་རྩུབ་པོ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བྲོ་གར་ལ་བརྟེན་པའི་གླུ་ལེན་ན་ཚིག་ཀྱལ་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །སིལ་སྙན་ ལ་བརྟེན་པའམ།དེ་གཉི་ག་ལ་བརྟེན་པའམ། དེ་གཉི་ག་ལ་མ་བརྟེན་པའི་གླུ་ལེན་ཏམ། འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པའི་བསྟན་བཅོས་དོན་དང་མི་ལྡན་པ་དེ་དག་ལ་དགའ་བའི་བློས་ལུང་འབོགས་སམ་། ཀུན་ཆུབ་པར་བྱེད་དམ། རྒྱས་པར་དབྱངས་ཀྱིས་ཁ་ཏོན་བྱེད་དམ། གཞན་ དག་ལ་རྒྱ་ཆེར་ཡང་དག་པར་སྟོན་ན་ཡང་ཚིག་ཀྱལ་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།

这段文字是关于口业的详细解释，我将其翻译如下：

"若说知为不知也称为妄语。用文字暗示而说，或以沉默表示同意，或以身体动作表示，或直接说出，或教唆他人说，这些都称为妄语。

为离间而说他人真实过失的话语，称为离间语。以不实的言语组织，依靠甜言蜜语来损害他人，或依靠布施，或依靠承事，或为自己利益，或为他人利益，或借他人之口显示离间的功德，乃至以恐吓手段，为离间而自说或教唆他人说，这些都称为离间语。

当面说粗恶语称为恶口。无论是背后说，还是众人面前说，或私下说，无论是针对真实过失还是虚假过失，用文字暗示，或在耳边低语，或自己直说，或借他人之口，用愤怒或不平静的语气，或针对种姓过失，或针对身体缺陷，或针对行为、戒律、行为的过失，自说或教唆他人说粗恶语，都称为恶口。

唱跳舞相关的歌称为绮语。依靠乐器，或依靠歌舞乐器两者，或不依靠两者而唱歌，或以欢喜心诵读、背诵、广说外道无义的论典，或广为他人演说，这些都称为绮语。"

这段经文详细阐述了四种不善口业：
1. 妄语的各种形式
2. 离间语的具体表现
3. 恶口的多种情况
4. 绮语的定义与范围

这是一段关于佛教戒律中口业的具体解释，对于修行人的言语规范具有重要的指导意义。


།འཐབ་མོ་དང་། མཚང་འདྲུ་བ་དང་། རྩོད་པ་དང་། འགྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཚིག་རྗོད་པར་བྱེད་དམ། འདུ་འཛིའི་གཏམ་ལ་དགའ་ཞིང་རྒྱལ་པོའི་གཏམ་ཟེར་རམ། རྐུན་པོའི་གཏམ་ཟེར་རམ། རྒྱས་པར་ ཡུལ་གྱི་གཏམ་མམ།བློན་པོ་ཆེན་པོའི་གཏམ་གྱི་བར་རམ། བརྫུན་གྱི་ཚིག་སྨྲའམ། ཕྲ་མའི་ཚིག་སྨྲའམ། ངག་རྩུབ་པོ་སྨྲའམ། ཐ་ན་རྣམ་པར་མ་བརྟགས་པའམ། ཀུན་ཏུ་མ་བརྟགས་པའི་ཚིག་དོན་མེད་པ་བརྗོད་ན་ཡང་ཚིག་ཀྱལ་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཚིག་ ཀྱལ་པ་ནི་གཞི་བདུན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ།འཐབ་མོ་དང་། མཚང་འདྲུ་བ་དང་། རྩོད་པ་དང་། འགྱེད་པ་དང་། བྲམ་ཟེའི་གསང་སྔགས་རྣམས་དང་། ཉམ་ཐག་ཅིང་སྨྲ་བ་དང་། བགད་པ་དང་། རྩེས་པ་དང་། དགའ་བར་བྱས་པ་དང་། དགའ་དགུར་སྤྱད་པ་སྨྲ་བ་དང་། འདུ་འཛིའི་ གཏམ་སྨྲ་བ་དང་།ར་རོ་བ་དང་། སྨྱོས་པ་ལྟ་བུར་སྨྲ་བ་དང་། ལོག་པའི་འཚོ་བས་སྨྲ་བའོ། །ཁྱིམ་གྱི་རྗེ་དཔོན་ལ་འདོད་པའི་རྣམ་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཀྱེ་མ་ཁྱིམ་གྱི་རྗེ་དཔོན་གང་ཡིན་པ་དེ་བདག་གི་བྲན་གཡོག་ཏུ་གྱུར་ཅིང་ཅི་འདོད་པ་བཞིན་དུ་བྱར་རུང་བར་གྱུར་ན་ཅི་མ་རུང་སྙམ་ པ་ནི་བརྣབ་སེམས་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ཁྱིམ་གྱི་རྗེ་དཔོན་ལ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕ་མའམ། བུའམ། ཆུང་མའམ། བྲན་ནམ། བྲན་མོའམ། ལས་བྱེད་པའམ། ཞོ་ཤས་འཚོ་བའམ། རྒྱས་པར་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་དངོས་པོ་བདུན་ནམ། ཟས་ལ་སོགས་པ་ལུས་ཀྱི་ཡོ་བྱད་ བཅུ་པོ་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།ཀྱེ་མ་བདག་ལ་གཞན་དག་འདོད་པ་ཆུང་བ་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་འདོད་པའི་རྣམ་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་ཡང་བརྣབ་སེམས་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདོད་པ་ཆུང་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཆོག་ཤེས་པ་དང་། རབ་ཏུ་དབེན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་དང་།







这段文字继续讨论口业和意业，我将其翻译如下：

"依靠斗争、揭短、争论、打斗而说话，或喜好谈论俗事，谈论国王的事，或谈论盗贼的事，乃至广谈地方之事、大臣之事，或说妄语，或说离间语，或说恶口，乃至说未经思考、完全未加观察的无义之语，这些都称为绮语。

绮语有七种基础：
1. 斗争、揭短、争论、打斗
2. 婆罗门的密咒
3. 痛苦的言语
4. 戏笑、游戏、欢乐的言语
5. 随意放纵的言语
6. 谈论俗事
7. 醉酒般、疯狂般的言语和邪命所说的话

对家主生起贪欲之心，想着'啊！若这家主能成为我的奴仆，随我意愿而行该多好'，这称为贪心。

对家主的父母、子女、妻子、男女奴仆、工人、佃农，乃至广泛包括七种所属物，以及饮食等十种身体用具，都应当如是了知（不应生起贪心）。

若生起贪欲之心，想着'啊！愿他人相信我是少欲之人'，这也称为贪心。

如同少欲一样，对于知足、远离、精进、正念..."

这段经文主要阐述：
1. 绮语的详细分类和具体表现
2. 贪心的各种形式，包括：
- 对他人的贪求
- 对他人财物的贪求
- 对名声的贪求

这是一段关于佛教戒律中口业和意业的具体解释，对修行人的言行规范具有重要的指导意义。

མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཅན་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་དང་། མང་དུ་ཐོས་པ་དང་། གཏོང་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཀྱེ་མ་བདག་ཕ་རོལ་རྒྱལ་པོ་ནས། རྒྱས་པར་དེད་དཔོན་དང་། དགེ སློང་དང་།དགེ་སློང་མ་དང་། དགེ་བསྙེན་དང་། དགེ་བསྙེན་མའི་བར་དག་གིས་བསྙེན་བཀུར་བྱ་བ་དང་། བསྟི་སྟང་དུ་བྱ་བ་དང་། བླ་མར་བྱ་བ་དང་། རི་མོར་བྱ་བ་དང་། མཆོད་པར་བྱ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཀྱེ་མ་བདག་གིས་ཟས་དང་གོས་དང་། མལ་ ཆ་དང་།སྟན་དང་། ནད་ཀྱི་གསོ་སྨན་དང་། ཡོ་བྱད་ཐོབ་པར་གྱུར་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་དུ་འདོད་པའི་རྣམ་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་ཡང་བརྣབ་སེམས་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཀྱེ་མ་བདག་ཉིད་ཕྱི་མ་ལ་ལྷའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་ཞིང་ལྷའི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔས་བརྩོན་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་ དང་།ཀྱེ་མ་བདག་ཕྱི་མ་ལ་དྲག་པོའི་འཇིག་རྟེན་དང་། ཁྱབ་འཇུག་གི་འཇིག་རྟེན་དང་། མི་སྐལ་བ་ཅན་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་བར་སྐྱེ་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་འདོད་པའི་རྣམ་པ། སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་ཡང་བརྣབ་སེམས་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཐ་ན་ཕ་མ་དང་བུ་དང་ཆུང་མ་དང་བྲན་དང་བྲན་མོ་དང་། ལས་བྱེད་པ་དང་། ཞོ་ཤས་འཚོ་བ་དང་། མཛའ་བཤེས་དང་། གྲོས་གྲོགས་དང་། ཉེ་དུ་དང་། རྒན་རབས་དང་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡོ་བྱད་ལ་འདོད་པའི རྣམ་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་ཡང་བརྣབ་སེམས་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།འདི་ནི་བདག་ལ་གནོད་པ་བྱ་བར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ནས། དེ་ལ་གནོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་པར་བྱེད་ན་གནོད་སེམས་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བདག་ལ་གནོད་པ་བྱས་སོ་བྱེད་དོ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས། དེ་ ལ་གནོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་པར་བྱེད་ན་ཡང་གནོད་སེམས་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།རྒྱས་པར་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་དངོས་པོ་དགུ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཀྱེ་མ་བདག་གི་གཤེད་མ་རྣམས་དང་། དགྲ་བོ་རྣམས་དང་། ཕས་ཀྱི་དགྲ་རྣམས་དབང་དུ་འགྱུར་ཞིང་ བདག་གིས་དེ་དག་བསད་པ་དང་།བཅིང་བ་དང་། སྤྱུགས་པ་དང་། ལྕག་དག་གིས་གཞུ་བ་དང་། དེ་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་དང་དབྲལ་བ་དང་། བུ་སྨད་རྣམས་དང་། རྩ་འཇིང་དང་། འཁོར་དང་ཁྱིམ་དང་བྲལ་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་སེམས་སྐྱེད་པར་ བྱེད་ན་ཡང་གནོད་སེམས་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གཞན་དག་ལ་བདག་གི་གཤེད་མ་རྣམས་དང་། དགྲ་བོ་རྣམས་དང་། ཕས་ཀྱི་དགྲ་རྣམས་ལ་ཇི་སྐད་བརྗོད་པའི་གནོད་པ་བྱ་བར་འཚོལ་བའི་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་ཡང་གནོད་སེམས་ཡིན་པར་ བརྗོད་པར་བྱའོ།།རང་ཉིད་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་སྒྲུབ་ཅིང་དེས་དེ་དག་གི་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་དང་། རྩ་འཇིང་དང་། འཁོར་དང་། གྲགས་པ་དང་། ནད་མེད་པ་དང་། གསོན་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་དང་། ལུས་ ཞིག་ནས་ཀྱང་ངན་སོང་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་ཡང་གནོད་སེམས་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།བྱིན་པ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་ངེས་པར་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་ཡང་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རྒྱས་པར་རྒྱུ་ལ་སྐུར་ འདེབས་སམ།འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་སམ། བྱ་བ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་སམ། ཡོད་པའི་དངོས་པོ་འཇིག་པར་བྱེད་ན་ཡང་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།

等持者、具慧者、漏尽者、多闻者、具施性者亦复如是。
啊！我从他方国王乃至商主、比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷等，应受承事、应受恭敬、应作师长、应作尊重、应受供养。
啊！我若能获得饮食、衣服、卧具、坐具、医药、资具，岂不善哉！如是生起贪欲之相，亦当说为贪欲。
啊！愿我来世生于天界，享受五种天欲功德。
啊！愿我来世生于湿婆世界、毗湿奴世界，与有福者同生，乃至愿与他化自在天同生，如是生起贪欲之相，亦当说为贪欲。
乃至于父母、子女、妻子、奴婢、工人、佣人、亲友、同伴、亲属、长者、同梵行者等之资具生起贪欲之相，亦当说为贪欲。
若念'此人欲害于我'，而生起损害之心，当说为害心。
若念'此人已害我、正害我、将害我'，而生起损害之心，亦当说为害心。
广说九种恼害事，亦当如是了知。
啊！愿我能制伏刽子手、怨敌、仇敌，我当杀害、捆缚、驱逐、鞭打他们，令其失去受用，令其与妻子、亲眷、眷属、家宅分离，如是生起恼害之心，亦当说为害心。
若于他人生起如是恼害之心，欲加害于刽子手、怨敌、仇敌，如前所说，亦当说为害心。
若自身如是以身语意造作，愿令彼等失去受用、亲眷、眷属、名声、无病、寿命及诸善法，乃至身坏命终愿堕恶趣，如是生起恼害之心，亦当说为害心。
若生起决定心念'无布施'，亦当说为邪见。
广说若谤因、若谤果、若谤作用、若坏实有之事，亦当说为邪见。

།གང་གི་ཚེ་ལོག་པའི་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྐུར་བ་འདེབས་ པའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་འདི་ཁོ་ན་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་སུ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡིན་པར་གསུངས་ཤེ་ན།འདི་ལྟར་འདི་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ལྟར་ལོག་པར་ལྟ་བ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་དགེ་སྦྱོང་དང་། བྲམ་ཟེ་ཁ་ཅིག་དགེ་བའི་ རྩ་བ་ཡང་དག་པར་གཅོད་པར་བྱེད་ཅིང་།སྡིག་པ་ལ་ཅི་འདོད་དགུར་སྤྱོད་པའི་ལྟ་བ་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་སྡིག་པ་བྱེད་པ་དང་མཐུན་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་སུ་དེ་ཁོ་ན་གསུངས་ཀྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ལོག་པར་ལྟ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་རིགས་པ་མ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ སྲོག་གཅོད་པ་ནི་རྒྱུ་ལྔས་ལྕི་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།ལྔ་གང་ཞེ་ན། བསམ་པ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། གཉེན་པོ་མེད་པ་དང་། ལོག་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། གཞིས་སོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་ཆགས་པའི་བསམ་པ་དྲག་པོས་བྱེད་དམ། ཞེ་སྡང་གི་བསམ་པ་དྲག་པོས་སམ། གཏི་མུག་གི་བསམ་པ་དྲག་པོས་བྱེད་པ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལྕི་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལས་ཟློག་པ་ནི་ཡང་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་བྱེད་པར་འགྱུར་བའམ། བྱེད་པའམ། བྱས་པ་ལ་སེམས་རངས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། རབ་ཏུ་དགའ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དང་། རང ཡང་བྱེད་ལ་གཞན་ཡང་དེ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་དང་།དེའི་བསྔགས་པ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་མཐུན་པ་པ་མཐོང་ན་ཡིད་དགའ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཡུན་རིང་པོ་ནས་བསགས་ཤིང་ཡུན་རིང་པོ་ནས་བསགས་པའི་སེམས་ཀྱིས་བྱེད་པ་དང་། རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། གུས་པར་ བྱེད་པ་དང་།ལན་ཅིག་ལ་ཡང་མང་དུ་གསོད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་ལས་རབ་ཏུ་དྲག་པོས་གསོད་པར་བྱེད་པ་དང་། འཇིགས་པས་དེ་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་བྱེད་དུ་བཅུག་ནས་གསོད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཞན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བཀྲེན་པ་དང་། ཉམ་ཐག་པར་སྨྲ་བ་དང་། སྙིང་རྗེ་བར་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་བཞིན་དུ་གསོད་པར་བྱེད་པ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་སྦྱོར་བ་ལས་ལྕི་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་སྲོག་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཉིན་གཅིག་བཞིན་དུ་བསླབ་པ་འགའ་ཡང་ལྡན་པར་མི་བྱེད་ལ། ཟླ་བ་ཕྱེད་ལ་ཚེས་བརྒྱད་དང་། ཚེས་བཅུ་བཞི་དང་། ཚེས་བཅོ ལྔ་ལ་བསྙེན་གནས་ལ་གནས་པར་མི་བྱེད་པ་དང་།དུས་དུས་སུ་སྦྱིན་པ་དག་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། བསོད་ནམས་དག་མི་བྱེད་པ་དང་། མངོན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། ཕྱག་འཚལ་བ་དང་། ལྡང་བ་དང་། ཐལ་མོ་སྦྱོར་བ་དང་འདུད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། དུས་དུས་སུ་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་ ཡོད་པ་དང་།འགྱོད་པ་ཤས་ཆེན་པོ་མི་ཐོབ་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་མི་རེག་པ་དང་། ཆོས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་མི་རེག་པ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་གཉེན་པོ་མེད་པ་ལས་ལྕི་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་མཆོད་སྦྱིན་ལོག་པར་བྱེད་པ་ རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བའི་རྗེས་སུ་ཡིད་འདོད་པར་བྱེད་ཅིང་།ཆོས་འདོད་པས་སྲོག་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལོག་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལས་ལྕི་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་སེམས་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། ཕྱུགས་གསད་པ་ལ་ནི་ཉེས་པ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་ཕྱུགས་རྣམས་ནི་སྐྱེ་དགུའི་ བདག་པོས་ཡོ་བྱད་ཀྱི་རྒྱུར་སྤྲུལ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་ཡང་སྲོག་གཅོད་པ་ལྕི་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ལོག་པར་ལྟ་བ་གང་ཡང་རུང་བ་ལས་བརྟེན་ཏེ། སྲོག་གཅོད་པར་བྱེད་ན་ཡང་སྲོག་གཅོད་པ་ལོག་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལས་ལྕི་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། གལ་ཏེ་དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་སྐྱེས་པའི་སྲོག་ཆགས་བོང་ཆེན་པོ་གསོད་པར་བྱེད་ན། སྲོག་གཅོད་པ་གཞི་ལས་ལྕི་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།

当一切邪见都称为邪见时，为何世尊唯独说诽谤见这一邪见是业道中的邪见？因为这是一切邪见中最严重的。为什么呢？因为依靠这种邪见，一些沙门和婆罗门会断绝善根，随意造作恶业，这种见解与造作极大罪恶相应，所以在不善业道中只说这一种，而不说其他。应当了知其他邪见不具备邪见的特征。
其中杀生由五种原因而成为重业，哪五种呢？意乐、加行、无对治、执著邪见和所依。其中，如果以强烈的贪心而作，或以强烈的嗔心而作，或以强烈的痴心而作，应说是重大的杀生。与此相反则是轻微的。
如果在将要作、正在作或已作时，具有满意心、极其欢喜心，自己作也令他人认同，宣说其功德，见到同类时心生欢喜，以长期积累的心而作，经常作，恭敬地作，一次杀害众多，以极其强烈的烦恼业而杀害，以威胁使他人作不应作之事而杀害，杀害弱小者、受苦者、贫穷者、困苦者，一边说着怜悯的话一边杀害，这些是从加行方面而言的重大杀生。
如果既作杀生，又每日不受持任何戒律，在半月的初八、十四、十五日不守八关斋戒，不时时布施，不作福德，不作问讯、礼拜、起立、合掌、顶礼等，不时时生起惭愧心，不生大悔意，不接触世间离贪，不接触证悟正法，这是从无对治方面而言的重大杀生。
如果随顺行邪祭祀的沙门、婆罗门的见解，为求法而杀生，这是从执著邪见方面而言的重大杀生。如果心想：'杀害牲畜没有过失，因为牲畜是生主所化现的资具'，这也是重大杀生。如是依靠任何邪见而杀生，都应说是从执著邪见方面而言的重大杀生。
如果杀害畜生道中体型巨大的生命，这是从所依方面而言的重大杀生。

།གལ་ཏེ་མིའམ་མིར་ཆགས་པ་གསོད་པར་བྱེད་དམ། གལ་ཏེ་ཕ་མའམ། ཕུ་ནུའམ། བླ་མ་ལྟ་བུའམ། གལ་ཏེ་ཡིད་གཅུགས་པའམ། གལ་ཏེ་སློབ་པའམ། གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འམ། གལ་ཏེ་དགྲ་བཅོམ་པའམ། གལ་ཏེ་རང་སངས་རྒྱས་གསོད་པར་བྱེད་དམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ནི་མ་གྲོངས་པ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་བཞིན་དུ། གལ་ཏེ་གསོད་པའི་བསམ་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ངན་སེམས་ཀྱིས་ཁྲག་འབྱིན་པར བྱེད་པ་ནི་སྲོག་གཅོད་པའི་གཞི་ལས་ལྕི་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་རྒྱུ་དེ་དག་ལས་བཟློག་པ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ཡང་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདི་མན་ཆད་ནི་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པའི་གཞིའི་ལྕི་བ་ཉིད་དང་ཡང་བ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ལྷག་ མ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་བཞིན་དུ་ཇི་རིགས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་མང་པོ་འཕྲོག་པར་བྱེད་ན་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་གཞི་ལས་ལྕི་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་བཟང་པོའམ། གལ་ཏེ་ཡིད་བརྟན་པ་ལ་འཁུ་ཞིང་འཕྲོག་པར་བྱེད་དམ། གལ་ཏེ་དམན་པ་དང་། བཀྲེན་པ་དག་ལས་ འཕྲོག་པར་བྱེད་དམ།གལ་ཏེ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་ཆོས་འདི་བདག་ལས་འཕྲོག་པར་བྱེད་དམ། གལ་ཏེ་གྲོང་དུ་ཆུད་པ་འཕྲོག་པར་བྱེད་དམ། གལ་ཏེ་སློབ་པ་ལས་སམ། གལ་ཏེ་དགྲ་བཅོམ་པ་ལས་སམ། གལ་ཏེ་རང་སངས་རྒྱས་ལས་སམ། གལ་ཏེ་དགེ་འདུན་གྱིའམ། གལ་ ཏེ་མཆོད་རྟེན་གྱི་འཕྲོག་པར་བྱེད་ན་ཡང་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་གཞི་ལས་ལྕི་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།འཇུག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་འཇུག་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། གལ་ཏེ་མ་ལ་ཉལ་པོ་བྱེད་དམ། མ་དང་འབྲེལ་པའམ། སྐྱེས་པ་ཡིད་གཅུགས་པའི་ཆུང་མའམ། བརྟུལ་ཞུགས་ལ་གནས་པའི་དགེ་ སློང་མ་དང་།དགེ་སློབ་མ་དང་། དགེ་ཚུལ་མ་ལ་ཉལ་པོ་བྱེད་ན་ཡང་འདོད་པ་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་པའི་གཞི་ལས་ལྕི་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཡན་ལག་མ་ཡིན་པར་འཇུག་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཁར་འཇུག་ན་འདོད་པ་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་པ་གཞི་ ལས་ལྕི་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དུས་མ་ཡིན་པར་འཇུག་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། གལ་ཏེ་གསོ་སྦྱོང་ལ་གནས་པའམ། ཟླ་བ་ཚང་བའམ། ནད་ཀྱིས་བཏབ་པ་ལ་ཉལ་པོ་བྱེད་ན་འདོད་པ་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་པ་གཞི་ལས་ལྕི་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གནས་མ་ཡིན་པར་ འཇུག་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ།གལ་ཏེ་མཆོད་རྟེན་གྱི་གནས་སམ། མཆོད་རྟེན་གྱི་དྲུང་ངམ། དགེ་འདུན་གྱི་ཀུན་དགའ་ར་བར་ཉལ་པོ་བྱེད་ན། འདོད་པ་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་པ་གཞི་ལས་ལྕི་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་གཞན་བྲིད་པར་འདོད་ཅིང་བསླུ་བར་འདོད་པས་དོན་མང་ པོས་བརྫུན་གྱི་ཚིག་སྨྲ་ན་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་གཞི་ལས་ལྕི་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་བཟང་པོའམ་རབ་ཏུ་མཆོག་གམ། གལ་ཏེ་ཡིད་གཅུགས་པའམ། གལ་ཏེ་མའམ། གལ་ཏེ་ཕའམ། རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བར་ལ་བརྫུན་ཟེར་ན་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ གཞི་ལས་ལྕི་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གཞན་ཡང་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ནི་གཞན་དག་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད། ལོངས་སྤྱོད་ཉམས་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད། ཆུང་མ་ཆུད་གཟན་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་ལ་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ གང་སྲོག་གཅོད་པ་ལྕི་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་།མ་བྱིན་པར་ལེན་པའི་ལྕི་བ་དང་། འདོད་པ་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་པའི་ལྕི་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་ཡང་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་གཞི་ལས་ལྕི་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དགེ་འདུན་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་བརྫུན་ཟེར་ན་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དེ་ནི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་ བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་ལྕི་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་ཡུན་རིང་པོ་ནས་བཤེས་པར་གྱུར་པ་རྣམས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ནི་ཕྲ་མ་གཞི་ལས་ལྕི་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་འབྱེད་པར་བྱེད་དམ། གལ་ཏེ་མ་དང་བུ་དག་གམ། གལ་ ཏེ་ཕ་དང་བུ་དག་གམ།གལ་ཏེ་དགེ་འདུན་འབྱེད་པར་བྱེད་དམ། སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་སྐྱེད་པའི་ཕྲ་མ་ནི་སྔ་མའི་ཚུལ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།

如果杀害人或类人众生，如果杀害父母、兄弟、上师等，如果杀害亲友，如果杀害学人，如果杀害菩萨，如果杀害阿罗汉，如果杀害辟支佛，如果明知如来未入涅槃而以杀害之心恶意对如来出血，这些都是属于杀生罪中最重的。与上述相反的情况则为轻罪。
以下将说明不与取等罪的轻重差别，其余应当如杀生罪一样类推。如果抢夺众多财物，则是不与取罪中最重的。如果抢夺善人或可信之人的财物，或从贫穷困苦者处抢夺，或抢夺出家人和法器，或抢夺入村之物，或从学人、阿罗汉、辟支佛处抢夺，或抢夺僧团、佛塔之物，这些都是不与取罪中最重的。
关于非梵行，如果与母亲行淫，或与母亲有关系者，或与他人所爱之妻，或与持戒的比丘尼、式叉摩那尼、沙弥尼行淫，这些都是邪淫罪中最重的。关于非处行淫，如果从口行淫，这是邪淫罪中最重的。关于非时行淫，如果在布萨日、月圆日或对生病者行淫，这是邪淫罪中最重的。关于非处所行淫，如果在佛塔处、佛塔前或僧伽园中行淫，这是邪淫罪中最重的。
如果为了诱骗他人而说多种虚妄语，这是妄语罪中最重的。如果对善人、最胜者、亲友、父母，乃至如来说妄语，这是妄语罪中最重的。此外，妄语也可能导致他人杀生、损失财物、失去妻子等，其中导致重大杀生、不与取、邪淫的妄语也是妄语罪中最重的。如果为了分裂僧团而说妄语，这是一切妄语中最重的。
如果为了分离长期友好的人们而挑拨离间，这是离间语罪中最重的。如果离间善知识，或离间母子、父子，或分裂僧团，或导致杀生、不与取、邪淫的离间语，应如前述情况理解其罪业轻重。

།ཕ་མ་ལ་སོགས་པ་དང་བླ་མ་ལྟ་བུ་དག་ལ་ངག་རྩུབ་པོ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ནི་ངག་ རྩུབ་པོ་གཞི་ལས་ལྕི་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པའི་བརྫུན་སྨྲ་བ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་གཤེ་བ་དང་། སྤྱོ་བ་དང་། བརྒྱད་བཀག་ཟེར་བ་ཡང་། ངག་རྩུབ་པོ་ལྕི་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བའི། ཚིག་ཀྱལ་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ལྕི་བ་དང་། ཡང་བ་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་དག་གི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །འཐབ་མོ་དང་། མཚང་འདྲུ་བ་དང་། རྩོད་པ་དང་འགྱེད་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཚིག་ཀྱལ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ལྕི་བ་ཡིན་ནོ། །ཆགས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཕྱི་རོལ་པའི་བསྟན བཅོས་དོན་དང་མི་ལྡན་པ་དག་ལུང་འབོགས་པ་དང་།ཁ་དོན་བྱེད་པ་དང་། གཞན་དག་ལ་རྒྱ་ཆེར་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཚིག་ཀྱལ་པ་གཞི་ལས་ལྕི་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཕ་མ་དང་། ཉེ་དུ་དང་། བླ་མ་ལྟ་བུ་དག་ལ་བསྟིང་སླད་དང་། ཅོ་འདྲི་བ་དང་། ཚིག་གི་ ལམ་མི་བཤའ་བ་དང་ཀུན་ཏུ་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཚིག་ཀྱལ་པ་གཞི་ལས་ལྕི་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དགེ་འདུན་གྱི་དང་། མཆོད་རྟེན་གྱི་ཡོ་བྱད་དག་ལ་བརྣབ་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་བརྣབ་སེམས་གཞི་ལས་ལྕི་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ གྱིས་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་ཅིང་རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་།ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་རྣམས་ལ་ཤེས་ཀྱི་ཁེ་དང་བཀུར་སྟིའི་འདོད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡང་བརྣབ་སེམས་གཞི་ལས་ལྕི་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཕ་མ་དང་། ཉེ་དུ་དང་། བླ་མ་ལྟ་བུ་དག་ལ་ཀུན་ནས་ མནར་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་གནོད་སེམས་གཞི་ལས་ལྕི་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ཉེས་པ་མེད་པ་དང་། བཀྲེན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྙིང་རྗེ་བའི་གཞི་དག་ལ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡང་གནོད་སེམས་གཞི་ལས་ལྕི་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་ བྱའོ།།ཉེས་པ་བྱས་པ་བསམ་པ་ཐག་པ་ནས་འཆགས་པར་བྱེད་པ་ལ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡང་གནོད་སེམས་གཞི་ལས་ལྕི་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཐམས་ཅད་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཞི་ཐམས་ཅད་ ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པའི་སྒོར་ཞུགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལས་གཞན་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་པས་ལྕི་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་འཇིག་རྟེན་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་ཡང་དག་པར་སོང་བ་དང་། ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་རྒྱ་ཆེར་ ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ལོག་པར་ལྟ་བ་གཞི་ལས་ལྕི་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་གཞི་རྣམས་མ་གཏོགས་པ་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཡང་བ་ཡིན་པར་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། སྲོག་གཅོད་པ་དང་ལྡན་པའི་མི་དགེ་བ་ནི་བྱས་ལ་བསགས་པ་མ་ཡིན་པ་ ཡང་ཡོད་དོ།།བསགས་ལ་མ་བྱས་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །བྱས་ཀྱང་བྱས་ལ་བསགས་ཀྱང་བསགས་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །མ་བྱས་ཤིང་མ་བསགས་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་མུ་དང་པོ་ནི་བྱིས་པ་མི་མཁས་པས་བྱས་པ་དང་། རྨི་ལམ་ན་བྱས་པ་དང་། ཆེད་དུ་མ་བྱས་པ་ དང་།མི་འདོད་བཞིན་དུ་གཞན་དག་གིས་ནན་གྱིས་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཁོ་ན་བྱས་ཤིང་བྱས་ནས་ཀྱང་འགྱོད་པའི་སེམས་དང་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་དྲག་པོས་བཅོམ་ནས། སྤོང་བའི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པས་ཤིན་ཏུ་སྲབ་མོར་བྱས་པ་དང་། རྣམ་པར་ སྨིན་པ་ནི་མ་བསྐྱེད་པ་ཁོ་ནར་འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ས་བོན་ནས་བཅོམ་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྤོང་བའི་ལམ་གྱིས་ས་བོན་ནས་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་ཡིན་ནོ། །བསགས་ལ་མ་བྱས་པ་ནི་འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་སྲོག་ཆགས་བསད་པའི་ཕྱིར་ཡུན་རིང་ པོ་ནས་རྗེས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་རྗེས་སུ་དཔྱོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་དང་ལྡན་པའི་མི་དགེ་བ་བསགས་པ་ནི་ཡོད་ལ།དེས་སྲོག་གཅོད་པ་ནི་མ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །བྱས་ཀྱང་བྱས་ལ་བསགས་ཀྱང་བསགས་པ་ནི་རྣམ་པ་གང་དག་གིས་བྱས་ལ་བསགས་པ་མ་ཡིན་པ་ དང་།བསགས་ལ་མ་བྱས་པའི་རྣམ་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དག་མ་གཏོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་སྲོག་གཅོད་པ་ཐམས་ཅད་དོ།

对父母等和上师等说粗暴语言是粗语基础上的重罪。
说不真实和不如实的妄语，当面辱骂、讽刺、说八卦等，也是粗语的重罪。
成为妄语等的绮语，其轻重也是这样，应当如实观察。
依靠打斗、揭短、争论、争吵的绮语也是重罪。
以贪著心传授、背诵外道无意义的论典，并广泛向他人宣说，也是绮语基础上的重罪。
对父母、亲属和上师等不尊重、顶撞、不听劝告和随意说话，也是绮语基础上的重罪。
对僧团和佛塔的财物生起贪心，是贪心基础上的重罪。
因自己的功德而生起傲慢，对国王等和清净道友及智者生起名利欲望，也是贪心基础上的重罪。
对父母、亲属和上师等生起恼害心，是害心基础上的重罪。
对无过失者、贫穷者、受苦者和可怜者生起恼害心，也是害心基础上的重罪。
对诚心忏悔过失者生起恼害心，也是害心基础上的重罪。
诽谤一切的邪见，因为是进入诽谤一切的门径，所以比其他一切邪见都重。
另外，认为世间没有阿罗汉、正行者和正入者等广大邪见，也是邪见基础上的重罪。
除了如上所说的基础外，与此相反的一切都应当理解为轻罪。
与杀生相关的不善业有已作而未积集的，有积集而未作的，有已作也已积集的，有未作也未积集的。
其中第一种情况是愚人所作、梦中所作、非故意所作、被他人强迫所作，以及仅做一次后以强烈的追悔心和过患心摧毁相续，并以正受持断除戒律而变得极其微弱，
未产生异熟果报就以世间离贪摧毁种子，以出世间断除道从种子彻底摧毁。
积集而未作是指有人长期思维、观察杀害众生，虽有与杀生相关的不善业积集，但未实际杀生。
已作也已积集是指除了上述已作未积集和积集未作的情况外的其他一切杀生。

།མ་བྱས་ཤིང་མ་བསགས་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པའོ། །ལྷག་མ་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་ཚིག་ཀྱལ་པའི་མཐར་ཐུག་ པའི་བར་དག་ཀྱང་སྲོག་གཅོད་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།བརྣབ་སེམས་དང་གནོད་སེམས་དང་ལོག་པར་ལྟ་བ་དག་ལ་ནི་བསགས་ལ་མ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མུ་གཉིས་པ་མེད་དོ། །མུ་དང་པོ་ལས་ཀྱང་ཆེད་དུ་མ་བྱས་པ་ཡང་མེད་ལ། གཞན་དག་གིས་ནན་གྱིས་བྱེད་ དུ་བཅུག་པ་ཡང་མེད་དོ།།ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་།། །།བམ་པོ་བཅོ་ལྔ་པ། དེ་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་ཀུན་ཏུ་བསྟེན་ཅིང་གོམས་པར་བྱས་ལན་མང་དུ་བྱས་པས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་སྲོག་གཅོད་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ ནས་ཤི་འཕོས་ནས་འདིར་མི་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེས་ན་ཡང་ཚེ་ཐུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་སྲོག་གཅོད་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱའོ།།ཕྱི་རོལ་གྱི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། སྨན་ལ་སོགས་པ་མཐུ་ཆུང་བ་དང་། ཉམས་པ་དང་། རྣམ་ པར་སྨིན་པ་དང་།མཐུ་སྟོབས་ཆུང་བ་དང་། འཇུ་དཀའ་ཞིང་ནད་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ། དེས་སེམས་ཅན་ཕལ་ཆེར་ཚེ་མ་ཟད་པ་བཞིན་དུ་དུས་མ་ཡིན་པར་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་སྲོག་གཅོད་པའི་དབང་གི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་ པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་དང་།རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དབང་གི་འབྲས་བུ་ནི་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་མ་བྱིན་པར་ལེན་པའི་དབང་གི་འབྲས་བུས་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ན་འབྲས་བུ་ཉུང་བ་དང་། འབྲས་བུ་མི་གྲུང་བ་དང་། འབྲས་ བུ་རུལ་བ་དང་།འབྲས་བུ་ལོད་པ་དང་། ཐན་པ་ཆེ་བ་དང་། ཆར་ཆེས་པ་དང་། འབྲས་བུ་སྐམ་པོ་དང་། འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །འདོད་པ་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་པའི་དབང་གི་འབྲས་བུས་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ན་བཤང་བ་དང་། གཅི་བ་དང་། འདམ་རྫབ་དང་། ལྗན་ལྗིན་མང་བ་དང་། མི་གཙང་བ་མང་བ་དང་། དྲི་ང་བ་མང་བ་དང་། དོག་པ་དང་། ཉམ་ང་བ་མང་བ་དང་། རྫས་མི་གཙང་ཞིང་དྲི་ང་བ་མང་དུ་འབྱུང་བ་དང་། ཉམས་མི་དགའ་བར་འགྱུར་རོ། །བརྫུན་དུ་སྨྲ་བའི་དབང་གི་འབྲས་བུས་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ན་ཞིང་ལས་དང་། གྲུ་སྤྱོད པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་།མཐུན་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། ཕལ་ཆེར་སླུ་བ་དང་། འཇིགས་པ་དང་། འཇིགས་སུ་རུང་བའི་རྒྱུ་མང་པོ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །ཕྲ་མའི་དབང་གི་འབྲས་བུས་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནས་ཕྱོགས་འབར་འབུར་དང་། ལྕང་ལྕོང་དང་། མཐོ་ དམན་དང་།བགྲོད་དཀའ་བ་དང་ལྡན་ཞིང་འཇིགས་པ་དང་། འཇིགས་སུ་རུང་བའི་རྒྱུ་མང་པོ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །ངག་རྩུབ་པོའི་དབང་གི་འབྲས་བུས་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནས་ཕྱོགས་སྡོང་དུམ་དང་། ཚེར་མའི་གཞི་དང་། རྡོ་བ་དང་གསེག་མ་དང་། གྱོ་མོ་མང་བ་དང་། རྩུབ་པ་དང་། མདངས་མི་སྣུམ་པ་དང་། འབབ་ཆུ་དང་། མཚོ་དང་། ལྟེང་ཀ་མེད་པ་དང་། སྐམ་པ་དང་། ཚ་སྒོ་དང་། དགོན་དུང་དང་། ཐ་ཆད་དང་། སྡིག་པ་ཅན་གྱི་ས་གཞི་དང་ལྡན་ཞིང་འཇིགས་པ་དང་། འཇིགས་སུ་རུང་བའི་རྒྱུ་མང་པོ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །ཚིག་ཀྱལ་པའི། དབང་གི་འབྲས་བུས་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ན་འབྲས་བུའི་ཤིང་ལྗོན་པ་རྣམས་ལ་འབྲས་བུ་མི་འཆགས་པ་དང་། དུས་མ་ཡིན་པར་འབྲས་བུ་འཆགས་པ་དང་། དུས་སུ་འབྲས་བུ་མི་འཆགས་པ་དང་། མ་སྨིན་པར་སྨིན་པ་འདྲ་བར་སྣང་བ་དང་། རྩ་བ་མི་བརྟན་པ་དང་། ཡུན་རིང་དུ་མི་གནས་པ་དང་། ཀུན་དགའ་ར་བ་ཉམས་དགའ་བ་དང་། ནགས་ཚལ་ཉམས་དགའ་བ་དང་། རྫིང་བུ་ཉམས་དགའ་བ་མི་མང་བ་དང་། འཇིགས་པ་དང་། འཇིགས་སུ་རུང་བའི་རྒྱུ་མང་པོ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །བརྣབ་སེམས་ཀྱི་དབང་གི་འབྲས་བུས་ནི། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས ཅད་ལོ་རེ་རེ་དང་དུས་ཚིགས་རེ་རེ་དང་།ཟླ་བ་དང་། ཟླ་བ་ཕྱེད་དང་། མཚན་མོ་དང་། ཉིན་མ་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་ཉམས་པ་དང་། འབྲི་བར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་དག་མེད་པར་སྣང་གི་འཕེལ་བར་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

除了那些没有作和没有积集的种类之外，其余从不与取等直至绮语为止，也应当如杀生一样随理观察。贪心、害心和邪见等是没有所谓积集而未作的第二类。从第一类中也没有非故意的，也没有被他人强迫而作的。其余如前所说。
第十五品
其中，若经常亲近、修习、多次造作杀生，则会转生于地狱中，这称为杀生的异熟果。若从那里死后转生于此世成为人，也会短命，这称为杀生的等流果。外器世间中的饮食、果实、药物等力量微弱、衰败、不成熟、力量小、难以消化且引发疾病，由此导致大多数众生未尽寿命便非时而死，这称为杀生的增上果。
其他业道的异熟果和等流果应当如经中所说般观察。增上果将解说如下：不与取的增上果使器世间中果实稀少、果实不佳、果实腐烂、果实松软、大旱、暴雨、果实干枯、无果实。欲邪行的增上果使器世间中粪尿、污泥、垢秽众多，不净物众多，臭气众多，狭窄、令人恐惧之处众多，充满不净臭秽之物且令人不悦。
妄语的增上果使器世间中农业和航运事业不兴盛、不和谐，多有欺诈，具有众多恐怖与可怖因缘。离间语的增上果使器世间具有高低不平、沟壑纵横、崎岖难行之地，具有众多恐怖与可怖因缘。粗恶语的增上果使器世间多有树桩、荆棘、砾石、砂砾，粗糙、不润泽，无河流、湖泊、水池，干旱、炎热、荒凉、贫瘠，具有罪恶之地，具有众多恐怖与可怖因缘。
绮语的增上果使器世间中果树不结果，非时结果，应时不结果，未熟似熟，根基不稳，不能长久，园林不悦人，森林不悦人，池塘不悦人且稀少，具有众多恐怖与可怖因缘。贪心的增上果使器世间中一切圆满每年、每季、每月、每半月、每夜、每日都衰减损坏，显现为无有，而不会增长。

།གནོད་སེམས་ཀྱི་དབང་གི་འབྲས་བུས་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ན་ཡམས་ཀྱི་ནད་ མང་བ་དང་།གནོད་པ་མང་བ་དང་། འགོ་བའི་ནད་མང་བ་དང་། འཁྲུག་པ་མང་བ་དང་། ཕ་རོལ་གྱི་དམག་ཚོགས་ལས་གྱུར་བའི་འཁྲུག་ལོང་གི་འཇིགས་པ་མང་བ་དང་། སེང་གེ་དང་། སྟག་ལ་སོགས་པ་གཅན་གཟན་གནོད་པ་བྱེད་པ་མང་བ་དང་། སྦྲུལ་གདུག་པ་དང་། སྦྲུལ་དང་། སྡིག་པ་དང་། སྲིན་གྱི་སྡེ་མང་བ་དང་། གནོད་སྦྱིན་གདུག་པ་དང་། རྐུན་པོ་ལ་སོགས་པ་མང་བར་འགྱུར་རོ། །ལོག་པར་ལྟ་བའི་དབང་གི་འབྲས་བུས་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ན་འབྱུང་ཁུང་མཆོག་དང་། གཙོ་བོ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ ནུབ་པར་འགྱུར་བ་དང་།དངོས་པོ་མི་གཙང་བ་དག་མཆོག་ཏུ་གཙང་བར་སྣང་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་བ་དག་མཆོག་ཏུ་བདེ་བར་སྣང་བ་དང་། གནས་མེད་པ་དང་། སྐྱོབ་པ་མེད་པ་དང་། སྐྱབས་མེད་པར་འགྱུར་རོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྲོག་གཅོད་པ་ནས་དེ་བཞིན་དུ་ ལོག་པར་ལྟ་བའི་བར་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།ཆགས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཞེ་སྡང་ལས་བྱུང་བ་དང་། གཏི་མུག་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ལ་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་བ་དང་གཏི་མུག་ལས་བྱུང་བའི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ཤ་ལ་ སོགས་པ་འདོད་པས་གསོད་པར་བྱེད་པ་ནི་ཆགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྲོག་གཅོད་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་གསད་ནས་དེ་ལ་ཡོད་པའི་རྫས་དག་དབྲོག་པར་བྱའོ་སྙམ་པ། དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དང་། གལ་ཏེ་གཞན་དག་གིས་རྔན་པ་བྱིན་པ་དང་། གལ་ཏེ་ཕན་ བཏགས་པ་ལ་ལན་དུ་ཕན་གདགས་པ་འདོད་པ་དང་།གལ་ཏེ་མཛའ་བཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་དང་། གལ་ཏེ་རྗེ་དཔོན་གྱི་ཟས་དང་། གོས་བདག་གིར་བྱས་ནས་དེའི་ཚིག་གིས་གསོད་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཆགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྲོག་གཅོད་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་ པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་འདི་ནི་བདག་ལ་མི་རྙེད་པ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་དང་། འདི་ནི་བདག་གི་རྙེད་པའི་བར་ཆད་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ནས། གསོད་པར་བྱེད་པ་དང་། མི་རྙེད་པ་དང་། རྙེད་པ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་མི་སྙན་པ་དང་། སྙན་པ་དང་། སྨད་པ་དང་ བསྟོད་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདེ་བ་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཆགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྲོག་གཅོད་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་འདི་ནི་བདག་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ནས་གསོད་པར་ བྱེད་པ་ནི་ཞེ་སྡང་ལས་བྱུང་བའི་སྲོག་གཅོད་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་བདག་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་རྗེས་སུ་དྲན་ནམ། གལ་ཏེ་བདག་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པར་འགྱུར་དུ་དོགས་སམ། གལ་ཏེ་བདག་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པར་མཐོང་ངམ། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱས་པར་ཀུན་ནས་མནར་ སེམས་ཀྱི་དངོས་པོ་དགུའི་བར་ལ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཞེ་སྡང་ལས་བྱུང་བའི་སྲོག་གཅོད་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་ཕྱིར་གསོད་པར་བྱེད་དེ། འདི་དང་བདག་ནི་སྲོག་ཆགས་ཡིན་ལ། གཞན་དག་ཀྱང་དེ་ལ་ཀུན་ཏུ་དགའ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ པས།གཞི་དེས་ལུས་ཞིག་ནས་མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས། གསོད་པར་བྱེད་པ་ནི་གཏི་མུག་ལས་བྱུང་བའི་སྲོག་གཅོད་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་བླ་མ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་གསོད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་དང་ལེགས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ པ་དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱིས་གསོད་པར་བྱེད་པ་དང་།གལ་ཏེ་རིག་བྱེད་རྣམས་དང་ཚངས་པ་དང་། སྐྱེ་དགུའི་བདག་པོ་ལ་སྨོད་པ་དང་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ལ་གཤེ་བ་གསོད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་དང་ལེགས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱིས་གསོད་པར་བྱེད་པ་ཡང་གཏི་མུག་ ལས་བྱུང་བའི་སྲོག་གཅོད་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།

由于害心的果报，在器世间会有诸多瘟疫、诸多危害、诸多传染病、诸多纷争、诸多来自他方军队的战乱恐惧、诸多狮子虎等猛兽的危害、诸多毒蛇和蛇、蝎子、虫类、诸多恶夜叉、盗贼等。
由于邪见的果报，在器世间会使最殊胜、最主要、最超胜的源泉消失，不净之物显现为最清净，痛苦显现为最快乐，无处可依、无救护者、无归依处。
世尊说从杀生乃至邪见有三种：从贪欲所生、从嗔恚所生、从愚痴所生。其中，从贪欲、嗔恚、愚痴所生的杀生等差别是什么呢？
如果因贪求肉等而杀生，应说是从贪欲所生的杀生。如果想杀死后夺取其财物而具有这样的心，或者因他人给予酬劳，或者想报答恩惠，或者想得到亲友的认可，或者占有主人的饮食衣物而听从其言杀生，也应说是从贪欲所生的杀生。
如果认为'此人令我遭受损失'，'此人妨碍我的利益'而杀生，如同对待损失和利益一样，对于不悦和悦意、诽谤和赞誉、痛苦和快乐也应如理观察，这一切都应视为从贪欲所生的杀生。
如果认为'此人想要害我'而杀生，应说是从嗔恚所生的杀生。如果忆念他人加害于我，或者怀疑他人将要加害于我，或者看见他人加害于我，如是乃至九种害心事，都应如前理解，这一切都应说是从嗔恚所生的杀生。
如果为了法而杀生，认为'此人和我都是有情，其他人也会对此欢喜，以此因缘身坏命终后将生于天界'而杀生，应说是从愚痴所生的杀生。
如果认为'为了上师而杀生是具有正法和善德的'，以这样的心态杀生，或者认为'杀害诽谤吠陀、梵天、生主及辱骂婆罗门的人是具有正法和善德的'，以这样的心态杀生，也应说是从愚痴所生的杀生。

།གལ་ཏེ་སྲོག་གཅོད་པ་བྱས་ཤིང་བསགས་པ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་གཞན་དག་ལ་སྟོན་པར་བྱེད་ཅིང་། སྲོག་གཅོད་པ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་བཅུག་ནས་གཞན་དག་ཀྱང་དེས་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་བཅུག་པས་གསོད་ པར་བྱེད་ན་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་དེ་ནི་གཏི་མུག་ལས་བྱུང་བའི་སྲོག་གཅོད་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་གཏི་མུག་ལས་བྱུང་བའི་སྲོག་གཅོད་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ཐ་མ་དེ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ལོག་པར་ལྟ་བའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དེ་ ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་ཕ་མའམ། མཛའ་བཤེས་སམ། ཉེ་དུ་དག་མེར་གཞུག་པའམ། ཟས་བཅད་པའམ། མྱ་ངན་དང་། གཡང་ས་ལ་སོགས་པས་བྲལ་བར་བྱས་ནས་ཆོས་སུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་གསོད་པར་བྱེད་པ་ཡང་གཏི་མུག་ལས་བྱུང་བའི་སྲོག་གཅོད་པ་ ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་ནོར་ལ་མངོན་པར་ཆུམས་པ་དང་ལྡན་པས་འཕྲོག་པར་བྱེད་པ་ནི་ཆགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་གཞན་དག་གིས་རྔན་པ་བྱིན་ཏེ་འཕྲོག་པར་བྱེད་དམ། གལ་ཏེ་ཕན་བཏགས་པས་ ཡོངས་སུ་ཟིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རམ།གལ་ཏེ་ཕྱིས་ཕན་འདོགས་སུ་རེ་བའམ། གལ་ཏེ་རྗེ་དཔོན་གྱི་ཟས་དང་། གོས་བདག་གིར་བྱས་ནས། དེའི་ཚིག་གིས་སམ། གལ་ཏེ་སྙན་པར་འདོད་པའམ། བསྟོད་པ་འདོད་པའམ། བདེ་བ་འདོད་པས་འཕྲོག་པར་བྱེད་ན་ཡང་ཐམས་ ཅད་ཆགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་འདི་ནི་བདག་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ནས་རྒྱས་པར་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་དངོས་པོ་དགུའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འཕྲོག་པར་བྱེད་ན་དངོས་པོ་དེ་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་ཆུམས་པ་ཡང་མེད་ལ། གདོན་མི་ཟ་བར་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཡང་མེད་པས་གཞི་དེས་ན་ཞེ་སྡང་ལས་བྱུང་བའི་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་གཞན་ལ་ཞེ་སྡང་བས་གྲོང་སྲེག་པར་བྱེད་དམ། ཁང་ཁྱིམ་སྲེག་པར་བྱེད་དམ། ཚོང་ཁང་སྲེག་པར་བྱེད་དམ། སྣོད་སྤྱད་དང་ཡོ་བྱད་སྲེག་པར་བྱེད་པ ནི་ཞེ་སྡང་ལས་བྱུང་བའི་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་འདྲ་བའམ་ཆེས་ལྷག་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་རེག་པར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་གཞན་ལ་རབ་ཏུ་ཞེ་སྡང་བས་གཞན་གྱི་རྫས་འཕྲོག་པའི་ཕྱིར་གཞན་དག་སྤད་ནས། དེ་དག་གིས་ཀྱང་དེའི་ཚིག་གིས་འཕྲོག་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཞེ་སྡང་ལས་བྱུང་བའི་མ་ བྱིན་པར་ལེན་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་འདི་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱིས་འཕྲོག་པར་བྱེད་དེ་བླ་མ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་འཕྲོག་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་ཆོས་སུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་འཕྲོག་པར་བྱེད་པ་ནི་གཏི་མུག་ལས་བྱུང་བའི་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ འདི་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱིས་འཕྲོག་པར་བྱེད་དེ།རིག་བྱེད་རྣམས་དང་། ཚངས་པ་དང་། སྐྱེ་དགུའི་བདག་པོ་ལ་སྨོད་པ་ལས་འཕྲོག་པར་བྱེད་པ་དང་། བྲམ་ཟེ་རྣམས་ལ་གཤེ་བ་ལས་འཕྲོག་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་ཆོས་སུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་འཕྲོག་ པར་བྱེད་པ་ཡང་གཏི་མུག་ལས་བྱུང་བའི་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་འདི་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱིས་འཕྲོག་པར་བྱེད་དེ། མཆོད་སྦྱིན་གྱི་དོན་དུ་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་རྒྱུ་དང་། མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ཡོ་བྱད་དག་འཕྲོག་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་ཆོས་སུ་འགྱུར་ རོ་སྙམ་ནས་འཕྲོག་པར་བྱེད་པ་ཡང་གཏི་མུག་ལས་བྱུང་བའི་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་མཐོང་ངམ་ཐོས་སམ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ནས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་མཚན་མ་བཟུང་བས་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པར་གྱུར་ནས་ འཇུག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་གཞིར་འཇུག་པ་ནི་ཆགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་འདོད་པ་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་རྔན་པ་བྱིན་ནས་གཞན་དག་ལ་སྨྱན་བྱས་ཏེ། དེ་ཡང་སྦྱོར་བ་དེས་འཇུག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་འཇུག་ན་ཡང་། ཆགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་འདོད་པ་ ལ་ལོག་པར་གཡེམ་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་རེག་པར་འགྱུར་རོ།

如果有人杀生作恶后对他人宣说无报应，并且让他人也认同杀生，致使他人也认同而杀生，这种让人认同的行为就应当说是由愚痴所生的杀生。如此所说的由愚痴所生的杀生最后这种情况，对于其他业道乃至邪见为止的一切也都应当如是观察。
如果认为将父母、亲友或亲属投入火中，或者断绝其饮食，或者使其遭受忧愁、坠落等痛苦而死能成为正法，这样杀生也应当说是由愚痴所生的杀生。
如果因贪求他人财物而抢夺，应当说是由贪欲所生的不与取。
如果因他人给予报酬而抢夺，或为了获得他人的恩惠而抢夺，或期望日后得到回报而抢夺，或将主人的饮食衣物据为己有后因其命令而抢夺，或因希求名声、赞誉、快乐而抢夺，这一切都应当说是由贪欲所生的不与取。
如果认为'此人想要加害于我'，乃至广说九种恼害事而抢夺，对于该事物既无必然的贪求也无必然的追求，因此应当说是由嗔恨所生的不与取。
如果因嗔恨他人而焚烧村庄、房屋、商铺，或焚烧器具用品，这与由嗔恨所生的不与取相似或有更大过失。
如果因极度嗔恨他人，唆使他人去抢夺他人财物，他们也因其言语而抢夺，这也应当说是由嗔恨所生的不与取。
如果以这样的心态抢夺：认为为了上师而抢夺就会成为正法，这应当说是由愚痴所生的不与取。
如果以这样的心态抢夺：认为诽谤吠陀、梵天、生主而抢夺，或因辱骂婆罗门而抢夺就会成为正法，这也应当说是由愚痴所生的不与取。
如果以这样的心态抢夺：认为为了祭祀而抢夺祭祀资具和用品就会成为正法，这也应当说是由愚痴所生的不与取。
如果见闻或思维后，因不如理作意而生起贪欲烦恼，被烦恼缠缚后趣入不应趣入之处，应当说是由贪欲所生的欲邪行。
如果给予报酬而勾引他人，他人也因此行为趣入不应趣入之处，也将招致由贪欲所生的欲邪行过失。

།གལ་ཏེ་མཛའ་བཤེས་སུ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་འདོད་དམ། གལ་ཏེ་ཕན་བཏགས་པ་ལ་ལན་གླན་པར་འདོད་དམ། གལ་ཏེ་རྗེ་དཔོན་གྱི་ཟས་དང་གོས་བདག་གིར་བྱས་ནས་དེའི་ཚིག་གིས་སམ། གལ་ཏེ་དེ་ལས་འཚོ་བའམ་ ནོར་དང་འབྲུ་དང་།འགྲོན་བུ་དང་། གསེར་དག་ཐོབ་ཏུ་རེ་བས་འདོད་པ་རྣམས་ལས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ཡང་ཆགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་འདོད་པ་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་འདི་ནི་བདག་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ནས་རྒྱས་པར་ ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་དངོས་པོ་དགུའི་བར་ལ་བརྟེན་ནས།ཉལ་པོ་བྱེད་ཅིང་དེ་ལ་དང་པོ་ནས་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ནི་མེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དེ་ལ་གཞི་འདི་མི་མཐུན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དགྲ་བོ་ལ་གནོད་པ་བྱས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་ འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ནི་ཞེ་སྡང་ལས་བྱུང་བའི་འདོད་པ་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་གཞན་ལ་ཞེ་སྡང་བས་གཞན་གྱི་ཆུང་མ་ལ་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཞན་དག་སྤད་ནས་དེ་དག་ཀྱང་དེའི་ཚིག་གིས་འདོད་པ་དེ་དག་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཞེ་སྡང་ལས་ བྱུང་བའི་འདོད་པ་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་པ་དང་འདྲ་བའམ།ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་རེག་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་འདི་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱིས་ཉལ་པོ་བྱེད་དེ། མ་དང་འབྲེལ་བའམ། ཕ་དང་འབྲེལ་བའམ། གཞན་གྱི་བུད་མེད་ཀྱི་གང་དུ་མི་རིགས་པ་བསྐྱེད་པས་ བརྗོད་པ་ན།ཉལ་པོ་མི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ཆེན་པོས་གོས་པར་འགྱུར་ལ། ཉལ་པོ་བྱེད་པ་ནི་བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་ཆོས་མ་ཡིན་པས་འཇིགས་ཤིང་ཆོས་ལ་གུས་པས་ཉལ་པོ་བྱེད་པ་ནི་གཏི་མུག་ལས་བྱུང་བའི་འདོད་པ་ལ་ལོག་ པར་གཡེམ་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་ཟང་ཟིང་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་བརྫུན་ཟེར་བ་ནི་ཆགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་བདག་ཕ་རོལ་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་དག་ལས་ཉམས་པར་བྱས་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་ནས་འཇིགས་པས་བརྫུན་ཟེར་བ་ཡང་ཆགས་ པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་སྙན་པའི་ཕྱིར་རམ། གལ་ཏེ་བསྟོད་པའི་ཕྱིར་རམ། གལ་ཏེ་བདེ་བའི་ཕྱིར་བརྫུན་ཟེར་བ་ཡང་ཆགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་དངོས་པོ་དགུ་ལ་བརྟེན་ཏེ། བརྫུན་ཟེར་བ་ ནི་ཞེ་སྡང་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་བླ་མའི་དོན་ཏམ། བ་ལང་གི་དོན་ཏམ། མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ཡོ་བྱད་ཀྱི་དོན་དུ་བརྫུན་ཟེར་བ་ནི་ཆོས་སུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱིས་དེ་དག་གི་དོན་དུ་བརྫུན་ཟེར་བ་ནི་གཏི་མུག་ལས་བྱུང་བའི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་ བྱའོ།།གལ་ཏེ་རིག་བྱེད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་། ཚངས་པ་དང་སྐྱེ་དགུའི་བདག་པོའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་དག་ལ་བརྫུན་གྱི་ཚིག་གིས་སླུ་བར་བྱེད་པ་ནི་ཆོས་སུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱིས་བརྫུན་གྱི་ཚིག་གིས་སླུ་བར་བྱེད་པ་ཡང་གཏི་མུག་ལས་ བྱུང་བའི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་ཆོས་ལ་ཡང་ཆོས་སུ་འདུ་ཤེས་འདུལ་བ་ལ་ཡང་འདུལ་བར་འདུ་ཤེས་པ་ལས་འདུ་ཤེས་བསྒྱུར་ཏེ། བརྫུན་གྱི་ཚིག་གིས་དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་བྱེད་པ་དེ་ལ་ནི་ཆོས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་སྙམ་ནས་བརྫུན་ཟེར་བ་ ཡང་གཏི་མུག་ལས་བྱུང་བའི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཕྲ་མ་དང་། ངག་རྩུབ་པོ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དགའ་བ་དང་། རྩེད་མོའི་ཕྱིར་ཚིག་ཀྱལ་པ་སྨྲ་བ་ནི་ཆགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚིག་ཀྱལ་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་ པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་ཤེས་ཀྱི་ཁེའི་ཕྱིར་རམ། རྙེད་པའི་ཕྱིར་རམ། སྙན་པའི་ཕྱིར་རམ། བསྟོད་པའི་ཕྱིར་རམ། གལ་ཏེ་བདེ་བའི་ཕྱིར་ཚིག་ཀྱལ་པ་སྨྲ་བ་ཡང་ཆགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚིག་ཀྱལ་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་དངོས་པོ་དགུ་ལ་བརྟེན་ ཏེ།སྨྲ་བ་ནི་ཞེ་སྡང་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།

如果想要结交朋友，如果想要报答恩惠，如果想要占有主人的饮食衣物而听从其言语，如果因希望从中获得生计或财物、粮食、商品和黄金等而行邪淫，这些都称为贪欲所生的邪淫。
如果认为'此人想要加害于我'，乃至广说九种嗔恚事，虽然与人行淫时并无最初的贪欲烦恼，但是因为认为'这样做正好与对方作对，可以伤害仇敌'，经过思考后而行淫，这称为嗔恨所生的邪淫。
如果因嗔恨他人而唆使他人与他人妻子行邪淫，那些人也因其言语而行邪淫，这与嗔恨所生的邪淫相似，或者说是更为严重的过失。
如果以这样的心态行淫：与母亲有关，或与父亲有关，或在他人妇女处不应生起的想法，认为'不行淫者将遭受大不善业，行淫者将获得大福德'，因畏非法而敬重法而行淫，这称为愚痴所生的邪淫。
如果为了些许财物而说谎，称为贪欲所生的妄语。
如果因害怕'我使他人失去受用不好'而说谎，也称为贪欲所生的妄语。
如果为了名声，或为了赞誉，或为了快乐而说谎，也称为贪欲所生的妄语。
如果依于九种嗔恚事而说谎，称为嗔恨所生的妄语。
如果为了上师的利益，或为了牛的利益，或为了祭祀用品而说谎，认为'这将成为善法'，以这样的心态为这些目的而说谎，称为愚痴所生的妄语。
如果认为欺骗与吠陀相违背的人以及与梵天、生主相违背的沙门、婆罗门是善法，以这样的心态用虚妄语言欺骗，也称为愚痴所生的妄语。
如果对法认知为法、对律认知为律，却改变认知，用虚妄语言破和合僧，认为'这不会成为非法'而说谎，也称为愚痴所生的妄语。
如同妄语一样，离间语和粗恶语也应当如理观察。
如果为了欢乐和游戏而说绮语，称为贪欲所生的绮语。
如果为了知识的利益，或为了获得，或为了名声，或为了赞誉，或为了快乐而说绮语，也称为贪欲所生的绮语。
如果依于九种嗔恚事而说话，称为嗔恨所生的绮语。

།གལ་ཏེ་དེ་ལ་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་དང་སྙིང་པོའི་དོན་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་དོན་དང་། ཆོས་ཀྱི་དོན་དུ་སེམས་ཤིང་ཚིག་ཀྱལ་པ་སྨྲ་བ་ནི་གཏི་མུག་ལས་བྱུང་བའི་ཚིག་ཀྱལ་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ གཞན་གྱི་ནོར་དག་དང་གཞན་གྱི་ཡོ་བྱད་དག་ལ་སྔོན་མཚན་མར་བཟུང་ནས།གནོད་པ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལས་ཡོ་བྱད་འདོད་པ་ཁོ་ནའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གཞན་དག་གི་གང་ཡིན་པ་དེ་བདག་གིར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པའི་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་། སྡུག་པ་ལས་སྡུག་པར་འཛིན་པ་སྐྱེད་པར་ བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་བརྣབ་སེམས་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་ལ། སྡུག་པ་ལས་མཚན་མར་མ་བཟུང་བར་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་དངོས་པོ་དགུའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གཞན་དག་གི་གང་ཡིན་པ་དེ་བདག་གིར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་ པའི་སེམས་སྐྱེད་པ་དང་།ཞེ་སྡང་བ་གང་ཡིན་པ་ལ་འདོད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་ཞེ་སྡང་ལས་བྱུང་བའི་བརྣབ་སེམས་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཁྱབ་འཇུག་དང་། དྲག་པོ་དང་། བརྒྱ་བྱིན་དང་། སྐྱེ་དགུའི་བདག་པོའི་འཇིག་རྟེན་དོན་དུ་གཉེར་བ་ལ་གཞོལ་བའི་སེམས་ ཀྱིས་མང་དུ་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་དེས་ན་བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་དང་ལྡན་པས་དེ་ལ་གཞོལ་བའི་སེམས་ཀྱིས་མང་དུ་གནས་པ་ནི་གཏི་མུག་ལས་བྱུང་བའི་བརྣབ་སེམས་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རམ། སྙན་པའི་ཕྱིར་རམ། བསྟོད་ པའི་ཕྱིར་རམ།བདེ་བའི་ཕྱིར་གཞན་དག་ལ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་སྐྱེད་ཅིང་། དེ་ལ་འདི་ནི་ཡུན་རིང་པོ་ནས་བདག་གི་དགྲ་བོ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དགྲ་བོའི་འདུ་ཤེས་ནི་མེད་པ་དང་། སྡུག་པས་ཞེ་སྡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་གནོད་སེམས་ཡིན་པར་བརྗོད་ པར་བྱའོ།།ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་དངོས་པོ་དགུའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དགྲ་བོའི་འདུ་ཤེས་ཅན་དུ་གྱུར་ནས་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་ཞེ་སྡང་ལས་བྱུང་བའི་གནོད་སེམས་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཆོས་འདི་བ་རྣམས་སམ། དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་གཞན་དག་གི་ལྟ་བ་ ལ་སྨོད་པར་བྱེད་ཅིང་ལྟ་བ་དེ་དག་དང་དེ་ལ་ལྟ་བའི་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་དེ་དག་ལ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་གཏི་མུག་ལས་བྱུང་བའི་གནོད་སེམས་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་གང་འདི་ལྟར་བྱིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་རྒྱ་ཆེར་ལྟ་བ་དེ་ནི་རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་པས་ བསྙེན་བཀུར་བྱ་བ་དང་།ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་རྙེད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ལ་དོན་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ལྟར་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ནི་ཆགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་བདག་གི་དགྲ་བོ་དག་འདི་ལྟར་ལྟ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྦྱིན་པ་ ཡོད་དོ།།མཆོད་སྦྱིན་ཡོད་དོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་ལྟ་བས། བདག་དགྲ་བོ་རྣམས་དང་ལྟ་བ་མཐུན་པ་ནི་བདག་གི་མི་ཆའོ་སྙམ་ནས་དེ་དག་ལ་ཞེ་སྡང་བའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་སྦྱིན་པ་མེད་དོ། །སྡུག་པ་མེད་དོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་ལྟ་བ་ནི་ཞེ་སྡང་ལས་བྱུང་བའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། གལ་ཏེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པའི་རྟོགས་པས་ཆོས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་བསམས་ཤིང་གཞལ་ཏེ་ཉེ་བར་བརྟགས་ནས། དེ་ལྟར་ལྟ་བ་ནི་གཏི་མུག་ལས་བྱུང་བའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་ནི་གསུམ་ཆར་གྱིས་རྩོམ་པར་བྱེད་ལ། ཞེ་སྡང་གིས་མཐར་ཐུག་པར་བྱེད་དོ། །སྲོག་གཅོད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ངག་རྩུབ་པོ་དང་གནོད་སེམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ནི་གསུམ་ཆར་གྱིས་རྩོམ་པར་བྱེད་ལ། ཆགས་པ་ཁོ་ནས་མཐར་ཐུག་པར་བྱེད་དོ། །མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ཇི་ལྟ་བ བཞིན་དུ་འདོད་པ་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་པ་དང་།བརྣབ་སེམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་མ་གཏོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ནི་གསུམ་ཆར་གྱིས་རྩོམ་པ་དང་། མཐར་ཐུག་པར་བྱེད་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་གསུམ་ཆར་གྱིས་རྩོམ་པར་བྱེད་ལ། གཏི་མུག་ ཁོ་ནས་མཐར་ཐུག་པར་བྱེད་དོ།

如果对此仅仅为了真实义和精要义，以及出离义和法义而思维，说无意义语，这就称为是从愚痴所生的绮语。
如果对他人的财物和他人的资具，先作为标记，对无害的众生，仅仅为了贪求资具，而生起'愿他人所有变成我所有'的心，并且对可爱生起更加贪爱之心，这就称为是从贪欲所生的贪心。
如果对他人的受用，不以可爱作为标记，而是以九种恼害事的力量，生起'愿他人所有变成我所有'的心，并且对所嗔之境生起贪欲，这就称为是从嗔恨所生的贪心。
如果以专注于毗湿奴、湿婆、帝释、生主等世间的心而多住，认为'因此将获得大福德'，以具有如是之心而多住于专注彼等的心，这就称为是从愚痴所生的贪心。
如果为了获得、为了名声、为了赞誉、为了安乐而对他人生起恼害心，对此虽无'此人是我长久以来的怨敌'的怨敌想，却因贪爱而生起嗔恨，这就称为是从贪欲所生的害心。
以九种恼害事的力量，生起怨敌想而生起恼害心，这就称为是从嗔恨所生的害心。
如果诽谤内法诸人或其他沙门、婆罗门的见解，对那些见解及持有那些见解的沙门、婆罗门生起恼害心，这就称为是从愚痴所生的害心。
如果像这样认为'无布施'等广泛的见解，是为了得到国王等人的恭敬以及获得法衣等利养，以此目的而持有如是见解，这就称为是从贪欲所生的邪见。
如果因为我的怨敌们持有这样的见解：'有布施，有供养'等广泛的见解，而想'我不应与怨敌们见解相同'，为了对他们生起嗔恨，而持有'无布施，无供养'等广泛的见解，这就称为是从嗔恨所生的邪见。
如果以不如理所生的推理，不如法地思维、衡量、观察而持有如是见解，这就称为是从愚痴所生的邪见。
其中杀生是由三毒发起，由嗔恨究竟。如同杀生一样，恶语和害心也是如此。
不与取是由三毒发起，唯由贪欲究竟。如同不与取一样，欲邪行和贪心也是如此。
除了邪见之外的其他诸业，应当了知是由三毒发起和究竟。
邪见是由三毒发起，唯由愚痴究竟。

།དེ་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་དང་འདོད་པ་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་པ་དང་། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། ཕྲ་མ་དང་། ངག་རྩུབ་པོ་དང་། གནོད་སེམས་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། བརྣབ་སེམས་ནི་ཡོ་བྱད་ ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཚིག་ཀྱལ་པ་ནི་མིང་གི་ཚོགས་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དེ་དག་གི་མི་དགེ་བ་ཉིད་ནི་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ འགྱུར་ཏེ།གསུམ་གང་ཞེ་ན། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཉེས་པ་དང་། གཞིའི་ཉེས་པ་དང་། གོས་པའི་ཉེས་པས་སོ། །དེ་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བའི་བར་དང་ལྡན་པའི་སེམས་པ་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་དང་།མི་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཉེས་པས་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཆགས་པས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་བདོ་བའམ། ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་བདོ་བས་འབྱུང་བ་། དེ་ནི་གཞིའི་ཉེས་པས་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། ཤིན་ཏུ་མི་ དགེ་བ་དང་།འབྲས་བུ་ཤིན་ཏུ་མི་འདོད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མཐར་ཐུག་པར་གྱུར་ན། དེ་ནི་གོས་པའི་ཉེས་པས་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། ཤིན་ཏུ་མི་དགེ་བ་དང་། འབྲས་བུ་ཤིན་ཏུ་མི་འདོད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་གང་ལ་ལ་ཞིག་ཉོན་མོངས་ པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་གཞན་དག་ལ་མི་འདོད་པ་དང་།མི་སྡུག་པ་དང་། མི་དགའ་བ་དང་། ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ན། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་དེའི་མཐུས་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་གང་ཟག་དེའི་སེམས་པ་དེ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོས་རེག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ནི་དེའི་གོས་པའི་ཉེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་འདི་ལྟར་བདག་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་རེག་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་འདི་ནི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་རེག་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་རྡོ་ཁབ་ལོང་ནི་འདི་སྙམ་དུ་ལྕགས་བདག་གི་དྲུང་དུ་འོང་ཡང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་དུ་སེམས་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་འདི་ནི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་ཉེ་བའི་ལྕགས་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ཁོ་ནར་ཁབ་ལོང་གི་དྲུང་དུ་འགྲོ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང ཚུལ་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།མེ་ཤེལ་གྱི་དཔེ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་པ་དེ་ལ་དེའི་མཐུ་ལས་སྐྱེས་པ་ཉེ་བར་བསྒོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་གཞན་འགའ་ཡང་མི་འཇུག་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་སེམས་པ་དེའི་འགྱུར་བ་ཙམ་པོ་དེའི་མཐུ་ལས་གྱུར་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདི་ ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན།ལས་ཀྱི་མཐུས་བསྐྱེད་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དག་གི་སྲ་བ་ཉིད་དང་། གཤེར་བ་ཉིད་དང་། དྲོ་བ་ཉིད་དང་། ཡང་ཞིང་གཡོ་བ་ཉིད་སྣ་ཚོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དེ་དག་ལས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དེ་དག་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ དེ་ལྟར་གྱུར་པ་ཙམ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡང་ལས་ཀྱི་མཐུའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལས་ཀྱི་མཐུའི་རྐྱེན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པའི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ་། །འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། བདུད་ཀྱིས་གྲོང་ཁྱེར་སཱ་ལ་ཅན་གྱི་བྲམ་ཟེ་དང་ཁྱིམ་ བདག་རྣམས་ཀྱི་སེམས་དེ་དེ་ལྟར་བསྒྱུར་ཏེ།དེ་དག་ཅི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་བྱེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དེ་དག་གིས་སེམས་དག་ལ་སྒྱུར་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ལྷག་པ་གང་ཡང་ཞུགས་པ་མེད་ཀྱི། དེ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་དག་གི་འགྱུར་བ་ནི། བདུད་ཀྱིས་མངོན་པར་འདུ་བྱས་པའི་མཐུ་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་ཙམ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ལ་ཡང་ཚུལ་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།

应当了知，杀生、邪淫、妄语、离间语、粗恶语、害心等是依众生而起。
应当了知，不与取、贪心是依资具而起。
应当了知，绮语是依名身而起。
应当了知，邪见是依诸行而起。
其中这些不善业道的不善性是由三种因素而圆满的。是哪三种呢？自性过失、所依过失和染污过失。
其中，从杀生到邪见相应的思及其所有相应法，由于是烦恼自性且是不善性，故称为由自性过失而有过患。
若由贪欲缠缚所驱使，或由嗔恚、愚痴缠缚所驱使而生起，这就是由所依过失而有过患，且极为不善，果报极不可爱。
若达到究竟，这就是由染污过失而有过患，且极为不善，果报极不可爱。
为什么呢？如是，若有人以烦恼心对他人造作不欲、不悦、不喜、不适意的痛苦，由于具有痛苦的心的力量而造作痛苦的那个补特伽罗的思，将为极大的过失所触及，这就是其染污过失。
其中，虽然没有'愿对我造作痛苦者为过失所触及'这样的心的造作，但这是法性，必定会触及彼。
譬如磁石虽然没有'愿铁来到我这里'这样的心，但这是法性，靠近的铁必定会无造作地趋向磁石，在此也应如是观察。
水晶的比喻也应如是了知。
虽然在那个思中不会进入由其力量所生的某种称为'加持'的其他法，然而应知仅仅是那个思的转变是由其力量所致。
譬如，由业力所生的地水火风四大种的坚性、湿性、暖性、轻动性等种种性相，虽然不异于那些大种，然而它们仅仅是大种如是的转变而已，应知那也是业力的缘。
如同业力的缘一样，具神通者的造作的缘也应如是观察。
譬如，魔转变娑罗城的婆罗门和居士们的心，使他们如是对世尊作邪行，然而在他们的心中并未进入所谓'转变心'的额外之法，应视为仅仅是他们的心由魔的造作力而转变，于此也应如是了知。

།དེ་ལ་ལས་བྱས་ཀྱང་བྱས་ལ་བསགས་ཀྱང་བསགས་པ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ལྕི་བ་རྣམ་པ་ལྔས་ལས་ལྕི་བར གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་མྱོང་བར་ངེས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་མྱོང་བར་མ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པར་ངེས་པ་དང་། གནས་སྐབས་ངེས་པ་དང་། གཉི་གར་ངེས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དགྲ་བཅོམ་པའི་མི་དགེ་བའི་ ལས་མྱོང་བར་ངེས་པ་སྔོན་གྱི་ཚེ་རབས་གཞན་དག་ཏུ་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྔོན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོར་གྱུར་བ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ཟད་ཙམ་མམ།ངན་ངོན་ཙམ་ཉེ་བར་གྱུར་པས། དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྣམ་པར་སྨིན་ཟིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གནས་གྱུར་པས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ས་བོན་ཡང་། ཡང་དག་པར་བཅོམ་པས་ནི་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མི་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་མྱོང་བར་ངེས་པ་དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ལ་ལ་ཞིག་གིས་སྲོག་ཆགས་ལན་ཅིག དྲངས་ཤིང་གནོད་པ་ཡང་བྱས་ལ།བསད་ཅིང་སྲོག་དང་ཕྲལ་བར་གྱུར་ན་ཅི་དེ་ལ་ལས་གཅིག་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱའམ། འོན་ཏེ་གཉིས་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ལས་གཉིས་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ལས་དེ་གཉིས་ནི་མྱུར་བར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་གཅིག་གོ་སྙམ་པའི་མངོན་པའི་ང་ རྒྱལ་འབྱུང་བར་བལྟ་བར་ཟད་ཀྱི།འདི་དྲངས་ལ་སྲོག་དབྲོག་པར་བྱའོ་སྙམ་པ་ནི་འཕྲོག་པའི་དུས་ན་སེམས་པ་གཅིག་ཡིན་ལ། འདི་ལ་གནོད་པ་བྱས་ཏེ་གསད་པར་བྱའོ་སྙམ་པ་ནི་སེམས་པ་གཉིས་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཚེ་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི་གནོད་པར་མི་བྱེད་ལ་གང་གི་ཚེ་གནོད་པར་ བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི་འདྲེན་པར་མི་བྱེད་དེ།མྱུར་བར་འཇུག་པས་ཅིག་ཅར་རོ་སྙམ་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་སྐྱེ་བར་ཟད་པས་དེའི་ཕྱིར་ལས་གཉིས་སུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཚེ་འདི་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གསུམ་གང་ཞེ་ན། ཞིང་རྒྱ་ ཆེ་བ་དང་།སེམས་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་རྣམ་པར་དག་པས་སོ། །དེ་ལ་ཞིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མཆོག་ཏུ་ཕན་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ལ་གནས་པ་ལས་ལངས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱམས་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ ལངས་པའོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་མཆོག་ཏུ་སེམས་རྗེས་སུ་སྲུང་བ་ལ་གནས་པ་ལས་ལངས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ལངས་པའོ། །མཆོག་ཏུ་རབ་ཏུ་ཞི་ཞིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་འདྲ་བའི་འཕགས་པའི་གནས་པ་ལས་ལངས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལངས་པའོ། །མི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་མི་བྱེད་པའི་སྡོམ་པ་ཐོབ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའོ། །ཤིན་ཏུ་མཐར་ཐུག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་དགེ སློང་གི་དགེ་འདུན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་ཞིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ལ་གལ་ཏེ་སྙིང་ཐག་པ་ནས་དད་པའི་སེམས་ཀྱིས་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ཏེ། དངོས་པོ་རུང་བ་དག་དབུལ་བར་བྱེད་ན། དེ་ནི་སེམས་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དེས་སྔོན་གྱི་ཚེ་རབས་གཞན་ དག་ཏུ་གཞི་དེ་དག་ཉིད་ལ་གཞན་དག་གིས་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་དབུལ་བར་བརྩམས་པ་ལ།ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་བར་ཆད་མ་བྱས་ཤིང་བགེགས་མ་བྱས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་བསམས་ཤིང་བསྒྲུབ་པའི་སྒྲིབ་པ་དེས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་མ་བསྒྲིབས་ན། དེའི་སེམས་ ཀྱི་རྒྱུད་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལ་རྒྱུ་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་ཚོགས་པར་ཡོད་ན། དེ་ལྟ་ན་དེའི་ལས་དེ་ཚེ་འདི་ལ་མྱང་བར་འགྱུར་བས་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་དེ་ཡིན་ལ། ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་དེ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལས་བཟློག་པའི་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ནི་མི་དགེ་བ་ཡང་ཚེ་འདི་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ལས་གང་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་སྐྱེས་ལ། ཚེ་འདི་ལ་མྱོང་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་ཡོད་དོ།

对于所说的'已作业已积集'的内容，以及以五种重业所说的内容，应当说这些是必定感受的。与此相反的则是不定受的。这又应当说是异熟决定、时位决定和二者皆定的。其中，阿罗汉的不善业虽在前世其他生中造作而必定感受的，是指在前世作为凡夫时，仅仅感受了少许痛苦或微小的苦，应当说其异熟已经成熟。由于转依，异熟种子也已完全断除，故一切皆不再感受。为什么呢？因为这必定感受是世尊依据未解脱的心相续而安立的缘故。
若有人牵引众生并加以伤害，且杀害断其命根，此时应说是一业还是二业呢？答曰：应说是二业。由于这两种业迅速相继而起，产生认为是一业的增上慢而已。'我要牵引并夺其命'的思是在夺取时的一个思，'我要伤害并杀死他'是第二个思。当牵引时并未伤害，当伤害时并未牵引，仅因迅速相继而生起同时的增上慢，因此应说是二业。
现世受业略说应当由三种因缘而了知：何为三种？即田广大、思广大和心相续清净。其中田广大性应当从五个方面来看：从对众生最胜利益的增上意乐中起，即从慈心等至中起；从最胜护念众生心中起，即从无烦恼三摩地中起；从最极寂静如涅槃的圣者住处中起，即从灭尽定中起；获得不造一切不善的律仪，即预流果心相续极为清净；最极究竟，即阿罗汉、辟支佛等比丘僧众，如是即是田广大性。
对于这些，若以至诚信心承事供养，布施适宜之物，应当视为思广大性。若其在前世其他生中，对于这些对境，当他人欲布施衣等物时，未以身语意作障碍妨害，且无烦恼心所思所作的遮障未障蔽心相续，应当视为心相续清净。若具足这三种因缘，则其业必定于现世感受。生已受业也是如此，余生受业也是如此。与此相反的三种因缘，应知不善业也于现世感受。也有在一刹那生起而唯于现世感受的业。

།གང་ཚེ་འདི་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡང ཡོད་དོ།།གང་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། སྐུད་པ་གཅིག་ལ་མེ་ཏོག་གཅིག་ཁོ་ན་ཞིག་བརྒྱུར་ཡོད་དེ། མེ་ཏོག་གཅིག་ཁོ་ན་ཞིག་བརྒྱུར་རུང་བར་ཟད་ཀྱི་དེ་ལས་ལྷག་པར་བརྒྱུར་མི་ནུས་པ་དེ་ལྟར་སྲིད་ཐུང་བ་གང་ཡིན་པ་ དང་།གཞན་ཡང་མེ་ཏོག་གཉིས་བརྒྱུར་རུང་བའི་སྐུད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། གཞན་ཡང་མེ་ཏོག་རབ་ཏུ་མང་པོ་དག་བརྒྱུར་རུང་བའི་སྐུད་པ་གང་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། ཆུའི་རྒྱུན་ཆུང་ངུའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནི་བབ་སྟེ། གོམ་པ་གཅིག་ཏུ་ཕྱིན་ནས་ཐུག་པར་འགྱུར་བ་ དང་།གཉིས་པ་ཆེས་ཆེ་བ་ནི་གོམ་པ་གཉིས་སུ་ཕྱིན་ནས་ཐུག་པར་འགྱུར་བ་དང་། གསུམ་པ་ཆུའི་རྒྱུན་ཆེན་པོ་ནི་བབ་སྟེ་གོམ་པ་རབ་ཏུ་མང་པོ་དག་གི་བར་དུ་ཕྱིན་ནས་ཐུག་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། ཚྭའི་ཐིགས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་རོ་ཆུང་ངུ་གཅིག་གིས་ནི་ཆུ་ཐིགས་པ་ གཅིག་ཁོ་ན་ཞིག་སྐྱུར་པོར་བྱེད་ནུས་ཀྱི།དེ་ལས་ལྷག་པར་མི་ནུས་པ་དང་། དེ་བས་ཆེས་རྣོ་བའི་ཚྭའི་ཐིགས་པ་གཉིས་པས་ནི་ཆུའི་ཐིགས་པ་གཉིས་ཁོ་ན་སྐྱུར་པོར་བྱེད་ནུས་ལ་དེ་ལས་ལྷག་པར་མི་ནུས་པ་དང་། དེ་བས་ཆེས་རྣོ་བའི་ཚྭའི་ཐིགས་པ་གསུམ་པས་ནི་ཆུ་རབ་ཏུ་མང་པོའི་བར་དག་ ཀྱང་སྐྱུར་པོར་བྱེད་ནུས་པ་བཞིན་དུ་ལས་འདི་ལ་ཡང་ཚུལ་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་བཅུ་བོ་དེ་དག་ནི་འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། དེ་དག་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་འདོད་པའི་ཁམས་ཁོ་ན་སྟེ། ངན་སོང་རྣམས་སུ་ཕལ་ཆེར་ལ། བདེ་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་ནི་ཉུང་བ་ ཡིན་ནོ།།ངན་སོང་བ་དེ་ཡང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པས་ནི་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་གོང་མར་སྐྱེས་པས་ནི་ཐམས་ཅད་བཅོམ་པ་ཡིན་ལ། གཏན་སྤངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཕྱིར་མི་འོང་བ་འདི་ན་གནས་པའམ། དེར་སྐྱེས་པ་དང་། དགྲ་ བཅོམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནི་ཐམས་ཅད་ཁོ་ནར་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ།།ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པའི་སར་ཆུད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་གཏན་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ། མི་མཇེད་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡིན་གྱི། ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ སེམས་པ་ནི་ལས་ཡིན་ལ།ལས་ཀྱི་ལམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་ཀྱལ་པའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་དག་ནི་ལས་ཀྱང་ཡིན་ལ་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡང་ཡིན་ནོ། །བརྣབ་སེམས་དང་། གནོད་སེམས་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་དག་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་གཞུང་དེ་ལས་ལྷག་པ་ནི་མི་སྣང་ངོ་། །སྡོམ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་དང་བསྡུ་དབྱེ་དང་། །ཐབས་དང་ལྕི་དང་ཡང་བ་དང་། །སོགས་དང་འབྲིང་དང་སྦྱོར་བ་དང་། །འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་ངེས་པ་ཡིན། །སྐྱེ་བའི་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ལ་སྐྱེ་བ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།གཅིག་ཏུ་བདེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལྷ་ཁ་ཅིག་ཏུ་སྐྱེས་པའོ། །གཅིག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་སུ་སྐྱེས་པའོ། །བདེ་བ་དང་སྡུག་ བསྔལ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།ལྷ་དང་མི་དང་དུད་འགྲོ་དང་ཡི་དྭགས་ཁ་ཅིག་ཏུ་སྐྱེས་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ལྷ་ཁ་ཅིག་ཏུ་སྐྱེས་པའོ། །གཅིག་ཏུ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་སྐྱེ་བ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ་འདོད་པའི་ཁམས་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། གཅིག་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དབང་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་དང་ཡོངས་སུ་དག་པའི་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིའོ། །སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ལ། སྐྱེ མཆེད་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།འདོད་པའི་ཁམས་ན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཅན་དལ་བར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ།

有的业在此生中感受果报，有的业在来世感受果报。有的业在三世中都会感受果报。譬如，一根线上只能穿一朵花，只能穿一朵花而不能再多的，这是短暂的；又如能穿两朵花的线；又如能穿很多花的线。又如，小水流流下来，走一步就到尽头；第二种较大的水流，走两步才到尽头；第三种大水流，要走很多步才到尽头。又如，性质较弱的一滴盐只能使一滴水变咸，不能使更多的水变咸；第二种较强的盐滴只能使两滴水变咸而不能使更多的水变咸；第三种更强的盐滴能使很多水变咸。业也应当如此理解。
十不善业道唯属于欲界，其果报也唯在欲界，多数在恶趣，少数在善趣。预流果已断除恶趣。凡夫以世间离欲而生上界者，虽已摧毁一切但非永断。不来果者无论住此或生彼，以及一切阿罗汉都已完全断除。
入清净增上意乐地的菩萨也永断一切，是由于生起不退转力的缘故，而非由离烦恼。其中，思是业但非业道。从杀生直至绮语都是业也是业道。贪欲、嗔恚、邪见只是业道而非业，应当如此理解。关于业道的分析，再无超过此论的。
总偈曰：自性及摄分，方便重与轻，等及中加行，果报生决定。
所说生的烦恼，生应当略知有十一种：唯乐，即如生于某些天中。唯苦，即如生于地狱中。苦乐，即如生于天、人、旁生、某些饿鬼中。非苦非乐生，即如生于某些天中。唯不清净生，即如欲界凡夫的。唯清净生，即如得自在菩萨的。不清净清净生，即如色界无色界凡夫的。不清净生而具清净处，即如欲界中具涅槃法性而生闲暇者的。

།སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་དག་ལ་སྐྱེ་མཆེད་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་ པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིའོ།།སྐྱེ་བ་ཡང་ཡོངས་སུ་མ་དག་ལ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་མི་ དལ་བར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ།།སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་དག་ལ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་སློབ་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ཇི་སྐད་དུ་ཁྱེད་ཅག་གིས་ནི་ཡུན་རིང་པོ་ ནས་རོའི་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྐྱེད་ཅིང་ཁྲག་གི་ཐིགས་པ་བླངས་སོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ལ།རོའི་མཚམས་སྦྱོར་བ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། རོའི་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་སྲིད་པའི་ཚིག་གི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ཏེ། དེས་ནི་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བར་ བསྟན་ཏོ།།ཁྲག་གི་ཐིགས་པ་བླངས་སོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བར་བསྟན་ཏོ། །བྲམ་ཟེའི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པའི་སྡེ་དེ་ལས། འཆི་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་དེར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་མ་སྨྱོས་པ་སྨྱོན་པའི་ སྤྱོད་པ་དག་ཡིན་ཏེ།ལྔ་གང་ཞེ་ན། ཡན་ལག་ཆག་པ་དག་འཚོ་བའི་ཐབས་གཞན་ཡོད་བཞིན་དུ་ཡན་ལག་གཤེག་པའི་རྒྱུས་འཚོ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་སྨྱོས་པ་སྨྱོན་པའི་སྤྱོད་པ་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཆགས་ཤིང་ཆགས་པའི་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ་དག་ཆགས་པའི་ གཞིའི་རྒྱུས་ལོངས་སྤྱོད་པར་ཡང་མི་བྱེད་སྦྱིན་པར་ཡང་མི་བྱེད་པར་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་དག་སྤངས་ནས་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་སྨྱོས་པ་སྨྱོན་པའི་སྤྱོད་པ་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་མཐོ་རིས་འདོད་པ་དག་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་ ལེགས་པར་སྤྱད་པས་བསྡུས་པའི་མཐོ་རིས་ཀྱི་ཐབས་གཞན་ཡོད་བཞིན་དུ་མཐོ་རིས་འདོད་པའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་མེར་སྲེག་པར་བྱེད་པ་དང་།ཆུར་འཆི་བར་བྱེད་པ་དང་། གཡང་ས་ནས་གཡང་དུ་གཏོང་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་སྨྱོས་པ་སྨྱོན་པའི་སྤྱོད་པ་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཐར་ པ་འདོད་པ་དག་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པས་བསྡུས་པའི་ཐར་པའི་ཐབས་ཡོད་བཞིན་དུ།ཐར་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་རྣམ་པ་དུ་མར་ཀུན་ཏུ་གདུང་བར་བྱེད། ཡང་དག་པར་གདུང་བར་བྱེད། ཡོངས་སུ་གདུང་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་སྨྱོས་པ་སྨྱོན་པའི་སྤྱོད་པ་བཞི་པ་ཡིན་ ནོ།།གཞན་ཡང་ཤི་བའི་རྗེས་སུ་མྱ་ངན་བྱེད་པ་དག་ཤི་བ་ཕྱིར་འོང་བ་མེད་བཞིན་དུ་ཤི་བའི་རྗེས་སུ་མྱ་ངན་བྱ་བའི་ཆེད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་པ་དུ་མར་བདག་ཉིད་ཆོ་ངེས་འདེབས་པར་བྱེད། ལུས་འབྲལ་བར་བྱེད། མགོ་ཐལ་བས་སྐུད་པར་བྱེད་དོ།

具有完全清净的生而具有不完全清净处的，即是色界和无色界中出生的凡夫们。
具有不完全清净的生和不完全清净处的，即是欲界中出生的必定不入涅槃的凡夫们，以及必定入涅槃而生于不闲暇处的众生。
具有完全清净的生和完全清净处的，即是生于色界和无色界中的非凡夫学人们。
如所说'你们长久以来生起尸体相续而取血滴'这句话中，什么是尸体相续呢？答曰：所谓尸体相续是轮回的异名，由此表示遍摄集谛。所说'取血滴'则表示遍摄苦谛。
在婆罗门的本生传中，关于死亡烦恼，世尊说这五种是未发疯者的疯狂行为：
什么是五种呢？第一，有肢体残缺者明明有其他谋生方法，却以切割肢体为由谋生，这是未发疯者的第一种疯狂行为。
其次，有贪欲且为贪欲所胜者，既不受用也不布施，舍弃巨大财富而只求死亡，这是未发疯者的第二种疯狂行为。
其次，欲求生天者明明有以身语意善行所摄的生天方法，却为求生天而自焚、投水自尽、从悬崖跳下，这是未发疯者的第三种疯狂行为。
其次，欲求解脱者明明有以八正道所摄的解脱方法，却为求解脱而以种种方式使自己受苦、极苦、遍苦，这是未发疯者的第四种疯狂行为。
其次，为死者悲伤者明知死者不会再来，却为了追悼死者而以种种方式号啕大哭、伤害身体、以灰尘涂抹头部，这是未发疯者的第五种疯狂行为。

། ཟས་མི་ཟ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་སྨྱོས་པ་སྨྱོན་པའི་ སྤྱོད་པ་ལྔ་པ་ཡིན་ནོ་།།ཕ་མ་དེ་བཞིན་ཕུ་ནུ་དང་། །དེ་བཞིན་ཉེ་དུ་མཛའ་བཤེས་བུ། །ངེས་མེད་བདག་གིར་འཛིན་བྱེད་པ། །དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་།མར་གྱུར་པ་ཡང་ཆུང་མར་འགྱུར། །ཆུང་མར་གྱུར་པ་མནའ་མར་འགྱུར་། །མནའ་མར་གྱུར་པ་བྲན་མོར་འགྱུར། །དགྲ་ ཡང་ཁྱིམ་གྱི་བདག་མོར་འགྱུར།།ཕར་གྱུར་པ་ཡང་བུ་ཕོར་འགྱུར། །བུ་ཕོར་གྱུར་པ་དགྲ་བོར་འགྱུར། །དགྲར་གྱུར་པ་ནི་བྲན་འགྱུར་ཏེ། །མངག་གཞུག་ལས་མིར་འགྱུར་དེ་བཞིན། །རྒྱལ་པོར་གྱུར་པ་ཚལ་ཟར་འགྱུར། །ཚལ་ཟར་གྱུར་པ་བཀྲེན་པ་དང་། །གྲོང་མི་ངན་པ་དམན་ པ་དང་།།འཇིག་རྟེན་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པར་འགྱུར། །བྲམ་ཟེར་གྱུར་པ་རྒྱལ་རིགས་འགྱུར། །རྒྱལ་རིགས་རྗེའུ་རིགས་ཉིད་དུ་སྟེ། །རྗེའུ་རིགས་གྱུར་པ་དམངས་རིགས་དང་། །དེ་བཞིན་གདོལ་པ་གཡུང་པོར་འགྱུར། །གང་དག་ཁྱོད་ཀྱི་བུར་སྐྱེས་པ། །སྟོང་གི་ཕྲག་དང་བརྒྱ་ ཕྲག་དང་།།ཁྲག་ཁྲིག་ཕྲག་ནི་དུ་མ་དག་།དུས་གཞན་ན་ནི་དགྲ་བོར་འགྱུར། །ཇི་ལྟར་གར་མཁན་ལྟད་མོའི་དབུས། །བདག་ཉིད་སྣ་ཚོགས་སྟོན་བྱེད་པའི། །བདག་ཉིད་སྣ་ཚོགས་དེ་བཞིན་དུ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་སྟོན་པར་བྱེད། །འདུ་བྱེད་འདི་དག་སྒྱུ་འདྲ་སྟེ། །རྒྱུ་རྣམས་རྐྱེན་ རྣམས་ལས་རྣམས་དང་།།ཉོན་མོངས་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དང་ཡང་། །རྣམ་པར་བསྒྲུབས་པ་སྣ་ཚོགས་ཡིན། །མི་ཤེས་པ་ཡིས་བསྒྲིབས་རྣམས། །དེ་ལྟར་ཅོ་འདྲི་སྣ་ཚོགས་དག་།ཐོབ་ཀྱང་འཁོར་བ་ཉིད་ལ་ནི། །དགའ་ཞིང་ཅིས་ཀྱང་སྐྱོ་མི་བྱེད། །ཐལ་བ་མཆི་མ་སྨྲེ་ སྔགས་ཀྱིས་།།བདག་ཉིད་ཕྱིར་ཞིང་ཅོ་འདྲི་ལ། །མྱ་ངན་བྱ་མིན་མྱ་ངན་བྱེད། །གདུང་བ་མིན་ལ་གདུང་བར་བྱེད། །གཞན་ལ་གཉེན་འདབ་འདུ་ཤེས་ཀྱིས། །བདག་ཉིད་བརྡབས་ཤིང་མྱ་ངན་བྱེད། །ཆོས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཀུན་སྤངས་ནས། །ལག་པ་བསྒྲེང་སྟེ་ཆོ་ངེས་འདེབས།། གཏི་མུག་ང་རྒྱལ་རྒྱགས་ལྡན་ཞིང་། །ཡང་དང་ཡང་དུ་བག་མེད་བྱེད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། རྩོད་པའི་དུས་ཀྱི་སྐྱོན་ནི་བཞི་སྟེ། ཚེ་ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པ་དང་། བདེ་བ་ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པ་དང་། འཇིག རྟེན་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པའོ།།རྩོད་པའི་དུས་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་གཅིག་ལ་གཅིག་གནས་བརྒྱད་བགྲང་བར་མི་བྱེད་དེ། ཆོས་བགྲང་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། སྙན་པ་དང་། བསྟན་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་། བྱམས་པ་དང་། ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་དང་། ཕན་ འདོགས་པ་དང་།ཀུན་ཏུ་དགའ་བ་བགྲང་བར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ།། །།བམ་པོ་བཅུ་དྲུག་པ། སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གང་གསུངས་པ་དེ་ལ། མ་རིག་ པ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་དེ་དག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཇི་ལྟར་བལྟ་བར་བྱ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། རྟགས་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ལས་དང་། ཆོས་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུས་སོ། །དེ་ལ་མ་རིག་པའི་རྟགས་དག་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མ་རིག་པའི་རྟགས་ནི་འདོད་ ཆགས་ཀྱང་ཡིན།ཁོང་ཁྲོ་བ་ཡང་ཡིན། ང་རྒྱལ་ཡང་ཡིན། ངར་འཛིན་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་ཡང་ཡིན། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་ཁྲེལ་མེད་པ་ཡང་ཡིན། བག་མེད་པ་ཡང་ཡིན། རང་བཞིན་གྱིས་ཁོ་རེ་ཆུང་བ་དང་རྨོངས་རྟུལ་བ་ཡང་ཡིན། གཉིད་ཆེ་བ་ཡང་ཡིན། སེམས་ཞུམ་པ་ ཡིན།སྡིག་པའི་ལས་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ཡང་རྟགས་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མཚན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལས་ངོ་བོ་ཉིད་ཇེ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། མ་རིག་པ་ནི་བག་ལ་ཉལ་བ་ཡང་ཡོད་དོ། །སད་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །ཉོན་ མོངས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དོ།།འབའ་ཞིག་པ་མ་འདྲེས་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །སེམས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །ལས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །ངོ་ཚ་བ་དང་བྲལ་བ་ཡང་ཡོད་དོ། །བསྟན་པ་ཡང་ ཡོད་དེ།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཀྱིའོ།

不吃饭的行为就是无病而发疯的第五种行为。
父母以及兄弟，同样亲戚与朋友，无定执为己有，这是世间颠倒。
作为母亲的变成妻子，作为妻子的变成儿媳，作为儿媳的变成婢女，敌人也变成家中女主人。
作为父亲的变成儿子，作为儿子的变成敌人，作为敌人的变成奴仆，同样变成使唤的佣人。
作为国王的变成乞丐，作为乞丐的变成贫穷人，变成低贱的村民，为世人所轻蔑。
作为婆罗门的变成刹帝利，刹帝利变成吠舍，吠舍变成首陀罗，同样变成旃陀罗和屠夫。
凡是投生为你儿子的，千百万亿众多的，在他时又成为敌人。
如同舞者在表演中，展现自己各种形态，如是凡夫也同样，展现种种不同形态。
这些诸行如幻术，因缘业力及烦恼，反复造作而形成，种种不同的形态。
为无明所覆盖，如是种种悲叹者，即使获得轮回中，欢喜全不生厌离。
以灰尘泪水悲叹，自己一再悲伤着，不该忧愁而忧愁，不该痛苦而痛苦。
对他人起亲属想，自己打击而忧愁，舍弃一切正法行，举手号啕大哭。
具足愚痴我慢傲，一再放逸而行事。如是所说。
如是相应，争斗时代的过患有四：寿命衰减、安乐衰减、功德衰减、世间圆满衰减。
在争斗时代众生对彼此不数八种功德：不数正法、名声、教法、慈悲、慈爱、功德具足、饶益、欢喜。如是所说。
第十六品。从'生的遍染污中无明缘行'乃至'生缘老死'所说，对于无明等支分的差别应当如何观察？
答：略说有五种：相、体性、业、法、因果。
其中无明之相为何？答：无明之相即是贪欲、嗔恨、我慢、我执、我所执、无惭无愧、放逸、性情暴躁愚钝、嗜睡、怯懦、行诸恶业等相。
无明的体性是什么？答：相的体性已经说过。现在从差别分析体性：无明有随眠的，有现行的，有具烦恼的，有单独不杂的，有心所制伏的，有发起诸业的，有非烦恼性的，有离惭愧的，有显现的，即是不般涅槃法者的。

།མ་རིག་པའི་ལས་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མ་རིག་པ་ནི་དོན་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་ལ་ཡང་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པར་བྱེད་པའོ་། །མ་རིག་པ་ནི་མངོན་སུམ་དང་། ངན་པ་དང་། བར་མ་དང་། རབ་དང་། ཕན་པ་དང་། མི་ཕན་པ་དང་། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་དང་། མཛའ་བཤེས་ཀྱི་དོན་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་ཡང་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པར་བྱེད་དོ། །སེམས་ཅན་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ནི་བཅུ་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དེ་དག་གིས་སེམས་ཅན་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པར་འགྱུར་ཏེ། མ་ཚང་བས ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་།གཡེང་བས་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བས་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། མངོན་པར་ཞེན་པས་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། འཁྲུལ་པས་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་བརྟན་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། མ་རྟོགས་པས་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། མངོན་སུམ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པའོ། །དེ་ལ་མ་ཚང་བས་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ནི། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་མིག་མ་ཚང་བའམ་རྣ་བ་མ་ཚང་བར་གྱུར་ནས། དེས་ན་མིག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་རྣམས་སམ། རྣ་བས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་སྒྲ་རྣམས་ལ་ཐམས ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མེད་པ་ལས་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལ་གཡེང་བས་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ནི། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་གནོད་པའམ། སྡུག་བསྔལ་བའམ་ནད་ཚབས་ཆེ་བའམ། ཚོར་བས་སྡུག་བསྔལ་བའམ། སྨྱོས་ཏེ་སེམས་འཁྲུགས་ནས། དེས་དེ་ལེགས་ པར་བྱས་པ་དང་ཉེས་པར་བྱས་པ་དག་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལ་རྣམ་པར་གཡེང་བས་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ནི། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་གཞན་ལ་སེམས་འབྲེལ་བར་གྱུར་པས་གཞན་ལ་ལེགས་པར་བྱས་པ་དང་ཉེས་པར་བྱས་པ་དག་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་རང་ བཞིན་གྱིས་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ནི།འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་ཐོག་མ་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་འཁོར་བ་ན་རང་བཞིན་ཁོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་དང་། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ནི།འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་ཕྱི་རོལ་པ་མུ་སྟེགས་ཅན་དུ་གྱུར་ནས་དེས་ན་དེ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྩ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་དག་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་འཁྲུལ་ པས་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ནི།འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་མི་འཁྲུལ་བའམ། གྲངས་འཁྲུལ་བའམ། དབྱིབས་འཁྲུལ་བའམ། ཁ་དོག་འཁྲུལ་བའམ། ལས་འཁྲུལ་བས་འཁྲུལ་བ་དང་། མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་བརྟན་ པ་ནི་འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་གྱུར་ནས།དེས་ན་དེའི་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་གཞིག་མི་སྤྱོད་པར་བརྟན་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ནི་འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་རྟག་པར་རྒྱུན་དུ་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པས། ལོག་པར་སྒྲུབ་ པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་བཅོམ་པར་ཤེས་ཤིང་མཐོང་ཡང་དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུག་ཅིང་།དེ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྤྱོད་པ་གང་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་མ་རྟོགས་པས་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ནི། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་མ་ཐོས་པ་དང་། མ་བསམས་ པ་དང་།མ་བསྒོམས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དོན་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་མངོན་སུམ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ནི་འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་མི་རྟག་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བཞིན་དུ་རྟག་པར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་ཡང་དག་ པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བཞིན་དུ་བདེ་བར་འདུ་ཤེས་པ་དང་།མི་གཙང་བ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བཞིན་དུ་གཙང་བར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བཞིན་དུ་བདག་ཏུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་། ན་བའི་ཆོས་ཉིད་དང་། རྒ་བའི་ ཆོས་ཉིད་དང་།འཆི་བའི་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བཞིན་དུ་བདེ་བར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། གནོད་པ་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པ་ལྟ་བུའོ།

什么是无明业？答：无明是对隐蔽的义理产生迷惑。无明对现前、恶劣、中等、殊胜、有益、无益、真实义、亲友义、因果等都产生迷惑。
众生的迷惑有这十种，这十种迷惑包含了一切众生的迷惑：不具足的迷惑、散乱的迷惑、完全散乱的迷惑、本性的迷惑、执著的迷惑、错乱的迷惑、坚固的迷惑、极度的迷惑、未了解的迷惑、现前的迷惑。
其中不具足的迷惑是：譬如有人缺少眼根或耳根，因此对于眼识所识别的色法或耳识所识别的声音完全无法体验而产生迷惑。
散乱的迷惑是：譬如有人因受到伤害、痛苦、重病、痛苦的感受或发疯心乱，因此对善行与恶行产生迷惑。
完全散乱的迷惑是：譬如有人因心系他人而对他人的善行与恶行产生迷惑。
本性的迷惑是：譬如有人在无始轮回中，仅仅因为本性而对苦、集、灭、道、人无我、法无我产生迷惑。
执著的迷惑是：譬如有人成为外道邪见者，因此对萨迦耶见以及由萨迦耶见根本所生的诸种见解产生迷惑。
错乱的迷惑是：譬如有人对名称错乱、数量错乱、形状错乱、颜色错乱或业力错乱等相应的诸法产生迷惑。
坚固的迷惑是：譬如有人成为决定不般涅槃的有情，因此其迷惑即使诸佛也无法破除而保持坚固。
极度的迷惑是：譬如有人经常持续地行邪行，虽然知道并看到由邪行因所生的痛苦摧毁自己，却仍然趋向于此，对此生起欢喜和贪著等行为。
未了解的迷惑是：譬如有人因为未闻、未思、未修而对法义产生迷惑。
现前的迷惑是：譬如有人虽然现前如实地观见诸行无常，却认为是常；虽然现前如实地观见是苦，却认为是乐；虽然现前如实地观见不净，却认为清净；虽然现前如实地观见无我，却认为有我；虽然现前如实地观见有病的本质、衰老的本质、死亡的本质，却认为是安乐，认为无害。

།གཞན་ཡང་མ་རིག་པ་ནི་གནས་ལྔ་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མ་རིག་པ་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་ཤེས་པ་འཐོབ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་འཐོབ་པ་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པ་དང་། བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་འདི་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། མ་རིག་པ་ནི་མ་རིག་པ་གང་དང་ལྡན ན་རྨོངས་པ་ཞེས་བྱ་ལ།གཏི་མུག་གིས་བརླམས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། གཏི་མུག་གི་དྲི་མ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། གཏི་མུག་གི་དབང་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དོ་། །འདི་ལྟ་སྟེ། བག་ལ་ཉལ་དུ་གནས་པའི་མ་རིག་པ་དང་ལྡན་པའོ། །རྨོངས་པ་ཡང་ཡིན། གཏི་མུག་གིས་བརླམས་ པ་ཡང་ཡིན་ལ།གཏི་མུག་གི་དྲི་མ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། གཏི་མུག་གི་དབང་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པར་གཏོགས་པའི་མ་རིག་པ་དང་ལྡན་པའོ། །རྨོངས་པ་ཡང་ཡིན། གཏི་མུག་གིས་བརླམས་པ་ཡང་ཡིན། གཏི་མུག་གི་དྲི་མ་ ཅན་ཡང་ཡིན་ལ།གཏི་མུག་གི་དབང་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་མ་རིག་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ལས་ཀུན་ནས་བསླངས་ནས་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་དེས་ངོ་ཚ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ རོ།།རྨོངས་པ་ཡང་ཡིན། གཏི་མུག་གིས་བརླམས་པ་ཡང་ཡིན། གཏི་མུག་གི་དྲི་མ་ཅན་ཡང་ཡིན། གཏི་མུག་གི་དབང་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀུན་ནས་བསླངས་ནས་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་དེས་ངོ་ཚ་ བར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ན་མ་རིག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ནི་རྨོངས་པ་ཡིན་ལ། མི་གཏི་མུག་ཅན་ཞེས་ནི་མི་བྱའོ། །ཐ་མས་ནི་མི་གཏི་མུག་ཅན་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །མ་རིག་པ་ནི་མུན་ནག་གི་ཆོས་ཅན་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའོ། །མུན་པའི་ཆོས་ཅན་ ཡང་ཡོད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའོ། །རབ་རིབ་ཀྱི་ཆོས་ཅན་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའོ། །མ་རིག་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྒྱུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སའི་དངོས་གཞིར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་ བྱའོ།།འབྲས་བུ་ནི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་དོ། །གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་བདེན་པའི་དོན་མི་རྟོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་དེ་ཉིད་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དང་། ལོག་པར་ངེས་ནས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་ཅིང་མངོན་པར་ཞེན་ པའི་ཕྱིར་རམ།མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་ཕྱིར་རམ་། བདག་ཁྱད་དུ་གསོད་པའི་ཕྱིར་རམ་བདེན་པ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པའམ། སྒྲོ་འདོགས་པའོ།

此外，无明对五处起遮蔽作用，即：无明遮蔽获得真实智慧，遮蔽烦恼的止息，遮蔽圣道的圆满成就，遮蔽往生善趣，以及遮蔽世间人今生的圆满。
无明的法性是什么呢？具有无明者称为愚痴，但也有不为愚痴所覆盖、不具愚痴垢染、不为愚痴所控制的情况，即具有潜伏性的无明。
有的既是愚痴又为愚痴所覆盖，但不具愚痴垢染也不为愚痴所控制，即具有缠缚性的无明。
有的既是愚痴又为愚痴所覆盖，且具有愚痴垢染但不为愚痴所控制，即由无明因缘而生起恶不善业的无明，因为此人造作恶业后会感到惭愧。
有的既是愚痴又为愚痴所覆盖，且具有愚痴垢染也为愚痴所控制，即由无明因缘而生起恶不善业后不感到惭愧的无明。
因此，前三种无明虽是愚痴但不称为具愚痴者，最后一种则称为具愚痴者。
无明有具黑暗性的，即欲界所行的无明；有具昏暗性的，即色界所行的无明；有具朦胧性的，即无色界所行的无明。
无明的因果是什么呢？答：因如地的本体中所说，果则是一切有支。
此外，由于不了解真如和真理的义理，对真如产生怀疑，或错误地确定后，对无常等颠倒执著；或因增上慢，或因轻视自己，或诽谤真理，或增益真理。

།སྲིད་པའི་ཡན་ལག་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་གཞུང་ནི་མི་སྣང་ངོ་། ། དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མིག་གི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་མིག་ཡིན་ལ།རྐྱེན་ནི་གཟུགས་རྣམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་ལུས་ཡིན་ལ། རྐྱེན་ནི་རེག་བྱ་རྣམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གང་གསུངས་པ་དང་། རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བའོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དང་། དེ་དང་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ ནི་དེ་དང་འབྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ལ།གང་གི་ཚེ་མིག་ལ་སོགས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་དག་མ་ཡིན་པ་དང་། རེག་པ་ཡང་ཚོར་བའི་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དང་། དེ་དང་འབྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་དེ་དང་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་དེ་དག་གི་རང་གི་ས་བོན་ཉིད་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། ཅིའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དག་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དག་གི་རྒྱུ་ཡིན་པར་གསུངས་ཤེ་ན། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་གནས་སུ་བསྡུས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ པའི་རྒྱུ་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི།མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས། མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དམིགས་པ་དེ་དང་དེ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་གྱི། མ་བརྟེན་པར་མི་ འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རེག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཚོར་བ་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི། མ་བརྟེན་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དེ་དང་འབྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་དང་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི་ མ་བརྟན་པར་ནི་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་གནས་སུ་བསྡུས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི། མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུའམ། འཁོར་གྱི་རྒྱུ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་མིག་འགགས་པས་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་པའི་གནས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་པར་མི་ནུས་ཏེ། རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བ་དང་། རེག་པ་འགགས་པས་ཀྱང་ཚོར་བ་སྐྱེས་པའི་གནས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་པར་མི་ནུས་པ་དང་། དེ་དང་འབྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ འགགས་པས་ཀྱང་དེ་དང་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་པའི་གནས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་གོ་རིམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཞིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འཕེན་པའི་གོ་རིམས་དང་། མངོན་པར་འགྲུབ་ པའི་གོ་རིམས་དང་།ཡུལ་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་གོ་རིམས་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པའི་གོ་རིམས་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕེན་པའི་གོ་རིམས་ཡིན་ནོ། །དེ་ ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས།མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་གོ་རིམས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ། རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཡུལ་ལ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་ པའི་གོ་རིམས་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ། སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ། ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ། སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པའི་གོ་རིམས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

其余有支的详细分析论著未见。关于这点，世尊说眼识生起的因是眼根，缘是诸色，乃至身识生起的因是身根，缘是诸触。又说触缘受，又说与彼俱生的识生起的因是与彼俱生的作意。对此，当眼等非为眼识等的生起因，触也非为受的生起因，与彼俱生的作意也非为与彼俱生识的生起因，如是彼等自种子才是生起因之时，为何说眼等如前所说是眼识等如前所说的因呢？
是依据俱生所依生起因而说，而非依据成就因而说。如是依靠俱生眼等根，眼等识趣入彼彼所缘，若不依靠则不趣入故。如是依靠俱生触而诸受生起，若不依靠则不生起故。如是依靠俱生与彼俱生作意而与彼俱生识生起，若不依靠则不生起故。如是世尊于一切处皆依据俱生所依生起因而说，而非依据成就因或眷属因。
为何如此？如是眼根灭时不能作为眼识生起处的作用，耳等余根亦复如是。触灭时亦不能作为受生起处的作用，与彼俱生作意灭时亦不能作为与彼俱生识生起处的作用故。
复次，缘起次第的分类略说应当了知有四种：即投生次第、成就次第、境受用次第及苦受用次第。其中'无明缘行，行缘识'是投生次第。其中'识缘名色，名色缘六处'是成就次第。其中'六处缘触，触缘受'是成就境受用次第。其中'受缘爱，爱缘取，取缘有，有缘生，生缘老死'应当了知是苦受用次第。

།ཕྱོགས་འདིའི་གཞུང་ནི་ དེ་ལས་མི་སྣང་ངོ་།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བད་སའི་རྒྱལ་པོ་འཆར་བྱེད་ལས་བརྩམས་ནས། བད་སའི་རྒྱལ་པོ་འཆར་བྱེད་བཅོམ་ལྡན་འདས་ག་ལ་བ་དེར་སོང་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་གསོལ་ཞེས་གྲག་སྟེ། བཙུན་པ་འདི་ན་དགེ་སྦྱོང་དང་། བྲམ་ཟེ་ཁ་ཅིག་ བདག་ག་ལ་བ་དེར་མཆིས་ནས།བདག་ལ་མངོན་སུམ་དུ་ཡང་དག་པ་མ་ལགས་པ་དང་། དེ་ཁོ་ན་མ་ལགས་པའི་སྐྱོན་དག་གིས་སྨ་འབེབས་པར་བགྱིད་དེ། ཡང་དག་པ་མ་ལགས་པ་དང་། དེ་ཁོ་ན་མ་ལགས་པའི་སྐྱོན་དག་གིས་སྨ་འབེབས་པར་ བགྱིད་པ་ན།བདག་ལ་སེམས་ཞུམ་པ་མ་སྐྱེས་ལགས་སོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་བདག་གིས་ཡང་དག་པ་མ་ལགས་པ་དང་། དེ་ཁོ་ན་མ་ལགས་པའི་སྐྱོན་དེ་དག་བདག་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་ན་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་བའི་སླད་དུའོ། །གཞན་ཡང་དགེ་སྦྱོང་ དང་།བྲམ་ཟེ་ཁ་ཅིག་བདག་ག་ལ་བ་དེར་མཆིས་ནས། བདག་ལ་མངོན་སུམ་དུ་ཡང་དག་པ་མ་ལགས་པ་དང་། དེ་ཁོ་ན་མ་ལགས་པའི་ཡོན་ཏན་དག་གིས་སྤྲོ་བར་བགྱིད་དེ། ཡང་དག་པ་མ་ལགས་པ་དང་། དེ་ཁོ་ན་མ་ལགས་པའི་ཡོན་ཏན་དག་གིས་སྤྲོ་བར་བགྱིད་པ་ན་ ཡང་བདག་ལ་དགའ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དང་སེམས་ཡེང་ཡེང་བ་ཉིད་མ་སྐྱེས་ལགས་སོ།།དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་བདག་གིས་ཡང་དག་པ་མ་ལགས་པ་དང་། དེ་ཁོ་ན་མ་ལགས་པའི་ཡོན་ཏན་དེ་དག་བདག་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་ན། ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ བའི་སླད་དུའོ།།དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་དེ་དག་སླར་མཆིས་ནས་བདག་གཅིག་པུ་དབེན་པར་མཆིས་པ་ན་སེམས་ལ་སེམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་འདི་ལྟ་བུ་སྐྱེས་ལགས་ཏེ། གལ་ཏེ་བདག་གིས་རྒྱལ་པོའི་སྐྱོན་ཡང་དག་པ་དག་འཚལ་བར་གྱུར་ཅིང་། རྒྱལ་པོའི་ཡོན་ཏན་ཡང་དག་ པ་དག་ཀྱང་འཚལ་བར་གྱུར་ན།བདག་གིས་རྒྱལ་པོའི་སྐྱོན་རྣམས་ནི་མངོན་པར་སྤངས་ལ་རྒྱལ་པོའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ནི་ཡང་དག་པར་བླང་བར་བགྱི་ན། གང་བདག་ལ་རྒྱལ་པོའི་སྐྱོན་ཡང་དག་པ་དང་། རྒྱལ་པོའི་ཡོན་ཏན་ཡང་དག་པ་དག་རྒྱ་ཆེར་ཡང་དག་པར་སྟོན་པར་རྔོ་ཐོགས་པའི་དགེ་སྦྱོང་ངམ། བྲམ་ཟེ་ དེ་གང་ལགས་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་སྐྱེས་ལགས་སོ།།དེ་ནས་བདག་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་པར་གྱུར་ལགས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ། ཐམས་ཅད་གཟིགས་པ་ལགས་པས། དེས་ནི་རྒྱལ་པོའི་སྐྱོན་ཡང་དག་པ་དག་དང་། རྒྱལ་པོའི་ཡོན་ཏན་ཡང་དག་པ་དག་མཁྱེན་གྱི་། བདག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་མཆིས་ཏེ་། དོན་དེ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཞུའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པར་གྱུར་ལགས་པས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བདག་དོན་དེ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཞུ་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་རྒྱལ་པོའི་སྐྱོན་ཡང་དག་པ དང་།རྒྱལ་པོའི་ཡོན་ཏན་ཡང་དག་པ་དེ་དག་གང་ལགས། དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བད་སའི་རྒྱལ་པོ་འཆར་བྱེད་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱིས་རྒྱལ་པོའི་སྐྱོན་དག་ཀྱང་རིག་པར་བྱ། རྒྱལ་པོའི་ ཡོན་ཏན་དག་ཀྱང་རིག་པར་བྱ་སྟེ།རྒྱལ་པོས་ནི་ཉམས་པའི་སྒོ་དག་ཀྱང་རིག་པར་བྱ། ཐབས་ཀྱི་སྒོ་དག་ཀྱང་རིག་པར་བྱ། འདོད་པའི་ཆོས་དག་ཀྱང་རིག་པར་བྱ། འདོད་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་དག་ཀྱང་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྒྱལ་པོའི་སྐྱོན་རྣམས་གང་ཞེ་ན། རྒྱལ་པོ་ ཆེན་པོ་བཅུ་པོ་འདི་དག་ནི་རྒྱལ་པོའི་སྐྱོན་དག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་དང་ལྡན་ན་རྒྱལ་པོ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེ་ཞིང་རྩ་འཇིང་ཆེ་ལ་འཁོར་མང་དུ་ཟིན་ཀྱང་། སྐྱབས་ཀྱི་འོས་མ་ཡིན་ཞིང་སྐྱབས་སུ་འགྱུར་བའི་འོས་མ་ཡིན་ནོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། རིགས་མི་བཙུན་པ་ཡིན། རང་དབང་མེད་པ་ ཡིན།རང་བཞིན་གྱིས་གཏུམ་པ་ཡིན། འཁྲུགས་པའི་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན། བྱ་དགའ་ཆུང་བ་ཡིན། དམ་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ངག་ཉན་པ་ཡིན། མ་བརྟགས་པར་བྱེད་ཅིང་ཆོས་ལུགས་དང་མི་ལྡན་པ་ཡིན། ཆོས་ལ་མི་ལྟ་བ་ཡིན། བྱེ་བྲག་མི་ཤེས་ཤིང་བྱས་པ་མི་ གཟོ་བ་ཡིན།རབ་ཏུ་མྱོས་ཤིང་གཅིག་ཏུ་བག་མེད་པར་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ།

这一方面的论著已不复见。世尊以瓦萨国王乌达雅那为缘起，瓦萨国王乌达雅那来到世尊所在处，据说向世尊如是禀白：'尊者，此处有一些沙门和婆罗门来到我所在处，当面以不实且不真实的过失诽谤我。当他们以不实且不真实的过失诽谤我时，我心中并未生起沮丧。为什么呢？因为当我仔细观察这些不实且不真实的过失时，未能如实见到它们存在于我身上。'
另有一些沙门和婆罗门来到我所在处，当面以不实且不真实的功德赞叹我。当他们以不实且不真实的功德赞叹我时，我心中也未生起欢喜、愉悦和散乱。为什么呢？因为当我仔细观察这些不实且不真实的功德时，未能如实见到它们存在于我身上。
当那些沙门和婆罗门再次来访，我独处静坐时，心中生起如是思惟：'若我能知晓国王的真实过失，也能知晓国王的真实功德，我当舍弃国王的过失而真实接受国王的功德。然而，谁能广泛如实地向我指出国王的真实过失和真实功德呢？'我生起如是思惟。
随后我心想：'世尊是一切智者、一切见者，他知晓国王的真实过失和真实功德。我当前往世尊面前，请教此事。'因此，我今向世尊请教此事。世尊，什么是国王的真实过失和真实功德？
世尊闻此请问，对瓦萨国王乌达雅那如是开示道：'大王，因此你应当了知国王的过失，也应当了知国王的功德。国王应当了知衰败之门，也应当了知方便之门，应当了知欲望之法，也应当了知引发欲望之法。'
其中，什么是国王的过失呢？大王，以下十种是国王的过失。具有这些过失的国王，即使享有大量财富、势力强大且拥有众多眷属，也不堪为人依怙，不配成为庇护者。是哪十种呢？种姓低贱、无有自主权、天性凶暴、易怒多嗔、赏赐吝啬、听信不善之人言论、行事不加思考且不合法度、不重视正法、不辨是非且忘恩负义、沉溺酒色且放逸无度。

།ཇི་ལྟར་ན་རིགས་མི་བཙུན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་རྒྱལ་པོ་རྒྱལ་པོའི་རིགས་ཤིན་ཏུ་དམན་པ་རྐྱེན་དུ་འབབ་པ་མ་ཡིན་པར་སྐྱེས་པའམ། རྒྱལ་པོའི་རིགས་དེ་ཉིད་དུ་བྲན་མོའི་བུའམ། མི་འདྲ་བའི་བུར་ སྐྱེས་པའམ།ཚལ་ཟའམ། བློ་གྲོགས་སམ། བློན་པོའམ། གྲོས་གྲོགས་ཀྱི་བུར་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རིགས་མི་བཙུན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་རང་དབང་མེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་རྒྱལ་པོ་ལ་ལས་ཚལ་ཟ་དང་། བློ་གྲོགས་དང་། བློན་པོ་དང་། གྲོས་གྲོགས་ དག་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཐབས་སྟོན་པས་དེ་རང་གི་བྱ་བ་དག་བྱ་བ་དང་།ཚལ་ཟ་རྣམས་གསོ་བ་དང་། ཅི་འདོད་པ་བཞིན་དུ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་པོ་དག་གིས་རྩེ་བའམ། དགའ་བའམ། དགའ་དགུར་སྤྱོད་པ་ལ་འདོད་དགུར་བྱེད་དུ་མི་སྟེར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རྒྱལ་པོ་རང་ དབང་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ན་རྒྱལ་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་གཏུམ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་རྒྱལ་པོ་ཚལ་ཟ་རྣམས་སམ། གཞན་དག་གིས་གཞི་འགའ་ཁོ་ན་ཞིག་ལ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་དངོས་པོ་ཅི་ཡང་རུང་བ་ཅུང་ཞིག་ཀུན་ཏུ་སྤྱད་པ་ན། མངོན་སུམ་དུ་སྨ་འབེབས་པར་བྱེད། ཚིག་རྩུབ་པོ་ རྗོད་པར་བྱེད།ངན་པར་བྱེད། འཁྲུག་པར་བྱེད། གནོད་པར་བྱེད། ཡུལ་ཡུལ་པོར་གནས་པར་བྱེད་ཅིང་། འཁྲུག་པ་ཀུན་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། གལ་ཏེ་མངོན་སུམ་དུ་མ་ཡིན་ན་ཡང་ལྐོག་ཏུ་གཞན་དག་གི་དྲུང་དུ་བརྗོད་པ་དང་། གལ་ཏེ་མངོན་སུམ་དུ་ཡང་མ་ཡིན། ལྐོག་ཏུ་གཞན་དག་གི་ དྲུང་དུ་ན་ཡང་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི།ནང་དུ་ཡིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་འཁྲུག་པ་མི་མངོན་པར་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་སེམས་དང་། ཁོན་དུ་འཛིན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ལ། འཁྲུག་པའི་བསམ་པ་ཡུན་རིང་པོར་ནི་མི་བསྐྱེད་མི་འཛིན་པ་དང་། གཞན་ཡང་ནང་དུ་ཡིད་ཀྱིས་འཁྲུག་པ་མི་མངོན་པར་བྱེད་ཅིང་། ཀུན་ནས་ མནར་སེམས་ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་ལ།ཁོན་གྱི་བསམ་པ་དང་། འཁྲུག་པའི་བསམ་པ་ཡུན་རིང་པོར་སྐྱེད་ཅིང་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་མངོན་སུམ་དུ་གཏུམ་པ་དང་། ལྐོག་ན་གཏུམ་པ་དང་། མི་མངོན་པར་གཏུམ་པ་དང་། ཡུན་ཐུང་ངུར་གཏུམ་པ་དང་། ཡུན་ རིང་པོར་གཏུམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི།རྒྱལ་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་གཏུམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་དེ་ལ་ཡུན་རིང་པོར་གཏུམ་པ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཆེན་པོ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། གཞན་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ན་འཁྲུག་པའི་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་རྒྱལ་པོ་ཚལ་ཟ་ རྣམས་ཉེས་པ་ཆུང་ངུ་དང་འགལ་བ་ཆུང་ངུ་དག་གིས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ལོངས་སྤྱོད་དག་དང་བྲལ་བར་བྱེད།ཆུང་མ་དག་དང་བྲལ་བར་བྱེད་ཅིང་། ཆད་པ་མཆོག་གིས་ཀྱང་རྗེས་སུ་བསྟན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རྒྱལ་པོ་འཁྲུག་པའི་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་བྱ་དགའ་ཆུང་བ་ ཡིན་ཞེ་ན།འདི་ལ་རྒྱལ་པོ་ཚལ་ཟ་རྣམས་ཀྱིས་བཀུར་སྟི་དང་། བསྙེན་བཀུར་གྱིས་དགའ་བར་བྱས་མགུ་བར་བྱས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། ཚིག་འཇམ་པོ་ཅུང་ཟད་ཅུང་ཟད་ཙམ་ལས་མི་བརྗོད་ཅིང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་བགོ་བཤའ་ཡང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། ཚུལ་དང་མཐུན་པར་མི་བྱེད། འཚོ་བའི་བགོ་བཤའ་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་།ཚུལ་དང་མཐུན་པར་མི་བྱེད་ལ། དེ་ཡང་དབྲི་བསྐྱུང་བྱས་བསྐྱང་བ་བྱས། གྱ་གྱུ་བྱས། ཡི་ཆད་པར་བྱས་ནས་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རྒྱལ་པོ་བྱ་དགའ་ཆུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ངག་ཉན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་རྒྱལ་པོ་གང་ཟག་མཁས་པ་ མ་ཡིན་པར་མཁས་པར་རློམ་པ།བརྐམ་ཆགས་ཅན། ཉེ་མགོན་བྱེད་པ། ཚུལ་མི་ཤེས་པ། འཁུ་བར་བྱེད་པ། ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་མཉན་པ་དང་། བྱ་བར་སེམས་ཤིང་དེས་ན་དེ་བྱ་བ་དག་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར། ལོངས་ སྤྱོད་དག་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར།གྲགས་པ་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར། ཆོས་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རྒྱལ་པོ་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ངག་ཉན་པ་ཡིན་ནོ།

什么是种姓不尊贵呢？在此，国王生于极为低贱的王族，非由因缘而生，或生为王族中婢女之子，或生为非正妻之子，或生为侍从、谋士、大臣、参议之子，如是即为种姓不尊贵。
什么是无自主呢？在此，有些国王被侍从、谋士、大臣、参议等如是如是地献计，以致不能自主行事，不能养护侍从，不能随心所欲地以五欲功德游戏、欢乐、自在享受，如是即为国王无自主。
什么是国王天性暴戾呢？在此，国王对侍从或他人仅仅因某些不悦之事而有所行为时，就当面辱骂、说粗暴语、作恶、发怒、伤害、驱逐出境，引起纷争。即便不当面，也在背后向他人诉说。即便不当面也不在背后向他人诉说，也在内心深处生起不显露的忿怒、怨恨、记恨之心，虽然不会长期保持愤怒的念头，还有的则在内心深处不显露忿怒，但怀有怨恨之心，长期保持记恨和愤怒的念头。如是以这些方式，当面暴戾、背后暴戾、隐藏暴戾、短期暴戾、长期暴戾，这就称为国王天性暴戾。大王应当了知，其中长期暴戾有大过失，其他则不然。
什么是易怒呢？在此，国王因侍从们的小过错和小违犯，就完全剥夺他们的受用，使他们与妻子分离，甚至以极刑惩罚，如是即为国王易怒。
什么是赏赐微薄呢？在此，国王虽然被侍从们以恭敬和供养取悦，但只说些少许温和的话语，而且不完全、不适当地分配受用，不完全、不适当地分配生活资具，而且还要减少、削弱、欺瞒、令人失望，如是即为国王赏赐微薄。
什么是听信非正人之言呢？在此，国王听信并考虑实行那些非智者自诩为智者、贪婪、偏袒、不懂规矩、怀恨、不具正法之人的言论，因此从事业上衰败，从受用上衰败，从名声上衰败，从正法上衰败，如是即为国王听信非正人之言。

།ཇི་ལྟར་ན་མ་བརྟགས་པར་བྱེད་ཅིང་ཆོས་ལུགས་དང་མི་ལྡན་པ་ཡིན་ ཞེ་ན།འདི་ལ་རྒྱལ་པོ་ཚལ་ཟ་མཐུན་པར་མ་བསྐོས། ཡོངས་སུ་མ་བསྐོས། དམིགས་སུ་མ་ཕབ། རྣམ་པར་མ་བརྟགས་། ཀུན་དུ་མ་བརྟགས་པར་དོན་མཆོག་ཏུ་ཡིད་གཅུགས་པར་བྱ་བའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་བསྐོ་བར་མི་འོས་པའི་ཚལ་ཟ་རྣམས་ནི་སྐོ་བར་བྱེད། བསྐོ་བར་འོས་པ་རྣམས་ནི་སྐོ་བར་ མི་བྱེད།ལས་ཀྱི་མཐའ་དེ་དང་དེ་དག་ལས་དབྱུང་བར་འོས་པའི་ཚལ་ཟ་རྣམས་ནི་འབྱིན་པར་མི་བྱེད། དབྱུང་བར་མི་འོས་པ་རྣམས་ནི་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། མཐུན་པར་མ་བསྐོས། ཡོངས་སུ་མ་བསྐོས། དམིགས་སུ་མ་ཕབ། རྣམ་པར་མ་བརྟགས། ཀུན་ཏུ་མ་བརྟགས་པས། ཕན་གདགས་ པར་འོས་པའི་ཚལ་ཟ་རྣམས་ལ་ནི་ཆད་པས་གཅོད་པར་བྱེད།ཆད་པས་གཅད་པར་འོས་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། རྒྱལ་པོ་རྒྱལ་པོའི་ཆོས་ལུགས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་དེས་ཚལ་ཟ་རྣམས་ལ་ལེགས་པར་རྣམ་པར་མ་བཞག་པས། དེས་ན་ཚལ་ཟ་རྣམས་ཀྱང་བློན་པོ་ ཆེན་པོ་དང་།འཁོར་ཕལ་ཆེར་འདུས་ཏེ་འདུག་པའི་ཚེ། གློ་བུར་དུ་གཏམ་ཟེར་ཞིང་གཏམ་གྱི་མཇུག་མི་སྡོད་པ་དང་། རྗེས་མ་ཡིན་པ་དང་། གུས་པ་མ་ཡིན་པ་དག་སྨྲ་ཞིང་བྱ་བར་ཡང་སེམས་ལ། ཇི་སྐད་བསྒོ་བའི་ཚིག་བཞིན་དུ་ཡང་མི་བྱེད་ཅིང་། ཚིག་ལ་ལེགས་ པར་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་རྒྱལ་པོ་མ་བརྟགས་པར་བྱེད་ཅིང་། ཆོས་ལུགས་དང་མི་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་ལ་མི་ལྟ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་རྒྱལ་པོ་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ལ་མ་དད་ཅིང་ཡིད་མི་ཆེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ལ་མ་དད་ཅིང་ཡིད་མི་ཆེས་པས་ལས་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཕྱིས་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པར་འགྱུར་བ་ལ་ཡང་དད་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། མ་དད་པས་ངོ་ཚ་མེད་ཅིང་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་ཅི་འདོད་དགུར་འཇུག་པ་དང་། གཞན་ཡང་དུས་དུས་སུ་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་སྦྱིན་པ་དག་མི་སྦྱིན་པ་དང་། བསོད ནམས་དག་མི་བྱེད་པ་དང་།བསྙེན་གནས་ལ་མི་གནས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླང་བ་ལ་མི་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རྒྱལ་པོ་ཆོས་ལ་མི་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་བྱེ་བྲག་མི་ཤེས་ཤིང་བྱས་པ་མི་གཟོ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་རྒྱལ་པོ་ཚལ་ཟ་རྣམས་དང་། བློ་གྲོགས་རྣམས་དང་། བློན་པོ་རྣམས་དང་། གྲོས་གྲོགས་རྣམས་ལ་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་གུས་པ་ལས་ཀྱང་དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་མི་ཤེས་ལ། ནུས་པ་དང་། ཤེས་པ་ལས་ཀྱང་དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་མི་ཤེས་ཏེ། དེ་དེ་ལྟར་བྱེ་བྲག་མི་ཤེས་པས་ཚལ་ཟ་གུས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ནི་གུས་པ་དང་ལྡན་པར འདུ་ཤེས་པ་དང་།གུས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ནི་གུས་པ་དང་མི་ལྡན་པར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། ནུས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལ་ནི་ནུས་པར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། ནུས་པ་རྣམས་ལ་ནི་ནུས་པ་མ་ཡིན་པར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། ཤེས་རབ་འཆལ་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། ཤེས་རབ་ དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཤེས་རབ་འཆལ་པར་འདུ་ཤེས་པ་དང་།དེ་ལྟར་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པས་ཚལ་ཟ་གུས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། ནུས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་དང་ཤེས་རབ་འཆལ་པ་རྣམས་ལ་ནི་བཀུར་སྟིར་བྱེད། བླ་མར་བྱེད། རི་མོར་བྱེད། མཆོད་པར་བྱེད་ལ། གུས་པ་དང་ ལྡན་པ་རྣམས་དང་།ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཁྱད་དུ་གསོད་པར་བྱེད་པ་དང་། དེའི་ཚལ་ཟ་ཡུན་རིང་པོ་ནས་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་བྱེད་པ། སྲི་ཞུ་ཆེ་བ། རྒན་པོ་རྒས་པ་དགོག་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་མཐུ་མེད་པ་དང་། སྟོབས་མེད་པ་དང་། ཉམས་ རྩལ་མེད་པར་རིག་ནས།བསྙེན་བཀུར་ལས་ཀྱང་ཁྱད་དུ་གསོད་པར་བྱེད། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་བགོ་བཤའ་དང་། འཚོ་བའི་བགོ་བཤའ་ལས་ཀྱང་ཁྱད་དུ་གསོད་པར་བྱེད་ཅིང་། གཞན་དག་གིས་བརྙས་ན་ཡང་ཡལ་བར་འདོར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རྒྱལ་པོ་བྱེ་བྲག་མི་ཤེས་ཤིང་བྱས་པ་མི་གཟོ་བ་ཡིན་ནོ།

如何是不加考察而行事且不具法则呢？在这里，国王未经协商、未经全面委任、未经指定、未经详细考察、未经全面考察，就在那些最重要的职务上任用不应任用的园监，而不任用应当任用的人；对于那些应当罢免职务的园监不予罢免，而罢免那些不应罢免的人；
由于未经协商、未经全面委任、未经指定、未经详细考察、未经全面考察，对应当给予恩惠的园监反而进行惩罚，对应当惩罚的人反而给予恩惠；国王也未能对园监们妥善建立起王法制度。
因此，园监们在大臣和众多随从聚集时，突然发言而言语不成章，说些不合时宜且不恭敬的话，心中也这样想着，也不按照吩咐的话去做，对言语也不能很好地遵守。这样便是国王不加考察而行事且不具法则。
如何是不观察正法呢？在这里，国王对来世不信仰且不相信，由于对来世不信仰且不相信，对于善业与不善业在后世、来生所带来的可意与不可意果报也不生信仰。由于不信仰，无有惭愧，随意放纵身语意的恶行。
此外，也不经常观察后布施，不行善，不持八关斋戒，不受持清净戒律。这样便是国王不观察正法。
如何是不识别差异且不知恩图报呢？在这里，国王对园监们、谋臣们、大臣们、议事大臣们心生颠倒。他既不能从恭敬方面识别他们的差异，也不能从能力和智慧方面识别他们的差异。
由于这样不识别差异，将不恭敬的园监视为恭敬，将恭敬的园监视为不恭敬；将无能力者视为有能力，将有能力者视为无能力；将愚昧者视为有智慧，将有智慧者视为愚昧。
由于这样心生颠倒，对不恭敬、无能力、愚昧的园监们反而恭敬、尊重、礼遇、供养，而轻视有恭敬、有能力、有智慧的人们。
对于那些长期以来恭敬服侍、尽心尽力、年迈衰老的园监们，也因见其无力、无势、无能而轻视其服侍，在财物分配和生活供给上也予以轻视，即便他们受到他人轻蔑也置之不理。这样便是国王不识别差异且不知恩图报。

། ཇི་ལྟར་ན་རབ་ཏུ་མྱོས་ཤིང་གཅིག་ཏུ་བག་མེད་པར་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་རྒྱལ་པོ་གཅིག་ཏུ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་པོ་དག་གིས་འབྱོར་ཅིང་ལྡན་པར་གྱུར་ནས། རྩེ་བར་བྱེད། དགའ་བར་བྱེད། དགའ་མགུར་སྤྱོད་པར་བྱེད་ཅིང་དུས་དུས་སུ་བྱ་བ་དང་། ཚལ་ཟ་དག་གསོ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རྒྱལ་པོ་རབ་ཏུ་མྱོས་ཤིང་གཅིག་ཏུ་བག་མེད་པར་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་སྐྱོན་བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་རྒྱལ་པོ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེ་ཞིང་རྩ་འཇིང་ཆེ་ལ་འཁོར་མང་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྐྱབས་ཀྱི་འོས་མ་ཡིན་ཞིང་། མངོན་དུ་འགྲོ་བར་བྱ་བའི་འོས་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་རྒྱལ་པོའི་སྐྱོན་དེ་དག་ལས་དང་པོ་གཅིག ནི་རིགས་ཀྱི་སྐྱོན་ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་གཞན་པའི་སྐྱོན་དགུ་ནི་རྒྱལ་པོའི་རང་བཞིན་གྱི་སྐྱོན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྒྱལ་པོའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་གང་ཞེ་ན། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཅུ་པོ་འདི་དག་ནི་རྒྱལ་པོའི་ཡོན་ཏན་དག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་དང་ལྡན་ན་རྒྱལ་པོ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་མ་ཡིན་ཞིང་རྩ་འཇིང་ ཆེན་པོ་མ་ཡིན་ལ།འཁོར་མང་བ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྐྱབས་ཀྱི་འོས་ཡིན་ཞིང་མངོན་དུ་བགྲོད་པར་བྱ་བའི་འོས་ཡིན་ནོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། རིགས་བཙུན་པ་ཡིན། རང་དབང་ཡོད་པ་ཡིན། རང་བཞིན་གྱིས་མི་གཏུམ་པ་ཡིན། འཁྲུག་པའི་ཤས་མི་ཆེ་བ་ཡིན། བྱ་དགའ་ཆེ་བ་ཡིན། དམ་པ་ རྣམས་ཀྱི་ངག་ཉན་པ་ཡིན།བརྟགས་ཏེ་བྱེད་ཅིང་ཆོས་ལུགས་དང་ལྡན་པ་ཡིན། ཆོས་ལ་ལྟ་བ་ཡིན། བྱེ་བྲག་ཤེས་ཤིང་བྱས་པ་གཟོ་བ་ཡིན། རབ་ཏུ་མ་མྱོས་ཤིང་གཅིག་ཏུ་བག་མེད་པར་མི་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་རིགས་བཙུན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རྒྱལ་པོའི་རིགས་འདྲ་བའམ། མཐོ་བར་ སྐྱེས་པའམ།འདྲ་བའི་བུར་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རིགས་བཙུན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་རང་དབང་ཡོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རྒྱལ་པོའི་བྱ་བ་དག་བྱ་བ་དང་། ཚལ་ཟ་དག་གསོ་བ་དང་། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་པོ་དག་གིས་རྩེ་བའམ་དགའ་བའམ་དགའ་དགུར་སྤྱོད་པ་ལ་རང་དགར་འཇུག་ ཅིང་དེའི་ཚིག་ཀྱང་ཚལ་ཟ་རྣམས་དང་།བློ་གྲོགས་རྣམས་དང་། བློན་པོ་རྣམས་དང་། གྲོས་གྲོགས་རྣམས་ལ་[(]བརྩན་[,]བརྩམ་[)]པར་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རང་དབང་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་རང་བཞིན་གྱིས་མི་གཏུམ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་རྒྱལ་པོ་ཚལ་ཟ་རྣམས་ཀྱིས་གཞི་འགའ་ཞིག་ལ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་ དངོས་པོ་ཅི་ཡང་རུང་བ་ལྟོག་པོ་ཞིག་ཀུན་ཏུ་སྤྱད་ཀྱང་།དེ་རང་བཞིན་གྱིས་ཚལ་ཟ་རྣམས་ལ་བཟོད་པར་བྱེད་ཅིང་། མངོན་སུམ་དུ་སྨ་འབེབས་པར་མི་བྱེད། ཚིག་རྩུབ་མོ་རྗོད་པར་མི་བྱེད། ངན་པར་མི་བྱེད། འཁྲུག་པར་མི་བྱེད། གནོད་པར་མི་བྱེད་ཡུལ་ཡུལ་པོར་གནས་པར་མི་བྱེད་ཅིང་། འཁྲུག་ པ་ཀུན་དུ་བསྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་དང་།ལྐོག་ན་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། ནང་དུ་ཡིད་ཀྱིས་འཁྲུག་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་མི་མངོན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཁོན་གྱི་བསམ་པ་དང་། འཁྲུག་པའི་བསམ་པ་ཡུན་རིང་པོར་བསྐྱེད་ཅིང་འཛིན་པར་ཡང་མི་བྱེད་ཅིང་། མངོན་སུམ་དུ་གཏུམ་པ་ཡང་མ་ཡིན། ལྐོག་ན་ གཏུམ་པ་ཡང་མ་ཡིན།མི་མངོན་པར་གཏུམ་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཡུན་ཐུང་ངུར་གཏུམ་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཡུན་རིང་པོར་གཏུམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རྒྱལ་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་མི་གཏུམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་འཁྲུག་པའི་ཤས་ཆུང་བ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་རྒྱལ་པོ་ཚལ་ཟ་རྣམས་ཉེས་པ་ ཆེན་པོ་དང་།འགལ་བ་ཆེན་པོ་བྱས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ལོངས་སྤྱོད་དག་དང་འབྲལ་བར་མི་བྱེད་ཆུང་མ་དག་དང་འབྲལ་བར་མི་བྱེད་ཅིང་། ཆད་པ་མཆོག་གིས་ཀྱང་རྗེས་སུ་སྟོན་པར་མི་བྱེད་པར་དེ་དག་ལ་ཉེས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆད་པས་རྗེས་སུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ རྒྱལ་པོ་འཁྲུག་པའི་ཤས་ཆུང་བ་ཡིན་ནོ།

如何是极度陶醉且一味放逸而行呢？在此，国王具足并富有五种欲妙，游戏、欢乐、随意享受，而不精进于适时处理政务和养护眷属，如是即为国王极度陶醉且一味放逸而行。大王，若具足彼等十种过失，则国王虽有大财富、大势力及众多眷属，亦不堪为依怙处，不堪亲近。大王，国王的这些过失中，第一个是种姓的过失，其余九种应知是国王本性的过失。
其中，什么是国王的功德呢？大王，此等十种是国王的功德，若具足彼等，则国王虽无大财富、无大势力、无众多眷属，亦堪为依怙处且堪亲近。何为十种？种姓高贵、有自主权、本性不暴戾、忿怒程度小、赏赐丰厚、听从贤者言教、审慎而具法度、关注正法、明辨是非且知恩图报、不极度陶醉且不一味放逸而行。
如何是种姓高贵呢？生于与王族相等或更高贵的种姓，或生为与之相等者之子，如是即为种姓高贵。如何是有自主权呢？对于处理国事、养护眷属、以五欲功德游戏或欢乐或随意享受等，能自主决定，其言教也能自主施于眷属、亲信、大臣及谋士等，如是即为有自主权。
如何是本性不暴戾呢？在此，即使眷属们因某事做出任何不悦之事，他也能自然宽容眷属们，不当面贬低、不说粗暴语、不作恶事、不发怒、不伤害、不居于偏私之地，且不生起争端，也不在背后如此，内心也不显露忿怒烦恼，也不长期怀有怨恨心和忿怒心，既不当面暴戾，也不背地暴戾，不暗中暴戾，既不短暂暴戾，也不长期暴戾，如是即为国王本性不暴戾。
如何是忿怒程度小呢？在此，即使眷属们犯下大过错、大违逆之事，也不会完全剥夺他们的财产，不会令其与妻子分离，也不以极刑惩处，而是以与过错相应的惩罚来教诫他们，如是即为国王忿怒程度小。

།ཇི་ལྟར་ན་བྱ་དགའ་ཆེ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་རྒྱལ་པོ་བཀུར་སྟི་དང་། བསྙེན་བཀུར་གྱིས་བསྟི་སྟང་ལེགས་པར་བྱེད་བྱེད་པའི་ཚལ་ཟ་རྣམས་ལ་དགའ་བའི་སེམས་དང་མགུ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་ཞིང་། དུས་དུས་སུ་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ ཚིག་འཇམ་པོ་ཀུན་དུ་རྗོད་པར་བྱེད་ཅིང་།ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་བགོ་བཤའ་དང་། འཚོ་བའི་བགོ་བཤའ་དག་ཀྱང་། འབྲི་བསྐྱུང་མ་བྱས། བསྐྱང་བ་མ་བྱས། གྱ་གྱུ་མ་བྱས། ཡི་ཆད་པར་མ་བྱས་པར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། མགུ་བར་བྱ་སླ་ཞིང་། མགུ་བར་བྱ་མི་དཀའ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ ལྟར་ན་རྒྱལ་པོ་བྱ་དགའ་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ན་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ངག་ཉན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་རྒྱལ་པོ་གང་ཟག་མཁས་ལ་མཁས་པར་མི་རློམ་པ། བརྐམ་ཆགས་མེད་པ། ཉེ་མགོན་མི་བྱེད་པ། ཚུལ་ཤེས་པ། འཁུ་བར་མི་བྱེད་པ། ཆོས་དང་ལྡན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་ རྣམས་ཀྱི་ཚིག་མཉན་པ་དང་།བྱ་བར་སེམས་ཤིང་། དེས་ནི་དེ་བྱ་བ་དག་གིས་ཀྱང་འཕེལ་བར་འགྱུར། ལོངས་སྤྱོད་པ་དག་གིས་ཀྱང་འཕེལ་བར་འགྱུར། གྲགས་པས་ཀྱང་འཕེལ་བར་འགྱུར། ཆོས་ཀྱིས་ཀྱང་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རྒྱལ་པོ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ངག་ མཉན་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ན་བརྟགས་ཏེ་བྱེད་ཅིང་ཆོས་ལུགས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་རྒྱལ་པོ་ཚལ་ཟ་རྣམས་མཐུན་པར་བསྐོས། ཡོངས་སུ་བསྐོས། རྣམ་པར་བརྟགས། ཀུན་དུ་བརྟགས་ནས། དོན་མཆོག་ཏུ་ཡིད་བརྟན་པར་བྱ་བའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་བསྐོ་བར་མི་ འོས་པའི་ཚལ་ཟ་རྣམས་ནི་སྐོ་བར་མི་བྱེད།བསྐོ་བར་འོས་པ་རྣམས་ནི་སྐོ་བར་བྱེད། ལས་ཀྱི་མཐའ་དེ་དང་དེ་དག་ལས་དབྱུང་བར་འོས་པའི་ཚལ་ཟ་རྣམས་ནི་འབྱིན་པར་བྱེད། དབྱུང་བར་མི་འོས་པ་རྣམས་ནི་འབྱིན་པར་མི་བྱེད། ཕན་གདགས་པར་འོས་པའི་ཚལ་ཟ་རྣམས་ལ་ནི་ལེགས་པ་ཕན་ འདོགས་པར་བྱེད།ཆད་པས་གཅད་པར་འོས་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཆད་པས་གཅོད་པར་བྱེད་ཅིང་། བྱ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་རྗེས་སུ་བརྟགས་ནས་བྱེད་ཀྱི་གྱ་ཚོམ་དུ་མི་བྱེད་པ་དང་། རྒྱལ་པོ་རྒྱལ་པོའི་ཆོས་ལུགས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཚལ་ཟ་རྣམས་ལ་ལེགས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པས་དེས་ན་དེའི་ ཚལ་ཟ་རྣམས་ཀྱང་བློན་པོ་ཆེན་པོ་རྣམས་དང་།འཁོར་ཕལ་པོ་ཆེ་འདུས་ཏེ་འདུག་པའི་ཚེ་གློ་བུར་དུ་གཏམ་མི་ཟེར་ཞིང་། གཏམ་གྱི་མཇུག་སྡོད་པ་དང་། རྗེས་དང་བཅས་པ་དང་། གུས་པ་དང་བཅས་པ་དག་སྨྲ་ཞིང་བྱ་བར་ཡང་སེམས་ལ། ཇི་ལྟར་བསྒོ་བའི་ཚིག་བཞིན་དུ་ཡང་བྱེད་ཅིང་། ཚིག་ ལ་ལེགས་པར་གནས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་རྒྱལ་པོ་བརྟགས་ཏེ་བྱེད་ཅིང་ཆོས་ལུགས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་ལ་ལྟ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་རྒྱལ་པོ་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ལ་དད་ཅིང་ཡིད་ཆེས་པ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ལ་དད་ཅིང་ཡིད་ཆེས་ པ་སྐྱེས་པས་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཕྱིས་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པར་འགྱུར་བ་ལ་ཡང་དད་པར་བྱེད་པ་དང་།དད་པས་ངོ་ཚ་དང་ལྡན་ཞིང་ལུས་དང་ངག་དང་། ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་ཅི་འདོད་དགུར་མི་འཇུག་པ་དང་། གཞན་ཡང་དུས་དུས་སུ་སོ་སོར་ བརྟགས་ནས་སྦྱིན་པ་དག་ཀྱང་སྦྱིན་པ་དང་།བསོད་ནམས་དག་བྱེད་པ་དང་། བསྙེན་གནས་ལ་གནས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླང་བ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རྒྱལ་པོ་ཆོས་ལ་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ།

如何是大赏赐呢？在此，国王对于恭敬和承事供养的臣仆们，以欢喜心和满意心，时时圆满地说柔和语，对于受用的分配和生活的分配也不减少、不增加、不欺诈、不令失望地圆满给予，易于满足，不难满足，如是国王是大赏赐。
如何是听从贤者之语呢？在此，国王对于有智而不自诩有智、无贪著、不偏袒、知礼、不嗔恨、具有正法的如是等人之言听从并思维实行，由此将增长事业，增长受用，增长名声，增长正法，如是国王是听从贤者之语。
如何是审察而行且具有法度呢？在此，国王对臣仆们和谐任命、完全任命、详细观察、全面观察后，对于不适合任命于该等职位的臣仆不予任命，对于适合任命的则予以任命，对于适合罢免该等职位的臣仆则予以罢免，对于不适合罢免的则不予罢免，对于适合给予利益的臣仆则给予善利，对于应当惩罚的则予以惩罚，对于诸事也是审察后而行，不轻率行事，国王对于王法等也善加安立于臣仆们，因此其臣仆们在大臣和众多随从聚集时也不突然发言，而是说有结论的、有条理的、恭敬的话语，且思维实行，如所教诫而行，善住于言教，如是国王是审察而行且具有法度。
如何是观察正法呢？在此，国王对来世生起信心和确信，由于对来世生起信心和确信，也相信善不善业的果报将在后世来生成为可意不可意，由于信心而具有惭愧，不随意放纵身语意的过失行为，此外也时时观察后行布施，行福德，住于八关斋戒，受持清净戒律，如是国王是观察正法。

།ཇི་ལྟར་ན་བྱེ་བྲག་ཤེས་ཤིང་བྱས་པ་གཟོ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་རྒྱལ་པོ་ཚལ་ཟ་ རྣམས་དང་།བློ་གྲོགས་རྣམས་དང་། བློན་པོ་རྣམས་དང་། གྲོས་གྲོགས་རྣམས་ལ། འདི་ལྟ་སྟེ་གུས་པ་དང་། ནུས་པ་དང་། ཤེས་པ་ལས་ཀྱང་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མ་གྱུར་ཅིང་། དེའི་ཚལ་ཟ་གང་དག་གུས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ལ། གང་ དག་ནུས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་དག་དང་།གང་དག་ཤེས་རབ་འཆལ་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་། ཚལ་ཟ་གང་དག་གུས་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ལ། གང་དག་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་ ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་།ཚལ་ཟ་གང་དག་གུས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་དང་། ནུས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་དང་། ཤེས་རབ་འཆལ་པ་དེ་དག་ལ་ནི་ཁྱད་གསོད་པར་བྱེད། ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་བྱེད་ལ། ཚལ་ཟ་གང་དག་གུས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་ དང་།ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་ལ་ནི། བཀུར་སྟིར་བྱེད། བླ་མར་བྱེད། རི་མོར་བྱེད། མཆོད་པར་བྱེད་ཅིང་། ལེགས་པ་ཁོ་ནར་ཕན་འདོགས་པར་ཡང་བྱེད་པ་དང་། དེའི་ཚལ་ཟ་ཡུན་རིང་པོ་ནས་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་བྱེད་པ། རྒན་པོ་རྒས་པ་དགོག་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྲི་ཞུ་ཆེ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་ དེ་དག་ལ་མཐུ་མེད་པ་དང་།སྟོབས་མེད་པ་དང་། ཉམས་རྩལ་མེད་པར་རིག་ཀྱང་སྔོན་གྱི་བྱས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པས་བསྙེན་བཀུར་ལས་ཀྱང་ཁྱད་དུ་གསོད་པར་མི་བྱེད། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་བགོ་བཤའ་དང་། འཚོ་བའི་བགོ་བཤའ་ལས་ཀྱང་ཁྱད་དུ་གསོད་པར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རྒྱལ་པོ་ བྱེ་བྲག་ཤེས་ཤིང་བྱས་པ་གཟོ་བ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ན་རབ་ཏུ་མ་མྱོས་ཤིང་གཅིག་ཏུ་བག་ཡོད་པར་གནས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་རྒྱལ་པོ་དུས་དུས་སུ་བྱ་བ་དག་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་པ་དང་། ཚལ་ཟ་དག་གསོ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་པ་དང་དུས་དུས་སུ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་པོ་དག་གིས་འབྱོར་ཅིང་ལྡན་པར་གྱུར་ ནས་རྩེ་བར་བྱེད།དགའ་བར་བྱེད། དགའ་མགུར་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རྒྱལ་པོ་རབ་ཏུ་མ་མྱོས་ཤིང་། གཅིག་ཏུ་བག་ཡོད་པར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་རྒྱལ་པོའི་ཡོན་ཏན་བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་རྒྱལ་པོ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེ་བ་མ་ཡིན་ཞིང་། རྩ་འཇིང་ཆེ་བ་མ་ཡིན་ལ། འཁོར་མང་བ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། སྐྱབས་ཀྱི་འོས་ཡིན་ཞིང་། མངོན་དུ་བགྲོད་པར་བྱ་བའི་འོས་ཡིན་ནོ། །རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་རྒྱལ་པོའི་ཡོན་ཏན་བཅུ་པོ་དེ་དག་ལས་དང་པོ་གཅིག་ནི་རིགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་དགུ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ཡོན་ཏན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།། །། བམ་པོ་བཅུ་བདུན་པ། ཉམས་པའི་སྒོ་དག་གང་ཞེ་ན། རྒྱལ་པོ་ཉམས་པའི་སྒོ་ནི་ལྔ་སྟེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། ཚལ་ཟ་མ་བརྟགས་པ་ལེན་པ་རྒྱལ་པོའི་ཉམས་པའི་སྒོ་དང་། ཚལ་ཟ་བརྟགས་པ་ལེན་ཀྱང་མི་སྙན་པ་དང་དུས་མ་ཡིན་པར་སྤྱོད་པ་རྒྱལ་པོའི་ཉམས་པའི་སྒོ་དང་། བྱ་བ་བསམ་པ་ལ བག་མེད་པ་རྒྱལ་པོའི་ཉམས་པའི་སྒོ་དང་།ལོངས་སྤྱོད་བསྲུང་བ་ལ་བག་མེད་པ་རྒྱལ་པོའི་ཉམས་པའི་སྒོ་དང་། ཆོས་སྤྱད་པ་ལ་བག་མེད་པ་རྒྱལ་པོའི་ཉམས་པའི་སྒོའོ།

什么是明辨是非和知恩图报呢？在这方面，对于食邑者们、智慧朋友们、大臣们和谋臣们，也就是说，对于他们的恭敬、能力和智慧，心不颠倒。对于那些不恭敬的食邑者，也如实了知；对于那些无能力和愚昧的人，也如实了知；对于那些恭敬的食邑者，也如实了知；对于那些有能力和有智慧的人，也如实了知。
对于那些不恭敬、无能力和愚昧的食邑者，则轻视他们，舍弃他们。对于那些恭敬、有能力和有智慧的食邑者，则尊重他们，视为上师，恭敬他们，供养他们，只做对他们有益的事。
对于那些长期服侍、年老衰弱、尽心尽力的食邑者，即使知道他们已无力、无势、无能，也因念及往日恩情而不轻视他们的服侍，不在财物分配和生活供给上亏待他们。这就是国王的明辨是非和知恩图报。
什么是不放逸而专注正念呢？在这方面，国王为了处理政务而精进，为了养护食邑者而精进，适时享受五欲功德，游戏娱乐，欢喜快乐。这就是国王的不放逸而专注正念。
大王啊！若具备这十种王者品德，即使国王不是大富大贵，不是高贵出身，不是拥有众多眷属，也堪为人们的庇护所，值得人们亲近。大王啊！这十种王者品德中，第一种是种姓品德，其余九种应当了知是自然品德。
第十七品
什么是衰败之门呢？国王的衰败之门有五种。哪五种呢？不经考察而接纳食邑者是国王的衰败之门；虽经考察接纳食邑者但不当时行使职权是国王的衰败之门；对政务思虑不慎重是国王的衰败之门；对财富保护不慎重是国王的衰败之门；对修行法义不慎重是国王的衰败之门。

།དེ་ལ་ཚལ་ཟ་མ་བརྟགས་པ་ལེན་པ་གང་ཞེ་ན། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་འདི་ལ་རྒྱལ་པོ་ཚལ་ཟ་རྣམས་གུས་པ་དང་། ནུས་པ་ དང་།ཤེས་པ་ལས་ཀྱང་མཐུན་པར་མ་བསྐོས་། ཡོངས་སུ་མ་བསྐོས་། དམིགས་སུ་མ་ཕབ། རྣམ་པར་མ་བརྟགས་། ཀུན་དུ་མ་བརྟགས་པར་ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད། རིམ་གྲོ་བྱེད་ཅིང་དེ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་བགོ་བཤའ་དང་། འཚོ་བའི་བགོ་བཤའ་ཡང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ལ། དེ་དག་མཆོག་ཏུ་ཡིད་བརྟན་པར་བྱ་བའི་གནས་དག་ཏུ་བསྒོ་ཞིང་། ཡིད་རྟོན་པར་ཡང་བྱེད་ལ། དུས་དུས་སུ་ཚིག་གི་ལམ་འཇམ་པོ་དག་ཀུན་དུ་རྗོད་པར་ཡང་བྱེད་པས། དེ་དག་དེའི་རྫས་བཞག་པ་ལ་ཡང་འཁུ་བར་བྱེད། གསོད་པ་རྣམས་དང་། དགྲ་བོ་རྣམས་དང་། ཕྱིར་རྒོལ་བ་རྣམས་དང་། གཡུལ་སྤྲོད་པ་ན་དེ་དག་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་ཕམ་པར་གྱུར། འཇིགས་པར་གྱུར། ཉམས་པར་གྱུར། གཞན་བརྒྱལ་བར་གྱུར། རྒྱབ་སྟོན་པར་གྱུར་ཅིང་འབྱེར་བར་བྱེད་ལ། ཚུལ་ངན་པའི་སྦྱོར་བ་དག་གིས་ཀྱང་བྱ་བ་དག་ཆུད་གསོན་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་དེའི་ཚལ་ཟ་མ བརྟགས་པ་ལེན་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་ཚལ་ཟ་བརྟགས་པ་ལེན་ཀྱང་མི་སྙན་པ་དང་དུས་མ་ཡིན་པའི་སྤྱོད་པ་གང་ཞེ་ན། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་འདི་ལ་རྒྱལ་པོ་ཚལ་ཟ་རྣམས་གུས་པ་དང་ནུས་པ་དང་། ཤེས་པ་ལས་ཀྱང་མཐུན་པར་བསྐོས། ཡོངས་སུ་བསྐོས། དམིགས་སུ་ཕབ། རྣམ་པར་བརྟགས་ ཀུན་ཏུ་བརྟགས་ཏེ།ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་རིམ་གྲོ་མི་བྱེད། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་བགོ་བཤའ་དང་། འཚོ་བའི་བགོ་བཤའ་རྐྱེན་དུ་འབབ་པ་དག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མི་བྱེད་ལ་དེ་དག་མཆོག་ཏུ་ཡིད་བརྟན་པར་བྱ་བའི་གནས་དག་ཏུ་བསྐོ་བ་ཡང་མི་བྱེད་ཅིང་། ཡིད་རྟོན་པར་ཡང་ མི་བྱེད་ལ།དུས་དུས་སུ་ཚིག་གི་ལམ་འཇམ་པོ་དག་ཀུན་དུ་རྗོད་པར་ཡང་མི་བྱེད་པར་དེ་ལ་ལན་འགའ་རྒྱལ་པོའི་གསོད་པ་དང་། དགྲ་བོ་དང་། ཕྱིར་རྒོལ་བ་ཉེ་བར་གནས་པ་ནས་རྒྱས་པར་འཇིགས་པ་དང་། སྲོག་ཟད་པར་བྱེད་པའི་བར་དག་དང་ཕྲད་པར་གྱུར་པ་ན། གདོད་རིམ་གྲོ་བྱེད་ཅིང་ལོངས་ སྤྱོད་ཀྱི་བགོ་བཤའ་དང་།འཚོ་བའི་བགོ་བཤའ་རྐྱེན་དུ་བབ་པ་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ནས། རྒྱས་པར་ཚིག་གི་ལམ་འཇམ་པོ་དག་ཀུན་དུ་བརྗོད་པའི་བར་དུ་བྱེད་པའི་ཚེ། དེ་ན་དེ་དག་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། ཀྱེ་མ་རྒྱལ་པོ་འདི་གང་གི་ཕྱིར་ད་ལྟར་གསོད་པ་དང་། དགྲ་བོ་དང་། ཕྱིར་ རྒོལ་བ་ཉེ་བར་གནས་པ་ནས།རྒྱས་པར་འཇིགས་པ་དང་། སྲོག་ཟད་པར་བྱེད་པའི་བར་དག་དང་ཕྲད་པ་ན། གདོད་བདག་ཅག་ལ་རིམ་གྲོ་བྱེད་པ་ནས། རྒྱས་པར་དུས་དུས་སུ་ཚིག་གི་ལམ་འཇམ་པོ་དག་ཀུན་དུ་བརྗོད་པའི་བར་དུ་བྱེད་པ་ལས་ན། ཅི་ཙམ་དུ་གཡོ་དང་ལྡན་པ་དང་། མཆོག་ཏུ་ གཡོ་དང་ལྡན་པ་ལ་ལྟོས་སྙམ་སྟེ།རྒྱལ་པོ་འདི་དོན་གྱི་ཕྱིར་བདག་ཅག་ལ། སྙན་པ་ཀུན་དུ་བརྗོད་པར་ཟད་ཀྱི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཐག་པ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་རིག་ནས། གུས་པ་ཡོད་པ་ཡང་སྟོན་པར་མི་བྱེད་ལ། ནུས་པ་ཡོད་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཡོད་པ་ཡང་སྟོན་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་ནི། དེའི་ ཚལ་ཟ་བརྟགས་པ་ལེན་ཀྱང་མི་སྙན་པ་དང་།དུས་མ་ཡིན་པར་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱ་བ་བསམ་པ་ལ་བག་མེད་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་རྒྱལ་པོ་དུས་དུས་སུ་དགའ་བ་བྱ་ཞིང་། དགའ་བ་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དག་ལ་བདག་ཉིད་དམ་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་མཁས་པ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་དགའ་བའི་སྦྱོར་བ་ ལེགས་པར་སེམས་པར་མི་བྱེད།འཇལ་བར་མི་བྱེད། ཉེ་བར་རྟོག་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། དབྱེ་བར་བྱ་བ་དབྱེ་བ་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དག་དང་། སྦྱིན་པར་བྱ་བ་སྦྱིན་པ་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དག་དང་། གཡུལ་གྱི་བྱ་བ་གཡུལ་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དག་དང་། མཐུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་ བྱ་བ་མཐུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དག་ལ་ཡང་།དབྱེ་བའི་སྦྱོར་བ་ནས་མཐུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་སྦྱོར་བའི་བར་དག་ལེགས་པར་སེམས་པར་མི་བྱེད། འཇལ་བར་མི་བྱེད་ཉེ་བར་རྟོག་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་ནི། དེའི་བྱ་བ་བསམ་པ་ལ་བག་ མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

什么是不加考察而接受园监呢？大王，对于这些园监，虽未经过恭敬、能力和智慧的考察而任命，未经全面任命，未经指定，未经详细考察，未经全面考察就安置他们，并且供养他们，完全给予他们享用和生活的分配，委派他们担任最值得信任的职位，也信任他们，并且经常对他们说温和的话语。因此，他们对其财物怀有嫌恨，在遇到杀戮者、敌人、反对者和战斗时，他们首先就会失败、恐惧、衰败、昏厥、背叛而逃跑，并且以不良的方式浪费事务，这就是所谓的不加考察而接受园监。
什么是虽经考察接受园监却不悦耳且不合时宜的行为呢？大王，对于这些园监，虽然经过恭敬、能力和智慧的考察而任命，经过全面任命，经过指定，经过详细考察，经过全面考察而安置，但是不供养他们，不完全给予他们应得的享用和生活的分配，也不委派他们担任最值得信任的职位，也不信任他们，也不经常对他们说温和的话语。当遇到王室的杀戮者、敌人、反对者临近乃至详细的恐惧和致命危险时，才开始供养他们，完全给予他们应得的享用和生活的分配，乃至详细地说温和的话语。这时，他们心想：'唉，这个王为什么现在遇到杀戮者、敌人、反对者临近乃至详细的恐惧和致命危险时，才开始供养我们乃至详细地经常说温和的话语呢？看他是多么狡诈和极其狡诈啊！这个王对我们说悦耳的话仅仅是为了目的，而不是发自内心的。'认识到这一点后，他们既不表现出恭敬，也不表现出能力和智慧，这就是所谓的虽经考察接受园监却不悦耳且不合时宜的行为。
什么是对事务思虑的放逸呢？在这里，国王对于应当欢喜和实现欢喜的事务，不与自己或贤明的人一起好好思考、衡量、观察欢喜的方法，对于应当分裂和实现分裂的事务、应当布施和实现布施的事务、战争的事务和实现战争的事务、应当全面掌握有力量的一方和实现全面掌握有力量的一方的事务，也不好好思考、衡量、观察从分裂的方法到全面掌握有力量的一方的方法，这就是所谓的对事务思虑的放逸。

།ལོངས་སྤྱོད་བསྲུང་བ་ལ་བག་མེད་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་རྒྱལ་པོ་ལས་ཀྱི་མཐའ་ཆུང་བ་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་ངན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའི་ཞལ་ཏ་བྱེད་པ་མེད་པ་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་ལ་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པ་དང་། རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་གི་སྒོ་མ་བསྲུངས་ པ་དང་།བཙུན་མོའི་འཁོར་གྱི་སྒོ་མ་བསྲུངས་པ་དང་། མཛོད་དང་བང་བ་མ་བསྲུངས་པ་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ། བྲོ་གར་མཁན་དང་། ཟློས་གར་མཁན་དང་། བཞད་གད་མཁན་དང་། འཇོ་སྒེག་མཁན་ལ་སོགས་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཚོད་མི་རིགས་པར་གཏོང་བ་དང་། ཆོ་ལོ་དང་། རྒྱན་ དོར་གྱི་ཉེས་རྩོམ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཞུགས་པ་དེ་ནི།དེའི་ལོངས་སྤྱོད་བསྲུང་བ་ལ་བག་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་སྤྱད་པ་ལ་བག་མེད་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་རྒྱལ་པོ་དེའི་ཕེབས་པའི་ཡུལ་ན། དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་རང་བཞིན་དགེ་བར་གྲགས་པ། མཛངས་པ། གསལ་བ། རིགས་པ། གྲོལ་བ། མཁས་པ། གནོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ། གནོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་དགའ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་དྲུང་དུ་དུས་དུས་སུ་སོང་སྟེ། དགེ་བ་གང་ཡིན། མི་དགེ་བ་གང་ཡིན། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་གང་ཡིན། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་གང ཡིན།ཅི་ཞིག་བྱས་ན་ལེགས་པ་དང་། སྡིག་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཞེས་ཡོངས་སུ་འདྲི་བར་མི་བྱེད། ཡོངས་སུ་ཞུ་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། དེ་དག་ལས་ཐོས་ན་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། སྦྱིན་པ་དག་མི་སྦྱིན་པ་དང་། བསོད་ནམས་དག་མི་བྱེད་པ་དང་། བསྙེན་གནས་ལ་ མི་གནས་པ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་ལ་མི་འཇུག་པ་དེ་ནི་དེའི་ཆོས་སྤྱོད་པ་ལ་བག་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལྔ་པོ་དེ་དག་ནི་རྒྱལ་པོའི་ཉམས་པའི་སྒོ་དག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་དང་ལྡན་ན་རྒྱལ་པོ་ཚེ་འདི་པའི་དོན་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ལ། ཚེ་ཕྱི་མ་པའི་ དོན་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་ཉམས་པའི་སྒོ་དང་པོ་བཞིས་ནི་ཚེ་འདི་པའི་དོན་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །ཉམས་པའི་སྒོ་ཐ་མ་གཅིག་གིས་ནི་ཚེ་ཕྱི་མ་པའི་དོན་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཐབས་ཀྱི་སྒོ་དག་གང་ཞེ་ན། ལྔ་སྟེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། ཚལ་ཟ་བརྟགས་པ་ལེན་པ་དང་། དེ་དག་ལ་སྙན་པ་དང་། དུས་སུ་སྤྱོད་པ་དང་། བྱ་བ་བསམ་པ་ལ་བག་ཡོད་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་བསྲུང་བ་ལ་བག་ཡོད་པ་དང་། ཆོས་སྤྱད་པ་ལ་བག་ཡོད་པའོ། །དེ་ལ་ཚལ་ཟ་བརྟགས་པ་ལེན་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་རྒྱལ་པོ་ཚལ ཟ་རྣམས་གུས་པ་དང་།ནུས་པ་དང་། ཤེས་པ་ལས་ཀྱང་མཐུན་པར་བསྐོས། ཡོངས་སུ་བསྐོས། དམིགས་སུ་ཕབ། རྣམ་པར་བརྟགས། ཀུན་དུ་བརྟགས་ནས་ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེའི་ཚལ་ཟ་བརྟགས་པ་ལེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དག་ལ་སྙན་པ་དུས་སུ་སྤྱོད་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ ལ་རྒྱལ་པོ་ཚལ་ཟ་བརྟགས་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དེ་དག་ལ་རིམ་གྲོ་བྱེད་ཅིང་།ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་བགོ་བཤའ་དང་། འཚོ་བའི་བགོ་བཤའ་རྐྱེན་དུ་འབབ་པ་དག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་དག་མཆོག་ཏུ་ཡིད་བརྟན་པར་བྱ་བའི་གནས་དག་ཏུ་ཡང་བསྐོ་བར་བྱེད་ལ། ཡིད་རྟོན་པར་ ཡང་བྱེད་པ་དང་།དུས་དུས་སུ་ཚིག་གི་ལམ་འཇམ་པོ་དག་ཀུན་དུ་རྗོད་པར་བྱེད་པས། དེ་དག་ཀྱང་དེའི་གསོད་པ་དང་། དགྲ་བོ་དང་། ཕྱིར་རྒོལ་བ་ཉེ་བར་གནས་ཤིང་། འཇིགས་པ་དང་། སྲོག་ཟད་པར་བྱེད་པ་དག་དང་ཕྲད་པ་ན། གུས་པ་ཡོད་པ་ཡང་སྟོན་པར་བྱེད། ནུས་པ་ཡོད་ པ་དང་ཤེས་རབ་ཡོད་པ་ཡང་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི།དེའི་དེ་དག་ལ་སྙན་པ་དང་དུས་སུ་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱའོ།

什么是对财富保护的放逸？在此，国王对于政务边界微小和政务边界恶劣的从事，以及没有政务边界的管理者，对政务边界未加详细观察，未守护王宫之门，未守护后妃眷属之门，未守护库房和仓库，比如对舞蹈师、戏剧师、滑稽师、歌舞师等不当地挥霍财富，以及深陷赌博和博戏的过失之中，这就称为对财富保护的放逸。
什么是对法行的放逸？在此，当国王所到之处，有沙门和婆罗门以善德闻名，聪慧、明晰、有理、解脱、智者、不应受害、喜好不害之人，不在适当时候前往他们面前询问：'什么是善？什么是不善？什么是有过失？什么是无过失？做什么能获得善果和无罪过？'不去请教，即使从他们那里听闻也不如法实践，不行布施，不作福德，不持八关斋戒，不受持戒律，这就称为对法行的放逸。
这五种是国王衰败之门，具足这些，国王将在现世利益上衰败，也将在来世利益上衰败。其中前四种衰败之门使现世利益衰败，最后一种衰败之门使来世利益衰败。
那么，方便之门是什么？有五种，哪五种？选择侍从、对他们和善、适时行动、对事业思虑谨慎、对财富保护谨慎以及对法行谨慎。
其中，什么是选择侍从？在此，国王从恭敬、有能力、有智慧者中选择侍从，任命、委派、指定、观察、详细观察后安置，这就称为选择侍从。
什么是对他们和善与适时行动？在此，国王对已安置的侍从恭敬，完全给予财物分配和生活资具分配，任命他们于最值得信任的职位，也予以信任，时常以温和语言对待。当他们遇到杀害、敌人、对手靠近，以及恐惧和生命危险时，他们也表现出恭敬、能力和智慧，这就称为对他们和善与适时行动。

།བྱ་བ་བསམ་པ་ལ་བག་ཡོད་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་རྒྱལ་པོ་དུས་དུས་སུ་དགའ་བར་བྱ་བ་དགའ་བ་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དག་ལ་དགའ་བའི་སྦྱོར་བ་ལེགས་པ་ཁོ་ནར་སེམས་པར་བྱེད། འཇལ་ བར་བྱེད།ཉེ་བར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དང་། དགའ་བར་བྱ་བ་དགའ་བ་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དག་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་དབྱེ་བར་བྱ་བ་དབྱེ་བ་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དག་དང་། སྦྱིན་པར་བྱ་བ་སྦྱིན་པ་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དག་དང་གཡུལ་གྱི་བྱ་བ་གཡུལ་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དག་དང་། མཐུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱོགས་ ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་བྱ་བ་མཐུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དག་ལ་ཡང་།དབྱེ་བའི་སྦྱོར་བ་ནས་མཐུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་སྦྱོར་བའི་བར་དག་ལེགས་པ་ཁོ་ནར་སེམས་པར་བྱེད། འཇལ་བར་བྱེད། ཉེ་བར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི། དེའི་བྱ་བ་བསམ་ པ་ལ་བག་ཡོད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ལོངས་སྤྱོད་བསྲུང་བ་ལ་བག་ཡོད་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་རྒྱལ་པོ་ལས་ཀྱི་མཐའ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་བཟང་པོ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའི་ཞལ་ཏ་ལེགས་པར་བྱས་པ་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་ལ་ལེགས་པར་སོ་སོར་བརྟགས་པ་ དང་།རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་གི་སྒོ་ལེགས་པར་བསྲུངས་པ་དང་། བཙུན་མོའི་འཁོར་གྱི་སྒོ་ལེགས་པར་བསྲུངས་པ་དང་། མཛོད་དང་བང་བ་ལེགས་པར་བསྲུངས་པ་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ། བྲོ་གར་མཁན་དང་། ཟློས་གར་མཁན་དང་། བཞད་གད་མཁན་དང་། འཇོ་སྒེག་མཁན་ལ་སོགས་ པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཚོད་རིགས་པར་གཏོང་བ་དང་།ཆོ་ལོ་དང་རྒྱན་དོར་གྱི་ཉེས་རྩོམ་ལ་ཤིན་དུ་མ་ཞུགས་པ་དེ་ནི་དེའི་ལོངས་སྤྱོད་བསྲུང་བ་ལ་བག་ཡོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་སྤྱོད་པ་ལ་བག་ཡོད་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་རྒྱལ་པོ་དེའི་ཕེབས་པའི་ཡུལ་ན། དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་རང་བཞིན་དགེ་ བར་གྲགས་པ།མཛངས་པ། གསལ་པ། རིགས་པ། གྲོལ་བ། མཁས་པ། གནོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ། གནོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས་དགའ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་དྲུང་དུ་དུས་དུས་སུ་སོང་སྟེ། དགེ་བ་གང་ཡིན། མི་དགེ་བ་གང་ཡིན། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་ བཅས་པ་གང་ཡིན།ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་གང་ཡིན། ཅི་ཞིག་བྱས་ན་ལེགས་པ་དང་སྡིག་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཞེས་ཡོངས་སུ་དྲི་བར་བྱེད། ཡོངས་སུ་ཞུ་བར་བྱེད་པ་དང་། དེ་དག་ལས་ཐོས་ན་ཡང་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། སྦྱིན་པ་དག་སྦྱིན་པ་དང་། བསོད་ནམས་དག་བྱེད་པ་ དང་།བསྙེན་གནས་ལ་གནས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླང་བ་ལ་འཇུག་པ་དེ་ནི་དེའི་ཆོས་སྤྱད་པ་ལ་བག་ཡོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལྔ་པོ་དེ་དག་ནི་རྒྱལ་པོའི་ཐབས་ཀྱི་སྒོ་དག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་དང་ལྡན་ན་རྒྱལ་པོ་ཚེ་འདི་པའི་དོན་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ལ། ཚེ་ཕྱི་ མ་པའི་དོན་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་ཐབས་ཀྱི་སྒོ་དང་པོ་བཞིས་ནི་ཚེ་འདི་པའི་དོན་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཐབས་ཀྱི་སྒོ་ཐ་མ་གཅིག་གིས་ནི་ཚེ་ཕྱི་མ་པའི་དོན་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་ ཞེ་ན།རྒྱལ་པོའི་འདོད་པ་དང་། སྡུག་པ་དང་། དགའ་བ་དང་། ཡིད་དུ་འོང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་ལྔ་པོ་འདི་དག་སྟེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། སྐྱེ་དགུ་རྗེས་སུ་དགའ་བ་དང་། དབང་ཕྱུག་གི་བདག་པོ་དང་། དགྲ་འདུལ་བ་དང་། ལུས་ལ་ཕན་པ་དང་། བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བ་སྟེ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ནི་ རྒྱལ་པོའི་འདོད་པ་དང་།སྡུག་པ་དང་། དགའ་བ་དང་ཡིད་དུ་འོང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་དག་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་དག་གང་ཞེ་ན། ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་རྒྱལ་པོའི་འདོད་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡིན་ཏེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། སྐྱེ་དགུ་ཡོངས་སུ་སྐྱོང་བ་དང་། སྒྲུབ་ཕོད་ པ་དང་།ཐབས་ཤེས་པ་དང་། ཡུལ་ལ་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་། ཆོས་སྤྱོད་པའོ།

什么是对事业思虑的谨慎？在此，国王对于应当欢喜的事情，在成办欢喜之事时，要专注思维、衡量、观察善妙的方法。如同对于应当欢喜的事情成办欢喜之事一样，对于应当分别的事情成办分别之事、应当布施的事情成办布施之事、军事之事成办军事之事、应当摄受有力量一方成办摄受有力量一方之事等，从分别的方法乃至摄受有力量一方的方法，都要专注思维、衡量、观察善妙的方法，这就是他对事业思虑的谨慎。
什么是对受用守护的谨慎？在此，国王要从事广大的事业、从事善妙的事业、善加处理事务、善加观察事业、善加守护王宫之门、善加守护后宫之门、善加守护库藏仓储，对于舞蹈师、戏剧师、滑稽师、歌舞师等适量给予受用，不过分沉迷于赌博和装饰品的过失，这就是他对受用守护的谨慎。
什么是对修法的谨慎？在此，国王所到之处，若有沙门、婆罗门以善德闻名，聪慧、明晰、有理、解脱、博学、不应受害、以不受害为乐者，应当时常前往亲近，询问请教：'什么是善？什么是不善？什么有过失？什么无过失？做什么能得到善果无有罪过？'听闻之后如实修行，布施、修福、持斋戒、受持清净戒律，这就是他对修法的谨慎。
这五种是国王的方便之门，具足这些，国王不会从现世利益退失，也不会从后世利益退失。其中前四种方便之门使不从现世利益退失，最后一种方便之门使不从后世利益退失。
什么是国王们所欲求的法？国王所欲求、喜爱、欢喜、悦意的法有这五种，哪五种？众生随喜、为自在主、降伏敌人、对身体有益、往生善趣，这五种是国王所欲求、喜爱、欢喜、悦意的法。
什么是能引发欲求的法？这五种是国王能引发欲求的法，哪五种？护养众生、有能力成办、善知方便、善加受用境界、修行正法。

།ཇི་ལྟར་ན་རྒྱལ་པོ་སྐྱེ་དགུ་ཡོངས་སུ་སྐྱོང་བར་བྱེད་ཅེ་ན། འདི་ལ་རྒྱལ་པོ་དང་པོ་ཁོ་ནར་ཆོག་ཤེས་པ་དང་། ལོག་པའི་ཆགས་པས་མ་དཀྲིས་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་འདུ་བའི་ སྒོ་བཟང་པོ་ཡོད་པས་ཅི་ནས་ཀྱང་ལོངས་སྤྱོད་བསག་ཅིང་སྤེལ་བར་འདོད་ཀྱི་ཡོངས་སུ་མི་ཚོལ་མི་བྱེད་པ་དང་།གཞན་ཡང་རྒྱལ་པོ་བརྐམ་ཆགས་མི་བྱེད་པ་དང་། ཆགས་པ་མེད་པའི་དཀར་པོའི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་དང་། དེ་ཅི་ནུས་ཅི་ལྕོགས་ཀྱིས་རང་གི་མཛོད་དང་བང་བ་ནས་རང་གི་ནོར་ཕྱུང་སྟེ་ ནོར་མེད་པ་དང་།ལོངས་སྤྱོད་དང་བྲལ་ཞིང་གནས་པ་དག་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། གཞན་ཡང་རྒྱལ་པོ་དེས་པ་དང་། བཟོད་པ་དང་ལྡན་ཞིང་གྲོང་གི་མི་རྣམས་ལ་ཚིག་གི་ལམ་འཇམ་པོ་དག་གིས་ཀུན་དུ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་དག་ལ་དུས་དུས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་བགོ་བཤའ་དང་། འཚོ་བའི་བགོ་བཤའ་རྐྱེན་དུ་འབབ་པ་དག་བྱེད་པ་དང་། དེ་དག་མི་ནུས་པའི་ལས་སུ་བསྐོ་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། ལས་ངན་པར་བསྐོ་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། ལས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོར་བསྐོ་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། དེ་དག་གི་ཉེས་པ་དང་། འགལ་བ་བཟོད་པར་འོས་པ་དག་བཟོད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཉེས་པ་དང་འགལ་བ་བདེན་པ་བཟོད་པར་མི་འོས་པ་དེ་དག་ཀྱང་དུས་དུས་སུ་ཉེས་པ་དང་མཐུན་པའི་ཁྲིམས་དང་སྦྱོར་བར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་རྒྱལ་པོ་སྐྱེ་དགུ་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་སྐྱོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སྐྱེ་དགུ་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་སྐྱོང་བ་འདི་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ། ལེགས་པར་སྤྱད་ན། སྐྱེ་དགུ་རྗེས་སུ་དགའ་བར་འགྱུར་རོ། །སྒྲུབ་ཕོད་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་རྒྱལ་པོ་མཁས་པ་དང་། ལེ་ལོ་མེད་པ་དང་། སྒྲུབ་ཕོད་པ་ཡིན་ཞིང་། དེ་མ་ཕེབས་པ་ནི་འབེབས་པར་བྱེད། ཕེབས་པ་ནི་སྲུང་བར་བྱེད་པ་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་སྦྱོར བ་ནས།སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཆོ་ལོ་དང་རྒྱན་དོར་གྱི་ཉེས་རྩོམ་གྱི་བར་ལ་ཤིན་ཏུ་མ་ཞུགས་པ་དང་། སྐྱེ་དགུ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་དང་། ཚུལ་མ་ཡིན་པའི་འཇུག་པ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ལ་བརྩོན་པ་དང་། ཆད་པས་གཅད་པར་འོས་པ་རྣམས་ཀྱང་ལེགས་པར་ཆད་པས་གཅོད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཕན་གདགས་ པར་འོས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་རྒྱལ་པོ་བསྒྲུབ་ཕོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བསྒྲུབ་ཕོད་པ་འདི་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་ལེགས་པར་སྤྱད་ན་དབང་ཕྱུག་གི་བདག་པོར་འགྱུར་རོ། །ཐབས་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་རྒྱལ་པོ་དགའ་བར་བྱ་བ་དགའ་བ་ བསྒྲུབ་པའི་དོན་དག་ལ་ལེགས་པ་ཁོ་ནར་དགའ་བར་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ནས།རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ། མཐུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་བྱ་བ་མཐུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་བསྒྲུབ་པའི་དོན་གྱི་བར་དག་ལ་ཡང་། ལེགས་པ་ཁོ་ནར་ མཐུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བར་བྱེད་དེ།དེ་ལྟར་ན་རྒྱལ་པོ་ཐབས་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ཐབས་ཤེས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ། ལེགས་པར་སྤྱད་ན་དགྲ་ཐུལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡུལ་ལ་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ ལ་རྒྱལ་པོ་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ཀྱི་འདུ་བ་དང་འགོད་པ་གཞལ་ནས།ཧ་ཅང་ཆུང་བ་ཡང་མ་ཡིན། ཧ་ཅང་ཆེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པར་རན་པས་འཚོ་བར་བྱེད་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་དང་། དུས་ཚིགས་ཀྱི་ཚེ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བརྟེན་པར་བྱ་ བའི་ལོངས་སྤྱོད་དང་ལྡན་པ་དང་།འཁོར་དང་བཅས་པ་དང་། གཡོག་འཁོར་དང་བཅས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་དང་ལྡན་པ་དང་། གནས་བཟང་པོའི་ལོངས་སྤྱོད་དང་ལྡན་པ་དང་། བྲོ་གར་དང་གླུ་དང་སིལ་སྙན་དང་རོལ་མོ་དང་བཅས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་དང་ལྡན་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་ ལོངས་སྤྱོད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ནད་ཀྱིས་བཏབ་ཅིང་གནོད་པའི་ཚེ་འཕྲོད་པ་ཟ་ཞིང་མི་འཕྲོད་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་དང་བདེ་བར་གནས་པའི་ཚེ་ཡང་ཞུ་ནས་ཟའི། མ་ཞུ་བར་མི་ཟ་བ་དང་། ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཟ་བ་རྣམས་ཚོགས་ཏེ་འབྲིམ་པ་ན། གཞན་དག་བསྐྲད་ཅིང་བསྩལ་ནས། བདག་གཅིག་པུ་བཟང་པོ་མི་ཟ་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་རྒྱལ་པོ་ཡུལ་ལ་ལེགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ།

如何成为善于治理众生的国王呢？在此，国王首先应当知足，不被邪贪所缠，具有良好的受用来源，虽然希望积累和增长财富，但不会过分追求。
而且国王不贪婪，具有清净无染的白法，尽其所能从自己的库藏中取出财物，布施给贫穷和缺乏受用的人。
而且国王温和，具有忍耐，以柔和的言语对待城中的人们，适时给予他们财物分配和生活所需，不派遣他们从事力所不及的工作，不派遣他们从事恶劣的工作，不派遣他们从事过重的工作。
对于他们应当宽恕的过错和违犯予以宽恕，对于不应宽恕的真实过错和违犯，也要适时依法处置。这样国王就能善于治理众生。
如果能正确接受并善加实践这种善于治理众生的方法，众生就会欢喜。
什么是能办事的国王呢？在此，国王应当聪明、不懈怠、有能力，能降服未降服者，守护已降服者，从事广大的事业。
如前所述，不过分沉迷于赌博和游戏等恶行，致力于观察众生的正当与不当行为，对于应当惩罚的人给予适当惩罚，对于应当帮助的人给予帮助，这样就是能办事的国王。
如果能正确接受并善加实践这种能办事的方法，就能成为具有权势的主人。
什么是善巧方便呢？在此，国王对于应当欢喜的事情，只以善法来引导欢喜。如前所述广说，乃至对于应当争取强大力量的事情，也只以善法来争取强大力量，这样就是具有善巧方便的国王。
如果能正确接受并善加实践这种善巧方便的方法，就能降伏敌人。
什么是善于受用国土呢？在此，国王衡量财富的积累和分配，不会过少也不会过多，而是适量受用。具有广大受用、各种受用、应时受用、具有眷属和侍从的受用、具有良好住处的受用、具有歌舞音乐的受用、无过失的受用。
其中无过失的受用是指：生病受损时食用适宜的食物而舍弃不适宜的；安乐时待食物消化后才食用，不在未消化时食用；与他人共食时不驱赶他人独自享用美食。这样就是善于受用国土的国王。

།དེ་ལྟར་ཡུལ་ལ་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་འདི་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ། ལེགས་པར་སྤྱད་ན་ལུས་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་རོ། །ཆོས་སྤྱོད་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་རྒྱལ་པོ་དད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་དང་། ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། གཏོང་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་ན་དད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་རྒྱལ་པོ་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ལ་མངོན་པར་དད་པ་དང་། ལས་དགེ་བ་དང མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཕྱིས་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པར་གྱུར་པ་ལ་མངོན་པར་དད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་དད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་རྒྱལ་པོ་སྲོག་གཅོད་པ་སྤངས་ཤིང་སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། འདོད་པ་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་པ་དང་། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། ཆང་དང་། འབྲུའི་ཆང་དང་། བཅོས་པའི་ཆང་བག་མེད་པའི་གནས་དང་། གནས་དེ་དག་ལས་མཐའ་དག་གམ། རེ་རེ་སྤངས་ཤིང་ཕྱིར་ལོག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེས་ཚེ་འདི་པའི་དོན་ལས་བརྩམས་པ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མའི་དོན་ལས་བརྩམས་པ་དང་། ཚེ་འདི་པ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མའི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཆོས་མང་པོ་དག་ལེགས་པར་མཉན་པ་དང་། ལེགས་པར་གཟུང་བ་དང་། ཁ་དོན་ བྱ་བ་དང་།ཡིད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་བརྟགས་པ་དང་། མཐོང་བས་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་གཏོང་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྐྱེ་དགུ་སེར་སྣའི་དྲི་མས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་ཤིང་གནས་པ་ན། དེ་སེར་སྣའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ ཁྱིམ་ན་གནས་ཤིང་ལྷུག་པར་གཏོང་བ་དང་།ལག་རྐྱོང་བ་དང་། རྣམ་པར་འགེད་པ་ལ་དགའ་བ་དང་། མཆོད་སྦྱིན་རྒྱུན་དུ་བྱེད་པ་དང་། གཏོང་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྦྱིན་པ་ལ་ཀུན་འགེད་པར་དགའ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་གཏོང་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་དང་ ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། བརྟེན་པར་བྱ་བ་དང་། བརྟེན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ངན་པ་དང་གྱ་ནོམ་པ་དང་། ནག་པོ་དང་། དཀར་པོ་དང་། རྟེན་ ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་།དེའི་སེམས་སྡིག་པ་ཅན་གྱི་བརྣབ་སེམས་སྐྱེས་པས་སེམས་ཡོངས་སུ་གཏུགས་ཤིང་མི་གནས་པ་དང་། གནོད་སེམས་དང་། ཁྲོ་བ་དང་། ཁོན་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། འཆབ་ པ་དང་།ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དང་། ཕྲག་དོག་དང་། སེར་སྣ་དང་། སྒྱུ་དང་། གཡོ་དང་། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པ་དང་། སྡིག་པ་ཅན་གྱི་འདོད་པ་དང་། སྡིག་པ་ཅན་གྱི་ལྟ་བས་སེམས་ཡོངས་སུ་གཏུགས་ཤིང་མི་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཤེས་ རབ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་རྒྱལ་པོ་ཆོས་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཆོས་སྤྱོད་པ་འདི་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ། ལེགས་པར་སྤྱད་ན་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ། །རྒྱལ་པོའི་འདོད་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ལྔ་པོ་དེ་དག་ནི་ཚེ་འདི་དང་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་འདོད་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་དང་པོ་བཞི་ནི་ཚེ་འདི་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཐ་མ་གཅིག་ནི་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ངས་རྒྱལ་པོའི་སྐྱོན་རྣམས་ཀྱང་བསྟན་ཏོ། །རྒྱལ་ པོའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱང་བསྟན་ཏོ།།རྒྱལ་པོའི་ཉམས་པའི་སྒོ་རྣམས་ཀྱང་བསྟན་ཏོ། །རྒྱལ་པོའི་ཐབས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་ཀྱང་བསྟན་ཏོ། །རྒྱལ་པོའི་འདོད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་བསྟན་ཏོ། །རྒྱལ་པོའི་འདོད་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་བསྟན་ཏོ། །རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ ཀྱིས་འདི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་སྟེ།རྒྱལ་པོའི་སྐྱོན་གང་དག་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་སྤངས་ལ། རྒྱལ་པོའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ནི་ཡང་དག་པར་བླང་བར་བྱའོ།

如是对境界善加受用，若能正确领受并善加实行，则能利益身体。何为修法？此中国王具足信心、具足戒律、具足闻法、具足布施、具足智慧。
云何具足信心？此中国王对来世深具信心，对善业与不善业之果报于后世成熟为可意与不可意深具信心，如是则为具足信心。
云何具足戒律？此中国王断除杀生并远离杀生，如是断除并远离不与取、邪淫、妄语、饮酒、谷酒、调制酒等放逸处，或断除并远离其中全部或一部分，如是则为具足戒律。
云何具足闻法？彼于今世之事及来世之事，以及今世与来世之事，善听闻诸多法，善加受持、诵习、意加思惟、以见解深入理解，如是则为具足闻法。
云何具足布施？当众生为悭吝垢所缠绕而住时，彼以离悭吝垢之心，居家而广行布施，伸手布施，乐于分施，常行供养，布施圆满，乐于普施，如是则为具足布施。
云何具足智慧？如实通达了知善法与不善法，有罪与无罪，应依止与不应依止，劣与胜，黑与白，及缘起差别等诸法如实通达了知。
其心不为恶贪所生之心所缠绕而住，不为害心、忿怒、怨恨、覆藏、热恼、嫉妒、悭吝、诈伪、谄曲、无惭、无愧、恶欲、恶见等心所缠绕而住，如是则为具足智慧。
如是则为国王修法。如是正确领受此修法并善加实行，则能往生善趣。国王之五种引导欲望之法，能趋入今世与来世之利益。
其中前四种引导欲望之法，能趋入今世之利益。最后一种引导欲望之法，能趋入来世之利益。
大王，我已宣说国王之过失，亦已宣说国王之功德，亦已宣说国王衰败之门，亦已宣说国王方便之门，亦已宣说国王欲法，亦已宣说国王引导欲望之法。
大王，是故汝当如是学习：应断除国王之过失，应正确领受国王之功德。

།ཉམས་པའི་སྒོ་རྣམས་ནི་སྤངས་ལ། ཐབས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་ནི་ཡང་དག་པར་བླང་བར་བྱའོ། །འདོད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་འདོད་པ་འདྲེན་པར་ བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་བླང་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་བསླབ་པར་བྱ་སྟེ།རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་ཞེས་ཀྱང་གྲག་གོ། །སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་མདོར་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གང་དུ་གསུངས་པ་དེ་ལ་ ཇི་ལྟར་ན་སྐྱེས་པ་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། རྣམ་པ་ལྔས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། གནས་ངན་ལེན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མི་འདོད་བཞིན་དུ་འབྲལ་བའི་ཆོས་ ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་སྐྱེ་བ་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་དང་། གཅིག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བའི་ཡི་དྭགས་རྣམས་དང་དེ་བཞིན་དུ་མངལ་ནས་སྐྱེ་བ་དང་། སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེས་གནས་སུ་སྐྱེ་བའིའོ། ། ཇི་ལྟར་ན་གནས་ངན་ལེན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཁམས་གསུམ་པའི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ལས་སུ་མི་རུང་བ་དང་དབང་བསྒྱུར་བ་མ་ཡིན་ལ། ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས ཅན་རྣམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་ཡང་དེ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་ཉིད་ཡིན་པས།དེའི་ཕྱིར་གནས་ངན་ལེན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྒ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བྱེ་བྲག་ རྣམས་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འདི་ལྟར་སྐྱེས་ཤིང་བྱུང་བ་ནི་ཡུལ་ཀུན་དུ་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་རྣམས་ལ་ཡང་ཀུན་དུ་ཆགས་པར་འགྱུར་ཞིང་། ཀུན་དུ་ཞེ་སྡང་བར་འགྱུར་བ་རྣམས་ལ་ཡང་ཀུན་དུ་ ཞེ་སྡང་བར་འགྱུར།ཀུན་དུ་རྨོངས་པར་འགྱུར་བ་རྣམས་ལ་ཡང་ཀུན་དུ་རྨོངས་པར་འགྱུར་ལ། གཞི་དེ་ལས་ལུས་དང་སེམས་རབ་ཏུ་མ་ཞི་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་ཏེ། བདེ་བ་ལ་རེག་པར་མི་གནས་པས། དེ་ལྟ་བས་ན་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ མི་འདོད་བཞིན་དུ་འབྲེལ་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་སྐྱེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཆི་བ་དང་། སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པ་ནི་གསོན་པའི་མཐའ་འཆི་བ་དང་། ཐ་མར་འཆི་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་དེ་དག་གི་མི་འདོད་པ་ཡིན་ལ། གཞི་དེས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་ཁོ་ན་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་པས། དེ་ལྟ་བས་ན་སྐྱེ་བ་ནི་མི་འདོད་བཞིན་དུ་འབྲལ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ནོ། །རྒ་བ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་གནས་ལྔ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཟུགས་བཟང་བ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་དང་། མཐུ་སྟོབས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་དང་། དབང་པོ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡུལ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཚེ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ན་བ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔས སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་རང་བཞིན་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་མངོན་པར་འཕེལ་ཞིང་དེ་ལ་ཤས་ཆེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡུལ་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཡིད་དུ་འོང་བ་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡུལ་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཡིད་ དུ་མི་འོང་བ་ལ་མི་འདོད་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་སྤྱད་དགོས་པའི་ཕྱིར་དང་།སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་འབྲལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

应当舍弃衰败之门，应当如实接受方便之门。应当学习为了所欲之法而引导欲望的诸法也应当如实接受，大王你应当如是学习，如是所说亦广为人知。
从所谓生之苦直至简而言之五取蕴是苦为止所说的这些，如何是生为苦呢？
答：以五种方式：由具有痛苦之故，由具有过患之故，由是苦处之故，由是烦恼处之故，由是不欲而别离之法性之故。
其中，如何由具有痛苦故为苦呢？即如地狱众生、纯苦饿鬼以及胎生、卵生等生处中出生。
如何由具有过患故为苦呢？答：三界一切行皆具有随顺烦恼分的过患，故不堪任用且无自在，三界中诸众生的诸行成就也与此相随，因此说由具有过患故为苦。
如何由是苦处故为苦呢？答：由成为衰老等诸苦差别的处所之故。
如何由是烦恼处故为苦呢？答：如是生起之后，于应当贪著处即生贪著，于应当嗔恨处即生嗔恨，于应当愚痴处即生愚痴，由此根本身心不得安宁而痛苦，不住于快乐触受，因此由是烦恼处故说为苦。
如何由是不欲而别离之法性故为苦呢？答：如是一切已生众生皆有死亡，已生者的死亡时至即是生命终尽而死，最终必死，这也是他们所不欲求的，以此为基础唯一感受痛苦，因此生由是不欲而别离之法性故为苦。
衰老也应当了知以五种方式为苦性，即由五处衰退之故：由端正衰退之故，由气力衰退之故，由诸根衰退之故，由受用境界衰退之故，由寿命衰退之故。
疾病也应当了知以五种方式为苦性，即：由身体自性改变之故，由痛苦与忧恼增长且以此为主要而住之故，由不欲可意的境界受用之故，由不欲而必须受用不可意的境界之故，由将与命根分离之故。

།འཆི་བ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ལོངས་སྤྱོད་སྡུག་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་འབྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། རྩ་འཇིང་སྡུག་ པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་འབྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་།འཁོར་སྡུག་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་འབྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། ལུས་སྡུག་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་འབྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། འཆི་བའི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་རབ་ཏུ་དྲག་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔས་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དང་ཕྲད་པས་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། ཆད་པས་འཇིགས་པའི་གནས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་མེད་པས་འཇིགས་པའི་གནས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། ཉམ་ང་བཞིན་དུ འཆི་བའི་འཇིགས་པའི་གནས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་།ཆོས་ལས་འགལ་བས་ངན་འགྲོས་འཇིགས་པའི་གནས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་པ་དང་བྲལ་བ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔས་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དང་བྲལ་བས་མྱ་ངན་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་ པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ལ་གནོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། ཡོན་ཏན་རྣམས་ལས་རྗེས་སུ་དྲན་ཞིང་འདོད་པས་ཡིད་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། དེའི་ལོངས་སྤྱོད་མ་ཚང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་པ་དང་བྲལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གང་འདོད་ པ་བཙལ་ཏེ་མི་རྙེད་པ་དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།མདོར་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པ་ལྔས་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱི་སྣོད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ལ་ བརྟེན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྣོད་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྣོད་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྣོད་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེས་བུ་གསུམ་པོ་སྐྱེས་བུ་ཐ་མ་དང་སྐྱེས་བུ་ འབྲིང་དང་།སྐྱེས་བུ་མཆོག་འདི་དག་ནི་སྒྲུབ་པ་ལས་བརྩམས་པ་སྟེ། དེ་ལ་གང་བདག་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། གཞན་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཐ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གང་བདག་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་ཞུགས་ལ། གཞན་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་མ་ ཡིན་པ་དང་།གང་གཞན་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་ཞུགས་ལ། བདག་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེས་བུ་བར་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གང་བདག་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། གཞན་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཡང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེས་བུ་མཆོག་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་གང་ཟག་ བཞི་སྟེ།གང་ཟག་སྡིག་པ་བྱེད་ལ་སྡིག་པ་ལ་མི་སྲེད་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །སྡིག་པ་ལ་སྲེད་ལ་སྡིག་པ་མི་བྱེད་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །སྡིག་པ་བྱེད་ལ་སྡིག་པ་ལ་སྲེད་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །གང་ཟག་སྡིག་པ་མི་བྱེད་ལ་སྡིག་པ་ལ་མི་སྲེད་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་གང་སྡིག་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་ པ་ཕྱི་མ་ལ་མི་འདོད་པར་འགྱུར་བ་ལ་མངོན་པར་དད་ལ།བརྗེད་ངས་པ་དང་། བག་མེད་པ་དང་། སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་དང་བསྟེན་པས་སྡིག་པ་བྱེད་པ་དེ་ནི་སྡིག་པ་བྱེད་ལ་སྡིག་པ་ལ་མི་སྲེད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་སྔོན་སྡིག་པ་ལ་གོམས་པས་སྡིག་པ་ལ་ཀུན་དུ་དགའ་བ་དང་། སྡིག་པ་ལ་ མངོན་པར་དགའ་བ་དང་།སྡིག་པ་ལ་དགའ་བས་ཡིད་བསྡུས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། སྡིག་པའི་འབྲས་བུ་ཕྱི་མ་ལ་མི་འདོད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བས། སོ་སོར་བརྟགས་ཤིང་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་སྡིག་པ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་དེ་ནི། སྡིག་པ་ལ་སྲེད་ལ་སྡིག་པ་མི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཟག་གང་རང་བཞིན་གྱིས་སྡིག་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་ལ། སྡིག་པ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྡིག་པ་བྱེད་ལ། སྡིག་པ་ལ སྲེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

应当了知死亡以五种方式是痛苦的：因为要与美好圆满的受用分离，因为要与美好圆满的亲友分离，因为要与美好圆满的眷属分离，因为要与美好圆满的身体分离，因为在临终时要经历极为剧烈的痛苦和不悦。
应当了知与不悦相遇也以五种方式是痛苦的：因为与之相遇会产生痛苦和不悦，因为是惩罚的恐惧之因，因为是无偈颂的恐惧之因，因为如同可怕的死亡恐惧之因，因为违背正法而成为恶趣的恐惧之因。
应当了知与所爱分离也以五种方式是痛苦的：因为与之分离而生忧愁，如是发出悲叹，如是身体受损，因为忆念其功德而内心因渴望而焦灼，因为缺乏其受用。
如同与所爱分离的痛苦一样，对于所求不得之事也应当如是了知其为痛苦。
总之，应当了知取蕴五蕴以五种方式是痛苦的：因为是现前形成痛苦的所依，因为是依于现前形成的痛苦之所依，因为是苦苦的所依，因为是变苦的所依，因为是行苦的自性。
三种士夫即下等士夫、中等士夫和上等士夫，这是从修行的角度而言。其中，既不为利益自己而趣入，也不为利益他人而趣入者，即是下等士夫。其中，为利益自己而趣入，而不为利益他人者，以及为利益他人而趣入，而不为利益自己者，即是中等士夫。其中，既为利益自己而趣入，也为利益他人而趣入者，即是上等士夫。
复次，有四种补特伽罗：有造作恶业而不贪著恶业者，有贪著恶业而不造作恶业者，有造作恶业且贪著恶业者，有不造作恶业且不贪著恶业者。
其中，对于恶业果报在后世成熟为不悦而深信，但由于忘念、放逸及亲近恶友而造作恶业者，即是造作恶业而不贪著恶业者。若因先前习惯于恶业而对恶业生起欢喜、极为欢喜，以及因喜爱恶业而摄受其心，然而依止善士、听闻正法、如理作意，由于真实见到恶业果报在后世成熟为不悦，经过详细观察之后而远离恶业者，即是贪著恶业而不造作恶业者。若补特伽罗本性喜好恶业，且未远离恶业者，即是造作恶业且贪著恶业者。

།གང་རང་བཞིན་གྱིས་སྡིག་པ་ལ་མངོན་པར་མི་དགའ་ལ། སྡིག་པ་ལས་ཀྱང་ཕྱིར་ལོག་པ་དེ་ནི་སྡིག་པ་མི་བྱེད་ལ། སྡིག་པ་ལ་མི་སྲེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་གང་སྡིག་པ་བྱེད་ལ་སྡིག་པ་ལ་སྲེད་པ་དེ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཐ་མ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གང་ཟག་གང་ སྡིག་པ་བྱེད་ལ།སྡིག་པ་ལ་མི་སྲེད་པ་དང་། སྡིག་པ་ལ་སྲེད་ལ། སྡིག་པ་མི་བྱེད་པ་དེ་ནི་སྐྱེས་བུ་འབྲིང་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གང་ཟག་གང་སྡིག་པ་ལ་མི་སྲེད་ལ་སྡིག་པ་མི་བྱེད་པ་དེ་ནི་སྐྱེས་བུ་མཆོག་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་གང་ཟག་རྒྱལ་པོ་གསུམ་སྟེ། གསུམ་ གང་ཞེ་ན།འདོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ལྷུར་ལེན་པ་དང་། བྱ་བ་ལྷུར་ལེན་པ་དང་། ཆོས་ལྷུར་ལེན་པའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཐ་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་འབྲིང་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་མཆོག་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་གང་ཟག་གསུམ་སྟེ། གསུམ་གང་ཞེ་ན། བྱ་བ་མ་ཡིན་ པ་རང་གི་བྱ་བར་བྱེད་པ་དང་།བྱ་བ་རང་གི་བྱ་བར་བྱེད་པ་དང་། གཞན་གྱི་བྱ་བ་རང་གི་བྱ་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་གང་སྡིག་པའི་སྤྱོད་པས་འཚོ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་རང་གི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱའོ། །གང་སྡིག་པའི་སྤྱོད་པས་འཇིགས་ཤིང་། དགེ་བའི་སྤྱོད་པ་ཡང་དག་ པར་བླངས་ནས་འདུག་པ་དེ་ནི་བྱ་བ་རང་གི་བྱ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གཞན་གྱི་བྱ་བ་རང་གི་བྱ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་དང་པོ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཐ་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་འབྲིང་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་མཆོག་ཡིན་པར་བལྟ་བར་ བྱའོ།།གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་རྒྱལ་པོའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྐྱེས་བུའི་རྩལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བསོད་ནམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །རྒྱལ་པོ་ཕྱུག་པོའི་ཁྱིམ་དུ་སྐྱེས་ཤིང་ཚེ་རིང་བ་དང་། ནད་ཉུང་བ་དང་། དབང་ཆེ་བར་ གྲགས་པ་དང་།ཡིད་གཞུངས་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྒྱལ་པོ་ཐབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་སྒྲུབ་ཕོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་རྟག་པར་རྒྱུན་དུ་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། དེའི་སྐྱེས་བུའི་ རྩལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།རྒྱལ་པོ་ཆོས་དང་ལྡན་ཞིང་ཆོས་ལ་དགའ་ཆོས་ལ་གནས་ལ། བཙུན་མོའི་འཁོར་དང་། གཞོན་ནུ་རྣམས་དང་། གྲོས་གྲོགས་རྣམས་དང་། ཁྲོམ་གྱི་རུ་སྣ་དང་། གྲོང་རྡལ་གྱི་མི་རྣམས་དང་། ཡུལ་གྱི་མི་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱིན་པ་དག་སྦྱིན་ པ་དང་།བསོད་ནམས་དག་བྱེད་པ་དང་། བསྙེན་གནས་ལ་གནས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ནས་འདུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་བསོད་ནམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པར་ བྱེད་དོ།།སྐྱེས་བུའི་རྩལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ནི་ཚེ་འདི་པ་ཉིད་ཀྱི་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པར་བྱེད་དོ། །བསོད་ནམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ནི་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་ལས་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་རོ། །གང་ལ་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ཡང་མེད་པ་དེ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཐ་མ་ཡིན་ནོ།།གང་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའམ། སྐྱེས་བུའི་རྩལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའམ། གཉི་ག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་ཡོད་པ་དེ་ནི་སྐྱེས་བུ་འབྲིང་ཡིན་ནོ། །གང་ལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ཡོད་པ་ དེ་ནི་སྐྱེས་བུ་མཆོག་ཡིན་ནོ།།རྒྱལ་པོའི་ཚལ་ཟ་ནི་གསུམ་སྟེ་གུས་པ་དང་ལྡན་ལ་ནུས་པ་དང་མི་ལྡན་ཤེས་རབ་དང་མི་ལྡན་པ་དང་། གུས་པ་དང་ཡང་ལྡན་ནུས་པ་དང་ཡང་ལྡན་ལ་ཤེས་རབ་དང་མི་ལྡན་པ་དང་གུས་པ་དང་ཡང་ལྡན་ནུས་པ་དང་ཡང་ལྡན་ཤེས་རབ་དང་ཡང་ལྡན་པའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་ སྐྱེས་བུ་ཐ་མ་ཡིན་ནོ།།གཉིས་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་འབྲིང་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་མཆོག་ཡིན་ནོ།

凡是本性上不喜欢罪业，且远离罪业的人，就是不造罪业、不贪著罪业之人。其中，凡是造罪业且贪著罪业的人，应当视为下等人。凡是造罪业而不贪著罪业，或是贪著罪业而不造罪业的人，应当视为中等人。凡是不贪著罪业且不造罪业的人，应当视为上等人。
另外，有三种王者：哪三种呢？专注于享受欲乐的、专注于事业的、专注于佛法的。其中第一种是下等人，第二种是中等人，第三种是上等人。
另外，有三种人：哪三种呢？将非正当之事视为己任的、将正当之事视为己任的、将他人之事视为己任的。其中，凡是以罪业行为谋生的人，就是将非正当之事视为己任的人。凡是畏惧罪业行为，而如实受持善业行为的人，就是将正当之事视为己任的人。菩萨则应视为将他人之事视为己任的人。其中第一种人是下等人，第二种是中等人，第三种应当视为上等人。
这三者是王者的圆满，即异熟圆满、士用圆满和福德圆满。国王生于富贵之家，长寿、少病、威望显赫、性情正直、具有与生俱来的智慧，这就是其异熟圆满。国王具有方便善巧所摄持的、圆满的成办能力，并且恒常相续，这就是其士用圆满。
国王具有正法、喜爱正法、安住于正法，与后宫眷属、王子、谋臣、城市居民、乡村百姓、国土人民一起布施、修福、持斋戒、如实受持戒律，这就是其福德圆满。其中，以异熟圆满享受往昔善业果报；以士用圆满享受现世所欲之果；以福德圆满则于来世享受善业异熟圆满果报。
凡是三种圆满皆不具足的，是下等人。凡是具足异熟圆满或士用圆满，或二者皆圆满的，是中等人。凡是三种圆满皆具足的，是上等人。
王者的侍从有三种：具恭敬而不具能力且不具智慧的、具恭敬也具能力而不具智慧的、具恭敬也具能力且具智慧的。其中第一种是下等人，第二种是中等人，第三种是上等人。

།གུས་པ་དང་ཡང་མི་ལྡན། ནུས་པ་དང་ཡང་མི་ལྡན། ཤེས་རབ་དང་ཡང་མི་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐ་མ་བས་ཀྱང་ཆེས་ཐ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཚིག་གི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། མི་སྙན་ པ་ལ་སྙན་པར་གྲགས་པ་དང་།སྙན་པ་ལ་མི་སྙན་པར་གྲགས་པ་དང་། མི་སྙན་པ་ལ་མི་སྙན་པར་གྲགས་པ་དང་། སྙན་པ་ལ་སྙན་པར་གྲགས་པའོ། །ཚིག་དང་ཡི་གེ་འཇམ་ཞིང་སྙན་ལ་མི་འཕྲོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །ཚིག་དང་ཡི་གེ་རྩུབ་ལ་འཕྲོད་པ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ།།ཚིག་དང་ཡི་གེ་ཡང་རྩུབ་ལ་མི་འཕྲོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཚིག་དང་ཡི་གེ་ཡང་འཇམ་ཞིང་སྙན་ལ་འཕྲོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བཞི་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མི་སྙན་པ་ལ་མི་སྙན་པར་གྲགས་པའི་ཚིག་སྨྲ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། མི་སྙན་ལ་སྙན་པར་གྲགས་པའི་ ཚིག་སྨྲ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཐ་མ་ཡིན་ནོ།།སྙན་ལ་མི་སྙན་པར་གྲགས་པའི་ཚིག་སྨྲ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེས་བུ་འབྲིང་ཡིན་ནོ། །སྙན་ལ་སྙན་པར་གྲགས་པའི་ཚིག་སྨྲ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེས་བུ་མཆོག་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ གང་ཆོས་མ་ཡིན་པས་བབ་ཅོལ་དུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་དག་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་ནས།བདག་ཉིད་ཀྱང་ལེགས་པར་བདེ་བར་ཚིམ་པར་མི་བྱེད་ལ་བུ་ཡང་མ་ཡིན་ཆུང་མ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནས། རྒྱས་པ་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེའི་བར་དག་ལ་ཡང་ཡོན་འབུལ་བར་མི་བྱེད་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ གང་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པས་བབ་ཆོལ་དང་།བབ་ཆོལ་མ་ཡིན་པར་ལོངས་སྤྱོད་དག་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་ནས། བདག་ཉིད་ཀྱང་ལེགས་པར་བདེ་བས་ཚིམ་པར་བྱེད་། བུ་དང་ཆུང་མ་ནས་རྒྱས་པར་མཛའ་བཤེས་དང་། གྲོས་གྲོགས་དང་། ཉེ་དུ་དང་། རྒན་རབས་ཀྱི་བར་དག་ཀྱང་ ལེགས་པར་བདེ་བས་ཚིམ་པར་བྱེད་ལ།དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་དག་ལ་ནི་ཡོན་འབུལ་བར་མི་བྱེད་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་གང་ཡིན་གཅིག་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་བབ་ཅོལ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནར་ལོངས་སྤྱོད་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་ནས། བདག་ཉིད་ཀྱང་ལེགས་པར་བདེ་བས་ཚིམ་པར་བྱེད་ ལ།རྒྱས་པར་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེའི་བར་དག་ལ་ཡང་ཡོན་འབུལ་བར་བྱེད་པ་ཡང་ཡོད་དེ་། དེ་ལ་འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་པོ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཐ་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་འབྲིང་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་མཆོག་ཡིན་ནོ། །གང་ཟག་གང་ཆགས་པ་དང་། ཞེན་པ་དང་། འཆུམས་པ་ནས། ལྷག་པར་ཆགས་པར་གྱུར་པའི་བར་གྱིས་ཟས་ཟ་བར་བྱེད་ཅིང་ཉེས་དམིགས་སུ་མི་ལྟ་ལ། ངེས་པར་འབྱུང་བ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །གང་ཟག་གང་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། ཞེན་པ་མེད་པ་དང་། འཆུམས་པ་མེད་པ་དང་། མདུད་པ་བོར་བ་མེད་པ་དང་། བརྒྱལ བ་མེད་པ་དང་།ལྷག་པར་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། ལྷག་པར་ཆགས་པར་གྱུར་པ་མེད་པས་སོ་སོར་བརྟགས་ཤིང་ཟས་ཟ་བར་བྱེད་ལ། ཉེས་དམིགས་སུ་ཡང་ལྟ། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་། དེའི་ཟས་སྤངས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །གང་ཟག་ གང་ཆགས་པ་མེད་པ་ནས་ལྷག་པར་ཆགས་པར་གྱུར་བ་མེད་པའི་བར་གྱིས།སོ་སོར་བརྟགས་ཤིང་ཟས་ཟ་བར་བྱེད་ལ། ཉེས་དམིགས་སུ་ཡང་ལྟ། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་དེའི་ཟས་དེ་སྤངས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་དང་པོ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཐ་མ་ ཡིན་ནོ།།གཉིས་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་འབྲིང་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་མཆོག་ཡིན་ནོ།། །།བམ་པོ་བཅོ་བརྒྱད་པ། སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལས་བརྩམས་ནས་གང་ཟག་གསུམ་སྟེ། གང་ཟག་གང་དྲི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྦྱིན་ལ། རོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མི་སྦྱིན། རེག་པ་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་མི་སྦྱིན་པ་ཡང་ཡོད་དོ།།གང་དྲི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་རོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྦྱིན་ལ་རེག་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མི་སྦྱིན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །གང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྦྱིན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཐ་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་འབྲིང་ཡིན་ ནོ།།གསུམ་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་མཆོག་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།

不具恭敬，不具能力，不具智慧的人，应当了知他比最下等还要更加下等。
言语有四种形态：不悦耳而被称为悦耳的，悦耳而被称为不悦耳的，不悦耳而被称为不悦耳的，悦耳而被称为悦耳的。
言语和文字柔和悦耳但不适宜的，那是第一种。
言语和文字粗糙但适宜的，那是第二种。
言语和文字既粗糙又不适宜的，那是第三种。
言语和文字既柔和悦耳又适宜的，那是第四种。
其中，说不悦耳而被称为不悦耳的话语，以及说不悦耳而被称为悦耳的话语的，是下等人。
说悦耳而被称为不悦耳话语的，是中等人。
说悦耳而被称为悦耳话语的，是上等人。
享受欲望有三种：有人享受欲望时，以非法胡乱享受，既不能使自己善妙安乐满足，也不能使儿子、妻子乃至沙门、婆罗门等得到供养。
有人享受欲望时，以法和非法、胡乱与不胡乱方式享受，能使自己善妙安乐满足，也能使儿子、妻子乃至亲友、同伴、亲属、长辈等善妙安乐满足，但不能对沙门、婆罗门等作供养。
有人享受欲望时，唯一以如法且不胡乱的方式享受，能使自己善妙安乐满足，乃至能对沙门、婆罗门等作供养。
其中第一种享受欲望的是下等人，第二种是中等人，第三种是上等人。
有些人以贪著、执著、迷恋乃至深深贪著的方式食用食物，不观察过患，也不了知出离。
有些人以无贪著、无执著、无迷恋、无系缚、无昏迷、无贪恋、无深深贪著的方式如理观察而食用食物，也观察过患，也了知出离，但尚未断除和遍知这些食物。
有些人以无贪著乃至无深深贪著的方式如理观察而食用食物，也观察过患，也了知出离，并且已经断除和遍知这些食物。
其中第一种人是下等人，第二种是中等人，第三种是上等人。
第十八品
关于布施物品，有三种人：有人布施香的圆满，但不布施味的圆满，不布施触的圆满。
有人布施香的圆满和味的圆满，但不布施触的圆满。
有人布施香、味、触的圆满。
其中第一种是下等人，第二种是中等人，第三种应当视为上等人。

།སྦྱིན་པའི་ཞིང་ལས་བརྩམས་ནས་གང་ཟག་གསུམ་སྟེ། གང་ཟག་གང་སྡུག་པའམ། ཕན་འདོགས་པ་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །གང་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །གང་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡོད་དོ།།དེ་ལ་དང་པོ་ནི་ཐ་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་འབྲིང་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི་མཆོག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་གང་སྡུག་པ་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཐ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཕན་འདོགས་པ་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ དེ་ནི་འབྲིང་ཡིན་ནོ།།གང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །སྦྱིན་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ལས་བརྩམས་ནས་གང་ཟག་གསུམ་སྟེ། སྦྱིན་པའི་སྔ་རོལ་ནས་ཡིད་དགའ་ལ། སྦྱིན་པའི་ཚེ་སེམས་མི་དགའ་ཞིང་། བྱིན་ནས་འགྱོད་པར་གྱུར་པ་དང་། སྦྱིན་པའི་སྔ་རོལ་ནས་ཡིད་དགའ་ཞིང་། སྦྱིན་པའི་ཚེ་ཡང་སེམས་དགའ་ལ། བྱིན་ནས་འགྱོད་པར་གྱུར་པ་དང་། སྦྱིན་པའི་སྔ་རོལ་ནས་ཀྱང་ཡིད་དགའ་ཞིང་། སྦྱིན་པའི་ཚེ་ཡང་སེམས་དགའ་ལ། བྱིན་ནས་ཀྱང་འགྱོད་པར་མི་འགྱུར་བའོ། ། དེ་ལ་དང་པོ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཐ་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་འབྲིང་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལས་གང་ཟག་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། གང་ཕྱོགས་གཅིག་སྤངས་ལ། དུས་ཐམས་ཅད་དུ སྤངས་པ་ཡང་མ་ཡིན།བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྤངས་ལ། གཞན་དག་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་ཡང་མ་ཡིན། བསྔགས་པ་ཡང་མི་བརྗོད། ཆོས་མཐུན་པ་པ་མཐོང་ན་ཡིད་བདེ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་དེ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཐ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཐམས་ཅད་སྤངས་ཤིང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སྤངས་པ་ཡང་ཡིན་ ལ།དེ་ཡང་བདག་ཉིད་ཡིན་གྱི། གཞན་དག་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་མི་འཇུག་ལ། བསྔགས་པ་རྗོད་པར་ཡང་མི་བྱེད། ཆོས་མཐུན་པ་པ་མཐོང་ན་ཡང་ཡིད་མི་ད་གའ་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ནི་སྐྱེས་བུ་འབྲིང་ཡིན་ནོ། །གང་ཐམས་ཅད་ལ་སྣང་བ་དེ་ནི་སྐྱེས་བུ་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ ཡང་དག་པར་ལེན་པའི་གཞི་ལས་ཀྱང་གང་ཟག་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་དང་། ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་ལེན་ཅིང་ཉམས་པར་བྱེད། སྐྱོན་ཅན་དུ་ བྱེད་པ་དང་།གསུམ་པ་ནི་དེ་ཉིད་ལ་ཉམས་པར་མི་བྱེད། སྐྱོན་ཅན་དུ་མི་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཐ་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་འབྲིང་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་ལེན་པའི་བསམ་པ་ལས་ཀྱང་གང་ཟག་གསུམ་རྣམ་པར་ གཞག་སྟེ།འཚོ་བའི་བསམ་པས་ཡང་དག་པར་ལེན་པར་བྱེད་པ་དང་། མཐོ་རིས་ཀྱི་བསམ་པས་ཡང་དག་པར་ལེན་པར་བྱེད་པ་དང་། གསུམ་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བསམ་པས་ཡང་དག་པར་ལེན་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཐ་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་འབྲིང་ཡིན་ནོ། ། གསུམ་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་མཆོག་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་ནས་འདུག་པའི་གང་ཟག་གསུམ་སྟེ། བསྙེན་གནས་པའི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་ནས་འདུག་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་ནས་འདུག་པ་ཡང་ཡོད་དོ། ། དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་ནས་འདུག་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་ལ་དང་པོ་ནི་ཐ་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་འབྲིང་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཉིད་ལས་ཀྱང་གང་ཟག་གཞན་གསུམ་སྟེ། གང་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་ཡན་ལག་དང་ལྡན་ལ དེ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་བསླབ་པའི་གཞི་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཡན་ལག་དང་ཡང་མི་ལྡན།གཞན་གྱི་སེམས་རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་ཡན་ལག་དང་ཡང་མི་ལྡན། བསླབ་པའི་གཞི་ཇི་ལྟར་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་བཞིན་རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་ཡན་ལག་དང་མི་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །གང་ཡན་ ལག་དང་པོ་གསུམ་དང་ལྡན་ལ།ཐ་མ་དང་མི་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །གང་ཡན་ལག་བཞི་པོ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་ཡང་དང་པོ་ནི་ཐ་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་འབྲིང་ཡིན་ནོ།

从布施田开始有三种补特伽罗：有对可爱的或有恩的人行布施者，有对受苦者行布施者，有对具德且特别殊胜者行布施者。其中第一是下等，第二是中等，第三应知是最胜。另外，对可爱者行布施是下等，对有恩者行布施是中等，对受苦者和具德者行布施是最胜。
从布施的增上意乐开始有三种补特伽罗：布施前欢喜而布施时不喜且施后后悔者，布施前欢喜且布施时也喜而施后后悔者，布施前欢喜且布施时也喜并且施后也不后悔者。其中第一是下等士夫，第二是中等士夫，第三是最胜士夫。
从持戒所生的福德事业正行中安立三种补特伽罗：有人仅断一分且非永时断除，自己断除却不令他人受持，不说赞叹，见同法者也不生欢喜，此是下等士夫。有人断除一切且永时断除，但仅自己断除而不令他人受持，不说赞叹，见同法者也不生不欢喜，此是中等士夫。有人于一切显现，此是最胜士夫。
从正受持戒的根本中也应知安立三种补特伽罗：于说为过失的律法中受持戒律，于善说的律法中受持戒律却令其退失、染污，第三是于此不令退失且不染污。其中第一是下等士夫，第二是中等士夫，第三是最胜士夫。
从正受持戒的意乐中也安立三种补特伽罗：以活命意乐而正受持，以生天意乐而正受持，第三是以涅槃意乐而正受持。其中第一是下等士夫，第二是中等士夫，第三是最胜士夫。
复次，正受别解脱戒而住的补特伽罗有三种：有受持近住戒而住者，有受持近事戒而住者，有受持比丘戒而住者。其中第一是下等，第二是中等，第三是最胜。
从正受比丘戒本身也有其他三种补特伽罗：有具足近圆支分而不具足与此相应的正受学处支分，不具足随护他心支分，不具足如所受持学处随护支分者；有具足前三支分而不具足最后支分者；有具足一切四支分者。其中第一是下等，第二是中等。

།གསུམ་པ་ནི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་གང་ཟག་གསུམ་སྟེ། སོ་སོ་ཐར་པའི་ སྡོམ་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དོ།།སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །སོ་སོར་ཐར་པ་དང་བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་དག་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་ཐ་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་འབྲིང་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི་ མཆོག་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་གང་ཟག་གསུམ་སྟེ། སྡོམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པས་བསྡུས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །ཉན་ཐོས་དང་ལྡན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་ཡང་དང་པོ་ནི་ཐ་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་འབྲིང་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །བསྒོམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འདི་ལྟ་སྟེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི སྦྱོར་བ་ལས་གང་ཟག་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།གང་ཟག་གང་ནན་གྱིས་འཇུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །གང་བར་ཆད་པ་དང་བཅས་པར་འཇུག་པའམ་གང་བར་མི་ཆད་པར་འཇུག་པ་ཡང་རུང་སྟེ། རྩོལ་བ་དང་བཅས་པས་འཇུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པ་ཡང་ཡོད་དོ། ། རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་ཡང་དང་པོ་ནི་ཐ་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་འབྲིང་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་བསྒོམ་པ་ཐོབ་པ་ལས་གང་ཟག་གསུམ་སྟེ། གང་ཟག་གང་ནང་གི་སེམས་ཀྱི་ཞི་གནས་ཐོབ་ལ། ཆོས་ལ་རྣམ པར་ལྟ་བའི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་མ་ཐོབ་པ་ཡང་ཡོད་དོ།།གང་ཆོས་ལ་རྣམ་པར་ལྟ་བའི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཐོབ་ལ་ནང་གི་སེམས་ཀྱི་ཞི་གནས་མ་ཐོབ་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །གང་གཉི་ག་ཐོབ་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་ཡང་དང་པོ་ནི་ཐ་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་འབྲིང་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི་ མཆོག་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་གང་ཟག་གསུམ་སྟེ་རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །རྟོག་པ་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཙམ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །རྟོག་པ་ཡང་མེད་དཔྱོད་པ་ཡང་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་ཡང་དང་ པོ་ནི་ཐ་མ་ཡིན་ནོ།།གཉིས་པ་ནི་འབྲིང་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །བསྒོམ་པ་ཁོ་ནའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གནས་པ་ལས་གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པ་གསུམ་སྟེ། གང་ཟག་གང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་བསམ་གཏན་གྱིས་གནས་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །དག་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ བསམ་གཏན་གྱིས་གནས་པ་ཡང་ཡོད་དོ།།ཟག་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་གྱིས་གནས་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་ཡང་དང་པོ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཐ་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་འབྲིང་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་མཆོག་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་གྱི་རིས་བཅུ་ནི་དུད་འགྲོ་དང་། བུད་མེད་དང་། འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་། བྱ་བ་དོན་དུ་གཉེར་བ་རྣམས་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། ཐོས་པས་འཚོ་བ་རྣམས་དང་། རྟོགས་པར་བྱེད་པ་རྣམས་དང་། རྟོག་གེ་བ་རྣམས་དང་། དཀའ་ཐུབ་དྲག་པོ་བ་རྣམས་དང་། ལུས་གཏོང་བར་བྱེད་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་གི་འདོད་པ་དང་སྡུག པ་དང་ཡིད་དུ་འོང་བའི་ཆོས་ནི་ཚེ་དང་ཁ་དོག་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་།མཛའ་བཤེས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཐོས་པ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། ཤེས་རབ་དང་། ཆོས་དང་། མཐོ་རིས་ཏེ་བཅུ་པོ་དེ་དག་གོ་།དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་སྐྱོན་ནི་དྲུག་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། ང་ རྒྱལ་གྱི་སྐྱོན་དང་།འདུན་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དང་། མ་དད་པའི་སྐྱོན་དང་། ལུས་དང་སེམས་ལ་གནོད་པའི་སྐྱོན་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བའི་སྐྱོན་དང་། རྣམ་པར་འཕྲུལ་པའི་སྐྱོན་ནོ། །དེ་དག་གིས་ནི་གུས་པར་བྱས་ཤིང་ཆོས་ཉན་པར་མི་བྱེད། བླ་མར་བྱས་ཤིང་ཆོས་ཉན་པར་མི་བྱེད་དེ། རྒྱས་པར་ མདོ་ལས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་ལ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་སྐྱོན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྨྲ་བའི་ཚེ་ན་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། སྨྲས་ནས་རྣམ་པར་གཡེང་བའོ། །རྣམ་པར་འཕྲུལ་བའི་སྐྱོན་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གང་ཡིན་པའོ།

第三是最胜。复次有三种补特伽罗：有具足别解脱戒者，有具足别解脱戒及静虑戒者，有具足别解脱戒、静虑戒及无漏戒者。其中第一是下等，第二是中等，第三是最胜。
复次有三种补特伽罗：有具足受持非戒非不戒所摄之戒律者，有具足受持声闻戒律者，有具足受持菩萨戒律者。其中第一是下等，第二是中等，第三是最胜。
就修行而言，如是有三种补特伽罗：有获得勉强作意者，有获得有间断或无间断之有功用作意者，有获得任运作意者。其中第一是下等，第二是中等，第三是最胜。
复次就修行所得而言有三种补特伽罗：有获得内心止而未得观察法之增上慧者，有获得观察法之增上慧而未得内心止者，有二者皆得者。其中第一是下等，第二是中等，第三是最胜。
复次有三种补特伽罗：有获得有寻有伺三摩地者，有获得无寻唯伺三摩地者，有获得无寻无伺三摩地者。其中第一是下等，第二是中等，第三是最胜。
唯就修行而言，有三种补特伽罗之安住：有以烦恼禅定安住者，有以清净世间禅定安住者，有以无漏禅定安住者。其中第一是下等士夫，第二是中等士夫，第三是最胜士夫。
十种有情类是：旁生、女人、享受欲者、追求事业者、出家者、以闻而活命者、证悟者、论师、苦行者、舍身者。彼等所欲、所爱、所喜之法即是：寿命、色相、受用、亲友、戒律、闻法、梵行、智慧、正法、善趣等十种。
听闻正法之近烦恼过患有六种：我慢过患、无欲过患、不信过患、身心损害过患、散乱过患、颠倒过患。由此等而不恭敬听法，不尊重听法，如经中广说。
其中近烦恼散乱过患有二种：说时散乱及说已散乱。颠倒过患即是错谬。

།ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ནས་སློང་ བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།མཚུངས་པར་ལྡན་པས་ཀུན་ནས་སློང་བ་དང་། སྐྱེད་པས་ཀུན་ནས་སློང་བ་དང་། བདག་པོས་ཀུན་ནས་སློང་བ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དྲངས་ནས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །མི་འདོད་པ་ནི་དྲུག་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། དགྲ་དང་། ནད་དང་། ཡུལ་ མི་དགའ་བ་དང་།སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། སྨན་ཚ་བ་དང་། གོམས་པར་མ་བྱས་པའི་དགེ་བའོ། །དེ་དག་ལས་བཞི་ནི་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ནི་བསྟེན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། སོ་སོར་མྱོང་བར་བྱ་བའི་ལོངས་སྤྱོད་ དང་།ཡོངས་སུ་སྲེལ་ན་དགའ་བའི་ལོངས་སྤྱོད་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ལོངས་སྤྱོད་དང་། གཞན་ལས་ཐོབ་པའི་ལོངས་སྤྱོད་དང་། ལེགས་པར་མ་ཟིན་པའི་ལོངས་སྤྱོད་དོ། །འདོད་པའི་སྐྱོན་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དོ། ། རོ་མྱོང་བ་ཆུང་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མང་བ་དང་། ཉེས་དམིགས་ མང་བ་དང་།གཞན་གྱི་གནོད་པ་བྱས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱིས་ལོངས་སྤྱོད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། ངན་སོང་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ཀུན་དུ་འཁྲུག་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ ཡིན་པ་དང་།ལོངས་སྤྱོད་ཡོངས་སུ་ཟད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། གནས་སུ་གཞག་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། དགེ་བའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའོ། །འདོད་པའི་གཞི་ལས་འགྱུར་བ་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། གཞན་གྱི་གནོད་པས་འགྱུར་བ་དང་། ཁམས་མ་སྙོམས་པར་འགྱུར་བ་ དང་།སེམས་ཅན་སྡུག་པ་འགྱུར་བ་དང་། ལུས་འགྱུར་བ་དང་། སེམས་འགྱུར་བ་དང་། མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགྱུར་བའོ། །འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་མཐུན་པ་རྣམ་པ་ལྔས་ནགས་ཚལ་གྱི་མིང་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མང་བ་ཉིད་དུ་ཆོས་མཐུན་པ་དང་། སྣ་ཚོགས་ཉིད་དུ་ཆོས་མཐུན་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཉེ་བར་འཚོ་བ་ཉིད་དུ་ཆོས་མཐུན་པ་དང་། གནས་ཉིད་དུ་ཆོས་མཐུན་པ་དང་། འཕེལ་འགྲིབ་ཅན་ཉིད་དུ་ཆོས་མཐུན་པས་སོ། ། རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་གསུམ་གྱི་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་རྫོགས་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་ལ་ལར་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི གཞུང་ནི་མི་སྣང་ངོ་།། །།མཉམ་པར་གཞག་པའི་སའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་ནི། གང་ཟག་གང་དག་གི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་དུ་མས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་ནི་ལེགས་པ་ཁོ་ནར་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་རེག་པར་འགྱུར་བའི་སྐལ པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དུ་མ་དག་གང་ཞེ་ན། གཡོ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྒྱུ་དང་ལྡན་པ་དང་། གྱ་གྱུ་དང་ལྡན་པ་དང་། གཅོམ་སྒྱུ་དང་ལྡན་པ་དང་། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པ་དང་། མ་དད་པ་དང་། ལེ་ལོ་ཅན་དང་། བརྗེད་ངས་པ་དང་། མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་དང་། ཤེས་རབ་འཆལ་པ་དང་། ལྷོད་པ་དང་། མང་པོ་པ་དང་། བླང་བར་བྱ་ལ་ཐོག་མར་འགྲོ་བ་དང་། རབ་ཏུ་དབེན་པ་ལ་བརྩོན་པ་བཏང་བ་དང་། བསླབ་པ་དག་ལ་ཤས་ཆེར་གུས་པ་མེད་པ་དང་། དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་ལ་མི་ལྟ་བ་དང་། འཚོ་བའི་བསམ་པས་རབ་ཏུ་བྱུང་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི བསམ་པས་མ་ཡིན་པ་དག་གོ།།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་གཡོ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། བདག་ཉིད་སྐྱོན་དང་ལྡན་ཡང་སྟོན་པའི་སྤྱན་སྔའམ། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་དྲུང་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྗོད་པར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྒྱུ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ ཅི་ནས་ཀྱང་བདག་ཉིད་ཡོན་ཏན་དང་མི་ལྡན་ཡང་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པར་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་རྣམས་ཡིད་ཆེས་པ་དང་།ངེས་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ཉེ་བར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

业的烦恼生起有三种：相应生起、引生生起和增上生起，因为能引发其他烦恼而生起的缘故。
不喜欢的有这六种：敌人、疾病、不喜欢的境界、生等痛苦、苦味药物和未熟练的善法。其中四种应当断除，两种应当依止。
欲望受用有五种：各别领受的受用、喜欢混合的受用、分别的受用、从他处获得的受用和未善把握的受用。
欲望的过患有八种：味道微小、痛苦众多、过患众多、由他人加害而生的痛苦之因、烦恼受用之因、恶趣痛苦之因、分别和扰动痛苦之因、受用耗尽之因、所依耗尽之因以及障碍善法之因。
欲望基础的变化有六种：他人加害的变化、不调和的变化、可爱众生的变化、身体的变化、心的变化和无常性的变化。
对于诸欲应当以五种相似性了知为林的名称：以众多性相似、以种种性相似、以众生依止性相似、以处所性相似和以增减性相似。
有寻有伺等三地的抉择已圆满，其中某些抉择的经文也不显现。
依等持地所作的抉择：某些补特伽罗的相续被诸多随烦恼所染污，他们必定无缘触证殊胜的一心性。
诸多随烦恼是什么呢？即：有谄、有诳、有曲、有诈、无惭、无愧、不信、懈怠、失念、不等持、恶慧、放逸、多事、先行于取、放弃远离精进、对学处大多不恭敬、不观察沙门行、以活命心出家而非以涅槃心出家等。
其中，如何是有谄？虽自身有过失，在导师面前或在有智同梵行者前也不如实陈述。
如何是有诳？为了使有智同梵行者相信和决定了知自己虽无功德而有功德，而显示自己虚假的功德。

།ཇི་ལྟར་ན་གྱ་གྱུ་དང་ལྡན་པ་ ཡིན་ཞེ་ན།ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པའམ། སྤྱོད་པ་ལས་སྤྱོད་པ་ཉམས་པ་ལ་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་དང་། དོགས་པས་གླེངས་པ་ན། གཏམ་རླུང་སྐུར་བར་བྱེད་ཅིང་གཏམ་གཞན་དུ་སྒྱུར་བར་བྱེད་པ་སྟེ། རྒྱས་པར་འདི་ལྟ་སྟེ། མདོ་ལས་སྒྱུ་དང་གཡོ་ ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།ཇི་ལྟར་ན་གཅོམ་སྒྱུ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འཇིགས་པའམ། ངོ་བྱ་བའམ། ཟང་ཟིང་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་གཞན་དག་གི་ཉེས་པ་ཆེན་པོ་རྗོད་པར་མི་བྱེད་གླེང་བར་མི་བྱེད་ཅིང་། བསམ་པ་ཐག་པ་ནས་ནི་མ་ཡིན་པ་དང་། ཚངས་ པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་རྣམས་ལ་བཅོས་མའི་རྗེས་དང་གུས་པ་དང་།ལུས་དང་ངག་གི་ལས་འཇམ་པོས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། བདག་ཉིད་དམ་གཞན་དག་ལ་བརྟེན་ཏེ། ངོ་ཚ་མེད་པས་བསམས་བཞིན་དུ་ཉེས་པ་ བྱེད་པ་དང་།ཉེས་པ་བྱུང་ན་ཡང་ཆོས་བཞིན་དུ་ཕྱིར་མི་བྱེད་པ་དང་། འཐབ་ཀྲོལ་བྱེད་པ་དང་། མཚང་འདྲུ་བར་བྱེད་པ་དང་། རྩོད་པར་བྱེད་པ་དང་། འགྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་མ་དད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་དག་ལ་དད་པའི་སེམས་མེད་ པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་འགོག་པ་དང་། ལམ་དག་ལ་ཡང་ཡིད་མི་ཆེས་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ལེ་ལོ་ཅན་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་བའི་ཕྱོགས་སྤངས་ཏེ། གཉིད་ཀྱི་བདེ་བ་དང་། གློས་འབེབས་པའི་བདེ་བ་དང་། ཉལ་བའི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་ལེན་ པས་ཉིན་མཚན་ཤས་ཆེར་ཡོལ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ན་བརྗེད་ངས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། བྱས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པ་དང་། སྨྲས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པ་ཡང་རྗེས་སུ་མི་དྲན་ལ། རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱེད་ཀྱང་མི་ནུས་པ་དང་། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་མ་བསྡོམས་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དུ་མི་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཐ་ན་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཙམ་ཡང་མ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་འཆལ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རང་གི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ཅིང་གནས་པ་དང་། མི་མཐུན་པར་འཛིན་པ དང་།སྨྲ་བ་འདོར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ལྷོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། མི་མཁས་པ་དང་། མི་གྲིམས་པ་དང་། སྒྲུབ་མི་མོད་པ་དང་། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་རྣམས་ལ་ལུས་ཀྱི་ཞལ་ཏ་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་མང་པོ་ཡོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་གནས་ པ་དང་།རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་དང་འདྲེས་པར་གནས་པ་དང་། འདོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་ནས། ཁྱིམ་གྱི་འབྱོར་བ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བར་དག་ལ་ལན་མང་དུ་རྗེས་སུ་རྟོག་ཅིང་རྗེས་སུ་དཔྱད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་ན་བླང་བར་བྱ་བ་ལ་ཐོག་མར་འགྲོ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་འདུན་གྱིའམ་གང་ཟག་གི་རྙེད་པ་བླང་བ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་དང་། དགེ་འདུན་ནམ་གང་ཟག་མགྲོན་དུ་འབོད་པ་ནི་བླང་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེར་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱི་ཐོག་མར་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་རབ ཏུ་དབེན་པ་ལ་བརྩོན་པ་བཏང་བ་ཡིན་ཞེ་ན།བས་མཐའི་གནས་མལ་དབེན་པ། སྐྱེ་བོ་སྡིག་པ་ཅན་མེད་པ། མི་རྣམས་ཀྱིས་གསང་སྟེ་བསྟེན་པ་ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐག་རིང་དུ་སྤོང་བར་བྱེད་ཅིང་དེ་ལ་འདུན་པ་ཙམ་ཡང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་ན་བསླབ་པ་དག་ལ་གུས་པ་ཤས་ཆེན་པོ་མེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཕོངས་པར་གྱུར་པའི་ཚེ་བསླབ་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་གཏོང་བར་བྱེད་ལ། ལུས་དང་སྲོག་ཡོངས་སུ་གཏོང་བར་ནི་མི་བྱེད་ཅིང་། ལུས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་སྲོག་ཆེད་ཆེ་བ་དོན་དུ་གཉེར་ལ། བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་རྗེས་སུ བསྲུང་བ་ནི་དོན་དུ་གཉེར་བར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

什么是具有狡诈？对于从增上戒律中破戒或从行为中破坏行为，以见闻和怀疑而提及时，诽谤言论并转变言论，详细而言，如经中对于诡诈和欺骗所说的那样。
什么是具有谄曲？由于恐惧、奉承或些微财物而不说不提他人的大过失，内心并非如此，对于梵行同修的智者们虚假恭敬，以柔和的身语业普遍行事。
什么是无惭无愧？依于自己或他人，无惭地故意造罪，有过失时也不如法忏悔，争吵、揭发过失、争论、斗争。
什么是不信？对佛法僧无信心，对苦、集、灭、道也不生信解。
什么是懈怠？舍弃善法，享受睡眠之乐、倚靠之乐、卧眠之乐，昼夜大多虚度。
什么是忘念？对已做和已说很久的事不能忆念，即使想要忆念也做不到，诸根门不防护，不安住正知。
什么是不正定？连最基本的等持地的作意都未获得。
什么是恶慧？执著自见而安住，持不相应见，难舍己见。
什么是松弛？不善巧、不严谨、不迅速，对梵行同修的智者们不作身体承事。
什么是多事？如所住处与出家众混杂而住，多次寻思、观察欲寻思等恶不善寻思乃至具有家庭受用的寻思。
什么是最先取受？最先去取受僧团或个人的利养，如衣服等，或僧团、个人的斋请称为应受，比丘最先前往。
什么是放弃追求远离？远离边地住处、无恶人、人们隐密受用、适合内心寂止的地方，远远舍弃这些，连一点意乐也不生起。
什么是对学处无有大恭敬？贫困时舍弃诸学处，但不舍弃身命，追求身体安乐和生命，而不追求守护学处。

།ཇི་ལྟར་ན་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་ལ་མི་ལྟ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། བསླབ་པ་རྣམས་ཕུལ་ནས་ཉམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུག་པར་འདོད་ཅིང་། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་དང་། སྡིག་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། ནང་རུལ་པ་ནས་རྒྱས་པར་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ པར་ཚངས་པར་སྤྱོད་པར་ཁས་འཆེ་བའི་བར་ཡིན་ཏེ།དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་རྣམས་སམ། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་དོན་དུ་གཉེར་བར་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་འཚོ་བའི་བསམ་པས་རབ་ཏུ་བྱུང་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་བསམ་པས་མ་ཡིན་ཞེ་ན། རྒྱལ་ པོས་གཙེས་པས་རབ་ཏུ་བྱུང་བའམ།ཆོམ་རྐུན་པས་གཙེས་པའམ། བུ་ལོན་གྱིས་ཉམ་ཐག་པའམ། འཇིགས་པས་ཉམ་ཐག་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ཉམས་པ་ན་འཚོ་བ་མེད་པས་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་པས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡིན་གྱི། བདག་ཉིད་དུལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། བདག་ཉིད་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། བདག་ཉིད་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་པོ་བཞི་ནི་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་འགྲོགས་པ་རྒུད་པ་ལས་བརྩམས་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ངོ་ཚ མེད་པ་དང་།ཁྲེལ་མེད་པ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒུད་པ་ལས་བརྩམས་ནས་བལྟ་བར་བྱའོ། །མ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་རབ་འཆལ་པའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་གྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་རྒུད་པ་ལས་བརྩམས་ནས་བལྟ་བར་བྱ་ སྟེ།དེ་ལ་མ་དད་པ་དང་ལེ་ལོ་དང་ལྡན་པ་ནི་གཉི་ག་རྒུད་པ་ལས་བརྩམས་པ་ཡིན་ནོ། །བརྗེད་ངས་པ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་རྒུད་པ་འབའ་ཞིག་ལས་བརྩམས་པ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་རབ་འཆལ་པ་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་རྒུད་པ་འབའ་ཞིག་ལས་བརྩམས་པ་ ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་མ་དད་པ་དང་ལེ་ལོ་དང་ལྡན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ལྷོད་པ་དང་མང་པོ་པ་དང་། བླང་བར་བྱ་བ་ལ་ཐོག་མར་འགྲོ་བ་དང་། རབ་ཏུ་དབེན་པ་ལ་བརྩོན་པ་བཏང་བ་རྣམས་བལྟ་བར་བྱའོ། །བརྗེད་ངས་པ་དང་། སེམས་རྣམ་པར་གཡེངས་པ་དང་། ཤེས་རབ་ འཆལ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བསླབ་པ་དག་ལ་ཤས་ཆེར་གུས་པ་མེད་པ་དང་།དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་ལ་མི་ལྟ་བ་དང་འཚོ་བའི་བསམ་པས་རབ་ཏུ་བྱུང་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་བསམ་པས་མ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། ། གང་ཟག་གསུམ་གྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་གནས་ གསུམ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།གང་ཟག་གསུམ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་འདི་པ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་། འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཁྱིམ་ན་གནས་པ་དང་། འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་རབ་ཏུ་བྱུང་བའོ། །དེ་དག་གི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གནས་གསུམ་ལས་བྱུང་བ་གང་ཞེ་ན། གང་ཟག་དང་ པོའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་བག་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་འདོད་པའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ལས་བརྩམས་ནས། བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་རྗོད་པར་བྱེད་དེ། མིའི་ཆོས་བླ་མ་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་དང་། གཞན་ལས་ བརྩམས་ནས་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་རྣམས་ལ་ལུས་དང་ངག་གིས་རྣམ་པར་གནོན་པར་བྱེད།རྣམ་པར་འཚེ་བར་བྱེད། ཐོ་འཚམས་པར་བྱེད། བསྟིང་བར་བྱེད་པའོ། །གང་ཟག་གཉིས་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་འདོད་པ་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ ལྟ་སྟེ།འདོད་པ་ལས་ལྷག་པར་ཞེན་པའི་རྒྱུས་འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ནི་ལུས་ཀྱིས་ཀྱང་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་ལ། ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་ཀྱང་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའོ། །གང་ཟག་གསུམ་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། རབ་ཏུ་དབེན་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། འདུ་འཛི་དང་ལྡན་པ་དང་། བསླབ་དང་ལྡན་པའོ།

如何是不观察沙门法？即是舍弃学处后欲住于毁坏，破戒、具有恶法、内心腐败乃至自称修梵行而实非梵行者，如何能观察沙门果或八支圣道？
如何是以活命心出家而非以涅槃心？即是被国王所逼而出家，或被盗贼所逼，或因债务所困，或因恐惧所困，当财物衰败时因无生计而恐惧害怕而出家，并非为调伏自己，非为寂静自己，非为使自己完全涅槃。
其中前四种随烦恼是从与梵行同伴共住衰败而建立。无惭无愧是从增上戒衰败而观察。从不信等乃至恶慧为止的随烦恼，是从增上心和增上慧衰败而观察。其中具有不信和懈怠是从二者衰败而建立。忘念和散乱唯从增上心衰败而建立。恶慧唯从增上慧衰败而建立。
其中依不信和懈怠的力量，应观察松弛、群居、首先趋向所应取、放弃精进远离。依忘念、心散乱和恶慧的力量，应观察对学处极不恭敬、不观察沙门法、以活命心出家而非以涅槃心。
应知三种补特伽罗的随烦恼是从三处生起。何为三种补特伽罗？即是此法中出家者、在家受用欲者、此外的外道出家者。
彼等的随烦恼从三处生起是什么？第一补特伽罗的随烦恼是从放逸生起，这又有两种：为了获得衣服等利养恭敬而依自身宣说非真实，即宣说上人法；依他而以身语压制、损恼、轻蔑、贬低与己同修梵行的智者。
第二补特伽罗的随烦恼是从过分贪著欲望而生起，即是：因过分贪著欲望之故，受用欲者以身造作恶行，以语和意也造作恶行。
第三补特伽罗的随烦恼应观察是从邪行生起，这略说有三种：与远离相应、与聚集相应、与学相应。

།དེ་ལ་རབ་ཏུ་དབེན་པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་ནི་བས་མཐའི་གནས་མལ་དབེན་པར་སོང་བ་ན། སྒྲིབ་པ་ལྔ་པོ་དག་གིས་སེམས་བསྒྲིབས་པ་དང་། ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་སོ་སོར་མྱོང་བས་སྡུག་བསྔལ་བར་གནས་པ་དང་། དད་པ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་ལྔ་དང་བྲལ་བས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གནས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བར་གནས་པ་དང་། དེ་བསལ་བའི་གཉེན་པོ་མེད པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རབ་ཏུ་དབེན་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་འདུ་འཛི་དང་ལྡན་པ་གང་ཞེ་ན། ཕན་ཚུན་ལྟ་བ་ལ་འདོད་པ་མི་མཐུན་པ་རྩོད་པས་རང་གི་ཕྱོགས་དང་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་རྣམ་པར་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁྲོ་བ་དང་། ཁོན་དུ་འཛིན་པ་ ནས།རྒྱས་པར་སྒྱུ་དང་གཡོའི་བར་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་འདུ་འཛི་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བསླབ་པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཞེ་ན། བདག་དང་གཞན་ལས་བརྟེན་ཏེ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པས་ངོ་ཚ་མེད་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ འདྲལ་བར་བྱེད་པའི་བར་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་དམན་པ་བས་བདག་མཐོའོ་སྙམ་པ་དང་། འདྲ་བ་བས་བདག་ཆེའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཁེངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ།།དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཐོས་པ་ཉུང་བ་དང་ཡོངས་སུ་མི་སྤྱོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། དེའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ན། ཆོས་མ་ཡིན་པ་སྤྱོད་ པ་དང་།ཡ་ང་བར་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མི་དགེ་བའི་དོན་གྱིས་ནི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ལ། འབྲས་བུ་མི་འདོད་པའི་དོན་གྱིས་ནི། ཡ་ང་བར་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་བསྒོམ་པ་ནི་བྱ་བ་ལྔ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། ཟད་པར་ས་ལ་སོགས་པ་ ནས་ཟད་པར་དཀར་པོའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་དག་གིས་ནི་སྤྲུལ་པ་དང་དངོས་པོ་བསྒྱུར་བ་འཕགས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་།ཟད་པར་ནམ་མཁའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་ནི་འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་འཕགས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །ཟད་པར་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་།སྨོན་ནས་ཤེས་པ་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ་། །ཟད་པར་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་གྲུབ་ན། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་ མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་གྲུབ་པའི་རྒྱུས་གནས་པ་མཆོག་གིས་བསྡུས་པ་འདུ་ཤེས་དང་། ཚོར་བ་འགོག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ནི་ཁྱབ་པའི་ རྣམ་པ་མཐའ་ཡས་པ་དང་།ཚད་མེད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་གོང་དུ་ཟད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་དོ། །ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་། ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི། རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་ རྣམས་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཏེ།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཅི་ཙམ་ལས་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རོ་མྱོང་ བར་བྱེད་དེ།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པ་ལས་ལངས་པ་ནི་གཙང་བ་དང་། འདོད་པ་དང་། སྡུག་པ་དང་། དགའ་བ་དང་ཡིད་དུ་འོང་བ་ལས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་དྲན་པས་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་དོ། །མ་ཐོབ་པའམ། ཐོབ་པ་མ་འོངས་པ་ལ་ནི་རོ་མྱོང་བ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དོན་དུ་གཉེར་ བ་ནི་མངོན་པར་དགའ་བས་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་དོ།

什么是具足远离呢？在此，外道前往边际处所寂静处时，以五盖覆蔽其心，以身心之苦各别感受而住于痛苦中，远离信等五根故舍弃烦恼对治。如是住于烦恼中，住于痛苦中，无有断除彼等之对治，此即是其近烦恼具足远离。
什么是近烦恼具足喧闹呢？由于互相见解不一致而争论，住于自方与他方的愤怒、怨恨乃至广说诳与谄，此即是其近烦恼具足喧闹。
什么是近烦恼具足学处呢？依止自他而行一切过失，无惭破戒乃至毁坏戒律，此即是近烦恼具足增上戒学。
以世间等至而轻视他人，认为'我胜于劣者'，'我大于等者'的心高慢，此即是其近烦恼具足增上心学。
于诸善法闻少及不修习，此即是其近烦恼具足增上慧学。
总摄彼等一切，即是非法行与邪行，以不善义故是非法行，以不欲果义故是邪行。
瑜伽师修习十遍处，即作五事。何为五事？以地遍等乃至白遍为最后者，成就圣神通变化与转变事物。以空无边处遍，成就圣神通来去。以识无边处遍，成就无烦恼、愿智、无碍解等功德。
若成就识无边处遍，则能成就无所有处解脱及非想非非想处解脱。由彼成就因缘，以最胜住所摄，能入住想受灭尽解脱。
从识无边处，能成就无量无边遍满相，故此上无遍处安立。
胜处与遍处是诸解脱清净道。
诸解脱以从所知障解脱而区分，声闻与独觉从几许所知障解脱心得解脱。
入定者略说以三因受用等至味：从所得等至出定时，以清净、欲求、悦意、喜乐、可意正念受用其味。
于未得或已得未来，以受用味之力而希求，以欢喜受用其味。

།ཐོབ་པ་ནི་གཙང་བ་དང་འདོད་པ་དང་སྡུག་པ་དང་དགའ་བ་དང་། ཡིད་དུ་འོང་བ་རྒྱ་ཆེར་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ལས་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་གང་ལས་ལངས་པ་དེའི་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་། གང་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དེ་ལ་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་ པ་ཡིན་ཏེ།རོ་མྱང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་ཀུན་དུ་ཆགས་ཤིང་ལྷག་པར་ཞེན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ས་འོག་མ་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་གོང་མར་སྐྱེས་པ་ལ་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ས་གོང་མ་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་འོག་མར་སྐྱེས་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་ཀུན་དུ་འབྱུང་ངོ་། ། འོག་མར་སྐྱེས་པ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ནི་གོང་མ་ལ་སྲེད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། སྲེད་པ་དེ་ཡང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་ཡོད་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གང ཞེ་ན།གལ་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ་ཀྱེ་མ་བདག་ནི་བདེ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱ་ཞིང་། བདག་གིས་དེ་ལ་འདི་ལྟར་རོ་མྱང་བར་ཡང་བྱའོ་སྙམ་པ་དང་། གོང་མར་སྐྱེས་ན་ནི་རྟག་པ་དང་བརྟན་པ་དང་ཐེར་ཟུག་ཏུ་ཡང་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་སྲེད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་བསམ་པ་ཁོ་ནས་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་། ཞི་བ་དང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ས་གོང་མ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་སྲེད་པ་དེ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་ བྱའོ།།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྤོང་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གཉེན་པོས་སྤོང་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པས་སྤོང་བ་དང་། འདོར་བས་སྤོང་བའོ། །དེ་ལ་སྤོང་བ་དང་པོ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་གཞིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །སྤོང་བ་གཉིས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་སྐྱེ་ནས་འགག་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །སྤོང་ བ་གསུམ་པ་ནི་གོང་མར་སྐྱེས་པ་དང་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱེད་པའི་འདུ་བྱེད་ས་འོག་མ་པ་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏོང་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ནི་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ་མ་ཐོབ་པའི་ཆོས་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་། ཐོབ་པའི་ཆོས་ལས་ ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་།ཀུན་དུ་བསྟེན་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་དག་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། བར་ཆད་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི། གང་སྤང་བ་དང་། གང་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་ སྦྱོར་ཞིང་དེ་དག་ལ་སྐྱོན་དང་ཞི་བར་དམིགས་ཏེ།འོག་མ་ལ་ནི་སྐྱོན་དུའོ། །གོང་མ་ལ་ནི་ཞི་བར་རོ། །ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཁྱབ་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཉེར་བསྡོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་དྲུག་པོ་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ནས།སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་བར་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལས་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པ་དང་། མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །རབ་ཏུ་དབེན་པ་དང་། སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པ་གཉིས་ནི་ བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ།།དགའ་བ་སྡུད་པ་ནི་ལམ་རྣམ་པ་བཞི་ཆར་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །དཔྱོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་པའི་ཡུལ་བསམ་ གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན།བསམ་གཏན་པ་རྣམས་ཀྱིས་གང་དང་གང་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དེ་དང་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་གྱི། གཞན་དུ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་སེམས་དེ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱས་པས། དེའི་མཐུ་དེ་འདྲ་སྟེ། དེ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རྟོག་གེའི་ལམ་ གྱིས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱའོ།

获得清净、欲求、喜爱、欢喜、悦意广大遍行而领受其味。如是，从何处出定即领受其味，于何处入定即领受其味。所谓领受其味，即是对其贪著执著。
应知下地之法于生上地者不复生起。上地之法于下地离贪者生起。下地未离贪者心未等持则生上地之爱，此爱应说为欲界所行。此复有染污及无染污。
何为染污？若作是念:'唉！我当入如是广大安乐具足之等至，我当如是领受其味'，又作是念:'若生上地则成常恒坚固'，如是生起之爱即说为染污。若唯以离贪之心生起，为证得寂静殊胜上地之爱，即说为无染污。
诸法之断有三种:对治断、遍行断、舍断。其中初断以烦恼为基而分别。第二断以有为生灭而分别。第三断以生上地及无余涅槃舍离一切下地有为而分别。
遍损有三:未得法遍损、已得法遍损、亲近遍损。世间等至诸近分中，若修习道、无间道、解脱道等，为断何法、证何法而修习，于彼等观过患与寂静，于下地观过患，于上地观寂静。
诸殊胜道当知亦缘遍满，亦缘无漏。近分所摄六种作意，从相了别乃至加行究竟，其中相了别作意及胜解作意是加行道所摄。远离及加行究竟二者是无间道所摄。摄乐是四道所摄。伺察作意唯是殊胜道所摄。
何故说诸禅定之禅定境不可思议？禅定者随其所作如实成就，非为他法，如是由心清净力故，其力如是，此为法尔，故说其不可思议。

།གཉིས་ཀ་ཡང་དབང་ཐོབ་པའི་བསམ་གཏན་པ་གཉིས་ཀྱིས་དངོས་པོ་བསྒྱུར་བའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་མོས་པ་བྱས་མ་ཐག་ཏུ་གཉི་གའི་རྫུ་འཕྲུལ་ཐོགས་པར་འགྱུར་ལ། རྫུ་འཕྲུལ་ཆེས་ཆེ་བ་གཞན་ཞིག་གིས་ཟིལ་གྱིས་ མནན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལས་དེའི་འོག་ཏུ་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ལ་གཅིག་གི་རྫུ་འཕྲུལ་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་བསྒྱུར་བ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་འཇུག་ལ།ཅིག་ཤོས་ཀྱི་ནི་ཐོགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་རྒྱུ་ཅི་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། གཉི་ག་ཡང་མྱུར་བར་འདྲ་བ་དང་། སྟོབས་འདྲ་བ་དང་། མཐུ་འདྲ་བ་དང་ རྫུ་འཕྲུལ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་དུས་གཅིག་ཏུ་བསྐྱེད་པར་འདྲ་མོད་ཀྱི།མི་འདྲ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། རྫུ་འཕྲུལ་མི་འདྲ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དེས་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་གཅིག་ལ་གཅིག་ཐོགས་པར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ནས་གཅིག་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་བདག་ གི་རྫུ་འཕྲུལ་ཐོགས་པར་གྱུར།མལ་བདག་ཉིད་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའམ། གཅིག་ཏུ་མ་གྱུར་གྲང་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་། དེ་ལྟར་བསམ་གཏན་པ་གཅིག་གཞན་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་འདུག་གི་།ཅིག་ཤོས་ཀྱིས་ནི་ཡིད་བྲེལ་བ་མེད་པར་ཡང་དང་ཡང་དུ་རྫུ་འཕྲུལ་མངོན་ པར་འདུ་བྱ་བ་དེ་ཉིད་བྱས་པས་ན།དེའི་རྫུ་འཕྲུལ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་དེ་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པར་འཇུག་གོ། །མཐུ་མི་མཉམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་གང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དེའི་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །མཐུ་མཉམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཡང་གང་གིས་སྔར་མོས་པར་བྱས་པ་དེའི་འགྲུབ་པར་འགྱུར་གྱི། ཅིག་ཤོས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་པ་ནི་བཞི་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་བསམ་གཏན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བསམ་གཏན་པ་དང་། དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་གྱི་བསམ་གཏན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བསམ གཏན་གྱི་བསམ་གཏན་པའོ།།དེ་ལ་དང་པོ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དྲུག་པོ་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ནས། སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་བར་དག་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ནི་སྲེད་པའི་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པ་ནས། ཐེ་ཚོམ་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་ གཏན་པའི་བར་དག་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།གསུམ་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་ལ་དེ་ལས་གཞན་པའི་དགེ་བ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་། མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ དག་གིས་རྣམ་པར་རྩེ་བ་དང་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཚེ་ན་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།བསམ་གཏན་བཞི་པ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་མཚན་མ་མེད་པ་ཡིན་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པའི་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་གཅིག་ཏུ་ཟད་པ་དང་བཅས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ རྣམས་ཀྱིས་མ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ནི་ས་མཐོན་པོར་ཆུད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་མ་གཏོགས་པར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྤྱད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་མངོན་དུ་བྱེད་ཀྱང་ ཐབས་ལ་མཁས་པས་བྱེད་ཀྱི།ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་ནི་མི་བྱེད་དོ། །སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་བ་མེད་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ།། །།བམ་པོ་བཅུ་དགུ་པ། ལུས་སུ་གཏོགས་པའི་དྲན་པའི་མདོ་རྣམ་པར་བཤད་པ་ལས། དགེ་སློང་སེམས་རྣམ་པར་དག་པར་ བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་བཞི་སྟེ་།ལྟུང་བ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ལུས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། ཡུལ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། །ལྟུང་བ་ནི་འགྱོད་པའི་སྒོ་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བར་ཆད་བྱེད་དོ།

当两位都获得神通力的禅修者，以变化神通对同一事物作意的瞬间，两人的神通都会受阻，而且并非被其他更大的神通所压制，在此之后，其中一人的神通能够随意无碍地转变该事物，而另一人的神通则会受阻，对此原因应当如何了知？虽然两人在速度、力量、威力方面相同，且同时生起神通加行，但他们所作的加行不同。由于神通加行不同，导致两人的神通互相妨碍。其中一人心想：'为何我的神通受阻？难道是我从禅定中退失了，或是未能专一？'如此这般，一位禅修者专注于其他想法，而另一位则毫无散乱地反复作意该神通加行，因此他的神通加行能够无碍运作。
若是两位威力不等者，则威力较大者的神通将会成就。若是两位威力相等者，则先作意者的神通将会成就，而非后者。
禅修者有四类：近分定的禅修者、烦恼性等持的禅修者、清净世间禅定的禅修者、出世间禅定的禅修者。其中第一类应当了知是入于六种作意，即从观察相等直至究竟加行。第二类应当了知是从贪欲重的禅修者乃至怀疑重的禅修者。第三类应当了知是世间禅定中其他善法，即：现法乐住、修习无量、成就世间功德、以成就游戏及顺决择分所摄受时。第四类应当了知是以空性、无愿、无相三解脱门所区分。
无想等至应当说是唯一有尽。灭尽等至应当说是无漏，因为远离烦恼、非相应、无所缘、非烦恼所生。出世间法除了入于高地的菩萨外，一切凡夫皆不能行持。诸菩萨虽现前出世间法，但是以善巧方便而作，并不断除烦恼。应当说非学非无学，因为无有活动且似涅槃。
第十九品。从身念处经解释中：比丘为令心清净而修行时有四种近烦恼：堕罪、寻思、执著身体、执著境界。堕罪通过追悔而障碍等持。

།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་སྒོ་གསུམ་ ནས་ཏེ།དགོད་པ་དང་རྩེ་བ་ལས་བརྩམས་ནས་ཡུལ་འདས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པས་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་སྒོ་དང་། ཉེས་པར་མཐོང་བ་དང་། ཉེས་པར་ཐོས་པ་དང་། ཉེས་པར་སྨྲས་པ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱད་པའི་ཐོས་པ་དང་། སེམས་ཙམ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བས་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་སྒོ་དང་། སྔོན་གོམས་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་སྒོ་ནས་སོ། །ལུས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་འཁོར་བས་མི་སྐྱོ་བའི་སྒོ་ནས་སོ། །ཡུལ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་ཡུལ་མ་འོངས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་སྒོ་ནས་སོ། །དེ་ལ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་པོའི་གཉེན་པོར་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གཅིག བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ།ཤེས་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །གཉིས་པའི་གཉེན་པོར་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གསུམ་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་དམིགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། དེའི་མཚན་མ་རྟོགས་པས་དེའི་གཉེན་པོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། དེའི་གནས་དང་ སེམས་གདུང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ།།གསུམ་པའི་གཉེན་པོར་ནི་རིལ་པོ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །བཞི་པའི་གཉེན་པོར་ནི་མི་སྡུག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་པོ་ཀུན་དུ་བསྟེན་ཅིང་གོམས་པར་བྱས་པ་ལན་མང་དུ་བྱས་ན་བརྗེད་ངས་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་ པས་ནི་ལུས་དང་ཡུལ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སད་པར་བྱེད་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ།།གསུམ་པས་ནི་ཉེས་པར་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །བཞི་པས་ནི་སྔོན་གོམས་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བས་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །ལྔ་པས་ནི་ལུས་ལ་སྡུག་པ་ དང་སེམས་ཅན་དུ་འདུ་ཤེས་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ།།དྲུག་པས་ནི་འདོད་ཆགས་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཁ་དོག་དང་། རེག་པ་དང་། དབྱིབས་དང་། ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་འདོད་ཆགས་རྣམས་སྤོང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྒོམ་པ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ན། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ སྤོང་བར་འགྱུར་ཞིང་།ཉེར་བསྡོགས་དང་། དངོས་གཞི་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་དང་། དགའ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། དགའ་བ་མེད་ཅིང་བདེ་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཐོབ་པ་ལས་སེམས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་སེམས་མཉམ་པར་གྱུར་ ན།དེའི་འོག་ཏུ་སེམས་ཅན་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་སེམས་ཅན་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤེ་ན། ལྷའི་མིག་རྣམ་པར་དག་པ་མིའི་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པས་ སེམས་ཅན་རྣམས་མཐོང་ངོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།ཇི་ལྟར་ན་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤེ་ན། མ་འོངས་པ་དང་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་རྣམས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་ལས་སོ། ། ལུས་སུ་གཏོགས་པའི་དྲན་པ་དེ་ནི་གནས་གསུམ་པོ། །ལྷག་པའི་སེམས་དང་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པའི་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བའི་ས་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་དག་ལ་ཡོད་དེ། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལྷག་མ་རྣམས་སྤངས་པའི ཕྱིར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ན་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པའི་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་རྣམས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པའི་ས་ལས་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ པ་དང་།ཞི་གནས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་རོ་མྱོང་བར་མི་བྱེད་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་དགའ་ཞིང་ཆགས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་མེ་འབྱུང་བའི་གནས་མེད་པས་སོ།

分别念有三门：从嬉笑游戏开始，由忆念过去境而散乱之门；由不善见闻、不善言说、不善行为之闻，及唯乐意识而散乱之门；以及由串习力所生散乱之门。
执著身体是由不厌轮回之门。执著境是由喜乐未来境之门。
对此，为对治第一近烦恼，应修一种作意，即正知作意。为对治第二近烦恼，应修三种作意，即随顺所缘作意、了知其相而作意对治分别、及作意其处与心苦。为对治第三近烦恼，即整体分析作意。为对治第四近烦恼，即不净作意。
若多修习、串习第一作意，则能断除忘念。第二能断除身境执著。第三能断除不善见等散乱。第四能断除串习力所生散乱。第五能断除于身之贪爱及有情想。第六能断除色、触、形、受用四种贪欲。
如是依止彼等修习作意，则能断除彼等近烦恼，并获得近分定、根本定，及具喜、离喜而乐，清净获得后心得入定。
如是心平等后，其后能如实了知有情无常性及诸行无常性。
云何如实了知有情无常性？如广说'以清净天眼远超人眼而见诸有情'等。
云何如实了知诸行无常性？由随顺作意未来、过去、现在，了知缘起。
此身念住有三处：增上心学及增上慧学清净地、增上心学及增上慧学。由断余结，故成为念住等一切菩提分法之所依。
由三因故此非外道沙门婆罗门所共：由清净地圆满资粮、不味著止观之精要、及于涅槃欢喜爱乐之心无烦恼火生起处故。

།དྲན་པ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པ་འདིའི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་ དག་པ་བཞི་སྟེ།གྲོང་ན་འདུག་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། དགོན་པ་ན་འདུག་པ་ལ་དགོན་པས་བསྐྱེད་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། དགོན་པ་ན་འདུག་པ་ཉིད་ལ་གྲོང་གིས་བསྐྱེད་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། དེ་ གཉི་ག་ན་འདུག་པ་ལ་འཛག་ནོད་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་བླང་དགོས་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའོ།།ཞི་གནས་ཀྱི་རོ་མྱོང་བར་མི་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལྔ་སྟེ། བསམ་གཏན་བཞི་པོ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཞི་ བའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་སོ།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་དགའ་ཞིང་ཆགས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་མེ་འབྱུང་བའི་གནས་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དགུ་སྟེ། དང་པོའི་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གོ། །ལུས་སུ་གཏོགས་ པའི་དྲན་པ་དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལྔས་བསྡུས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། བསྡུས་པའི་ས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ཐུན་མོང་མ་ ཡིན་པའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་དག་པས་སོ།།ལུས་གྱུར་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། དེར་གཏོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལུས་སུ་གཏོགས་པའི་དྲན་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། གསུས་པོ་ཆེ་ཆེན་པོའི་མདོ་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། ། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་གཉིས་ཏེ། ཤེས་རབ་ རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་།སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །དེ་ལ་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལས་བརྩམས་ནས་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་གཞི་དང་བཅས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་གཞི་དང་བཅས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལས་བརྩམས་ནས་སེམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་གནས་ཉིད་ནི།འདི་ལྟ་སྟེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་འཛིན་པ་དང་རྣམ་པར་རིག་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་རབ་དང་། སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཞིང་འདྲེས་པས་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རིགས་དམན་པ་ལས་རྣམ་པར་སློང་བ་ལས་རིག་པར་བྱའོ།།ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་རབ་དང་། སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་ཉིད་ལ་ སོགས་པ་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ།།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་རབ་དང་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རིགས་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་སློད་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དེའི་རྒྱུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ཡོད་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། དེ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དེའི་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྔ་ཕྱིར་རྟག་པ་དང་། མི་མཐུན་པ་མེད་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །ཆོས་གང་དག་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡོད་ཅིང་བྱུང་ན་མི་འབྱུང་ཞིང་འགག་པར་འགྱུར་བ་ དང་།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་ཅིང་འགགས་ནས་འབྱུང་བ་དེ་དག་ནི་མི་མཐུན་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་གང་དག་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡོད་ཀྱང་རུང་མེད་ཀྱང་རུང་སྐྱེས་ཀྱང་རུང་མ་སྐྱེས་ཀྱང་རུང་སྟེ། དུས་རྟག་ཏུ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་མི་མཐུན་པ་མེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

依靠修习圆满正念的资粮圆满，获得四种清净果报：居于城中时无有世间法所生的随烦恼，居于寂静处时无有寂静处所生的随烦恼，居于寂静处时无有城中所生的随烦恼，居于两处时无有遭受伤害等痛苦所生的随烦恼。
依靠不贪著禅定之味，获得五种清净果报：四种禅定清净和寂静解脱。
依靠喜爱涅槃并具有贪著之心无有烦恼火生起之处，获得九种清净果报：三种初果和六种神通。
应当了知，属于身念处的正念也包含五种清净：不等持地清净、等持地清净、摄地清净、不共清净、不共果清净。
由于与身相应并属于身，故称为身念处，这是对《大腹经》的解释。
解脱有二种：慧解脱和心解脱。其中关于慧解脱，世间智慧的境界应当从恶行和善行的基础建立中了知。
其本质应当从如实了知恶行和善行基础的善与不善等差别中了知。
关于心解脱，心的烦恼和清净之处，应当从色等境界的执取和了知中了知。
世间智慧和心解脱的果报，应当从与之相应并相混而远离低劣烦恼种类中了知。
关于慧解脱，出世间智慧的境界，应当从如实了知世间智慧和心解脱等一切所知中了知。
出世间智慧和心解脱的果报，应当从远离一切烦恼种类中了知。
其中，世间智慧和出世间智慧合而为一即是正见。
正见的因即是：有佛出世、听闻正法、如理作意，应当如是了知。
出世间正见的果相即是：前后恒常且无违逆，应当如是了知。
诸法若有违品则生时不生而灭，无违品则灭已复生，此等称为有违逆。
诸法无论有无违品、生与未生，恒时存在，此等应知为无违逆。

།དེའི་ འབྲས་བུ་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྤྱོད་ཡུལ་དང་བཅས་པ་དང་།དེའི་གནས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་དབང་གིས་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མི་འབྱུང་བ་དང་། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་ དག་པ་དེའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ།།སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེའི་གནས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཚེ་དང་དྲོད་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་ཅིང་གནས་པའི་རྒྱུན་འབྲེལ་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རྣམ་པ་གཉི་གའི་ འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།ཚོར་བ་གཞི་དང་བཅས་པ་དག་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་ཤིང་སྲེད་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་འབྱུང་བ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དང་། ཀུན་དུ་མ་རྨོངས་ཤིང་སྲེད་པ་མེད་པའི་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་འབྱུང་བ་མངོན་པར་མི་འགྲུབ་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། ། དེ་དང་འདྲེས་ཤིང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་བརྟེན་པ་སེམས་ལས་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམ་པར་དག་པར་རིག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ད་ལྟར་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་མ་གོས་པ་སྟེ་སོ་སོར་མྱོང་བ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་གཉིས་ཀྱི་གནས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རབ་ཏུ་ཞི བ་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འཆི་འཕོ་བ་མཉམ་པས་ཡིན་གྱི་།དེའི་གནས་མཉམ་པས་ནི་མ་ཡིན་པ་ལས་རིག་པར་བྱ་སྟེ་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དུས་ན་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་རབ་ཏུ་ཞི་བ་དང་། ལྡང་བའི་དུས་ན་མངོན་པར་ འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་ལྡང་བས་རབ་ཏུ་ཞི་བ་དང་།རིམ་གྱིས་ལྡང་བ་དང་། སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་འདུ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་འབྱུང་བ་རབ་ཏུ་ཞི་བ་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ་དུས་གསུམ་པོ་དགོན་པར་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པའི་འདུ་འཛི་ཅན་གྱི་དང་། གྲོང་དུ་ཁྱིམ་པའི་འདུ་འཛི་ཅན་གྱི་དང་། དེ་གཉིས་ཀར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཡུན་རིང་པོས་ལྡང་བའི་སེམས་རབ་ཏུ་ཞི་བ་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ་དུས་གསུམ་པོ་ཁོ་ན་གཟུགས་ཅན་འཇིག་རྟེན་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མཆོག་ལས་ལྡང་བ་དང་། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མཆོག ལས་ལྡང་བ་དང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སེམས་དང་བཅས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལྡང་བའི་ཕྱིར་དང་། དུས་ཉེ་བས་ལྡང་བའི་སེམས་རབ་ཏུ་ཞི་བས་སོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་དག་ཀྱང་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལངས་པ་ཁོ་ན་ལས་འཐོབ་པ་ནི་ མ་ཡིན་གྱི།འོན་ཀྱང་སྔོན་ཐོབ་པ་རྣམས་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །གཉིས་ནི་མཐར་གྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། དེའི་གོང་ནས་གོང་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལས་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། ། གཅིག་ནི་མཐར་གྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ མཚན་མ་མེད་པའི་དབྱིངས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་།དེའི་གོང་ནས་གོང་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལས་སོ། །མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། གནས་པ་དང་ལྡང་བ་ནི་མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སོ། །མཚན་མ་ མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་།གནས་པ་ནི་མཚན་མ་མེད་པས་སོ། །ལྡང་བ་ནི་མཚན་མ་དང་བཅས་པས་རིག་པར་བྱའོ། །ཆོས་ཀྱི་གཞིའི་མདོ་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་མངོན་པ་དང་འདུལ་བ་མངོན་པ་ལ་མཁས་པའི་དགེ་སློང་ངམ། དགེ་ བསྙེན་ཀུན་ཤེས་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ།དྲི་བ་འདྲི་བར་འདོད་པས་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་དྲི་བར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པ་བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་ཤེས་པའི་གཞི་དང་། ཀུན་ཤེས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་། ཀུན་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་དང་ཀུན་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཀུན་ ཤེས་པའི་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་དང་།ཀུན་ཤེས་པའི་གནས་དང་། ཀུན་ཤེས་པའི་ཕན་ཡོན་དང་། ཀུན་ཤེས་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པས་སོ། །དེ་ལ་ཀུན་ཤེས་པའི་གཞི་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་སྟེ། ཉེ་བར་བརྟག་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཀུན་ཤེས་པའི་མི་ མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་སྲེད་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ལྟ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ།

其果报是心解脱，就其所依而言，包括行境及其清净住处，即由于心清净的缘故，于有形根门的行境中不生烦恼，诸根也随顺于彼清净而得了知。
彼心解脱的安住，即由寿命和暖互相依存而住的相续关联而得了知。
世间和出世间二种解脱的果报差别，即由于对有所依的诸受迷惑并具有贪爱而于后世显现成就，以及不迷惑且无贪爱而于后世不显现成就而得了知。
由于与彼相混合及相应的缘故，依彼而生的心所法清净的了知，即由现在缘不染污而各别领受而得了知。
彼二种解脱的住处差别，即由六种寂静清净的识之死亡平等，而非由其住处平等而得了知，即入定时无有造作而入定故寂静，出定时无有造作而出定故寂静，次第出定寂静，以及入定造作三种生起寂静，即于三时中，在寂静处与梵行者共住的聚集，在村中与在家人聚集，以及于二者中行持造作相而长时出定的心寂静，即唯于三时中，从有色世间最胜定出定，从无色世间最胜定出定，以及从出世间有心定出定的缘故，以及由近时出定的心寂静。
彼等诸定也并非唯从灭尽定出定而获得，然而是现前修习先前所获得者。
二者是由次第入定及其向上入定清净而获得。
一者虽非从次第入定，然而是从无相界通达及其向上入定清净而获得。
有相定的入定、安住和出定是由有相作意。
无相定的入定和安住是由无相，出定则由有相而得了知。
此为法事经的广释。
对于通达阿毗达磨和律藏的比丘或近事男，欲从遍知而发问者，应当以八种方式提问。何为八种？即是：遍知的所依、遍知的违品、遍知的果报、遍知的自性、遍知的果报差别、遍知的住处、遍知的利益、以及遍知的成就。
其中遍知的所依是五取蕴，因为是应当观察的缘故。
其中遍知的违品是爱的烦恼和见的烦恼。

།དེ་ལ་སྲེད་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི། ཡང་འབྱུང་བ་འགོག་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བར་མི་བྱེད་དོ། །ལྟ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་ནི་མངོན་པར་དགའ་ཡང་རྟོགས་པར་མི་ བྱེད་དོ།།དེ་ལ་ཀུན་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་སྤངས་པའོ། །དེ་ལ་ཀུན་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པའི་ལྟ་བ་ངན་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་ པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་དེ་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་གཉེན་པོས་ཕུང་པོ་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ།ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་དང་། འདོད་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་དང་། ལྟ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པའི་གཉེན་པོས་སོ།།དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་འདུས་བྱས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཀུན་ཤེས་པའི་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་ནི་སྤངས་པ་སྟེ། དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་འདུས་མ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཀུན་ཤེས་པའི་གནས་ནི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་ཏེ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཞིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ།རིགས་ལས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་ཐམས་ཅད་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་རིགས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་བསམ་གཏན་གྱི་ཡན་ལག་བསྟན་པ་ལས་ནི། དེ་ལས་གཞན་པའི་བསམ་གཏན་གྱི་ཡན་ལག་བསྟན་ པ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།མཚན་ཉིད་དང་། སྐྱེ་བའི་དམིགས་པའི་མཚན་མ་དང་། འགྲུབ་པའི་རྒྱུའི་མཚན་མ་ལས་ཀྱང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཀུན་ཤེས་པའི་ཕན་ཡོན་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གནས་པ་མཆོག་སྟེ། ཀུན་ཤེས་པའི་ཕན་ཡོན་ ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འགོག་པའི་གཞི་དང་། ཞི་བ་དང་། ཚུལ་དང་མཐུན་པ་དང་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པའི་གཟུགས་བརྙན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རྒྱུ་དང་། ལྡང་བའི་རྒྱུ་དང་། ལྡང་བའི་ཕན་ཡོན་ལས་ཀྱང་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཀུན་ཤེས་ པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཚོར་བ་རྣམ་པ་བརྒྱད་བརྟག་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།ངོ་བོ་ཉིད་བརྟག་པ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་བརྟག་པ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་འཇུག་པ་འགག་པའི་རྒྱུ་བརྟག་པ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་བརྟག་པ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ འཇུག་པ་འགག་པའི་རྒྱུ་བརྟག་པ་དང་།དེ་གཉི་ག་ལ་འཇུག་པ་དང་། འགག་པའི་རྒྱུ་བརྟག་པ་དང་། འཇུག་པའི་རྒྱུའི་རྒྱུ་བརྟག་པ་དང་། ལྡོག་པའི་རྒྱུའི་རྒྱུ་བརྟག་པའོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་གཙོ་བོ་ལ་ནི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡང་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །ཉེར་བསྡོགས་ ཐོབ་པའི་མངོན་པར་འབྱུང་བ་ལ་འདུན་པ་དང་ལྡན་པ།སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པ་ཡང་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ཉིད་ལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་གཉེན་པོ་ཡིན་ཏེ། འཇུག་པའི་རྒྱུ་འགག་པའི་ཕྱིར་ཚོར་བའི་གཞི་ཁོ་ན་ལས་ ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་ཚོར་བ་གང་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་ནི་འདིར་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཚོར་བ་གསུམ་ཆར་ཡང་དོན་དམ་པར་ན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཡོད་ན་གང་གདགས་པ་དེ་ནི་དེ་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཕན་ཚུན་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ།ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་དམ་པ་པའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ཡོད་ན་དེ་མི་ཤེས་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་ཡོད་ན་དེའི་གཉེན་པོར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱང་ཡོད་དེ། དེ་ཡོད་ན་དེའི་འབྲས་བུ་མྱ་ ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་ཡོད་དེ།དེའི་ཕྱིར་ཆོས་དེ་དང་དེ་དག་ནི་ཆོས་དེ་དང་དེ་དག་མཐུན་པ་ཞེས་བྱའོ།

对于贪爱的烦恼，不会对再生的灭除生起欢喜。由于见解的烦恼，虽然欢喜却不能证悟。
其中遍知的果即是断除这两种烦恼。遍知的本体即是八支圣道，这也是对治外道种种邪见的对治法。
八支圣道也是通过对治三种烦恼而建立为三蕴，即是对治恶行烦恼、对治贪欲烦恼和对治见解烦恼。
虽然它是出世间的，但仍是有为法。遍知果的殊胜即是断除，它是出世间的无为法。
遍知的所依是禅定，应当从四个方面了知：从种类来说，任何禅定都属于禅定种类。从其他禅定支分的宣说来看，应当了知是其他禅定支分的宣说。
也应当从相、生起所缘相和成就因相来了知。遍知的功德即是灭尽定的最胜住处，称为遍知功德。
这也应当从五个方面了知：从灭的所依、寂静、随顺与不随顺的影像、入定的因、出定的因和出定的功德来了知。
遍知的真实成就即是对五取蕴本身观察八种感受：观察本性、观察今生趣入的因、观察今生趣入灭尽的因、观察来世趣入的因、观察来世趣入灭尽的因、观察二者趣入和灭尽的因、观察趣入因的因、观察还灭因的因。
其中在根本禅定中，具乐也是对治。在得近分定时生起出离欲乐，具苦也是对治。在根本禅定中，不苦不乐也是对治，因为趣入的因灭尽，所以仅从受的所依来广说。
其中任何感受，在此都是苦的意义上，三受从胜义谛来说都是苦的。
其中所谓相应，是指若有某法则可安立某法，这就是与彼相应。
其中一切受都是互相相应的，因为都是苦所摄。若有胜义谛的苦，则有不了知彼苦。
若有彼苦，则有对治彼苦的出世间智慧，若有彼智慧，则有彼果涅槃，因此彼彼诸法称为与彼彼诸法相应。

།གཉིད་ཀྱི་མདོ་རྣམ་པར་བཤད་པ་ནི་ནང་གི་སེམས་ཀྱི་ཞི་གནས་ལ་རྗེས་སུ་བརྩོན་པའི་དགེ་སློང་གི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་སྤང་བའི་གཉེན་པོ་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མུན་པའི་ མཚན་མ་ཡོངས་སུ་སྤང་བ་དང་།ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་གཟུང་བར་བྱ་བ་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་གནས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འཛིན་པར་སྦྱོར་བ་དང་། རིགས་པས་ལྟ་བ་འཇོམས་པ་དང་། ལྟ་བ་སྤྱོད་པ་དང་། ལྟ་བའི་གནས་སྤྱོད་པའོ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་ པ་དེ་སྤངས་པ་ན།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉེ་བར་རྟོག་པ་ནི་ལྔ་ཁོ་ནར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། རབ་ཏུ་དབེན་ཞིང་རབ་ཏུ་དབེན་པར་གནས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་འགྲུབ་པའི་གཏམ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད་རྣམས་དང་། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ལས་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་གདམས་ངག་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་འཐོབ་པར་བཀའ་བློ་བདེ་བ་ཉིད་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་ལ་རོ་མྱང་བ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས་ཟག་པ་མེད་པའི་རྣམ་པས་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ བྱེད་པའོ།། ལྷག་པའི་སེམས་ལ་བརྩོན་པའི་དགེ་སློང་གིས་ནི། རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་སོ་སོར་བཙལ་བར་བྱ་སྟེ། དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཡང་དག་པར་སུན་དབྱུང་བ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་སྤང་བ་ལས་སོ། ། དེ་ལ་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་འགྱུར་ཏེ། གཉེན་པོའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དབང་པོ་རྣོན་པོའི་ནི་ལན་ཅིག་གིས་སོ། །གཉེན་པོའི་སྟོབས་དང་མི་ལྡན་པ་དབང་པོ་འབྲིང་གི་ནི་ཆེ་རིམ་ལས་རིམ་གྱིས་སོ། །གཉེན་པོའི་སྟོབས་དང་མི་ལྡན་པ་དབང པོ་རྟུལ་པོའི་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྒྱུ་ཟང་ཟིང་ལས་ཤས་ཆེར་སྐྱོན་དུ་ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་ལས་སོ།།གང་ཟག་གསུམ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ལྷག་པའི་སེམས་ལ་བརྩོན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་སེམས་ཅན་རྣམ་པ་བཞི་པོ་གནོད་པ་བྱེད་པ་རྣམས་དང་། སྡིག་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ དང་།དགེ་བ་བྱེད་པ་རྣམས་དང་། ཕན་པ་བྱེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བ་ལ་བརྩོན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་བརྩོན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ གསུམ་གྱིས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཆེན་པོས་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞིང་།རྟོགས་ནས་ཀྱང་ཟག་པ་ཟད་པར་འགྱུར་ཏེ། དམིགས་པ་ཆེན་པོ་དང་མངོན་པར་བརྩོན་པ་ཆེན་པོ་དང་། ཐབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཆེན་པོས་སོ། །དབེན་པ་གཉིས་ནི་མྱུར་བ་ མྱུར་བ་ཁོ་ནར་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་བར་གྱུར་པ་ནི་འདུ་འཛི་ལས་དབེན་པ་དང་། གནས་པར་གྱུར་པ་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ངན་པ་ལས་དབེན་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་ནི་ལྔ་སྟེ། ལྟུང་བ་དང་རྟག་ཏུ་སྦྱོར་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། གུས་པར་སྦྱོར་བར་མི་ བྱེད་པ་དང་།ཞུམ་པ་དང་། གཞན་ལས་ཀུན་དུ་གནོད་པ་འབྱུང་བའོ། །དབེན་པ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གནས་པ་དབེན་པ་དང་། ལྟ་བ་དབེན་པ་དང་། ཉན་པ་དབེན་པའོ། །སེམས་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་ལ་ཞུགས་པའི་དགེ་སློང་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་མི་མཐུན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ གྱི་བར་དུ་གཅོད་པའི་སྙིང་ཐག་པའི་སྐྱོན་ནི་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ་ཁྲོ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མི་བཟོད་པའོ། །སྙིང་ཐག་པ་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་མ་ནི་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་དེ་དག་གི་ གཉེན་པོར་གནས་པ་ཡིན་པས་ན།དེའི་ཕྱིར་སྙིང་ཐག་པའི་སྐྱོན་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །མཚན་མ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། ཡོ་བྱད་ངན་དོན་ཙམ་གྱིས་ཆོག་ཤེས་པ་དང་། དགེ་བ་གང་ཡིན་ཞེས་ཚོལ་བ་དང་། ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་མི་ལྟ་བ་དང་། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སྐྱོན་དང་ཡོན་ ཏན་དུ་ལྟ་བ་དང་།སྦྱོར་བའི་གནོད་པ་བཟོད་པའོ།

对于睡眠经的详细解释，对于专注于内心止观的比丘，为了断除其近烦恼的对治方法应当了知有五种：断除黑暗相，以及对最喜悦处相应的诸法正确地执持，以及以正理摧毁见解，修习见解，以及修习见解处。
当断除了近烦恼后，应当了知禅定观察仅有五种：五种是什么？远离而住于远离处，以及成就禅定之语，以及随顺无烦恼心的资具，以及从善知识处获得随顺的教诫与教导时心生欢喜，以及断除世间禅定与等至的贪著后以无漏行相如理作意。
精进于增上心的比丘，应当以三种因缘寻求烦恼分别念的生起：断除所缘，正确破除自性，以及从断除自性。其中以三种因缘断除自性：具足对治力的利根者是一次性断除。不具足对治力的中根者是渐次断除。不具足对治力的钝根者是从如实观察分别念的因缘过患而断除。
三种补特伽罗的禅定应当了知有三种：增上心精进的禅定是缘于四种有情：造作损害者，造作罪业者，造作善业者，以及造作利益的有情。精进于究竟的禅定是缘于法。精进于证悟的禅定唯是缘于法。
以三种大，即以大禅定能迅速证悟真如，证悟后也能断尽诸漏：以大所缘和大精进，以及以方便摄持的大作意。两种远离能迅速证悟真如：行走时远离喧闹，安住时远离恶分别念。
与禅定不相应的法有五种：犯戒和不经常修习，以及不恭敬修习，以及怯弱，以及从他处生起损害。远离有三种：住处远离，见解远离，以及听闻远离。
入于清净心的比丘的禅定违品，以及障碍禅定的根本过患是这五种：也就是愤怒，我慢，欲贪，萨迦耶见，以及不忍。
根本的禅定相是这五种，由于它们是彼等的对治而住，因此称为根本过患。五种相是什么？以少许资具知足，寻求何为善，不执著身体和受用，观察轮回和涅槃的过患与功德，以及忍受修行的损害。

།དེ་ལ་ཁྲོས་ཤིང་ཁྲོ་བའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་གལ་ཏེ། ཁྱིམ་རྣམས་སུ་རྙེད་པ་དང་། རྙེད་པར་བྱ་བ་མ་རྙེད་དམ། ཆུང་ངུ་འམ་ངན་པའམ། བསྒྱོངས་ཏེ་འམ། གུས་པར་མ་བྱས་པར་རྙེད་པར་གྱུར་ན། དེ་དེས་ཁྲོ་བ་དང་འཁྲུག་ པར་འགྱུར་ཞིང་།གཞི་དེ་ལས་གནོད་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། འཚེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ལན་མང་དུ་རྗེས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད། རྗེས་སུ་དཔྱོད་པར་བྱེད་དེ། དེས་ན་དེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་པོ་ཉིད་ནས་མ་སྐྱེས་པ་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། སྐྱེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལ་ང་རྒྱལ་གྱིས་མངོན་པར་ཟིན་ཅིང་ང་རྒྱལ་གྱི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ལ་གུས་པ་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་སློབ་དཔོན་དང་བླ་མ་དང་སྦྱིན་གནས་རྣམས་ལ། དུས་དུས་སུ་ལུས་འདུད་པར་མི་བྱེད། སེམས་འདུད་པར་མི་བྱེད་ཅིང་། འདི་ལྟ་སྟེ་དགེ་བ་གང ཡིན་ཞེས་ཡོངས་སུ་བཙལ་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཞུ་བར་མི་བྱེད།ཡོངས་སུ་འདྲི་བར་མི་བྱེད་དེ། དེས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒྲུབ་པ་ལས་བརྩམས་པའི་དོན་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། གཞི་དེ་ལས་རློམ་པ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ལན་མང་དུ་རྗེས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད། རྗེས་སུ་དཔྱོད་ པར་བྱེད་དེ།དེས་ན་དེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་པོ་ཉིད་ནས་མ་སྐྱེས་པ་ནི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ལ། སྐྱེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཆགས་ཤིང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པ་ནི། ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དག་ལ་ཤིན་ཏུ་ལྟ་བ་ཅན་ཡིན་པས་ དེས་ན་དེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་པོ་དག་ལ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་མང་བ་ཡིན་ཏེ།གཞི་དེས་འདོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཉེ་དུའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཁྱིམ་གྱི་འབྱོར་བ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་ལ་ལན་མང་དུ་རྗེས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད། རྗེས་ སུ་དཔྱོད་པར་བྱེད་དེ།དེས་ན་དེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་པོ་ཉིད་ནས་མ་སྐྱེས་པ་ནི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ལ། སྐྱེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་གཉེན་པོ་མི་སྡུག་པ་དེ་ཡང་མི་སྡུག་པའི་མཚན་ཉིད་གསུམ་དང་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མི་གཙང་བའི་མཚན་ཉིད་ དང་།དེ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པ་འཛག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྟེན་དང་བརྟེན་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བས་ཟིན་པའི་རྒྱུས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་དང་ཕྲད་པ་ན། འདུད་པ་དང་ཁེངས་པ་དག་གིས་གོས་པར་འགྱུར་བས་དེ་ལ་བཏང་སྙོམས་ སུ་བྱ་བ་ལ།དེའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་མི་མཐུན་པར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་དེ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་སྲེད་པ་དང་། ཆགས་པའི་རྒྱུན་གྱིས་བདས་པ་ན། དེ་ལ་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱ་བ་ལ། དེའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་མི་མཐུན་པར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། ། གཞན་ཡང་དེ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཟང་པོ་མ་ཡིན་པ་ལ། རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཀུན་དུ་གདུང་བ་དང་རྣམ་པར་གདུང་བར་འགྱུར་བས་དེ་ལ་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱ་བ་ལ། དེའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་མི་མཐུན་པར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་དེ་ཉིད འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་ན་རྣམ་པར་གཡེན་སྤྱོ་བ་དང་།ཡོངས་སུ་གཡོ་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་གནོད་པར་འགྱུར་བས་དེ་ལ་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱ་བ་ལ། དེའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་མི་མཐུན་པར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་དེ་ཉིད་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་ བའི་རྒྱུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་གནས་མི་རྟག་པའི་རྒྱུ་ཉེ་བར་ལེན་པར་བྱེད་ཅིང་།ལྷག་པར་ཆགས་པར་བྱེད་དེ་གཞི་དེས་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པས་གནོད་པར་འགྱུར་བས་དེ་ལ་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱ་བ་ལ། དེའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་མི་མཐུན་པར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་དེ་ཉིད་ས་ འོག་མ་པའི་དྲི་མ་བསལ་བའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ལ་བརྩོན་པ་ན་སྦྱོར་བ་དེ་ལ་མི་དགའ་བས།དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱ་བ་ལ། དེའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་མི་མཐུན་པར་གནས་པ་ཡིན་ནོ།

对此，具有愤怒和忿恨心的人，如果在诸家中未获得利养，或获得微少、低劣的利养，或轻慢地获得利养，他就会因此而生起愤怒和争斗，由此频繁地思维和观察害心分别和损恼分别。因此，他的禅定从一开始就不会生起，即使生起也会退失。
对此，为我慢所执持且具有我慢心的人，自然对诸法不生恭敬心。他不时时向亲教师、上师和应供处身心礼敬，也不为求问'何为善法'而请教询问。因此，他不能通达修习禅定所依的义理，由此频繁地思维和观察具有傲慢的分别。因此，他的禅定从一开始就不会生起，即使生起也会退失。
对此，被欲贪所染著且具有贪欲心的人，因为过分关注身体和受用，所以他对外在的五种欲妙多有散乱。由此频繁地思维和观察欲望分别、亲属分别、地域分别以及具有家庭富裕的分别。因此，他的禅定从一开始就不会生起，即使生起也会退失。
其对治不净观应当了知具有三种相：不净相、与之相应的流出相、所依能依差别相。
对此，由于身见所执持的缘故，当遇到世间法时，会被卑下和傲慢所染污，对此应当保持舍心，这是他的身见不相应而住。又当为世间法的因缘所驱使而生起渴爱和贪著时，对此应当保持舍心，这是他的身见不相应而住。
又当由世间法因缘所生的不善分别念使其焦虑和痛苦时，对此应当保持舍心，这是他的身见不相应而住。又当为寻求世间法因缘而受到种种散乱和动摇的损害时，对此应当保持舍心，这是他的身见不相应而住。
又当执取和过分贪著以身见为因的世间法的无常因，由此而受到忧愁等的损害时，对此应当保持舍心，这是他的身见不相应而住。又当为了断除下地烦恼而精进修善法时，对此修行不生欢喜，对其违品应当保持舍心，这是他的身见不相应而住。

།ས་འོག་མ་པའི་དྲི་མ་བསལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། ས་གོང་མ་པའི་དྲི་མ་བསལ་བ་ཡང་ དེ་བཞིན་ཏེ་།རྒྱུ་དེས་ན་དེ་འཁོར་བ་ལ་ནི་སྐྱོན་དུ་བལྟའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ནི་ཡོན་ཏན་དུ་བལྟའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཀྱང་དེ་ལས་བཟློག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་དེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་པོ་ཐོབ་ཀྱང་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མ་སྐྱེས་པ་ནི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ལ། སྐྱེས་པ་ནི་ ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་མི་བཟོད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་མི་བཟོད་པའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འཐོབ་ཀྱང་། ཤ་སྦྲང་དང་སྦྲང་བུ་མཆུ་རིངས་ལ་སོགས་པ་མི་བཟོད་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་སྤོང་བར་བྱེད་ཅིང་། ལེ་ལོ་ཡང་བྱེད་དེ། དེས་ན་དེའི་ དངོས་གཞིར་ཞུགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མ་སྐྱེས་པ་ཡང་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ལ།སྐྱེས་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་སྐྱོན་གསུམ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་པོའི་བར་ཆད་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ནི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བར་ཆད་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ ནི་དངོས་གཞིར་ཞུགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བར་ཆད་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་ནི་སློབ་མ་སྤོང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་ཞིང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་ན་སློབ་མ་ སྤོང་བར་བྱེད་དོ།།དགྲ་བཅོམ་པ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་རྟག་ཏུ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་མི་བྱེད་དོ། །བརྒྱད་གང་ཞེ་ན་རང་བཞིན་གྱིས་ཞེ་འགྲས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དང་། སློབ་མ་ལས་བདག་ཁོ་ནའི་རིམ་གྲོ་འབའ་ཞིག་འདོད་པ་དང་། རིམ་གྲོ་འདོད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ སློབ་མ་ལས་རྙེད་པ་འདོད་པ་དང་།སློབ་མ་ལྟུང་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ངན་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་དང་། སློབ་མ་རྣམས་ལས་ཕན་པ་བྱེད་པ་དང་གནོད་པ་བྱེད་པ་དགོས་པ་དང་། མི་དགོས་པ་དང་། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་གདམས་ངག་ལ་གནོད་པ་མི་བཟོད་པ་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་ དང་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་གནས་པའི་གདམས་ངག་ལ་གནོད་པ་མི་བཟོད་པ་དང་།ཚོགས་ཡོངས་སུ་བསྡུ་བ་ལ་གནོད་པ་མི་བཟོད་པའོ། ། སྡོམ་ནི། གྲངས་དང་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཡན་ལག་།དེ་དག་རྒྱ་ཆེར་རྣམ་གཞག་དང་། །དབེན་དང་སྡུག་བསྔལ་གཡོ་བ་དང་། །གོང་མའི་ ཡན་ལག་ཁྱད་པར་ཡིན།།བསམ་གཏན་བཞི་ཞེས་གང་གསུངས་པ་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་བཞི་ཁོ་ནར་ཟད་དེ། ཆེས་མང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཆེས་ཉུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་ཤིང་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འདི་ལྟར་མཐར་གྱིས་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་དུ་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་དང་པོའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། འདོད་པའི་གནོད་སེམས་དང་རྣམ་པར་འཚེ་བ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བའོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་འདོད་ཆགས་དང་། རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། རྒོད་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་མ་རྫོགས་པའོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་འདོད ཆགས་དང་།ཡིད་བདེ་བ་དང་། དགའ་བ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་མ་རྫོགས་པའོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་དབྱུང་བ་དང་། བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། བདེ་བ་དང་། བདེ་བ་ལ་རྩོལ་བ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་མ་རྫོགས་པའོ། །བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཡན་ལག་དུ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཡན་ལག་ལྔ་སྟེ། ཡན་ལག་ལྔ་གང་ཞེ་ན། རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་། དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ།

就像清除下地的污垢一样，清除上地的污垢也是如此。因此，应当视轮回为过患，视涅槃为功德，虽然如是思维，但也会转为相反。因此，即使获得第一禅定，若未生起现证真谛的禅定则不会生起，若已生起则会退失。
对于性格不耐烦、具有不耐烦意乐的人，即使获得现证真谛的禅定，也会因为不能忍受蚊虫、长嘴虫等而放弃修行，也会懈怠。因此，其正行禅定未生起者不会生起，已生起者也会退失。
其中三种过患是第一禅定的障碍。一种是现证真谛禅定的障碍。一种是正行禅定的障碍。
另外，这八种是舍弃弟子的原因，对于这些烦恼和具有烦恼者会生起烦恼，若生起烦恼则会舍弃弟子。阿罗汉无烦恼、常住正念则不会如此。
何为八种？具有本性嗔恨心、只求弟子对自己恭敬、如同希求恭敬一样希求从弟子获得利养、弟子犯戒行为不善、对弟子有利无利之事、不能忍受增上戒教诫的违逆、不能忍受增上心和增上慧住处教诫的违逆、不能忍受摄众的违逆。
总偈：数量与违品支分，彼等广大安立及，寂静与苦动摇及，上地支分差别性。
对于所说的四禅，为何仅有四禅，不多不少？答：因为完全超越苦乐而圆满的缘故。如是渐次乃至第四禅完全超越苦乐的缘故。
初禅的违品是什么？答：应当了知有五种：欲贪、欲害心、害心、寻伺、苦、忧、破戒、散乱。
第二禅的违品是什么？答：也应了知有五种：初禅贪著、寻、伺、苦、掉举、禅定未圆满。
第三禅的违品是什么？答：应当了知有四种：第二禅贪著、喜、乐、禅定未圆满。
第四禅的违品是什么？答：也应了知有五种：入息、出息、第三禅贪著、乐、追求乐、禅定未圆满。
初禅有几支？答：五支。何为五支？寻、伺、喜、乐、心一境性。

།བསམ་གཏན་གཉིས པའི་ཡན་ལག་དུ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། ཡན་ལག་བཞི་སྟེ་ཡན་ལག་བཞི་གང་ཞེ་ན། ནང་ཡོངས་སུ་དང་བ་དང་། དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ནང་ཡོངས་སུ་དང་བའི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་དང་། དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དང་། བཏང་ སྙོམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ཡན་ལག་དུ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཡན་ལག་ལྔ་སྟེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་། བདེ་བ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ཡན་ལག་དུ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཡན་ལག་ བཞི་སྟེ།ཡན་ལག་བཞི་གང་ཞེ་ན། བཏང་སྙོམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ནི་དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དང་། བཏང་སྙོམས་དག་རྟོག་པ་ དང་།དཔྱོད་པའི་སྒོ་དག་གིས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡོད་ཀྱང་མ་སྨོས་སོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་བྱེད་པ་དག་ཡིན་ཡང་། སེམས་དགའ་བའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར། ནང་ཡོངས་སུ་དང་བའི་མིང་གིས་བསྟན་ ཏོ།།བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རང་གི་མཚན་ཉིད་དེ་ཁོ་ནས་བསྟན་ཏེ་། དེའི་ཕྱིར་དགའ་བ་དང་བྲལ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །བསམ་གཏན་དང་པོའི་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཡིན་གྱི། དགའ་ བ་དང་བྲལ་བས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བྲལ་བས་ཡིན་གྱི། དགའ་བ་དང་བྲལ་བས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་ནི་དེ་དག་ཉིད་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བསྟན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་ཐམས་ཅད་ ལ་དེ་དག་གི་ཚུལ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་བཞི་པོ་དེ་དག་ཡན་ལག་ལྔ་པ་དང་། ཡན་ལག་བཞི་པར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། གནས་པའི་རྟེན་དང་། གནས་པ་ལ་ཕན་པ་དང་། གནས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་གྲངས་ གཞན་ཡང་དམིགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་།དམིགས་པ་ལ་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པ་དང་། དམིགས་པ་ལས་མི་འཕྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་ཕན་འདོགས་པའི་རྟེན་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་རྟེན་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་གྲངས་ གཞན་ཡང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་གནས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་གཉེན་པོའི་ཕྱིར་ཏེ།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་གནས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་གནས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ བའི་གནས་པ་དང་།ཀུན་དུ་རྨོངས་པའི་གནས་པའོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་བསམ་གཏན་པ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་། ཆོས་མཐུན་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པར་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གིས་ འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་རྣམས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ།གསུམ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ལོངས་སྤྱོད་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་རྣམས་ལ་ལེགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་། དེ་ལ་དབང་བསྒྱུར་བ་ལ་རང་དབང་ཡོད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་པ་ རྣམས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཀྱང་ལེགས་པར་བྱ་བ་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་རོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་བསམ་གཏན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་དཀའ་ཐུབ་དྲག་པོའི་གཉེན་པོར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ དག་གི་གཉེན་པོ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།གཉེན་པོ་མེད་པའི་གཉེན་པོ་དང་། ལུས་དང་སེམས་ལ་གནོད་པའི་གཉེན་པོ་དང་། སེམས་ཕྱི་རོལ་དུ་འཕྲོ་བ་ཉེ་བར་མ་ཞི་བའི་གཉེན་པོའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་འདོད་པ་རྣམས་ལས་དབེན་པ་ཞེས་གསུངས་ནས། སྡིག་པ་མི་དགེ་ བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་དབེན་པ་ཞེས་གསུངས་ཤེ་ན།སྨྲས་པ། འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉེས་དམིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།

问：第二禅有几支？答：有四支。何为四支？内净、喜、乐、心一境性。其中内净法的体性是什么？答：是念、正知、舍的体性。
问：第三禅有几支？答：有五支。何为五支？念、正知、舍、乐、心一境性。
问：第四禅有几支？答：有四支。何为四支？舍清净、念清净、不苦不乐、心一境性。
其中初禅虽有念、正知、舍，但因是通过寻、伺门而成就，故未说。第二禅中虽是自性作用，但因心被喜的随烦恼所缠，故以内净之名而说。
第三禅中因已离彼心随烦恼，故以自相而说，因此说离喜等。初禅诸支是由离欲贪而有，非由离喜。第二禅诸支是由离寻伺而有，非由离喜。
第四禅中则说彼等极为清净。因此应如理了知一切禅定中彼等之理，这也是随应而说。
问：为何这四种禅定安立为五支或四支？答：因为是住处之所依、有益于住处、是住处之体性。
另一种说法是：缘于作意、遍观所缘、不散于所缘之故。
另一种说法是：因为是饶益所依、增上心所依、增上慧所依。
另一种说法是：为对治三种随烦恼分违品之住。何为三种随烦恼分违品之住？即烦恼住、苦住、愚痴住。
另一种说法是：应视为与欲界受用相顺。欲界受用者有三种正行，由此区分欲界受用者。何为三种？即善求受用、善受用所求、于彼自在而有自主。
如是应知禅定者之支分也依三种正行而安立，这也是随应而说。
另一种说法是：应知禅定者之支分是为对治剧烈苦行而安立。彼等对治亦有三种：无对治之对治、身心损害之对治、心向外散未寂之对治。
问：为何初禅说'远离诸欲'后又说'远离诸不善法'？答：为显示诸欲之自相及显示过患相。

།དེ་ལ་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདོད་པ་རྣམས་ནི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ ཀུན་ནས་བསླང་ནས་འོག་ཏུ་ལྟུང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྡིག་པ་ཡིན་ནོ།།དགེ་བ་སྐྱེ་བ་དང་མི་མཐུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་དགེ་བ་དེ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྔོན་བསགས་པའི་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་ཁྱིམ་ན་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པའི་སྒོ་ནས་འདོད་པ་སྤང་བ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྒོ་ནས་དེ་སྤང་བ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་ གྲངས་གཞན་ཡང་འདོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤང་བ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་།གནོད་སེམས་དང་རྣམ་པར་འཚེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤང་བ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་ཕྱི་རོལ་པའི་དྲང་སྲོང་རྣམས་ཀྱི་འཐོབ་པའི་རྟགས་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ དང་།ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་རྣམས་ཀྱི་དམོད་པ་འདོར་བ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་མ་སྤངས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་ལ་དེའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གལ་ཏེ་དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་ པོ་སྤངས་པར་གྱུར་ན།བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་། གནས་པའི་ཁྱད་པར་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་མ་སྤངས་པ་ཁོ་ནར་རིག་པར་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དག་།བསམ་ གཏན་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ས་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་།ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཡོ་བའི་མིང་དུ་བསྟན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཞན་གྱི་ས་ལ་ལྟོས་ཏེ་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི། རང་གི་ས་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་ དང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་བར་ནས་བཟུང་སྟེ།གོང་ནས་གོང་དུ་ཡན་ལག་དག་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། མདོར་བསྡུ་ན་རྒྱུ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་དང་། རྟོགས་པའི་ཕན་ཡོན་དང་། རྟོགས་པས་སོ། །རྒྱུ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ནི་ བསམ་གཏན་བཞི་པོ་དག་ལ་ཡན་ལག་ལྔ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དག་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་བྱའོ།།བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་ བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན།སྨྲས་པ། ཕན་འདོགས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་ དག་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ།། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་པ། ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒོམ་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཡེ་ཤེས་དང་མཐོང་བ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཟག་པ་ཟད པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གང་ཟག་རྣམ་པ་བཞི་ལས་བརྩམས་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒོམ་པ་བཞི་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གང་ཟག་བཞི་གང་ཞེ་ན། བདེན་པ་མཐོང་བ་མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་ལ་དཀའ་བའི་ལམ་ཐོབ་པ་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ ལམ་མ་ཐོབ་པ་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་ཚད་མེད་པ་ཐོབ་པ་དང་།བདེན་པ་མཐོང་བ་མངོན་པར་ཤེས་པ་བུལ་ལ་སླ་བའི་ལམ་ཐོབ་པ་དང་། བདེན་པ་མཐོང་བ་མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་ལ་སླ་བའི་ལམ་ཐོབ་པའོ། །དེ་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཚད་མེད་པ་ཐོབ་པའི་ཡེ་ ཤེས་དང་།མཐོང་བ་ནི་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

关于过患的性相是这样的：诸欲望会引发一切不善行为并使人堕落，所以是罪过。因为与善法生起不相应，所以是不善。另外，为了完全显示断除烦恼的染污，以及为了完全显示断除往昔所积业的染污。另外，为了完全显示在家人通过受用资具而断除贪欲，以及为了完全显示出家人通过观察而断除贪欲。
另外，为了完全显示断除贪欲分别，以及为了完全显示断除害心和损恼分别。另外，为了完全显示外道仙人获得的标志，以及为了完全显示退失者舍弃诅咒。
为何初禅未断苦根？答：因为尚未离开与彼相顺的不善习气，如果在初禅已断苦根，则不会与二禅有所差别，因此应当了知确实未断。当在初禅等中，寻伺等有助于禅定，则能帮助诸禅定自地，并能趋入清净。
为何世尊说为动摇之名？答：是相对于他地而说，非就自地而言。为何从欲界开始，在初禅等中逐渐安立支分？答：略说由三种因：对治违品、证悟功德及证悟。这三种因对四禅中所摄五支也应当如理运用。
初禅与二禅有何差别？答：有禅定圆满的差别。二禅与三禅有何差别？答：有利益圆满的差别。三禅与四禅有何差别？答：有禅定清净圆满的差别。
第二十品。修习禅定有四种：为获得现法乐住，为获得智慧与见解，为获得殊胜智慧，为获得漏尽。应当了知依四种补特伽罗而安立四种修习禅定。
何为四种补特伽罗？已见谛获得神通速而难行道者，未得道凡夫离贪获得缘众生无量者，已见谛获得神通迟而易行道者，已见谛获得神通速而易行道者。其中，应当了知离贪凡夫获得无量的智慧与见解，是由获得死生神通而清净。

།བདེན་པ་མཐོང་བ་མངོན་པར་ཤེས་པ་བུལ་ལ་སླ་བའི་ལམ་ལ་གནས་པ་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་བས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ ཚོར་བ་དང་།འདུ་ཤེས་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པར་བྱ་ཞིང་ཤེས་བཞིན་དུ་ཡང་བྱའོ། །བསམ་གཏན་རྣམས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རང་ བཞིན་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་།གནོད་པས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། སྟོན་པས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། ཡང་དག་ཕུལ་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། ཀུན་དུ་རྨོངས་པས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། གཉེན་པོས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའོ། ། དེ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་མི་གཙང་བ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་འོས་མ་ཡིན་པ་དག་ལ་མི་མཐུན་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་དག་ལ་མི་མཐུན་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན དང་པོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་གནོད་པས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཉིས་ཀྱིས་གཉིས་སྤྲོད་པས་འཁྲིག་པའི་ཆོས་བསྟན་པའི་ཡོངས་སུ་ གདུང་བ་དང་བྲལ་བ་ལ་མི་མཐུན་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་།དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་གཞན་ཡང་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྟོན་པས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལེགས་པར་ཟོས་པ་དང་། ལེགས་པར་འཐུངས་པ་དང་ལེགས་པར་ཚིམ་པའི་བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བ་ལ་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ གང་ཡིན་པ་དང་།དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་གཞན་ཡང་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་ཕུལ་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལོངས་སྤྱོད་དང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཆེས་གྱ་ནོམ་པ་དང་། ཆེས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཐོབ་པའི་དམན་པ་ལ་མི་མཐུན་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་གཞན་ཡང་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཕན་ཡོན་མི་ཤེས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་མཐུན་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་གཞན་ཡང་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ གཉེན་པོས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།སུན་འབྱིན་པ་གཉེན་པོའམ། སྤོང་བ་གཉེན་པོའམ། ཀུན་དུ་འཛིན་པ་གཉེན་པོའམ། ཐག་སྲིང་བ་གཉེན་པོ་ལས་བརྟེན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའམ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བསམ་ གཏན་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། ནང་གི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་ཉེ་བར་གཏད་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་དུ་རྣམ་པར་མི་གཡེང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་དང་ཆ་མཐུན་པའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་ ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་ལ་ཞི་གནས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཉོན་མོངས་པ་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གནས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་ལ་རྩེ་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འདི་ནི་གཉིས་ ཡིན་ཏེ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་པའི་དམིགས་པ་དང་།མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་པའི་དམིགས་པའོ། །དེ་ལ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དམིགས་པ་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིག་ཤོས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཉེ་བར་གཏད་པའི་སེམས་ནི་རྩེ་གཅིག་པ་ཞེས་ བྱའོ།།དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཅུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ལུས་མ་སྙོམས་པས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ནི། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་གནོད་པ་དྲག་པོས་རེག་པ་ལས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཤིང་ཤུན་གྱིས་བདག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་མ་ མཐོང་ནས་བདག་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།བདག་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའམ་གཅིག་ཏུ་མ་གྱུར་གྲང་སྙམ་མོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ལྟ་བུའོ།

见到真谛而具有迟钝的神通，安住于容易的道路者，由于根钝而具有退失之法。他应当对欲界所行的受、想、分别等，修习念住并且要正知。
诸禅定是以离贪而区分的，其中离贪应当了知有六种：即自性离贪、损害离贪、厌离离贪、胜妙离贪、愚痴离贪、对治离贪。
其中自性离贪是指：对于自性不净、不堪受用的事物的不相应性，以及对苦受的不相应性，同样对于从初禅离贪的第二禅等中的寻伺等的不相应性。
其中损害离贪是指：对于男女交合所示现的热恼的不相应性，以及其他与此相似的也应当观察。
其中厌离离贪是指：对于善食、善饮、善饱的饮食的不相应性，以及其他与此相似的也应当观察。
其中胜妙离贪是指：获得殊胜圆满受用后对低劣的不相应性，以及其他与此相似的也应当观察。
其中愚痴离贪是指：由于不知涅槃功德而对涅槃的不相应性，以及其他与此相似的也应当观察。
其中对治离贪是指：依靠诃责对治、断除对治、执持对治、远离对治，以世间或出世间道断除烦恼。
为何称为安住禅定？答：由于内心专注所缘而不向外散乱的缘故。
为何称禅定为三摩地？答：由于心安住于与所知事物相应的影像所缘的缘故。
为何称禅定为止？答：由于为了息灭烦恼而安住的缘故。
为何称禅定为专注？答：这有两种：非等持地的所缘和等持地的所缘。其中非等持地的是单一所缘，另一种则不是，因此专注于彼的心称为专注。
其中离贪的退失应当了知有十种：由于身体不调而退失，如有人因强烈的损害触受，譬如树皮尊者未见到自己的三摩地，心想：'我是否已从那个三摩地退失或未成就？'

།ལ་ལ་ནི་སྔོན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གོམས་པར་མ་བྱས་པས་རང་བཞིན་གྱི་གནས་ལེན་མང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་གནས་ངན་ལེན་མང་པོ་དེས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། ། ཡུལ་གཙོ་བོས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ནི། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་ཡུལ་རྒྱ་ཆེན་པོ་མངོན་དུ་གྱུར་བ་ཐོབ་པ་ལས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཕྱི་རོལ་པའི་དྲང་སྲོང་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་ཐོབ་པ་བུད་མེད་གཞོན་ནུ་མདོག་བཟང་པོ་ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་རེག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་གྱུར ཅེས་གྲགས་པ་ལྟ་བུའོ།།བཀུར་སྟིས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ནི་འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་གཞན་ལས་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ཐོབ་པ་ན་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ལྷ་སྦྱིན་ལྟ་བུའོ། །བརྙས་པས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ནི་འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་ཁྲོས་ སམ་འཁྲུགས་སམ།བརྒྱད་བཀག་པ་ན་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཕྱི་རོལ་པའི་དྲང་སྲོང་དག་འཁྲུག་པ་ན་ཡོངས་སུ་ཉམས་ནས་དམོད་པ་འདོར་བར་ཡང་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །ང་རྒྱལ་གྱིས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ནི། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ པ་དེས་བདག་ལ་སྟོད་པར་བྱེད་གཞན་དག་ལ་སྨོད་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ།།མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ནི་འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་ལ་རྟོག་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ནི། འདི་ལྟར་ འདི་ན་ལ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་དང་རྟགས་གང་དག་གིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ།།མ་འདྲིས་པས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ནི་འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་ལས་དང་པོ་པ་ཡིན་ཞིང་དགེ་བའི་ཕྱོགས་གསར་པ་ལྟ་བུའོ། །རང་གི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་མང་ དུ་བྱེད་པས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ནི།འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་སྲེད་པ་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པའམ། ཐེ་ཚོམ་ཤས་ཆེ་བའི་བར་གྱིས་བསམ་གཏན་པ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །ཚེ་དང་བསོད་ནམས་དང་ལས་ཟད་པས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ནི། འདི་ལྟར་ འདི་ན་ལ་ལ་སྐྱེ་བའི་གནས་དེ་ནས་འོག་ཏུ་འཆི་འཕོ་བ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལ་གང་ཟག་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་བ་དང་། དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཆུང་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མང་པོས་དཀའ་བས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཞིང་། སྐད་ཅིག་མང་པོས་དཀའ་བས་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ལ་དགེ་ བའི་ཕྱོགས་ཆེ་བ་ནི།སྐད་ཅིག་མང་པོས་དཀའ་བས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ལ། སྐད་ཅིག་གཅིག་ཁོ་ནས་མྱུར་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །གང་ཟག་ཉོན་མོངས་པ་ཆེ་ལ་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཆུང་བ་ནི། སྐད་ཅིག་གཅིག་ཁོ་ནས་མྱུར་དུ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ལ། སྐད་ཅིག་ མང་པོས་དཀའ་བས་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།།གང་ཟག་ཉོན་མོངས་པ་ཆེ་བ་དང་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱང་ཆེ་བ་ནི། སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་མྱུར་དུ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཞིང་། སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་མྱུར་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་འདོད་ ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་ལངས་པ་ནི་ལན་འགའ་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤེལ་མ་འདྲེས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་གནས་སོ།།ལན་འགའ་ལ་ནི་མ་འདྲེས་པ་ལའོ་། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་སྒྲའི་རྐྱེན་གྱིས་ལྡང་བ་ལ་ནི། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ ལྷན་ཅིག་བྱུང་བའི་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་ཁོ་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ།མཉམ་པར་བཞག་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་སྒྲ་འཛིན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དུ་ན་དེ་སོ་སོར་མ་རིག་པར་ལྡང་བ་ཉིད་མི་རིགས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྒྲ་འཛིན་པ་ཙམ་གྱིས་ལྡང་བ་མ་ཡིན་གྱི། སྒྲ་སོ་སོར་རིག་ནས་འདོད་ན། དེའི་འོག་ཏུ་ལྡང་བར་འགྱུར་རོ།

有些人因为以前未曾修习禅定，所以自然有许多习气，由于这些众多习气而成为退失法的本性。
也会因主要境界而退失，如此处有些人获得现前广大境界而退失，譬如外道仙人获得非想非非想处定，因贪著美丽少女的触而退失，如是闻名。
也会因恭敬而退失，如此处有些人获得他人供养恭敬而退失，譬如提婆达多。
也会因轻蔑而退失，如此处有些人因愤怒或争吵或阻碍而退失，譬如外道仙人争吵时退失而发出诅咒。
也会因我慢而退失，如此处有些人以入定而赞叹自己贬低他人。
也会因增上慢而退失，如此处有些人对入定生起增上慢分别。
也会因不作意而退失，如此处有些人不作意能入定的行相与标志。
也会因不熟练而退失，如此处有些人是初学者，善法方面尚新。
也会因增长自地烦恼而退失，如此处有些人是贪欲重的禅修者或疑惑重的禅修者。
也会因寿命、福德和业力耗尽而退失，如此处有些人从所生之处死堕下界。
其中烦恼小而善法小的补特伽罗，经多刹那艰难地退失，也经多刹那艰难地入定。
烦恼小而善法大的补特伽罗，经多刹那艰难地退失，但仅一刹那即能迅速入定。
烦恼大而善法小的补特伽罗，仅一刹那即迅速退失，但经多刹那艰难地入定。
烦恼大而善法也大的补特伽罗，仅一刹那即迅速退失，也仅一刹那即能迅速入定。
其中已得离贪的补特伽罗从禅定出定时，有时安住于杂染作意，有时安住于无杂染作意。
从禅定中因声音缘而出定时，只生起与不等持的意识俱生的其他耳识，因为等持的意识本身不能执取声音。
否则不应理解为不觉知而出定，因此不是仅仅执取声音就出定，而是觉知声音后若愿意才出定。

།མཉམ་པར་བཞག་པའི་སའི་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་རྫོགས་ཏེ། རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་གཞུང་ལྷག་མ་ནི་མི་སྣང་ངོ་།། །། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སའི་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་ནི། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སའི་ངོ་བོ་ཉིད ཀྱིས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཡང་ཡོད་དེ།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ལྟ་བུའོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །མ་བཙས་པའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདོད་ པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིའོ།།རྣམ་པར་གཡེང་བའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཡང་ཡོད་དེ། ལས་དང་པོ་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྩོན་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་རྣམ་པར་གཡེང་བའོ། །བསྡུས་པའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཡང་ཡོད་དེ། ལས་དང་པོ་པ་རྣམས་ ཉིད་ཀྱི་སེམས་ནང་དུ་བསྡུས་པའོ།།མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་ལྡན་པའོ། །ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཡང་ཡོད་དེ། སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཡང་ཡོད་དེ། སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །དབང་མེད་པའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་དག་ཉིད་ནི་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱིས་དབང་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །རྣམ་པར་མ དག་པའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཡང་ཡོད་དེ།བག་ལ་ཉལ་ཡང་དག་པར་མ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ལངས་པའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཡང་ཡོད་དེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་ལས་མ་ཉམས་པ་ལངས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ ཡང་ཡོད་དེ།ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ། མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་དང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་སེམས་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་བསྔོས་པའམ། རྣམ་པར་རྣགས་པའམ། རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་མཚན་མ་གཟུང་བར་བྱའོ། །མཉམ་པར་མ་བཞག་ པའི་ས་གཉིས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་བྱའོ།།མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་གསུམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་དངོས་གཞི་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་བྱའོ། །བཞི་པ་ལ་གནས་པ་ནི་དང་པོ་ཉིད་ནས་རྣམ་པར་མི་གཡེང་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་ པར་བྱའོ།།སེམས་རྣམ་པར་གཡེངས་པར་གྱུར་ན་ཡང་། ཤེས་བཞིན་གྱིས་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་ཕྱིར་བསྡུ་བར་བྱའོ། །ལྔ་པ་ལ་གནས་པས་ནི་རབ་ཏུ་དང་བར་འགྱུར་བའི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱ་ཞིང་ཞུམ་པའི་མཚན་མ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་མཁས་པར་ཡང་བྱའོ། །དྲུག་པ་ལ་གནས་པ་ནི་ གདམས་ངག་མ་བརྗེད་པར་ཤས་ཆེར་བསྲུང་བ་དང་།དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པར་བྱ་ཞིང་། ཚུལ་བཞིན་ལ་བརྩོན་པ་དང་། རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་གུས་པར་བྱེད་པ་ལ་བརྩོན་པར་ཡང་བྱའོ། །བདུན་པ་ལ་གནས་པས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཆུང་ངུ་དང་ངན་ངོན་ཙམ་ཐོབ་པས་ཆོག་མི་ཤེས་པར་བྱའོ། །བརྒྱད་ པ་ལ་གནས་པས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་ཉེས་དམིགས་སུ་བལྟ་བར་བྱ་ཞིང་།རོ་མྱང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེས་པ་ཡང་དང་དུ་མི་བླང་བར་ཡང་བྱའོ། །དགུ་པ་ལ་གནས་པས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་རྟག་ཏུ་སྦྱར་བར་བྱ་ཞིང་མཚན་མ་རྟོགས་པ་ལ་མཁས་པར་ཡང་བྱའོ། །བཅུ་ པ་ལ་གནས་པས་ནི་བདེན་པ་ལ་མཁས་པ་ལ་རྟག་ཏུ་ཤས་ཆེར་བརྩོན་པར་བྱའོ།།བཅུ་གཅིག་པ་ལ་གནས་པས་ནི་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བག་ཡོད་པར་བྱའོ། །བཅུ་གཉིས་པ་ལ་གནས་པས་ནི་རབ་ཏུ་དབེན་པ་ལ་བརྟེན་པར་བྱ་ཞིང་། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་ དང་།གུས་པར་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བས་རིམ་གྱིས་བསྒོམ་པར་བྱའོ།

等持地的抉择已完毕。抉择论的其余部分未见。
不等持地的抉择是：以不等持地的自性而不等持者也有，如五识聚。由无轻安故不等持者也有，即欲界所行的心及心所法。由未调伏故不等持者也有，即诸受用欲者。由散乱故不等持者也有，即初业者精进于三摩地时心散乱于五欲功德。由摄故不等持者也有，即诸初业者自心内摄。由未获得故不等持者也有，即彼等自心与散乱相应。由未圆满故不等持者也有，即未获得加行究竟作意者。由烦恼故不等持者也有，即诸领受获得加行究竟果者。由无自在故不等持者也有，即彼等未得烦恼心自在者。由不清净故不等持者也有，即诸未正断随眠者。由出定故不等持者也有，即诸从未失定而出定者。由退失故不等持者也有，即诸退失者。
关于此，依第一不等持地，为令心安住，当如是取相，即或观想腐烂、或观想脓烂，或如前广说。依第二不等持地，为获得作意故当精进。依第三不等持地，为获得根本定故当精进。住第四者，为从初即不散乱故，当安立正念。若心散乱，亦当以正知速疾摄回。住第五者，当作意于能生净信之相，并当善巧了知沮丧之相。住第六者，当多分守护不忘教授，当安立正念，并当精进于如理、常作、恭敬。住第七者，不当以获得小劣三摩地为足。住第八者，当观过患于烦恼，并不当接受所生之爱味等烦恼。住第九者，当常修习三摩地，并当善巧了知诸相。住第十者，当多分常时精进于善巧谛。住第十一者，为不退失故当住正知。住第十二者，当依止极远离，并以常作、恭敬加行渐次修习如理作意。

།མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སའི་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་རྫོགས་ཏེ། རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་གཞུང་ལྷག་མ་ནི་མི་སྣང་ངོ་།། །། སེམས་ཡོད་པའི་ས་ལས་བརྩམས་ནས་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་ནི། སེམས་ཀྱི་ འཇུག་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། གནས་དང་གནས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་དངོས་པོར་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་རྣམ་པར་གཞག་པས་སོ། །དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པས་འཇུག་པ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་སར་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དོན་དམ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དོན་དམ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པས་འཇུག པ་གང་ཞེ་ན།མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གནས་ཡིན་ནོ། །འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། མིག་གི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ནས།ཡིད་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་ཏེ། ཆུའི་ཆུ་བོ་དང་རླབས་ལྟ་བུའམ། མེ་ལོང་དང་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་འདི་ནི་དོན་དམ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པས་གནས་དང་གནས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་ ཐམས་ཅད་ནི་སེམས་ཞེས་ཀྱང་བྱ།ཡིད་ཅེས་ཀྱང་བྱ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དངོས་སུ་ན་སེམས་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་ནི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀུན་དུ་བསགས་ཤིང་ཉེ་བར་བསགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་དུས་རྟག་པར་ལེན་པའི་རྒྱུ་ལ་དམིགས་ པ་དང་།བྱེ་བྲག་མེད་པར་རམ་གཅིག་ཏུ་སྣོད་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ནི་དུས་རྟག་ཏུ་ང་དང་བདག་གི་ཞེས་རློམ་སེམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཡུལ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །སེམས་ཡོད་པའི་གནས་སྐབས་ནི་། གལ་ཏེ་ མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་སྐྱེས་ན་ནི་སེམས་དང་ཡིད་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་དུས་རྟག་པར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་འཇུག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་སྐྱེས་ན་ནི་དེས་ན་དེའི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་འཇུག་པ་ལྷག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་རེས་འགའ་ནི་བཞིའོ། །རེས་འགའ་ནི་བརྒྱད་ཀྱི་བར་ཡང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་འཇུག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་གིས་ནི་ཅིག་ཅར་དུ་ཡུལ་གཅིག་གམ་གཉིས་སམ་རབ་ཏུ་མང་པོ་དང་རང་གི་ཡུལ་དང་གཞན་གྱི་ཡུལ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པས་ན དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་འཇུག་པ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱའོ།།གལ་ཏེ་ཡིད་དུས་རྟག་ཏུ་རློམ་སེམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པ་ཡིན་ན། དེས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡིད་ཅེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་ ཅེ་ན།སྨྲས་པ། མིང་ཙམ་གྱི་བརྡས་གདགས་པ་ཡིན་གྱི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་དེ་ནི་གཉེན་པོས་ཡང་དག་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སེམས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གཞི་དེས་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡིད་དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ གནས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་རེས་འགའ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ཁོ་ན་དང་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་འཇུག་གོ། །རེས་འགའ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ངོ་། །སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་ཡང་ངོ་། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ པའི་ཚོར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དུས་རྟག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་།རྣམ་པར་སྨིན་པའོ། །དེ་ཡང་མ་ཤིའི་བར་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་པ་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་དག་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པ་དག་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་ བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པ་དག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ།

不等持地的抉择已完毕。其余抉择论文未见。从有心地开始的抉择是：心的趣入略说应当了知有五种：世俗道理的安立、胜义道理的安立、所依能依的安立、俱有事的安立、以及杂染清净的安立。
其中世俗道理安立的趣入，如前所说意地般应当了知。其中当说胜义道理的安立。什么是胜义道理安立的趣入？略说识有二种：阿赖耶识和转识。
其中阿赖耶识是所依。转识是能依，彼复有七种：从眼识乃至意识，如水与波浪，或如明镜与影像。如是，此是胜义道理安立的所依能依安立。
其中彼等一切识亦称为心，亦称为意，亦称为识。阿赖耶识实为心，因为它积集一切种子。彼亦恒时缘取因及无差别或一向缘器。意是恒时我执我所执自性。识是了别各别境相为相。
有心位时，若眼识等转识未生，则应知心、意、意识三者恒时俱生俱转。若已生，则应知彼等俱生俱转更多，如是有时四种，有时乃至八种俱生俱转。
意识能一时分别一境或二境或众多境及自境他境，故说意识趣入不可思议。若意恒时以我执自性相续而转，则世尊所说出世间意如何安立？
答：唯是名言假立，非如实义。复有差别，由对治故是如实无倒思维自性。由彼为依如是分别趣入故，彼意称为意识所依。
其中有时一切唯与乐受俱有事相应而转。有时与苦受。有时与不苦不乐受。阿赖耶识相应的受，恒时是不苦不乐受及异熟。彼亦乃至未死，一切识相续趣入与乐受相应者、与苦受相应者、与不苦不乐受相应者，相续不断而转。

།དེ་ལ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསྒྲུབས་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། རེས་འགའ་འབྱུང་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བསྒྲུབས་པ་དེ་མངོན་དུ་ གྱུར་པ་ན།ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་ཆ་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གཅད་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོས་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཉོན་ མོངས་པ་གང་དང་ཡང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཡིད་ནི་དུས་རྟག་ཏུ་ཡེ་ཡོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། ངར་འཛིན་པ་དང་། ང་ཡིར་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། བདག་ལ་ཆགས་ པ་དང་མ་འདྲེས་པའི་མ་རིག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོས་མཚུངས་པར་ལྡན་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ཀྱང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་འགལ་བ་མེད་པ་དང་། བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། ཡེ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམ་ པར་བརྟགས་པ་རྣམས་ནི།རྐྱེན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འཇུག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ནི་ཡེ་ཡོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་བཞི་པོ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དེ་དག་ཉམས་པར་བྱེད་པའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ རོ།།ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ནི་གང་དུ་ལུས་སྐྱེས་པར་གྱུར་པའི་ས་དེ་པ་ཉིད་དེ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེ་དག་ཉིད་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དུས་རྟག་ཏུ་ཡོད་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་རྐྱེན་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་ནི་ལམ་མངོན་དུ་གྱུར་ཀྱང་རུང་མ་གྱུར་ཀྱང་རུང་སྟེ་ཀུན་དུ་འབྱུང་ངོ་། །སློབ་པ་བཞི་མཐོང་བ་ལ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་མངོན་དུ་གྱུར་ན་ནི་མི་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ལས་ལངས་པ་ལ་ནི་ཀུན་དུ་འབྱུང་སྟེ། ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་སློབ་པ་ལ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེ་དག་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཁོ་ནས་ཅིག་ཅར་སྤོང་བར་རིག་པར་བྱའོ་། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དག་ལྟར་རིམ་གྱིས་སྤོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དག་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་ཡོད་པའི་ས་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་གཞུང ནི་དེ་ལས་མི་སྣང་ངོ་།། །། སེམས་མེད་པའི་ས་ལས་བརྩམས་ཏེ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་ནི་སེམས་མི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་དག་ནི་དུ། རྒྱུ་དུ་དག་གིས་ནི་སེམས་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན་མདོར་བསྡུ་ན་བདུན་པོ་འདི་དག་ནི་སེམས་མི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གིས་སེམས་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །བདུན གང་ཞེ་ན་རྐྱེན་མེད་པ་ལས་ཀྱང་།སེམས་མི་སྐྱེ་བ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པ་དང་། མ་ཐོབ་པ་དང་། མི་མཐུན་པ་དང་། སྤངས་པ་དང་། འགགས་པ་དང་། སྐྱེས་པ་ལས་ཀྱང་སེམས་མི་སྐྱེའོ། །ཇི་ལྟར་ན་རྐྱེན་མེད་པ་ལས་སེམས་མི་སྐྱེ་ཞེ་ན། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་མིག་ཉམས་པར་གྱུར་ པ་དང་།ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་གཟུགས་མི་སྣང་བར་གྱུར་པ་དང་། རྒྱས་པར་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཆོས་ཀྱི་བར་དུ་མི་སྣང་བར་གྱུར་ན། རེ་ཞིག་དེ་དང་འབྱུང་བའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། དེ་དང་འབྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རྐྱེན་ མེད་པ་ལས་སེམས་མི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ།

对于除此之外的其他三种感受，应当了知是造作的、非俱生的、有时生起的。当造作的显现时，由于俱生的极其微细，故难以断定。如是，应当了知这种相应的情况是胜义中诸识俱有作用的安立。
其中，阿赖耶识与任何烦恼都不相应。意识则恒常地与四种俱生烦恼相应，即：我执、我所执的萨迦耶见、我慢、对我的贪著以及无明。这些烦恼对善、不善、无记识都无违背，是有覆无记的，且是俱生的。
其余分别起的烦恼，应当了知是随缘而转。世间道不是对治这四种俱生遍行烦恼的对治，因为即使是离贪者也会生起这些烦恼。
这些烦恼是与所生身同地的，应当了知即使是离贪者也会生起。为什么呢？因为这些烦恼唯从阿赖耶识的种子所生，恒时存在，不依违品和对治品的境缘。
对于世间离贪者，无论是否现起道，这些烦恼都会生起。对于四种有学，在出世间道现前时则不生起，从定出来时则会生起，因为已经通达且未断除。对于无学则完全不生起。
应当了知这些烦恼唯有通过离非想非非想处贪而顿断，而不像其他烦恼那样渐断。如是，应当了知这些相应的情况是染污和清净的运作安立。
有心地的抉择论文到此为止。
关于无心地的抉择：问：心不生起的因有几种？由几种因而心不生起？答：略说有七种是心不生起的因，由这些因而心不生起。
哪七种？即：由无缘而心不生，无作意，未得，不相应，已断，已灭，已生而心不生。
如何是由无缘而心不生？当内处眼根损坏，外处色不显现，乃至外处法不显现时，则与此相应的眼识乃至与此相应的意识皆不生起，如是即是由无缘而心不生。

།ཇི་ལྟར་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པ་ལས་སེམས་མི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་མིག་ཉམས་པར་མ་གྱུར་ཅིང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་གཟུགས་ཀྱང་སྣང་ལ། རྒྱས་པར་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཆོས་ཀྱི་བར་ཡང་སྣང་དུ་ཟིན་ཀྱང་། དེ་དང་འབྱུང་ བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉེ་བར་མི་གནས་ན།རེ་ཞིག་དེ་དང་འབྱུང་བའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། དེ་དང་འབྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པ་ལས་སེམས་མི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་མ་ཐོབ་པ་ལས་སེམས་མི་སྐྱེ་བ་ ཡིན་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་རགས་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ནི་ཞི་བར་ཡིད་ལ་བྱེད་ལ། དེས་བསམ་གཏན་དང་པོ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལམ་ཤིན་ཏུ་ཀུན་དུ་མ་བསྟེན་མ་བསྒོམས་ལན་མང་དུ་མ་བྱས་ཏེ། དེ་གོམས་པར་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ བསམ་གཏན་དང་པོ་མི་ཐོབ་སྟེ།དེ་མ་ཐོབ་པས་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ནི་མི་སྐྱེ་བ་དེ་ལྟ་བུ་དང་། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལས་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་དང་། བཞི་པ་དང་། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣམ་ཤེས་ མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་།ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་རགས་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་ལ་ཞི་བར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་འཇིག་ ཚོགས་ཐམས་ཅད་ལ་སྡུག་བསྔལ་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་།འཇིག་ཚོགས་འགོག་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཞི་བར་ཡིད་ལ་བྱེད་ལ་དེས་འཇིག་ཚོགས་ཐམས་ཅད་སྤང་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལམ་ཤིན་ཏུ་ཀུན་དུ་མ་བསྟེན་མ་བསྒོམས་། ལན་མང་དུ་མ་བྱས་ཏེ། དེ་ཤིན་ཏུ་གོམས་པར་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་དེ། དེ་མངོན་དུ་མ་བྱས་པས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། འཆིང་བ་དང་། བག་ལ་ཉལ་བ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ མི་སྐྱེ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་མ་ཐོབ་པ་ལས་སེམས་མི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་མི་མཐུན་པ་ལས་སེམས་མི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་པས་རེག་ནས་བདེ་བའི་ཚོར་བ་མྱོང་བའི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་བ་ལ་སྡུག་ བསྔལ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་མཐུན་པས་མི་སྐྱེ་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་པས་རེག་ན་སྡུག་ བསྔལ་བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་མྱོང་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་གང་ ཡིན་པ་དེ་མི་མཐུན་པས་མི་སྐྱེ་བ་དང་།འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་ནས། འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལ། གནོད་སེམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་མཐུན་པས་མི་སྐྱེ་བ་དང་།ཞེ་སྡང་གི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་ནས་ཞེ་སྡང་གི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་བར་གྱི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ མི་མཐུན་པས་མི་སྐྱེ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་མི་མཐུན་པ་ལས་སེམས་མི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ།

如何是从无作意而心不生呢？内处眼根未坏，外处色法显现，乃至外处法处显现，然而与之相应的作意若不现前，则暂时与之相应的眼识乃至与之相应的意识都不会生起。如是，从无作意而心不生。
如何是从未获得而心不生呢？譬如有人对欲界作粗重作意，对初禅作寂静作意，为现前初禅而未曾修习、未曾串习、未曾多修其道，因未熟习故不得初禅，因未获得故不生初禅相应之心。如是，
又如有人对初禅、第二禅、第三禅、第四禅、空无边处、识无边处、无所有处作粗重作意，从第二禅乃至非想非非想处作寂静作意，亦当如是配合。
又如有人对一切有身见作苦作意，对有身灭尽涅槃作寂静作意，为断除一切有身及现前涅槃而未曾修习、未曾串习、未曾多修其道，因未极熟习故不能完全现前涅槃。因未现前故不生远离一切结缚、随眠、近烦恼、缠缚的极解脱心。如是，从未获得而心不生。
如何是从不相顺而心不生呢？譬如有人触乐受触，感受乐受，与乐受相应之心现前时，与苦受及不苦不乐受相应之心因不相顺而不生。
如是，触苦受触及不苦不乐受触，感受苦受及不苦不乐受，与苦受及不苦不乐受相应之心现前时，与乐受相应之心因不相顺而不生。
又如有人为贪缠所缠，与贪缠相应之心现前时，与嗔恚缠相应之心因不相顺而不生。
为嗔恚缠所缠，与嗔恚缠相应之心现前时，与贪缠相应之心因不相顺而不生。如是，从不相顺而心不生。

།ཇི་ལྟར་ན་སྤངས་པ་ལས་སེམས་མི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པས་འདོད་ཆགས་མ་ལུས་པར་ཟད་པ་མྱོང་བ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ མ་ལུས་པར་ཟད་པ་མྱོང་བ་དེ་ལ།འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་སྤངས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྤངས་པས་མི་སྐྱེ་བ་དང་། དེ་ལ་ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པ་དང་། གཏི་མུག་དང་བཅས་པ་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡང་རུང་བས་ཉེ་བར་ ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་སྤངས་པ་དང་།ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྤངས་པས་མི་སྐྱེ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་སྤངས་པ་ལས་སེམས་མི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་འགགས་པ་ལས་སེམས་མི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེས་ པའམ།འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའམ། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དེ་ལ། དེའི་དུས་སྐབས་དེར་འགགས་པས་སེམས་མི་སྐྱེ་བ་དང་། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ལ་གཏན་འགགས་པས་སེམས་མི་སྐྱེ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་འགགས་པ་ལས་སེམས་མི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྐྱེས་པ་ལས་སེམས་མི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། སེམས་སྐྱེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ད་ལྟར་སྐྱེས་པའི་སྐད་ཅིག་གི་འོག་ཏུ་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ ཡིན་པས་ན།དེ་ནི་ད་ལྟར་སྐྱེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་ལ། འགགས་པ་ཡང་སྐྱེས་ཟིན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེ་ནམ་ཡང་མི་སྐྱེ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་སྐྱེས་པ་ལས་སེམས་མི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་བདུན་པོ་དེ་དག་གིས་ནི་སེམས་མི་སྐྱེ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པའི་རྒྱུ་བདུན་པོ་འདི་ལྟ་ སྟེ།རྐྱེན་ཡོད་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡོད་པ་དང་། ཐོབ་པ་དང་། མཐུན་པ་དང་། མ་སྤངས་པ་དང་། མ་འགགས་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་དག་གིས་ནི་སྐྱེ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་ཡོད་པ་དང་སེམས་མེད་པའི་སའི་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་རྫོགས་ཏེ། ས་འདི་ གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་གཞུང་ལྷག་མ་ནི་མི་སྣང་ངོ་།། །།ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སའི་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་ནི་གནས་ལྔ་པོ་ལུས་ཀྱི་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ངག་གི་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ སྙིང་རྗེ་ཆེ་བ་དང་།བླ་ན་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱབས་ཀྱི་འོས་ཉེ་བར་བརྟགས་ནས་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བར་བྱ་བ་ནི་དུ། རྒྱུ་གང་གིས་ནི་དེ་དག་ཉིད་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ། ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་སྐྱབས་སུ་སོང་བ་ཡིན། སྐྱབས་སུ་སོང་བས་ཇི་ལྟར་ནི་བསྒྲུབ་པར་ བྱ།སྐྱབས་སུ་སོང་བའི་ཕན་ཡོན་ནི་གང་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བར་བྱ་བ་ནི་གསུམ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པའོ། །རྒྱུ་བཞིས་ན་དེ་དག་ཉིད་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་དུལ་བའི་བདག་ཉིད་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ དུ་གདུལ་བྱ་འདུལ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་།ཐུགས་རྗེ་ཆེ་བ་དང་། ཟང་ཟིང་གི་མཆོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཉེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི་བསྒྲུབ་པའི་མཆོད་པས་མཉེས་པར་བྱ་བས་སོ། །དེ་ལྟ་བུས་བསྟན་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དང་། དེའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་གང་ཡིན་པ་དེ་ ཡང་དེ་ལྟ་བུ་ཁོ་ནས་སྐྱབས་སུ་འོས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།རྒྱུ་བཞིས་ན་སྐྱབས་སུ་སོང་བ་ཡིན་ཏེ། ཡོན་ཏན་ཤེས་པ་དང་། ཁྱད་པར་ཤེས་པ་དང་། ཁས་བླངས་པ་དང་། གཞན་མི་སྨྲ་བས་སོ། །སྐྱབས་སུ་སོང་བའི་ཡང་དག་པའི་བསྒྲུབ་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་ དམ་པ་ལེགས་པར་བསྟེན་པ་དང་།དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པའོ། །ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པ་ནི་རྣམ་པར་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དབང་པོ་མི་རྒོད་པར་བྱ་བ་དང་། བསླབ་པའི་གཞི་ཡང་དག་པར་བླང་བར་བྱ་ བ་དང་།སེམས་ཅན་ལ་སྙིང་རྗེ་བར་བྱ་བ་དང་། དུས་དུས་སུ་དཀོན་མཆོག་མཆོད་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ།

如何是从断而心不生？如是，此中有人由于极善修习八支圣道，而证得贪欲完全灭尽，以及嗔恚、愚痴完全灭尽。对于他来说，由断除具有贪欲的心及其遍知，故不再生起；对于他来说，由断除具有嗔恚、具有愚痴以及任何由心所生起的随烦恼所染污的心及其遍知，故不再生起。如是，从断而心不生。
如何是从灭而心不生？如是，此中有人或生于无想天中，或入无想定，或入灭尽定，于彼时分由灭故心不生起；又如此中有人于无余涅槃界中完全涅槃，由永灭故心不生起。如是，从灭而心不生。
如何是从生而心不生？一切已生之心皆是生起刹那之后即成坏灭之法，故彼由是现在已生故不再生起，已灭者亦唯是已生，故永不再生。如是，从生而心不生。由此七因，当知心不生起。
与此相反的七因，即：有缘、有作意、获得、相应、未断、未灭、未生，当知由此而生起。有心地与无心地之抉择分已圆满。此二地抉择分之余经文不见。
闻所成地之抉择分有五处：身业清净、语业清净、意业清净、对众生具大悲心，以及具无上性而观察应归依处而行归依。其中，归依处有几种？以何因归依彼等？以何为归依？归依者应如何修行？归依之功德为何？
答曰：归依处有三，即佛等。以四因故应归依彼等：如来是最极调伏自性、于一切调伏所化众生方便善巧、具大悲心、非以财物供养而令欢喜而是以修行供养令欢喜故。
如是所说之法，及其声闻僧众，亦当知唯以如是而堪为归依处。以四因成就归依：知功德、知殊胜、受持、不说他处。
归依之正行当知有四种：亲近善士、听闻正法、如理作意、法随法行。正行当知有四种：摄护诸根、受持学处、悲悯众生、精勤供养三宝。

།སྐྱབས་སུ་སོང་བའི་ཕན་ཡོན་ནི་བཞི་སྟེ། བསོད་ནམས་རྒྱ་ཆེན་པོ་འཐོབ་པ་དང་། དགའ་བ་དང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་འཐོབ་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་འཐོབ་པ་དང་། རྣམ་པར་ དག་པ་འཐོབ་པའོ།།གཞན་ཡང་ཕན་ཡོན་བཞི་སྟེ། སྲུང་བ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་དང་། ལོག་པར་མོས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་བསྲབས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཟད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གཏུགས་པ་འཐོབ་པ་དང་། དམ་པ་ཡང་དག་པར་སོང་བ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་བགྲང་བར་ འགྱུར་བ་དང་།སྟོན་པ་དང་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་། བསྟན་པ་ལ་མངོན་པར་དད་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་དུ་འོང་ཞིང་དགའ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་བདག་ཅག་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་གང་དང་ལྡན་པས་དེ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་འདིར་སྐྱེས་པའི་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དེ་དག་དང་ལྡན་ ཞིང་ལན་མང་དུ་གནས་པས་ན་དེ་ནི་བདག་ཅག་གི་གྲོགས་སུ་འགྱུར་བར་འོང་ངོ་སྙམ་ནས་ཡིད་དགའ་ཞིང་ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་ཆེད་དུ་རྗོད་པར་བྱེད་པའོ་།།སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མཚན་ཉིད་དང་། ཕྲིན་ལས་དང་། མོས་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་། རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། བསོད་ནམས་འཕེལ་བས་སོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ལས་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་ནི་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་ནི་རང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཆོས་དཀོན་མཆོག་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་འབྲས་བུའི མཚན་ཉིད་དོ།།དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ནི་གཞན་གྱི་མན་ངག་གིས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཕྲིན་ལས་ལས་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་ནི་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་ནི་ལུང་ལེགས་པར་འབོགས་པའི་ཕྲིན་ལས་ཅན་ནོ། །ཆོས་དཀོན་མཆོག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྡུག་ བསྔལ་སྤོང་བ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྲིན་ལས་ཅན་ཡིན་ནོ།།དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ནི་སྤྲོ་བ་མངོན་པར་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྲིན་ལས་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མོས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་ནི་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་ལ་ནི་བསྙེན་བཀུར་ལ་གུས་པས་ཞེན་པར་བྱའོ། །ཆོས་དཀོན་མཆོག་ལ་ནི་མངོན་དུ་ བྱ་བ་ལ་གུས་པས་ཞེན་པར་བྱའོ།།དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ལ་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་དངོས་པོས་ལྷན་ཅིག་འགྲོགས་པ་ལ་གུས་པས་ཞེན་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྒྲུབ་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་ནི་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་ལ་ནི་མཆོད་པ་དང་རིམ་གྲོ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པས་བསྒྲུབ་ པར་བྱའོ།།ཆོས་དཀོན་མཆོག་ལ་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྦྱོར་བ་གོམས་པར་བྱ་བས་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ལ་ནི་ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་གི་ལོངས་སྤྱོད་ཐུན་མོང་གིས་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་ནི་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་ཀྱང་རྣམ་པ་གཞན་ དག་གིས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱ་ལ།ཆོས་དཀོན་མཆོག་ཀྱང་རྣམ་པ་གཞན་དག་གིས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱ། དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ཀྱང་རྣམ་པ་གཞན་དག་གིས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྒྱས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ བསོད་ནམས་འཕེལ་བ་ལས་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་ནི་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་ལ་ནི་སེམས་ཅན་གཅིག་གི་དབང་དུ་བྱས་པའི་བསོད་ནམས་མཆོག་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ།།ཆོས་དཀོན་མཆོག་ལ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་བསོད་ནམས་མཆོག་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། །དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ ལ་ནི་སེམས་ཅན་མང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་བསོད་ནམས་མཆོག་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ།།བྲམ་ཟེའི་ཆོས་ལས་དགེ་སྦྱོང་གི་ཆོས་རྣམ་པ་ལྔས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཏེ། ཆོས་རྣམ་པ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཐོས་པའི་ཆོས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཆོས་དང་། ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཆོས་ དང་།ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ཆོས་དང་། རྟོགས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལ་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོས་པའི་ཆོས་ནི་དོན་ངན་པ་དང་། གཞན་དག་ལ་བསྟན་པར་མི་འོས་པ་དང་། ཚིག་དང་ཡི་གེ་གསང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངན་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སྦྱོང་གིས་ཐོས་པའི་ཆོས་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་ པས་བཟང་བར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཆོས་ནི་གང་ལ་ཇི་ལྟར་འཚེ་བ་གང་རྗེས་སུ་གནང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངན་པ་ཡིན་ནོ།

皈依的利益有四种：获得广大福德、获得欢喜和最极欢喜、获得禅定、获得清净。
另外还有四种利益：具有大护持、减轻一切邪见障碍、获得完全穷尽和完全究竟、被称为正入圣道的圣者之列。
与导师和梵行者相同，令信仰教法的诸天欢喜喜悦，想着：'某某人具有我们所具有的皈依，从彼处命终后转生到此处，具有那些皈依，多次安住，他将成为我们的道友'而心生欢喜，并且称赞宣说。
佛法僧三宝的差别应当从六个方面了知：相、事业、胜解、修行、随念、福德增长。
其中从相而生的差别是：佛宝是自己现前圆满证悟的体相，法宝是现前圆满证悟的果相，僧宝是依他人教诲而如实修行的体相。
其中从事业而生的差别是：佛宝具有善说教法的事业，法宝具有断除烦恼和痛苦的事业，僧宝具有增长精进的事业。
其中从胜解而生的差别是：对佛宝应以恭敬承事而胜解，对法宝应以恭敬现证而胜解，对僧宝应以恭敬如法和合共处而胜解。
其中从修行而生的差别是：对佛宝应以供养承事而修行，对法宝应以修习瑜伽而修行，对僧宝应以共享法财而修行。
其中从随念而生的差别是：应以不同方式随念佛宝，应以不同方式随念法宝，应以不同方式随念僧宝，即如'世尊是如是'等广说。
其中从福德增长而生的差别是：对佛宝则增长以一个众生为所缘的殊胜福德，对法宝则增长以法为所缘的殊胜福德，对僧宝则增长以众多众生为所缘的殊胜福德。
沙门法较婆罗门法以五种法而殊胜。何为五种法？即：闻法、戒法、摄受法、受用法、证悟法。
其中婆罗门的闻法因为是恶义、不应对他人宣说、文字语言秘密的缘故而是劣的。沙门的闻法与此相反，应知是善的。
其中婆罗门的戒法因为随许如何损害而是劣的。

།དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཆོས་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་པས་བཟང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་ སུ་བཟུང་བའི་ཆོས་ནི་བར་དུ་གཅོད་པ་ཞིང་གི་དངོས་པོ་དང་ཁང་ཁྱིམ་གྱི་དངོས་པོ་དང་།ཚོང་ཁང་གི་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་། བུ་དང་ཆུང་མ་དང་བྲན་མོ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ངན་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སྦྱོང་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་ པའི་ཆོས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་མ་གཏོགས་པ་གཞན་མེད་པས་བཟང་བར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ཆོས་ནི་བར་དུ་གཅོད་པ་སྤོས་དང་། མེ་ཏོག་ཕྲེང་དང་། བྱུག་པ་དང་། རྒྱལ་མཚན་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ ཕྱིར་དང་།བྲོ་གར་མཁན་དང་། ཟློས་གར་མཁན་དང་། བཞད་གད་མཁན་དང་། འཇོ་སྒེག་མཁན་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟ་བས་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་དང་། འཁྲིག་པའི་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་ངན་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སྦྱོང་གི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ཆོས་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཐོས་ པ་དང་།བསམས་པ་དང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པས་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་བཟང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པའི་ཆོས་ནི་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡིན་པ་དང་། ཡང་ཕྱིར་བཟློག་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པ་དང་། སྡུག་ བསྔལ་བ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ངན་པ་ཡིན་ནོ།།དགེ་སྦྱོང་གིས་རྟོགས་པའི་ཆོས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མཐའ་ཡིན་པ་དང་། ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་དང་། གཅིག་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པ་དང་། གཅིག་ཏུ་བདེ་བ་ཡིན་པས་བཟང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །འདོད་པ་ཚོལ་བ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཡོངས་ སུ་བཟུང་བ་ཚོལ་བ་དང་།ལོངས་སྤྱོད་ཚོལ་བ་དང་། རྩེད་མོ་དང་དགའ་བ་ཚོལ་བ་དང་། ཀུན་ཤེས་པ་ཉམས་པ་ཚོལ་བ་དང་། གྲགས་པ་དང་སྒྲ་ཚོལ་བའོ། །སྲེད་པ་ཚོལ་བ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཚོལ་བ་དང་། སྨོན་པས་ཚོལ་བ་དང་། ཀུན་དུ་རྨོངས་པས་ཚོལ་བ་ དང་།སྐྱོ་བས་ཚོལ་བ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པས་ཚོལ་བའོ། །ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཚོལ་བ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། བཙལ་བ་ཙམ་ཚོལ་བ་དང་། དེ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཚོལ་བ་དང་། འཕྲལ་དུ་འཐོབ་པ་ཚོལ་བ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་འཐོབ་པ་ཚོལ་བ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ་ ཕྱིས་འཐོབ་པ་ཚོལ་བའོ།།རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་བརྡར་བཏགས་པ་ཚོལ་བ་དང་། དོན་དམ་པ་ཚོལ་བ་དང་། དེ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ཚོལ་བ་དང་། འཁྲུགས་པ་མེད་པ་དང་། འཁྲུགས་པ་དང་བཅས་པ་ཚོལ་བ་དང་། དེའི་ཐབས་མེད་པ་ཚོལ་བ་དང་ཐབས་དང་ བཅས་པ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ནས་ཚོལ་བའོ།། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པ། སའི་དངོས་གཞིར་རིག་པའི་གནས་ལྔ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ། ནང་གི་རིག་པ་ནི་རིག་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་དང་བསྟན་བཅོས་ཐམས་ཅད་དང་གཞུང་ལུགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་མཆོག དང་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྣམ་པར་དག་པའི་གཞིས་རྣམ་པར་དག་པའི་དོན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་དོན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དོན་དེ་ཚར་མི་ཆོད་པས་རྣམ་པར་ དག་པའི་ཕྱིར་དང་།དོན་དེ་ཉིད་ལ་འཇུག་སླ་བས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་དང་། ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་ཆུད་མི་ཟ་བས་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་ཚུལ་དྲུག་གིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་ཚུལ་དང་ འཐོབ་པའི་ཚུལ་དང་།བཤད་པའི་ཚུལ་དང་། མཐའ་གཉིས་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་ཚུལ་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཚུལ་དང་། དགོངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །དེ་ལ་ཚུལ་སྔ་མ་གསུམ་ནི་ཕྱི་མ་གསུམ་གྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་ཚུལ་ནི་མཐའ་ གཉིས་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།འཐོབ་པའི་ཚུལ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །བཤད་པའི་ཚུལ་ནི་དགོངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།

沙门的戒律法则与之相反，应当知道是殊胜的。其中婆罗门所执持的法，因为执著田地、房屋、商铺等物，以及执著儿子、妻子、婢女等，所以是低劣的。沙门所执持的法，除了出离痛苦的法之外别无他物，所以应当知道是殊胜的。
其中婆罗门的受用之法，因为贪著香料、花鬘、涂香、幢幡等物的享用，以及观看舞蹈师、戏剧师、滑稽师、歌舞伎等，还有享受淫欲之法，所以是低劣的。沙门的受用之法，因为以无过失的闻思修所生的智慧来受用，所以应当知道是殊胜的。
其中婆罗门所证悟的法，因为以梵天界为究竟，而且会退转，具有烦恼，伴随痛苦，所以是低劣的。沙门所证悟的法，因为以涅槃为究竟，而且不退转，纯一无垢，纯一安乐，所以应当知道是殊胜的。
寻求欲望有五种：寻求执著、寻求受用、寻求游戏欢乐、寻求损害遍知、寻求名声称誉。寻求渴爱也有五种：以法性寻求、以愿望寻求、以愚痴寻求、以厌离寻求、以观察寻求。
寻求梵行也有五种：仅仅寻求、寻求将获得、寻求即刻获得、寻求随后获得、以观察而后获得的寻求。
另外还有其他分类：寻求假名安立、寻求胜义、寻求遍知、寻求无扰乱和有扰乱、寻求无方便和具足方便观察。
第二十一品。在地藏论所说的五明处中，内明是一切明处、一切论典、一切教法中最殊胜和最主要的。
为什么呢？因为以清净为基础而成为清净的义理，包含了一切杂染和清净的义理而清净，一切外道论敌都无法破坏此义而清净，容易趣入此义而清净，已入者的修行不会白费而清净。
佛陀的教法，总的来说应当通过六种方式来理解，即：真实义的方式、获得的方式、解说的方式、远离二边的方式、不可思议的方式、密意的方式。
其中前三种方式应当通过后三种方式来理解，即：真实义的方式应当通过远离二边的方式来理解，获得的方式应当通过不可思议的方式来理解，解说的方式应当通过密意的方式来理解。

།དེ་ལ་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ཉིད་ཚུལ་ཡིན་པས། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་ ཚུལ་དེ་དགོངས་པ་ཉིད་ཚུལ་ཡིན་པས་དགོངས་པའི་ཚུལ་གྱི་བར་དུའོ།།ཚུལ་གྱི་དོན་ནི་དེ་དང་དེ་ལ་མ་ནོར་བ་ཉིད་དང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པ་དང་། རིགས་ པའི་གྲགས་པ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། རྣམ་པར་བཞག་པ་དང་། རྣམ་པར་མ་བཞག་པའོ། །དེ་ལ་དེ་ཁོ་ན་རྣམ་པ་བཞིའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་སར་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།རྣམ་པར་གཞག་པའི་དེ་ཁོ་ན་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ལམ་གྱི་བར་དུ་ལམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ་། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ ལྟར་ན་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་དང་། རིགས་པའི་ཀུན་རྫོབ་དང་། རྟོགས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱིས་ནི་ཁང་ཁྱིམ་དང་། བུམ་པ་དང་། དམག་དང་། ནགས་ཚལ་དང་། གྲངས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། བདག་དང་སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པས་རྣམ་པར་འཇོག་གོ། །རིགས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱིས་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པས་རྣམ་པར་འཇོག་གོ། །རྟོགས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱིས་ནི་རྒྱུན དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞི་དང་།དེ་དག་གི་གནས་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྣམ་པར་འཇོག་གོ། །དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྣམ་པ་བཞིར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྐད་བསྟན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་། དོན་དམ་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱིས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རྣམ་པར་ གཞག་པ་སྟེ།དེའི་དོན་ནི་སོ་སོ་རང་རིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི་དེ་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཏེ་རྣམ་པར་འཇོག་གོ། །རྣམ་པར་མ་བཞག་པའི་དེ་ཁོ་ན་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །འཐོབ་པ་གང་ཞེ་ན། འཐོབ་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འཐོབ་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་འཐོབ་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་འཐོབ་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འཐོབ་པའོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འཐོབ པ་ནི།ལས་དགེ་བ་དག་མི་དགེ་བར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་། ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས། རྒྱུ་དེས་འགྲོ་བ་ལྔའི་འཁོར་བར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་སོ་སོར་མྱོང་བ་གང་ཡིན་ པའོ།།དེ་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་འཐོབ་པ་ནི་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། དགེ་སྦྱོང་གི་རྒྱན་གྱི་བར་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པ་ལྔ་འཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ས་འཐོབ་པ་དང་། ཤེས་པ་འཐོབ་པ་དང་། དད་པ་འཐོབ་པ་དང་། འབྲས་བུ་འཐོབ་པ་དང་། ཡོན་ཏན་འཐོབ་པའོ། ། དེ་ལ་ས་འཐོབ་པ་ནི་ས་གསུམ་སྟེ། མཐོང་བའི་ས་དང་། བསྒོམ་པའི་ས་དང་། མཐར་ཐུག་པའི་སའོ། །དེ་ལ་ཤེས་པ་འཐོབ་པ་ནི། ཤེས་པ་དགུ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ཤེས པ་དང་།ལམ་ཤེས་པ་དང་། དེ་དག་གི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་། ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་དད་པ་འཐོབ་པ་ནི་ཤེས་ནས་དད་པ་བཞི་པོ་དག་གོ། །དེ་ལ་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་བཞི་པོ་དག་གོ། །དེ་ལ་ཡོན་ཏན་འཐོབ་པ་ནི་ཚད་མེད་ པ་དང་།རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། སྨོན་གནས་ཤེས་པ་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་འཐོབ་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ དུ་རིག་པར་བྱའོ།

由于这是真实义的方式，真实义的方式即是密意的方式，所以是密意方式的中间。方式的含义就是对于彼彼无错误性、如实性以及无颠倒性。
其中真实义略说应当了知有六种：世间共称、理证共称、烦恼障清净智慧的行境、所知障清净智慧的行境、安立和非安立。
其中四种真实的详细分类，如前所说菩萨地中所说般应当了知。
什么是安立的真实？答：四圣谛，即苦谛安立为苦，乃至道谛安立为道。为什么呢？因为它是由三种世俗安立的缘故，即世间世俗、理证世俗和证悟世俗。
其中以世间世俗安立房屋、瓶子、军队、森林、数量等，以及安立我和众生等。以理证世俗安立蕴界处等。以证悟世俗安立四种预流果等及其诸位。
这些总略而言成为四种安立：如前所说三种以及胜义世俗安立胜义谛。其义因为是自证的缘故不可安立，而是依靠随顺生起智慧而安立。
什么是非安立的真实？答：诸法的真如。
什么是获得？获得略说有四种：众生业异熟获得、声闻乘获得、独觉乘获得和大乘获得。
其中众生业异熟获得是：由造作善不善业，依靠业的自作性，由此因缘在五道轮回中众生的异熟成就和各别感受异熟。
其中声闻乘获得是依靠从皈依等乃至沙门庄严而获得五种：获得地、获得智、获得信、获得果和获得功德。
其中获得地有三种：见地、修地和究竟地。
其中获得智有九种，即：法智、随觉智、苦智、集智、灭智、道智、由彼等所得的世俗智、尽智和无生智。
其中获得信是四种证信。
其中获得果是四种沙门果。
其中获得功德是获得无量、解脱、胜处、遍处、无烦恼、愿智、无碍解和神通，这一切的分类应当如前了知。

།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དག་ཐོབ་པའི་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། ཐར་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་འཐོབ་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ ན་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་འཐོབ་པ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་དང་། རྟོགས་པ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་དང་། སྔོན་དུ་མ་བཏང་བའོ། །དེ་ལ་འཐོབ་པ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་རང་རྒྱལ་བ་རྣམས་སུ་འགྱུར་རོ། །ཐ་མས་ནི་བསེ་རུ་ལྟ་བུར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཐེག་ པ་ཆེན་པོ་འཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ།སེམས་བསྐྱེད་པ་འཐོབ་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་འཐོབ་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འཐོབ་པ་དང་། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་འཐོབ་པ་དང་། ས་འཐོབ་པ་དང་། དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལྔ་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་འཐོབ་པ་དང་། མཐུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་འཐོབ་ པ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་འཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སར་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བཤད་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་གནས་གསུམ་གྱིས་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ། སྡེ་སྣོད་བསྡུ་བ་དང་། མ་ མོ་བསྡུ་བ་དང་།དེ་གཉི་ག་བསྡུ་བས་སོ། །དེ་ལ་སྡེ་སྣོད་བསྡུ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྡེ་སྣོད་དོ། །དེ་ལ་མ་མོ་བསྡུ་བ་ནི་ས་བཅུ་བདུན་དང་། བསྡུ་བ་བཞིའོ། །དེ་ལ་དེ་གཉི་ག་བསྡུ་བ་ནི། མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ བཤད་པ་དང་།ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བཤད་པ་དང་། སྤང་བ་བཤད་པ་དང་། མངོན་དུ་བྱ་བ་བཤད་པ་དང་། བསྒོམ་པ་བཤད་པ་དང་། དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བཤད་པ་དང་། དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་གནས་དང་གནས་པའི་འབྲེལ་བ་བཤད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་བཤད་པ་དང་།ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་བཤད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་དམིགས་དང་ཕན་ཡོན་བཤད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་སྡེ་སྣོད་བསྡུ་བ་དང་། མ་མོ་ བསྡུ་བ་ཐམས་ཅད་སྡུད་པར་བྱེད་པས་མ་མོ་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་བཤད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཡོད་དོ་། །འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོ་བཤད་པ་དང་། མིང་གི་རྣམ་གྲངས་བཤད་པ་དང་། རང་གི་གཞུང་ལུགས་བརྟག་པ་བཤད་པ་དང་། གཞན་གྱི་གཞུང་ལུགས་བརྟག་ པ་བཤད་པ་དང་།དྲང་བའི་དོན་བཤད་པ་དང་། ངེས་པའི་དོན་བཤད་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་བཤད་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་བཤད་པ་དང་། གསང་བ་བཤད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་བཤད་པ་དང་། ལན་གདབ་པའི་དངོས་པོ་བཤད་ པ་དང་།ལན་མི་གདབ་པའི་དངོས་པོ་བཤད་པའོ། །དེ་ལ་དངོས་པོ་བཤད་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་། མིག་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ་སོར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ་། །དེ་ལ་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་བཤད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་ འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཕུང་པོ་དང་།ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་དང་། དབང་པོ་དང་བདེན་པའི་མིང་དང་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པའི་མིང་དང་། གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། བསྟན་དུ་ ཡོད་པ་དང་།བསྟན་དུ་མེད་པ་དང་། ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཐོགས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་མིང་གིས་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་རང་གི་གཞུང་ལུགས་བརྟག་པ་བཤད་པ་ནི་རྣམ་པར་བཤད་པ་བསྡུ་བ་ལ་བརྟེན་ནས། མདོའི་སྡེ་དང་དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་དང་ལུང་དུ་བསྟན་པའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པ་དང་ཡང་དག་པར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་གཞན་གྱི་གཞུང་ལུགས་བརྟག་པ་བཤད་པ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རིགས་པ་རྣམ་པ་བདུན་ལ་བརྟེན་ནས་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཚར་བཅད་པ་དང་། རང་གི སྨྲ་བའི་གཞུང་གཟུགས་པ་གང་ཡིན་པའོ།

声闻乘获得的获得之因是以世间道离贪欲，解脱，以及随顺决择分的善根。其中获得缘觉乘，简而言之有三种：以获得随顺决择分为先导的，以证悟为先导的，以及无先导的。其中前两种获得者成为独觉，最后一种成为麟角喻独觉。
其中获得大乘有八种：获得发心，获得悲心，获得波罗蜜多，获得摄事，获得地位，获得对五种无量的如是性的证悟，获得不可思议力，以及获得佛不共法。这些的差别分类应当如前所说菩萨地那样了知。
其中解说简而言之由三处所摄：藏经之摄，本母之摄，以及二者之摄。其中藏经之摄是声闻藏和大乘藏。其中本母之摄是十七地和四摄。其中二者之摄简而言之有十种，即：解说谛相，解说遍知，解说断除，解说现证，解说修习，解说彼等之分类，解说彼等之处所与住处之关联，解说遍知等之障碍法，解说遍知等之随顺法，以及解说不遍知等与遍知等之过患与功德。如是，由于摄集一切藏经之摄与本母之摄，故称为本母摄要。
又简而言之有十二种解说：即解说事物，解说异名，解说自宗观察，解说他宗观察，解说不了义，解说了义，解说世俗谛，解说胜义谛，解说秘密，解说分别，解说应答事，解说不应答事。
其中解说事物是分别解说色等和眼等诸法。其中解说异名即是诸佛世尊以蕴、界、处、缘起、处非处、根、谛名、念住等名，以及有色无色、可示不可示、有碍无碍等名广泛解说无量异名。其中解说自宗观察是依据解说摄要，对经部、应颂部、授记部等作出正确解说。其中解说他宗观察是依据七种正理对论敌予以折服并建立自宗。

།གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རིགས་པ་རྣམ་པ་བདུན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྨྲ་བ་དང་། སྨྲ་བའི་ཞལ་ཅེ་བ་དང་། སྨྲ་བའི་གཞི་དང་། སྨྲ་བའི་རྒྱན་དང་། སྨྲ་བ་ཆད་པས་བཅད་པ་དང་། སྨྲ་བ་ལས་འབྱུང་བ་དང་། སྨྲ་བ་གཅེས་སྤྲས་ལ་དགོས་པའི་ཆོས་རྣམས་ སོ།།དེ་ལ་དྲང་བའི་དོན་བཤད་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོའི་སྡེ་དང་དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་དང་། ལུང་བསྟན་པའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་བཤད་ལ། དོན་རྣམ་པར་མ་ཕྱེ་བ་དྲང་བར་བྱ་དགོས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ངེས་པའི་དོན་བཤད་པ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པར་རིག་ པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་བཤད་པ་ནི། ཚིག་གི་ལམ་གྱིས་བརྗོད་པ་གང་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ། །མིང་དང་འདུ་ཤེས་དང་བརྗོད་པའི་དབང་དུ་བྱ་བ་འདི་ལྟ་སྟེ། མཚན་མ་དང་མིང་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ བདེན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་བཤད་པ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་བཤད་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་གསང་བ་བཤད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཕལ་ཆེར་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་བཤད་པ་གང་ཡིན་ པའོ།།དེ་ལ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་བཤད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཕལ་ཆེར་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྡེ་སྣོད་བཤད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ལན་གདབ་པའི་དངོས་པོ་བཤད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་མདོ་བཞི་པོ་དག་བཤད་པ་སྟེ། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་ནི་ཞི་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དང་།དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དག་བཤད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ལན་མི་གདབ་པའི་དངོས་པོ་བཤད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་རྟག་གམ་ཞེས་དྲིས་ན་དེ་ནི་བདག་གིས་ལན་མི་གདབ་བོ་ཞེས་སྨྲ་ཞིང་ལན་འདེབས་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ཤི་ཕན་ཆད་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་དྲིས་ན།དེ་ནི་བདག་གིས་ལན་མི་གདབ་བོ་ཞེས་སྨྲ་ཞིང་ལན་འདེབས་པར་མི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ལན་མི་གདབ་པའི་དངོས་པོ་བཤད་པ་ནི་རྒྱུ་རྣམ་པ་བཞིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མེད་ པའི་ཕྱིར་ལན་མི་འདེབས་པའང་ཡོད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཅི་བདག་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་ནམ་གཞན་མ་ཡིན་ནམ་རྟག་གམ་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དོན་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ལན་མི་འདེབས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཤིང་ཤ་པའི་ལོ་མའི་དཔེའི་མདོ་ལས། ངས་ ནི་ཆོས་འདི་སྙེད་ཅིག་མངོན་པར་རྫོགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་ཀྱང་མ་བསྟན་ཏེ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་དེ་དག་ནི་དོན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཟབ་པའི་ཕྱིར་ལན་མི་འདེབས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་བདག་ཡོད་དམ་ཞེས་འདྲི་ན། ཕུང་པོ་རྣམས་ ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པར་གྱུར་ཏམ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཡོད་པར་འཛིན་ན་མི་རུང་བས་ལན་མི་འདེབས་པ་དང་།བདག་མེད་དམ་ཞེས་འདྲི་ན་སྐྱེས་བུའི་ཐ་སྙད་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་འཛིན་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་བས་ལན་མི་འདེབས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ ཤི་ཕན་ཆད་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་འདྲི་ན་ཟབ་པའི་ཕྱིར་ལན་མི་འདེབས་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་ལན་མི་འདེབས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་གང་དག་ གི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཅི་ཆོས་དེ་དག་ལས་གཞན་ནམ་གཞན་མ་ཡིན་ཞེས་འདྲི་ན་ལན་མི་འདེབས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།འདི་ལྟར་མཚན་ཉིད་དེ་དེ་ནི་གཞན་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གནས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ལན་མི་གདབ་པའི་དངོས་པོ་བཤད་པ་ནི་ རྒྱུ་རྣམ་པ་བཞིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ།མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བཤད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དོན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྩོད་པའི་གཞིའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་འབའ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

七种论理方式如是：言说、言说的确认、言说的基础、言说的庄严、言说的裁决、言说的生起、言说的精要所需之法。
其中解说不了义者，即佛陀所说经典、应颂、授记等诸经中，未作分别而需要引导的内容。
其中解说了义者，应知与前相反。
其中解说世俗谛者，凡是通过语言道路所说的一切，皆是世俗谛。名称、想蕴和言说所摄，即相、名和分别等一切，也是世俗谛。
其中解说胜义谛者，即所说的四圣谛、真如、实际、法界。
其中解说秘密者，即大多是声闻藏所说。
其中解说分别者，即大多是大乘藏所说。
其中解说应答之事者，即所说的四法印：'诸行无常'乃至'涅槃寂静'等类似的内容。
其中解说不应答之事者，即如有问'世间是常住吗？'则说'此我不答'而不作答复，乃至问'如来死后非有非无吗？'则说'此我不答'而不作答复。
其中解说不应答之事应由四种原因了知：有因无故而不答，如问'我与蕴是异不异、常无常'等。有因无义利故而不答，如枝叶经中所说：'我虽证悟如是诸法，然未宣说。为何？因为彼等诸法无有义利。'有因甚深故而不答，如有问'我存在吗？'因执著蕴为我或执著离蕴另有我皆不应理故不答；问'我不存在吗？'因执著诽谤补特伽罗名言不应理故不答；如是乃至问'如来死后有耶'乃至'非有非无耶'，因甚深故不答。有因真如相安立故不答，如问'诸法之真如是异于彼等诸法抑或不异？'不作答复，因为彼相非异非不异而安住故。
复次，解说不应答之事由四因了知：因是外道所说故，因非如理故，因无义利故，因唯是诤论之基故。

།དོན་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་དང་ འབྲས་བུ་བསམ་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་བསམ་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །མཐའ་གཉིས་རྣམ་པར་སྤང་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་མཐའ་རྣམ་པར་སྤང་བ་ དང་།ཡོད་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་རྣམ་པར་སྤང་བ་དང་། རྟག་པར་འཛིན་པའི་མཐའ་རྣམ་པར་སྤང་བ་དང་། ཆད་པར་འཛིན་པའི་མཐའ་རྣམ་པར་སྤང་བ་དང་། འདོད་པའི་བསོད་ཉམས་ལ་སྦྱོར་བའི་མཐའ་རྣམ་པར་སྤང་བ་དང་། བདག་ཉིད་ངལ་བར་སྦྱོར་བའི་མཐའ་རྣམ་པར་སྤང་ པའོ།།དེ་དག་གི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་སྔར་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་བསྟན་པ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དྲུག་སྟེ། བདག་ལ་སེམས་པ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་སེམས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལ་སེམས་པ་དང་། སེམས་ ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་སེམས་པ་དང་།བསམ་གཏན་པ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་པའི་ཡུལ་དང་། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་ལོ། །དེ་ལ་བདག་ལ་སེམས་པ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་སེམས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལ་སེམས་པ་ནི་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ན་ནི་ བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དག་ཡིན་ནོ།།ལྟ་བ་ལ་མ་བརྟེན་ན་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བདག་ལ་སེམས་པ་ནི་འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། ཅི་བདག་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་གྱུར་ཏམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་ དུས་གསུམ་རྣམས་སུ་ཡང་དེ་བཞིན་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་བདག་ནི་གཟུགས་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེ་ཕན་ཚུན་འདུ་ཤེས་ཅན་ནམ།དེ་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་མེད་པའམ། འདུ་ཤེས་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། འདུ་ཤེས་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་དང་། གཟུགས་ཅན་ཇི་ལྟ་ བ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ།རྒྱས་པར་འདི་ལྟ་སྟེ། ཚངས་པའི་དྲ་བའི་མདོ་ལས། ཇི་སྐད་དུ་རྟག་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཆད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་དང་། ཚེ་འདི་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་དང་། སྔོན་གྱི་མཐར་རྟོག་པ་རྣམས་དང་། ཕྱི་མའི་མཐར་རྟོག་པ་རྣམས་དང་། ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྲོག་དེ་ལུས་དེ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་དང་། སྲོག་ཀྱང་གཞན་ལ་ལུས་ཀྱང་གཞན་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་དང་། འདི་ཉིད་ཟད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་དང་། གཉིས་སུ་མེད་དོ་སྙམ་པ་དང་། གཞན་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ དང་།བདག་གི་བདག་ནི་མ་ཚང་བ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་ལ་སེམས་པ་ནི་འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ནས་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། སེམས་ཅན་ག་ལས་བྱུང་། སེམས་ཅན་གྱི་བྱེད་པ་པོ་སུ་ཡིན། སེམས་ཅན་གང་གི་བར་དུ་འགྲོ། སེམས་ཅན་གང་དུ་འགག་པར་འགྱུར་སྙམ་དུ་སེམས་པའོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་ལ་སེམས་པ་ནི་འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་བྱའོ། །ཆོས་ཉིད་ལས་བརྩམས་ནས་ཀྱང་འདི་སྙམ་དུ སེམས་ཏེ།བདག་གི་ཆོས་ཉིད་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་ཆོས་ཉིད་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཉིད་འདི་ཅི་ལས་དེ་ལྟར་བྱུང་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་། ཆོས་ཀྱི་རིགས་པ་ཁོ་ནས་མི་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གནས་ལ་སེམས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སེམས་ ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་སེམས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞིས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཏེ།གནས་དང་དངོས་པོ་དང་། རྒྱུ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་པ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་པའི་ཡུལ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཟད་པའི་དོན་དང་། དབང་བསྒྱུར་བ་དང་། ཟག་པ་ཟད་པའི་དབྱིངས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པས་སོ། །དེ་ལ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་བསྟན་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་དང་། གཞན་གཉིས་ཀྱིས་ཏེ། སྒྲིབ པ་མེད་པ་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་བྱ་བ་མཛད་པས་སོ།

应当知道无义有两种因：由于远离因果之思维，以及由于远离烦恼和清净之思维。
什么是断除二边？略说应当观察六种：断除于无法增益之边，断除于有法诽谤之边，断除执常之边，断除执断之边，断除耽著欲乐之边，断除使自身疲劳之边。
彼等差别如前所说，应当了知。
其中何为不可思议？略说有六种不可思议：思维我、思维有情、思维世间、思维有情业之异熟、思维禅修者之禅修境界、思维诸佛之佛境。
其中思维我、思维有情、思维世间，若依见解则是不可思议，若不依见解亦是不可思议。
其中思维我者，譬如有人依止身见而如是思维：'我于过去是否存在'等，广说三世亦复如是。
如是'我是有色'，'彼此有想'，如是'无想'，'非有想非无想'等思维。如有色一般，无色亦复如是。
广如《梵网经》中所说，应当如理配合常见论者、断见论者、现世涅槃论者、前际分别者、后际分别者等。
如是思维'命即是身'，思维'命异身异'，思维'此即是灭'，思维'无二'，思维'非他'，思维'我之我非不圆满'。
其中思维有情者，譬如有人唯依止身见而如是思维：'有情从何而来？谁是有情之作者？有情至何处？有情于何处灭'等思维。
其中思维世间者，譬如有人依止身见而如是思维：'世间是常'等，应广说。
依法性亦如是思维：'我之法性、有情法性、世间法性，此从何处如是而来'等思维。仅以法理不能通达，故此亦名思维不可思议处。
其中思维有情异熟者，由四种相而不可思议：由处所、事物、因及异熟。
其中禅修者之禅修境界由三种相而不可思议：由真如尽义、自在及漏尽界现证故。
其中诸佛之佛境由五种相而不可思议：即如前所说三种，及其余二种：无障碍及成办有情利益事业故。

།དེ་ལ་དགོངས་པ་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་སྟེ། ཡང་དག་པར་སྟོན་པའི་དགོངས་པ་དང་། འདུན་པ་བཟློག་པའི་དགོངས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པའི་དགོངས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་ གཟེངས་བསྟོད་པའི་དགོངས་པ་དང་།ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་དགའ་བར་མཛད་པའི་དགོངས་པ་དང་། གཟུད་པའི་དགོངས་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གཅད་པའི་དགོངས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་དགོངས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བྱ་བའི་དགོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་ བའི་དགོངས་པ་དང་།དོན་གཞན་དང་འབྲེལ་བའི་དགོངས་པ་དང་། རྟོགས་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་དགའ་བ་དང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེད་པའི་དགོངས་པ་དང་། སྨྲ་བ་པོ་ལ་ཉན་པ་རྣམས་རི་མོ་ཆེར་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་དགོངས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ དགོངས་པ་དང་།དགེ་བ་མང་བར་བྱ་བའི་དགོངས་པ་དང་། མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་མནན་པའི་དགོངས་པའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་མཐའ་གཉིས་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་ཚུལ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ནས་ལམ་གྱི་བདེན་པའི་བར་དུ་ རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་སྒྲོ་འདོགས་པ་རྣམ་པ་བཞིས་སྒྲོ་འདོགས་པའི་མཐའ་ཡིན་ཏེ།བདག་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། རྟག་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། གཙང་བར་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། བདེ་བར་སྒྲོ་འདོགས་པའོ། །དེ་དག་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་གཉེན་ པོར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་དང་།ཤེས་པ་བཞི་བསྟན་ཏོ། །རྒྱུ་གང་གིས་ན་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་བདག་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་སར་རྒྱས་པར་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེར་ཇི་ལྟར་བདག་མི་ རིགས་པ་དེ་ལྟར་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་བདག་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་སྐྱེ་བ་དང་མཚན་ཉིད་དང་ལས་ལས་ཀྱང་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་དེ་དང་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་བདག་མེད་པ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། ། རྟག་པ་ཉིད་ཀྱང་ཇི་ལྟར་མི་རིགས་པ་དེ་ལྟར་སྔ་མ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །མི་སྡུག་པ་ཉིད་རྣམ་པ་དྲུག་ཀྱང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སར་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །སྡུག་བསྔལ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་སར་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལ་སྐུར་བ འདེབས་པའི་མཐའ་ནི་བདེན་པ་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་དག་ཉིད་ལ་མཚན་ཉིད་དེས་མེད་པ་ཉིད་དུ་འཛིན་པ་དང་།མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་སྟོན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་གང་བདེན་པ་དེ་དག་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་དེས་ནི་ཚད་མ་གསུམ་པོ་མངོན་སུམ་དང་ རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་།ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་ཡང་སྐུར་པ་བཏབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ནི་སྐུར་བ་འདེབས་པའི་མཐའ་ཡིན་ནོ། །གང་མཐའ་གཉིས་ལ་སྐུར་བ་མི་འདེབས་པ་དེ་ནི་བདེན་པ་དེ་དག་ལ་མོས་པ་དང་། རྟོགས་ པ་དང་།རིམ་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ཐོབ་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ། མདོར་བསྡུ་ན་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཞེས་ བྱའོ།། ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཙོ་བོར་ནི་སྲེད་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ་། གཙོ་བོའི་རྒྱུ་རྣམས ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།འགོག་པའི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏུགས་ནས་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སྤངས་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཏེ། སྔ་མ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྲེད་པ་ ཟད་པ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེས་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ།

那么意趣是什么呢？简而言之有十六种，即：正确显示的意趣、遮止欲望的意趣、引导正确领受的意趣、正确赞叹的意趣、正确令欢喜的意趣、引导的意趣、断除疑惑的意趣、令成熟的意趣、令入定的意趣、令解脱的意趣、关联其他义的意趣、对于领悟者生起无过失欢喜和最胜欢喜的意趣、令听闻者对说法者生起尊重的意趣、令入法理的意趣、令增长善业的意趣、以及降伏一切相的意趣。
那么如何以远离二边的方式通达真实义理呢？从苦谛乃至道谛的建立，简而言之有四种增益边，即：增益我、增益常、增益净、增益乐。这些就是四颠倒，为对治它们而宣说四念住和四智。
由何因缘而生我见和增益我呢？如前所说，应当了知这在有寻有伺地中已广说，因为在那里已广说我不合理的道理。再者简而言之，因为不见我从蕴的生起、特征和作用上异于它们，而诸行住于与我不同的特征中，所以应知无我性。常性如何不合理也应如前所说而观察。六种不净性在声闻地中已广说。三种苦性如在有寻有伺地中已说。
其中损减边，即是对以谛实相而建立的诸谛，执著并宣说它们以该相不存在。为什么呢？因为损减这些谛者，也就是损减现量、比量、可信教量这三量，以及染污和清净，所以这是损减边。若不损减二边者，则能对这些谛生起胜解、通达，并渐次获得清净。
什么是苦谛？答：如前广说生苦等，简而言之，所说的生起杂染即是苦谛。什么是集谛？答：所说一切烦恼杂染和业杂染即是集谛。世尊主要说是爱，主要因如前应知。什么是灭谛？答：即是完全究竟断除一切烦恼。彼断有八种，应如前观察。其中说'爱尽离欲'，是显示有余依涅槃界。

།འགོག་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེས་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། ། ལམ་གྱི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཚོགས་ཀྱི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དང་། སྦྱོར་བའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཙོ་བོར་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་ཡོངས སུ་གཟུང་བ་ལས་བརྩམས་ནས་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་སར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །སྦྱོར་བའི་ལམ་ནི་གཙོར་འདི་ལྟ་སྟེ། དྲོ་བར་གྱུར་པ་དང་། རྩེ་མོ་དང་ བཟོད་པ་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་གནས་སྐབས་ན་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་ནི་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པ་དང་། མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཁོ་ནའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡིན་ནོ།།མཐར་ཐུག་པར་གྱུར་པའི་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་ལམ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་བསྡུས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་ བྱའོ།།རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་ནི་གཙོ་བོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བསྒོམ་པའི་གྲངས་སུ་མི་འགྲོ་བ་ནི་མེད་དོ། །དེ་ལ་མདོར་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ ལ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།ཡིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པར་ཕུང་པོ་ལ་མཁས་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདོད་ པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ།།ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་མཐའ་ཡས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་གཉེན་པོར་འགོག་པའི་བདེན་པ་དང་། ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །བདེན་ པ་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པའི་གོ་རིམས་བསྟན་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།བདེན་པ་དེ་དག་ལས་བརྩམས། བདེན་པ་དེ་དག་ལ་བརྟེན། བདེན་པ་དེ་དག་ལ་གནས་ནས། གང་ཟག་བཅུ་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གང་ཟག་བཅུ་གསུམ་གང་ཞེ་ན། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སློབ་པ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སློབ་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སློབ་པ་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མི་སློབ་པ དང་།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་མི་སློབ་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མི་སློབ་པ་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་རང་སངས་རྒྱས་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསམ་གྱིས་མི་ ཁྱབ་པའོ།།གང་ཟག་དེ་དག་གི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཡང་རིག་པར་བྱ། སྒྲིབ་པ་དང་། སེམས་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་དང་། དབང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། མོས་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། བག་ཆགས་དང་། ཚོགས་ཀྱང་རིག་པར་བྱའོ།

所谓灭和涅槃，是指完全显示无余涅槃界。
什么是道谛？答：资粮道、加行道和清净道，这一切总集即称为道谛。
世尊主要是从获得沙门果的角度宣说八支圣道。
其中资粮道应当了知有十三种，如声闻地中所说。
加行道主要是指：在暖位、顶位、忍位和世第一法位时，念住等菩提分法。
清净道是指见道、修道和究竟道所摄的菩提分法。
成就究竟功德之道也归入道谛之数。
应当了知菩萨的加行道是由六波罗蜜多所摄。
清净道主要是由般若波罗蜜多所摄，其中一切菩提分法也都属于修习之数。
其中简要来说，所说的五取蕴即是苦，其五取蕴的差别如在蕴善巧中从意识抉择蕴开始所说般应当了知。
苦谛和集谛略说有三种：即与欲界、色界、无色界相应的差别。
由十方世界无边无际的差别而成无量。
应当了知与此相对的灭谛和道谛也是如此。
这些谛的建立次第如前所说应当了知。
应当了知依据这些谛、依止这些谛、安住这些谛而建立十三补特伽罗。
什么是十三补特伽罗？即欲界异生、色界异生、无色界异生、欲界有学、色界有学、无色界有学、欲界无学、色界无学、无色界无学、欲界独觉、欲界菩萨、色界菩萨和不可思议如来。
也应当了知这些补特伽罗的造作、障碍、心、烦恼、业、根、界、胜解、意乐、随眠、生、习气和资粮。

། དེ་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཏེ། དགེ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་། མི་དགེ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་། རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་། དེ་སྤེལ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་། དེ་བསྲུང་བ་མངོན པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་།སྐྱེ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་། ཐར་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་། དབང་པོ་སྦྱོར་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་ཤེས་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ པ་དང་།གཞན་གྱི་དོན་བྱ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་སྒྲིབ་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཏེ། ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མཚམས་མེད་པ་ལྔའི་ལས་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །བག་ཆགས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྔོན་ཉེས་པར་བྱས་པའི་ལས་ལ་གོམས་པའི་བག་ཆགས་ ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།བག་མེད་པའི་སྒྲིབ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་དང་ལྡན་པ་འབྱོར་པ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ཆོད་པའི་སྒྲིབ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྒྲིབ་པ་ལྔ་པོ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བས་སེམས་བསྒྲིབས་པའོ་། །ལེ་ལོའི་སྒྲིབ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལེ་ལོའི་ཉེ་བའི་ ཉོན་མོངས་པས་སེམས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའོ་།།བར་ཆད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བར་ཆད་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཉེ་བར་གནས་པའོ། །སྐྱེ་བའི་སྒྲིབ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མི་ཁོམ་པར་སྐྱེ་བའོ། །མི་སྐྱེ་བའི་སྒྲིབ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ རྣམས་མི་འབྱུང་བའོ།།མོས་པའི་སྒྲིབ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ཡོད་ཀྱང་ལོག་པར་ལྟ་བའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་གང་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཉི་གའི་ཆ་ལས་ རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་གང་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ།།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་གང་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །དེ་ལ་སེམས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་བསྒྲིབས་པ་དང་། མ་བསྒྲིབས་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཡང་ མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་ལོ། །ལས་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སེམས་པ་དང་བསམ་པའོ། །དབང་པོ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྣམ་པར་དག་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་མ་ ཡིན་པའོ།།དབང་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁམས་དང་མོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་ནི། དབང་པོ་ནི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ཡིན་ལ། ཁམས་ནི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །མོས་པ་ནི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡིན་ལ། བསམ་པ་ནི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །བག་ ལ་ཉལ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཡང་དག་པར་གཞོམ་པར་བྱ་བ་དང་། ཡང་དག་པར་གཞོམ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །སྐྱེ་བ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མི་ཁོམ་པར་སྐྱེ་བ་དང་། ཁོམ་པར་སྐྱེ་བའོ། །བག་ཆགས་ཀྱང་མདོར་ བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་མ་ཐག་ཏུ་སྐྱེ་བའི་བག་ཆགས་དང་། སྔོན་སྐྱེས་པའི་བག་ཆགས་སོ། །ཚོགས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ལོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚོགས་དང་། ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚོགས་དང་། མ་ངེས་པའི་ཚོགས་སོ། དེ་ལ་ལོག་པ་ ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།རང་བཞིན་གྱིས་ལོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་དང་། སྦྱོར་བས་ལོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའོ། །ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་དང་། སྦྱོར་བས་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའོ། །མ་ངེས་པ་ཡང་རྣམ་པ་ གཉིས་ཏེ།རང་བཞིན་གྱིས་མ་ངེས་པ་དང་། སྦྱོར་བས་མ་ངེས་པའོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གིས་གང་ཟག་བཅུ་གསུམ་པོ་དག་ཅི་རིགས་པར་རྒྱ་ཆེར་རིག་པར་བྱའོ།

其中，造作有十二种：善造作、不善造作、无记造作、出家造作、增长造作、守护造作、生起造作、离贪造作、解脱造作、根相应造作、成就想造作、利他造作。
其中，障碍也有十二种：业障，即造作五无间罪业故。习气障，即往昔所造恶业串习故。放逸障，即具足欲乐受用大富者。遮障，即为五障中任一所覆障心。懈怠障，即心为懈怠随烦恼所缠。障碍障，即十一种障碍中任一现前。生障，即生于无暇处。不生障，即诸佛世尊不出世。信解障，即虽有佛出世而起邪见。烦恼障，即慧解脱者心从何得解脱。等至障，即俱分解脱者心从何得解脱。所知障，即如来心从何得解脱。
其中，心略说有二种：有障与无障。烦恼略说也有二种：缠及随眠。业略说也有二种：思及思已。根略说也有二种：随顺清净分与不随顺清净分。
如同根一样，界、胜解、意乐也应当如是了知。彼等差别为：根是果位，界是因位；胜解是因位，意乐是果位。
随眠略说应当了知有二种：应当断除与不应断除。生略说应当了知有二种：无暇生与有暇生。习气略说应当了知有二种：刹那生起习气与往昔生起习气。
种性应当了知有三种：邪定聚、正定聚、不定聚。其中邪定也有二种：本性邪定与加行邪定。正定也有二种：本性正定与加行正定。不定也有二种：本性不定与加行不定。
应当了知以上述十三种造作等，如理广泛了知十三种补特伽罗。

།གང་དགེ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མི་དགེ་བ་མངོན་ པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ཡིན་ལ།གང་མི་དགེ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་མི་ལྡན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དགེ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མུ་བཞི་སྟེ། དགེ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། མི་དགེ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། ལས་དཀར་གནག་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དཀར་གནག་ཅན་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་དགེ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མི་དགེ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། དགེ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའོ། །མི་དགེ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད པ་དང་ཡང་མི་ལྡན་ལ།དགེ་བ་ཡང་ཡིན་པ་ནི། དཀར་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དཀར་བ་དང་། ལས་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་དཀར་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པའི་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མི་དགེ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ལ་ དགེ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་གནག་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གནག་པའི་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།མི་དགེ་བའི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གང་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་བག་ཆགས་ ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དང་ཡང་ལྡན་ལ།གང་བག་ཆགས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དང་ཡང་ལྡན་ནམ་ཞེ་ན། མུ་བཞི་སྟེ། ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དང་ལྡན་ལ་བག་ཆགས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་ལས་ནི་ཚེ་འདི་ལ་མཚམས་མེད་པ་ལྔའི་ལས་བྱས་ཤིང་བསགས་ ལ།དེ་ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་དེའི་ཚེ་འདི་ལ་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ལས་སྡིག་པ་ཅན་གྱི་མི་དགེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་མ་བྱས་མ་བསགས་པ་ལྟ་བུའོ། །བག་ཆགས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དང་ལྡན་པ་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་ལས་བཟློག་པའོ། །གཉི་ག་དང་ ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དེ།གང་གིས་ཚེ་འདི་ལ་ཡང་མཚམས་མེད་པ་ལྔའི་ལས་དག་བྱས་ཤིང་བསགས་ལ། ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་དེའི་ཚེ་འདི་ལ་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ལས་སྡིག་པ་ཅན་མི་དགེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་བྱས་ཤིང་བསགས་པ་ལྟ་བུའོ། །གཉི་ག་དང་མི་ལྡན་ པ་ཡང་ཡོད་དེ།དེ་ལས་བཟློག་པའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་མ་བཞག་པའི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ། འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་མཐའ་ གང་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཐ་སྙད་ལས་བྱུང་བ་གང་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། ཀུན་བརྟགས་ ཤིང་མིང་དང་བརྡར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། གཞན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་ཡིན་གྱི། རང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ ཉིད་ནི་སྔ་མ་ཁོ་ན་བཞིན་ནོ།།དེ་ལ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྒྲོ་བཏགས་པའི་མཐའ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་མི་རུང་སྟེ། ཇི་ལྟར་མི་རུང་བ་དེ་ལྟར་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་། དེ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་ལས་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་ཅིང་སྟོན་ཏོ། །ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་མི་རུང་སྟེ། མིང་དང་བརྗོད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དུ་མ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། མིང་དང་བརྗོད་པ་མེད་པར་དེའི་བློ མི་སྐྱེ་བ་དང་།མིང་དང་བརྗོད་པ་ནི་དོན་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果问：'凡是造作善业者是否都不具有造作不善业，凡是不具有造作不善业者是否都是造作善业？'有四种情况：有的是造作善业，但不是不具有造作不善业，即造作黑白业而感得黑白果报的善业。有的是不具有造作不善业，但不是善业，即造作无记业。有的是不具有造作不善业，且是善业，即造作白业感得白果报，以及为了灭尽诸业而造作的无黑果报之业。有的是不离造作不善业，且不是善业，即造作黑业感得黑果报之业。造作不善业和造作无记业也应当如是观察。
如果问：'凡是具有业障者是否也具有习气障，凡是具有习气障者是否也具有业障？'有四种情况：有的具有业障而不具有习气障，如有人今生造作并积累了五无间业，但在前世未造作、未积累今生能障碍圣道的罪恶不善业。有的具有习气障而不具有业障，即与前者相反。有的二者都具有，如有人今生造作并积累了五无间业，在前世也造作、积累了今生能障碍圣道的罪恶不善业。有的二者都不具有，即与前者相反。
什么是未安立谛？即是诸法如是性、圆成实性，是圣智的行境，是圣智的所缘。什么是增益边？答：诸法的体性略说有三种：遍计所执性、依他起性和圆成实性。其中遍计所执性是任何由言说而生的，因为是遍计而安立名言的缘故。依他起性是缘起所生，因为是由他力而生的事物，而不是由自力而生的事物。圆成实性如前所说。对依他起性和圆成实性执著为遍计所执性，应知即是增益边。为什么呢？因为它们的体性不应是那样的，如何不应是那样，如在《菩萨地》和《决择分》中广说。略说由三个原因不应是那样：安立种种名言，无名言则不生其觉知，名言是趋入义的缘故。

།སྐུར་བ་འདེབས་པའི་མཐའ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ལ་མེད་དོ་ཞེས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་མཐའ་གཉིས་རྣམ་པར་སྤང་ བའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་ཚུལ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།གཞན་ཡང་འཐོབ་པའི་ཚུལ་དང་བཤད་པའི་ཚུལ་གཉིས་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཚུལ་དང་དགོངས་པའི་ཚུལ་གཉིས་ཀྱིས་ཅི་རིགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །འདིར་དོན་གཞན་དང་འབྲེལ་པའི་དགོངས་པ་ཞེས་གང་ གསུངས་པ་དོན་གང་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་དོན་གཞན་དང་འབྲེལ་བ་ཡིན་ཏེ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་སྒྲ་ཇི་བཞིན་སྤངས་ནས་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་གཞན་ཉིད་ནི་དོན་གཞན་དང་འབྲེལ་བའི་དགོངས་ པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་མཐའ་གཉིས་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་ཚུལ་ཁོང་དུ་ཆུད་ན་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་འཐོབ་བོ། །ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་ཐོབ་ན་དེ་ལས་གཞན་པའི་འཐོབ་པའི་ཚུལ་ཡང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ། །བཤད་པའི་ ཚུལ་ཐམས་ཅད་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་རོ། །དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་ཚུལ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་པ་ནི་རྣམ་པར་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་ ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་།འདོད་ཆགས་དང་ཤས་ཆེར་བྲལ་བའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་པའོ། ། གནས་ངན་ལེན་གྱི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་ལས་སུ་མི་རུང་བའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ལས་སུ་མི་རུང་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཡང་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ལྕི་བ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། སྲ་བ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། སྒྲིབ་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། སྒྱིད་ལུག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། དབང་བསྒྱུར་བ་མེད་པས་མི་བཟོད་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །མཚན་ཉིད་དེ་དག་ཡོད་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཚོགས་དང་མཐུན་པར་གནས་ཤིང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་དང་མི་མཐུན་པར་གནས་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་ལས་སུ་མི་རུང་བ ཞེས་བྱའོ།།གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་བཞག་པའི་བདེན་པ་བདེན་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་དེའི་ཚེ། ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མ་བཞག་པའི་བདེན་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྣམ་པར་མ་བཞག་པའི་བདེན་པ་མེད་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་གཉིས་པོ། མཚན་མའི་འཆིང་བ་ལས་རྣམ་པར་ གྲོལ་བ་དང་།གནས་ངན་ལེན་གྱི་འཆིང་བ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟར་གང་ལ་ལ་རྣམ་པར་བཞག་པའི་བདེན་པ་དག་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་མཚན་མ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཏེ། མཚན་མ་ལ་སྤྱོད་ན་མཚན་མའི་འཆིང་བ་ལས་ཡོངས་སུ་མི་འགྲོལ་ལ་མཚན་མའི་ འཆིང་བ་ལས་ཡོངས་སུ་མ་གྲོལ་ན་གནས་ངན་ལེན་གྱི་འཆིང་བ་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མི་འགྲོལ་ལོ།།རྣམ་པར་མ་བཞག་པའི་བདེན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་མཚན་མ་ལ་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མཚན་མ་ལ་མི་སྤྱོད་ན་མཚན་མའི་འཆིང་བ་ལས་ཡོངས་སུ་འགྲོལ་ལ། མཚན་མའི་འཆིང་བ་ལས་ ཡོངས་སུ་གྲོལ་ན་གནས་ངན་ལེན་གྱི་འཆིང་བ་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་འགྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་མ་བཞག་པའི་བདེན་པ་ཁོ་ནས་འཆིང་བ་ལས་རྣམ་པར་འགྲོལ་ཞིང་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་བཞག་པའི་བདེན་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཚོགས་ཀྱི་ལམ་དང་སྦྱོར་བའི་ལམ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།

诽谤边际是对他缘自性和圆成实自性存在而说不存在，即对自相进行诽谤，应当以这样远离二边的方式来通达真实义的道理。
此外，获得的方式和解说的方式二者，应当以不可思议的方式和密意的方式来适当地理解。
此处所说的'与他义相关的密意'是什么意思呢？
答：名聚、句聚和字聚的意义是与他义相关的，虽然不是如文字表面所说，但舍弃文字表面意义而指向其他特殊含义，这就称为与他义相关的密意。
如果以远离二边的方式通达真实义的道理，就能获得应得之义。获得应得之义后，其他获得的方式也将以不可思议的方式得到理解。
一切解说的方式都将通过诸佛世尊的密意方式得到理解，这也是适当的。
通达真实义道理的无过入门有五种，即：未离贪欲的无过入门、大部分离贪的无过入门、已离贪欲的无过入门、独觉的无过入门和菩萨的无过入门。
什么是随眠的特征？简而言之，就是不堪能的特征。这种不堪能的特征又可分为五种：沉重性的特征、坚硬性的特征、遮蔽的特征、懈怠的特征和因无自在而不堪忍的特征。
具有这些特征时，随顺烦恼聚而住，不随顺清净分而住，因此称为不堪能。
当说安立谛为真实时，为什么还要宣说非安立谛呢？
答：若无非安立谛，则两种解脱——从相的束缚解脱和从随眠的束缚解脱就不可能。因为凡是行于安立谛者皆是行于相，行于相则不能从相的束缚中解脱，不从相的束缚解脱则也不能从随眠的束缚中解脱。
行于非安立谛则不是行于相，不行于相则从相的束缚中解脱，从相的束缚解脱则也能从随眠的束缚中解脱。
如果仅通过非安立谛就能从束缚中解脱并获得清净，那为什么还要宣说安立谛呢？
答：为了清净资粮道和加行道。

།གལ་ཏེ་མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཁོ་ནས་འཆིང་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ལས་འགྲོལ་ཞིང་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་ན་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན་སྨྲས་པ། གང་ལ་ལ་ཤིན་ཏུ་མཉམ་པར གཞག་པའི་སེམས་ཀྱིས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ།བདེན་པ་ལ་དམིགས་པས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་འཇུག་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་འཆིང་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ལས་འགྲོལ་ཞིང་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་ན། རྣམ་པར་ དག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་མི་རུང་ངོ་། །འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གཉིས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་ན། མཚན་མ་དང་བཅས་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པས། དེའི་ཕྱིར་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ རྒྱས་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཟས་ཀྱིས་རྒྱས་པ་དང་། གཉིད་ལོག་པས་རྒྱས་པ་དང་། ཡ་ང་བ་སྤངས་པས་རྒྱས་པ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པས་རྒྱས་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པས་རྒྱས་པའོ། །དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་རྒྱས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། ཉེ་བར་ སྟོན་པས་རྒྱས་པ་དང་།གནོད་པ་མེད་པས་རྒྱས་པའོ། །དེ་ལ་དང་པོས་ནི་ཉེ་བར་སྟོན་པས་རྒྱས་པའོ། །བཞིས་ནི་གནོད་པ་མེད་པས་རྒྱས་པའོ། །དེ་ལ་ཉེ་བར་སྟོན་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཞུ་བས་ཉེ་བར་སྟོན་པ་དང་། དགའ་བས་ཉེ་བར་སྟོན་པ་དང་། རེ་བས་ཉེ་བར་སྟོན་པ་དང་། ལེན་པའམ་འཛིན་པས་ཉེ་བར་སྟོན་པའོ། །འདུ་བྱེད་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དང་། ངག་གི་འདུ་བྱེད་དང་། ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དང་། ལས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དང་། ཚེའི་འདུ་བྱེད་དོ། །བག་ཡོད་པ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་པ་དང་།མི་དགེ་བ་སྤང་བའི་ཕྱིར་དང་། དགེ་བ་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་དང་། བསྒོམ་པ་རྟག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་བག་ཡོད་པའོ། །དེ་ལ་ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་པ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་ སྟེ།དེ་ཡང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་འདུལ་བ་དང་ལྡན་པ་ལས་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པར་བྱའོ་། །མི་དགེ་བ་སྤང་བའི་ཕྱིར་བག་ཡོད་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་གཉིས་ཀྱིས་བལྟ་བར་བྱའོ། །དགེ་བ་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་བག་ཡོད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་གཞན་གཉིས་ ཀྱིས་བལྟ་བར་བྱའོ།།བསྒོམ་པ་རྟག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་བག་ཡོད་པ་ནི། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། གུས་པར་བྱེད་དེ་སྦྱོར་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མིང་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་ མ་བསྟན་པའོ།།གཟུགས་ཀྱང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། འབྱུང་བ་རྣམས་དང་། འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་བ་དང་། བསྟན་དུ་ཡོད་ལ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། བསྟན་དུ་མེད་ལ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། བསྟན་དུ་མེད་ལ་ཐོགས་པ་ཡང་མེད་པའོ། །མ་རིག་པ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། དོན་ ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་།ལྟ་བ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། བག་མེད་པ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའོ། །སྲིད་པའི་སྲེད་པ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་སྲེད་པ་དང་། སྨོན་པས་སྲེད་པ་དང་། ཀུན་དུ་ རྨོངས་པས་སྲེད་པ་དང་།ཡིད་སྐྱོ་བས་སྲེད་པ་འབྱུང་བ་ལ་སྲེད་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ་སྲེད་པའོ། །ངོ་ཚ་བ་མེད་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ལ་མི་འཛེམ་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བ་ཀུན་དུ་མི་སྤྱོད་པ་དང་། ཆོས་ཡང་དག་པར་བླངས་བ་གཏོང་བ་དང་། དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། བྱ་བ་ནན་ཏན་མི་བྱེད་པ་ལ་མི་འཛེམ་པས་སོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་རྣམ་པ་ལྔས་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བཀའ་བློ་མི་བདེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔས་རྣམ་པར་གཞག པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།མི་སྒྲུབ་པ་དང་། ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། མི་བཟོད་པ་དང་། མི་འཛེམ་པ་དང་། མི་སྡོམ་པས་སོ།

如果仅仅通过有相的心行就能从两种束缚中解脱并得到清净,有什么过失呢?答曰:任何人以极其专注的心依靠第四禅定,缘于真谛而趣入顺决择分善法,这一切理应从两种束缚中解脱并得到清净,但实际上并不能得到清净,因此是不合理的。世间道和出世间道两者之间理应没有差别,但由于有相和无相的差别存在,因此也是不合理的。
根大增长有五种:即食物增长、睡眠增长、远离恐惧增长、梵行增长、等持增长。这些总的来说可归纳为两种增长:即滋养增长和无害增长。其中第一种是滋养增长,其余四种是无害增长。其中滋养有四种:以请求而滋养、以欢喜而滋养、以希求而滋养、以摄取或执持而滋养。
行有五种:身行、语行、意行、业行、寿行。
不放逸也有五种:依止在家方面、依止出家方面、为断不善、为摄善法、为恒常修习而不放逸。其中依止在家方面有五种,如前所述。依止出家方面有十种,这些当从声闻地论的律仪中广说。为断不善的不放逸应以两种正断来观察。为摄善法的不放逸应以其他两种正断来观察。为恒常修习的不放逸,应知是对善法恒常作意、恭敬修习的诸加行。
名有五种:心和心所法、善和不善、无记。色也有五种:诸大种、所造色、有见有对、无见有对、无见无对。
无明也有五种:于义愚痴、于见愚痴、于放逸愚痴、于真实义愚痴、于增上慢愚痴。有爱也有五种:法尔爱、希求爱、愚痴爱、厌离爱、如理观察爱。
无惭无愧应知由五种相而建立:即不避讳染污行为、同样不行善法、舍弃已受持的正法、依止非善知识、对精进修行不避讳。与此相反的五种相则应知建立为知惭有愧。
难以教导也应知由五种相而建立:即不修行、邪行、不堪忍、不避讳、不守护。

།སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་ཅན་དང་། ལེ་ལོ་ཅན་དང་། ལོག་པར་ཞུགས་པ་དང་། དམན་པས་སོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་རྣམ་པ་ལྔས་ནི་བཀའ་བློ་བདེ་བ་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཞི་གནས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་ཁོ་ནས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དངོས་གཞིས་བསྡུས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དངོས་གཞིས་བསྡུས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་བསྡུས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན ལས་འདས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་བསྡུས་པའོ།།ལྷག་མཐོང་གི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་ཁོ་ནས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སོ་སོར་ རྟོག་པའོ།།འདོད་པའི་ཟག་པ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་ལྔས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་པའི་དངོས་པོ་ལས་བྱུང་བའི་བག་ལ་ཉལ་དང་། དགེ་བ་དང་མི་མཐུན་པ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་མཐུན་པ་དང་། འདོད་པ་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པ་དང་། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་འབྲས་བུ་ཅན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་འདོད་པའི་ཟག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྲིད་པའི་ཟག་པ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་ལྔས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཁམས་ངན་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཁམས་བར་མར་སྐྱེ་བར་འགྱུར བ་དང་།ཁམས་བཟང་པོར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། མི་འདོད་བཞིན་དུ་སྲིད་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། འདོད་བཞིན་དུ་སྲིད་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཐར་པ་ལོག་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་མ་རིག་པའི་ཟག་པ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་ལྔས་རྣམ་པར་གཞག་ པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདུ་ཤེས་ཅན་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སུ་སྨྲ་བའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པའི་མ་རིག་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་དང་། འདུ་ཤེས་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་དང་། ཆད་ པར་སྨྲ་བ་རྣམས་དང་།ཚེ་འདི་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཇུག་པའི་མ་རིག་པ་གང་ཡིན་པའོ།། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཚུལ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་རྟགས་དང་། ངོ་བོ་ ཉིད་དང་།ལས་དང་། ཆོས་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའོ། །དེ་ལ་རྟགས་ནི་ལུས་དང་རྒྱུ་བ་དང་། གནས་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །ལས་ནི་རང་གི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་། ཡང་དག་པ་དང་། ལོག་པར་བསྒྲུབ་པ་ ལས་རིག་པར་བྱའོ།།ཆོས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ནི་ཐག་ཉེ་བ་དང་། རྒྱང་རིང་བ་དང་། འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །བསྟན་བཅོས་ནི་གསུམ་སྟེ། ཐོས་པ་ལྷུར་ལེན་པའི་བསྟན་བཅོས་དང་། རྩོད་པ་ལྷུར་ལེན་པའི་བསྟན་བཅོས་དང་། སྒྲུབ་པ་ལྷུར་ལེན་པའི་བསྟན་བཅོས་སོ། །དེ་ལ་ཐོས་པ་ལྷུར་ལེན་པའི་བསྟན་བཅོས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བྲམ་ཟེའི་གསང་ཚིག་རྣམས་སོ། །རྩོད་པ་ལྷུར་ལེན་པའི་བསྟན་བཅོས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདི ལས་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་སོ།།དེ་ལ་སྒྲུབ་པ་ལྷུར་ལེན་པའི་བསྟན་བཅོས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའོ། །གཞན་ཡང་བསྟན་བཅོས་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དོན་མེད་པའི་བསྟན་བཅོས་དང་། དོན་ལོག་པའི་བསྟན་བཅོས་དང་། དོན་དང་ལྡན་ པའི་བསྟན་བཅོས་སོ།།དེ་དག་ཀྱང་སྔ་མ་རྣམས་དང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་བསྟན་བཅོས་གསུམ་སྟེ། ངན་གཡོའི་བསྟན་བཅོས་དང་། སྙིང་པོ་མེད་པའི་བསྟན་བཅོས་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་བསྟན་བཅོས་སོ།

应当以五种方式了知恶友的建立：无惭愧者、邪见者、懈怠者、邪行者和下劣者。与此相反的五种方式，应当了知为善知识的建立。
应当仅以五种方式了知止的建立：即以世间近分所摄的止，以及色界定的根本定所摄的止，以及无色界定的根本定所摄的止，以及出世间声闻缘觉作意所摄的止，以及出世间菩萨作意所摄的止。
应当仅以五种方式了知观的建立：即如所有性、如所有性、从相而生、从遍求而生和各别观察。
应当了知欲漏的建立，略说有五种：即从不等持地的事物所生的随眠、与善法不相顺、与恶行相顺、对欲的过度执著、以及具有变苦果报的烦恼为欲漏。
应当了知有漏的建立，略说有五种：即成为恶界生因的烦恼、成为中等界生因的烦恼、成为善界生因的烦恼、不愿而生于有的烦恼、以及愿意而生于有的烦恼。
应当了知邪求解脱者的无明漏的建立，略说有五种：即主张有想论者以有想而入的无明、无想论者、非想非非想论者、断见论者、以及主张现世涅槃论者以此而入的无明。
第二十二品
诸法的分类方式，略说应当了知有五种：即相、自性、业、法、因果。其中，相应从身、行动和住处了知。自性应从自相和别相了知。业应从自作业、正确和错误成办了知。法应从杂染、清净、世俗谛和胜义谛了知。因果应从近、远、所欲和非所欲了知。
论典有三种：重闻的论典、重辩的论典和重修的论典。其中重闻的论典即婆罗门的密语。重辩的论典即此外道的因明论。其中重修的论典即佛陀的教言。
复次，论典有三种：即无义的论典、邪义的论典和具义的论典。这些也应当了知与前述相应配合。
复次，论典有三种：诡诈的论典、无实质的论典和出离苦的论典。

།དེ་དག་ ཀྱང་སྔ་མ་རྣམས་དང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་རིག་པར་བྱའོ།།བསྟན་བཅོས་ཉེ་བར་སྦྱོར་བར་འདོད་པའི་ཕྱག་བྱ་བར་འོས་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། དེ་དག་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས་བསྟན་བཅོས་བརྩམ་པར་བྱ་སྟེ། ཆོས་ལ་གུས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དང་པོ་བསྟན་བཅོས་མཛད་པའི་སྟོན་པ་དང་། དོན་ལ་ གུས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དེའི་དོན་སྟོན་པ་སློབ་དཔོན་རྣམས་སོ།།བསྟན་བཅོས་ཉེ་བར་སྦྱོར་བར་འདོད་པས་རྒྱུ་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་བསྟན་བཅོས་ཉེ་བར་སྦྱར་བར་འོས་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དོན་མང་དུ་བྱས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ དག་ཁ་ཅིག་འདིས་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་དང་།དོན་ཉམས་པ་དང་རབ་ཏུ་ཉམས་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་པ་དང་། དོན་འཐོར་བ་རྣམས་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་པ་དང་། དོན་ཟབ་མོ་རྣམས་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་པ་དང་། ཚིག་འབྲུ་མཛེས་པས་ མཛེས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་པའོ།།བསྟན་བཅོས་ཉེ་བར་སྦྱོར་བར་འདོད་པས་བདག་ཉིད་ཡོན་ཏན་བཞི་དང་སྦྱར་ནས་བསྟན་བཅོས་ཉེ་བར་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ལ་ང་རྒྱལ་མི་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེ་བ་དང་། ཆོས་མཐུན་པ་པ་ རྣམས་ལ་བྱམས་པ་དང་།བདག་ཉིད་མི་སྒྲོགས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ང་རྒྱལ་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བསྟན་བཅོས་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་བྱས་ན་བདག་གིས་ཀྱང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་བྱ་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱིས་བསྟན་བཅོས་ཉེ་བར་སྦྱོར་བར་མི་བྱེད་ཀྱི། ང་རྒྱལ་གྱིས་ ཁེངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་རྣམ་པར་སྤངས་ནས་བསྟན་བཅོས་ཉེ་བར་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། བསྟན་བཅོས་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་མེད་ན་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་མང་པོ་དག་འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་ ཉམས་པ་དང་།ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བར་མཐོང་བ་དང་། ཡང་གཞན་དག་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བས་ཉེན་པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་བསྟན་བཅོས་སྦྱར་བ་འདི་ལ་ལེགས་པར་བཤད་པའི་ཚིག་གཅིག་གི་དོན་ཀུན་ཤེས་ཤིང་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་བསྒྲུབ་པར་གྱུར་ན་ཡང་། དེ་ནི་དེ་དག་ གི་ཡུན་རིང་པོའི་དོན་དང་།ཕན་པ་དང་། བདེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཁོ་ནའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བསྟན་བཅོས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་མཐུན་པ་དག་ལ་བྱམས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། བསྟན་བཅོས་སྦྱར་བ་མེད་ན་ཆོས་མཐུན་པ་པ་ གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་འདོད་པ་རྣམས་འདི་ལྟ་སྟེ།གཞན་གྱི་དོན་བྱས་པས་ཉམས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་དེ་དག་ལ་བྱམས་པ་ཁོ་ནའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བསྟན་བཅོས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་བདག་ཉིད་མི་སྒྲོགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། བདག་ ལ་གཞན་དག་མཁས་པ་དང་།གསལ་བ་དང་ཡིད་གཞུངས་པ་དང་། བསྟན་བཅོས་རྣམས་བྱེད་པ་དང་། དོན་རྣམས་རབ་ཏུ་བརྗོད་པ་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་པར་གྱུར་ན་དད་པ་སྐྱེ་ཞིང་དད་པའི་དབང་གིས་འདི་ལྟ་སྟེ། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ སེམས་ཀྱིས་བསྟན་བཅོས་སྦྱོར་བར་མི་བྱེད་ཀྱི།ཟང་ཟིང་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་དང་གཞན་དག་གི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

这些也应当如理地与前面那些相结合。想要造论的应礼敬对象有二种，向他们顶礼后应当造论：基于对法的恭敬而礼敬最初造论的导师，以及基于对义理的恭敬而礼敬阐释其义理的诸位阿阇黎。
想要造论者应当以六种因缘造论：想着'这将增广法义'，想着'因众生有种种意乐，其中一些将因此而趣入'，想着'为了分别已衰败和极衰败的义理'，想着'为了汇集分散的义理'，想着'为了明显深奥的义理'，想着'为了以优美的文字生起美感'。
想要造论者应当具足四种功德而造论：不对往昔诸阿阇黎生起傲慢，对众生具大悲心，对同法者具慈心，不自我标榜。
云何为不生傲慢？不应以'往昔诸阿阇黎造论，我为何不造'这样的心态造论，而应断除以傲慢而染污的心态来造论。
云何为对众生具悲心？见到若无造论，众多种类的众生将从诸善法中衰败、极度衰败，又见其他众生为生老等广大过患所逼迫，想着'若他们通过此论解了一句善说的义理并如是修行，这将成为他们长远的利益、福祉与安乐'，唯以此心而造论。
云何为对同法者具慈心？见到若无造论，其他欲利他的同法者将因利他而衰败、极度衰败，唯以对他们的慈心而造论。
云何为不自我标榜？不应以'若他人相信我是智者、明晰、正直、善造论典、善说义理者，将生起信心，以信心力而获得利养恭敬该多好'这样的心态造论，而应以无所求的心态为增长自他善根而造论。

།དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་མདོ་སྡེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་འགྲེལ་ པ་ནི་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་པད་མ་ཁ་མ་བྱེ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཁ་བྱེ་བ་དེ་ལྟར་དགའ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་གསེར་བརྡུངས་སུ་མ་བྱས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་བརྡུངས་སུ་བྱས་པ་དེ་ལྟར་དགའ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཁ་ཟས་ མ་མྱངས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་མྱངས་པ་དེ་ལྟར་དགའ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཀུན་དགའ་བའི་འཕྲིན་ཡིག་མ་བཀླགས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་བཀླགས་པ་དེ་ལྟར་དགའ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ལོངས་སྤྱོད་འདུ་བ་མ་ཐོབ་པ་དག་ནི་ཇི་ལྟར་ཐོབ་ཅིང་བདག་ གིར་བྱས་པ་དེ་ལྟར་དགའ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་མདོ་སྡེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་རྣམ་པར་མ་ཕྱེ་བ་ཡང་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་དེ་ལྟར་དགའ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ཞེས་བྱའོ། །རྟོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། ཡི་གེ་རྟོགས་པ་དང་། ཡི་གེའི་དོན་ རྟོགས་པ་དང་།འཛིན་པ་རྟོགས་པ་དང་། འཛིན་པའི་དོན་རྟོགས་པ་དང་། འཆིང་བ་རྟོགས་པ་དང་། གྲོལ་བ་རྟོགས་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པའོ། །དེ་ལ་ཡི་གེ་རྟོགས་པ་ནི་བརྟག་པ་ལས་སོ། །ཡི་གེའི་དོན་རྟོགས་པ་ནི་མི་བརྟག་པ་ལས་སོ། །དེ་ལ་འཛིན་པ་རྟོགས་པ་ནི་ དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་བཞག་པའམ།རྣམ་པར་མ་བཞག་པའི་བདེན་པ་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འཛིན་པ་རྟོགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འཛིན་པའི་དོན་རྟོགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་འཆིང་བ་རྟོགས་པ་ནི་མཚན་མའི་འཆིང་བའམ། གནས་ ངན་ལེན་གྱི་འཆིང་བ་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།གྲོལ་བ་རྟོགས་པ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པ་ནི་ཆོས་གནས་པའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་ཆོས་ཉིད་འདི་ནི་གནས་པ་ཁོ་ན་སྟེ། དབང་ཕྱུག་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་རང་བཞིན་དང་སྐྱེས་བུའི་བྱེ་བྲག་ལ་སོགས་པ་ ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་པར་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཐོས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཅུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ལེགས་པར་སྟོན་པས་བཤད་པ་དང་། ཚིག་དང་ཡི་གེ་གསལ་བར་བཤད་པ་དང་། ཇི་སྙེད་པ་ཡོད་པ་དང་། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པའི་དོན་བཤད་པ་དང་། སྦྱོར་བ་ཐབས་བླ་བ་བཤད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་ངེས་པར་འབྱིན་པ་བཤད་པ་སྟེ། ལྔ་པོ་དེ་དག་དང་། གཞན་ཡང་ལྔ་སྟེ། ཀླན་ཀ་ཚོལ་བའི་བསམ་པ་མེད་པས་ཉན་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བསམ་པས་ཉན་པ་དང་། ལེགས་པར་ཉན་པ་དང་། རབ ཏུ་ཉན་པ་དང་།མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས་ལ་བརྟེན་པའི་དོན་ལེགས་པར་རྟོགས་པས་སོ། །ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སའི་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་སྟེ། རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་གཞུང་ལྷག་མ་ནི་མི་སྣང་ངོ་།། །།བསམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་སའི་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་ ནི།བསམ་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། དངོས་པོ་བསམ་པ་དང་། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་བསམ་པ་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བསམ་པ་དང་། ཐེག་པ་བསམ་པའོ། །དེ་ལ་དངོས་པོ་བསམ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོ་དྲུག་ལས་བརྩམས་ནས་ཕུང་པོའི་དངོས་པོ་ནས་དབང་པོའི་ དངོས་པོའི་བར་དག་གོ།།དེ་ལ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་བསམ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སའི་དངོས་གཞིར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བསམ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྟོག་པ་དང་བཅས། དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་སར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་ཐེག་པ་བསམ་ པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རྣམས་སོ། །ཡང་བསམ་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཉེས་པར་བསམ་པ་སེམས་པ་དང་། ལེགས་པར་བསམ་པ་སེམས་པའོ། །དེ་ལ་ཉེས་པར་བསམ་པ་སེམས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་སའི་དངོས་གཞིར་ནག་པོའི་ ཕྱོགས་ཀྱིས་འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་པར་སེམས་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ལེགས་པར་བསམ་པ་སེམས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

对于如来所说的诸经典的义理，如实地详细解释即是《经庄严论》。譬如，未开放的莲花不如已开放的莲花那样令人欢喜；譬如未经锤炼的黄金不如已经锤炼的黄金那样令人欢喜；譬如未品尝的食物不如已品尝的食物那样令人欢喜；譬如未读的喜讯书信不如已读的喜讯书信那样令人欢喜；譬如未获得的受用财富不如已获得并据为己有的受用财富那样令人欢喜。同样地，如来所说的诸经典的义理若未详细分析，也不如已详细分析那样令人欢喜，因此称为《经庄严论》。
证悟有七种：证悟文字、证悟文字的意义、证悟能取、证悟能取的意义、证悟束缚、证悟解脱、证悟法性。其中，证悟文字是从观察而来。证悟文字的意义是从不观察而来。其中，证悟能取是指对具有根的识的安立或非安立的真理的证悟。如同证悟能取一样，证悟能取的意义也是如此。其中，证悟束缚是指证悟相的束缚或随眠的束缚。证悟解脱应知是与此相反。其中，证悟法性是指因为法住的缘故，如是了知此法性唯是安住，不是从自在天而来，也不是从自性和士夫的差别等而来的证悟。
圆满的闻法应知有十种：即善说者所说、清晰地解说文句、解说尽所有、如所有的义理、解说殊胜方便、解说能出离一切苦，这五种以及其他五种：以无寻过之心而听闻、以涅槃之心而听闻、善听、专注听闻、依于名句文身而善解其义。
这是闻所成地的抉择，抉择论的其余部分未见。
思所成地的抉择是：思惟略有四种：思惟事物、思惟有无、思惟因果、思惟乘。其中，思惟事物即是从六事开始，从蕴事乃至根事等。其中，思惟有无即如本地分所说。其中，思惟因果即如有寻有伺地所说。其中，思惟乘即是声闻、独觉、菩萨诸地。
又思惟有二种：思维恶思惟和思维善思惟。其中，思维恶思惟即如本地分中以黑品说：'此中某些人未断不可思议等而作思维'。与此相反即应知是思维善思惟。

།ཉེས་པར་བསམ་པ་དང་། ལེགས་པར་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ དུ།ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཆོས་དང་ལྡན་པ་དང་། འདུལ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། འདུལ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། འཕགས་པ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། དགེ་བ་དང་། བསྟེན་པར་མི་བྱ་བ་དང་། བསྟེན་པར་བྱ་བ་དང་། མ་ལེགས་པ་དང་། ལེགས་པ་དང་། ནག་པོ་དང་། དཀར་པོ་ དང་།དོན་དང་མི་ལྡན་པ་དང་། དོན་དང་ལྡན་པ་དང་། ངན་པ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་ན་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ནི་ ཡོད་པ་ཡང་ཡོད་པར།མེད་པ་ཡང་མེད་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ལ། འདིར་ཡོད་པ་ནི་གང་ཡིན་མེད་པ་ནི་གང་ཡིན་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཡོད་པ་ནི་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གཉིས་གང་ཞེ་ན། སྐྱེས་པ་བྱུང་བ་ད་ལྟར་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ པར་རིག་པར་བྱ་བ་དང་།རྫས་དང་དངོས་པོ་དང་དོན་ལས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མདོར་ན་རྫས་སུ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་བ་ནི་གང་། བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་བ་ནི་གང་ཞེ་ན། གང་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ་དེ་ལས་གཞན་པ་ དག་ལ་མི་ལྟོས་ཤིང་དེ་ལས་གཞན་པ་དག་ལ་མི་བརྟེན་པར་རང་གི་མཚན་ཉིད་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་མདོར་ན་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གང་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་ལས་གཞན་པ་དག་ལ་ལྟོས་ཤིང་དེ་ལས་གཞན་པ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་རང་གི་མཚན་ཉིད་འདོགས་པར་བྱེད་ པ་དེ་ནི་མདོར་ན་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའི།རྫས་སུ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོའི་མིང་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ཞིང་ལྟོས་ཏེ། གནས་ནས་བདག་ཅེས་བྱ་བའམ། སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བར་རྒྱ་ཆེར་ཉེ་བར་འདོགས་པར་བྱེད་ པའོ།།དེ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོའི་མིང་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་། །སེམས་ཅན་དང་སྲོག་དང་སྐྱེ་བ་པོ་རྫས་སུ་མེད་པ་ནི་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོའི་མིང་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་ལས་བདག་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ བཞིན་དུ།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མིང་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་ཁོ་ན་ལ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་དང་། གཟུགས་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་པ་དག་ལ་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་དང་། བཞོན་པ་དང་། གོས་དང་། རྒྱན་དང་། ཁང་ཁྱིམ་དང་། དམག་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་ པ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་དང་།འདུས་བྱས་ཀྱི་མིང་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། ས་བོན་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་། ཐོབ་པ་དང་། འཐོབ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་། རིས་མཐུན་པ་དང་། མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་རྣམས་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དང་། ཚོགས་པ་དང་མ་ཚོགས་པ་དང་། འཇུག་པ་དང་སོ་སོར་ངེས་པ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། མགྱོགས་པ་དང་། གོ་རིམས་དང་། དུས་དང་ཡུལ་དང་གྲངས་ཉེ་བར་འདོགས་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི འཇུག་པ་མེད་པ་ཙམ་ལ་གནས་ཏེ་ལྟོས་ཤིང་བརྟེན་ནས་ནམ་མཁའ་ཞེས་ཉེ་བར་འདོགས་ཏེ་ནམ་མཁའ་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་གདགས་པ་དང་།དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མིང་གི་འཇུག་པ་ཙམ་ལ་གནས་ཏེ་ལྟོས་ཤིང་བརྟེན་ནས། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། འགོག་ པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཉེ་བར་འདོགས་ཤིང་གདགས་པར་བྱེད་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།།འཐད་པས་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། གང་གིས་བདག་རྫས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་འདི་ལ་རིགས་པ་བརྗོད་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་མི་ དམིགས་ཤིང་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་མི་དམིགས་ཤེ་ན། ཕུང་པོ་ལས་མ་གཏོགས་པ་ནང་ངམ་ཕྱི་རོལ་ལམ་གཉི་ག་མེད་པར་ཡང་མི་དམིགས་སོ།

如同恶思维和善思维一样，非法相应和法相应，非律相应和律相应，非圣和圣，不善和善，不应亲近和应亲近，不善妙和善妙，黑和白，无义和有义，劣和胜，有过失和无过失，应当断除和不应断除也是如此。
对于世尊所说'此处圣声闻，知有为有，知无为无'，此中何为有，何为无？简而言之，由二种方式了知有：何为二种？已生已起现在存在者，应知为有；从实物、事物、义理圆满成就者，也应知为有。
简而言之，何为应知实有？何为应知假有？任何不依赖、不观待其他，而自相安立者，简而言之，应知为实有。任何依赖、观待其他，而自相安立者，简而言之，应知为假有而非实有。
譬如，依赖观待色等蕴名称之事物而安住，广泛假立为我或众生。其中色等蕴名称之事物是实有，众生、命者、补特伽罗实无而为假有。
如同依色等蕴名称之事物假立我等，也如是于色等名称之事物假立蕴等，于色、香、味、触假立饮食、乘骑、衣服、装饰、房舍、军队、森林等，于有为名称之事物假立生、老、住、无常、种子、表色、无表色、得、非得、命根、同分、名身、句身、文身、异生性、和合、不和合、趣入、决定、相应、迅速、次第、时、方、数，
依止观待仅无色之趣入而假立虚空，称为无为虚空，其后依止观待仅名之趣入而假立无想定、灭尽定亦复如是。
从理证成立之理趋入，以何理证了知无实我？即因不可得且不显现。云何不可得？离蕴之内、外或二者皆不可得。

།ཇི་ལྟར་མི་སྣང་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྫས་སུ་ཡོད་པ་དག་རང་རང་གི་ལས་ལ་སྣང་བ་དེ་ལྟར་བདག་ནི་ རང་གི་ལས་ལ་མི་སྣང་ངོ་།།དེ་ལྟར་ན་བདག་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལས་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་། རང་གི་ལས་ལ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རྫས་སུ་མེད་པ་ཁོ་ནར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་བདག་མི་དམིགས་ཤིང་མི་སྣང་བ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་ཀུན་དུ་རྒྱུ་ དག་གིས་དམིགས་ཤིང་མཐོང་སྟེ།དེས་ན་རྫས་སུ་ཡོད་དོ་ཞེས་འདོད་པར་བྱེད་སྟོན་པར་བྱེད། འདོགས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། མི་དམིགས་ཤིང་མི་མཐོང་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ལ་བརྟེན་ནས་ལོག་པར་རྟོག་པར་བྱེད་ཅིང་། ལོག་པར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ནས་ཀྱང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པས་འདོད་པར་བྱེད་སྟོན་པར་བྱེད་ཟློག་པར་བྱེད་པར་ཟད་དོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་བདག་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་དམིགས་ཤིང་མི་སྣང་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་ཞེ་ན། བདག་ཡོད་ན་རིང་དུ་ཕ་རོལ་དུ་སོང་ཡང རུང་རྣམ་པ་བཞིས་རྟོག་པར་འགྱུར་ཏེ།ཕུང་པོ་ཙམ་མམ། ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་ཏེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་གནས་པའམ། ཕུང་པོ་ཙམ་ཡང་མ་ཡིན་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་ཏེ། ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་པ་ཕུང་པོ་ རྣམས་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་གནས་པའམ།ཕུང་པོ་ཙམ་ཡང་མ་ཡིན་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་ཏེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་པ་ཕུང་པོ་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ གནས་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ཕུང་པོ་མེད་པ་ཕུང་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་མི་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་གྲང་སྟེ་བདག་ཡོད་པ་ཉིད་ལས་བརྩམས་ནས་རྟོག་པར་འགྱུར་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་ལ་དེ་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དེ།བདག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་ཀྱིས་མི་རུང་ངོ་།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་བདག་ཕུང་པོ་ཙམ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་གདགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པར་དེ་ལྟར་འགྱུར་བའི་རིགས་ན། འདི་ལྟར་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་མི་རྟག་པ་དང་རང་གི་མཚན་ཉིད་གཞན་དང་ ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་དེ་མི་འཐད་དོ།། གལ་ཏེ་བདག་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། དེ་ཡང་མི་རྟག་པའམ། རྟག་པ་ཞིག་ཡིན་གྲང་ན། གལ་ཏེ་མི་རྟག་ན་ནི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་བདག་གཞན་སྐྱེ་ཞིང་གཞན་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། འདིར་གཞན་འཆི་ཞིང་དེར་གཞན་ སྐྱེ་བ་དང་།གཞན་བྱེད་ཅིང་གཞན་གྱིས་མྱོང་བ་དེ་ལྟར་འགྱུར་བའི་རིགས་ན། ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་པའི་བདག་སྐྱེ་བའམ་འགག་པ་ནི་ནང་ངམ་ཕྱི་རོལ་ལམ་གཉི་ག་མེད་པར་ཡང་ཅི་ཡང་མི་དམིགས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་མི་འཐད་དོ། །གལ་ཏེ་རྟག་ན་ནི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་འདི་ ཡིན་ཏེ།འགྱུར་བ་མེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །བདག་དེ་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཡིན་ན་། རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་འགྱུར་བ་མི་རུང་སྟེ། ཕྱི་མ་ལ་ཡང་མི་རུང་བ་དང་། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཡང་མི་རུང་བའོ། །བདག་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཡིན་ན་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རྒ་བར་མི་འགྱུར་འཆི་བར་མི་འགྱུར་ གནོད་པར་མི་འགྱུར་བས།རེས་འགའ་ལྷར་སྐྱེ་བ་དང་། རེས་འགའ་མི་དང་། རེས་འགའ་དུད་འགྲོ་། རེས་འགའ་ཡི་དྭགས་དང་། རེས་འགའ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །འགྱུར་བ་མེད་པ་ཡིན་ན་ཚེ་འདི་ལ་ཡང་ཡུལ་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་དག་གིས་ བདེ་བར་ཡང་མི་འགྱུར།སྡུག་བསྔལ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ཆགས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་སྡང་བར་ཡང་མི་འགྱུར་རྨོངས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། མདོར་ན་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དག་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་དག་གིས་ཀྱང་འགྱུར་བར་མི་ བྱེད་དོ།།དེ་དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་ཚེ་ཕྱི་མ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བས་ཕན་འདོགས་པ་མེད་ན། དེ་དང་འབྲེལ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་ཀྱང་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་ལ། གཞི་དེས་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་སྤྱོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ།

如果问'为何不显现？'，就像眼等处所实有者各自显现于自己的作用中那样，我却不显现于自己的作用中。如此，由于我不能从自相中被认知，且不显现于自己的作用中，应当了知实际上是无实体的。
如果这样我既不被认知也不显现，为何其他外道游方者们认知并见到，因此主张、宣说、安立为实有呢？答：虽然不被认知也不被见到，但是依靠萨迦耶见和我慢，产生错误分别，并且错误遍计后，以非如理的方式进行主张、宣说、安立而已。
对此，如何了知由于无我且确实不存在而不被认知也不显现呢？若有我，则远离或超越，将从四个方面进行观察：仅是蕴，或异于诸蕴而住于诸蕴中，或既非仅是蕴也非异于诸蕴而住于诸蕴中，但是住于异于诸蕴的、与诸蕴实质不同的诸法中，或既非仅是蕴也非异于诸蕴而住于诸蕴中，也非住于异于诸蕴的、与诸蕴实质不同的诸法中，但是无蕴、不具足一切蕴法。
关于我的存在所作的观察，除这四种方式外，上无其他，也无更多。我的实有性在一切方面都是不合理的。为什么呢？
如果我仅是蕴，就不异于诸蕴，我应该仅仅是假立于诸蕴上而已，应当如此，但是诸蕴是无常的，不具有其他自相，因此这是不合理的。
如果我是异于诸蕴的，那么它要么是无常的，要么是常的。如果是无常的，则每一刹那都会有不同的我生起和灭去，这里一个死去，那里另一个出生，一个造业，另一个感受，应当如此，但是异于诸蕴的我的生灭无论在内在、外在还是两者都不可得，因此这是不合理的。
如果是常的，常的特征就是不变。如果我是不变的，由两种原因而变化是不合理的：对来世不合理，对今生也不合理。如果我是不变的，来世就不会出生、不会衰老、不会死亡、不会受损害，因此有时生为天人，有时生为人，有时生为旁生，有时生为饿鬼，有时生为地狱众生都是不合理的。
如果是不变的，今生也不会因可意和不可意的境而快乐，也不会痛苦，也不会贪著，也不会嗔恨，也不会愚痴。总之，任何快乐、痛苦、烦恼、随烦恼都不会使其改变。
如此不变，且在来世和今生都不受乐益的情况下，也不会被与之相关的烦恼所染污，基于此也不会行持善法和不善法。

།དེ་སྡུག་བསྔལ་ བས་གནོད་པ་མེད་ན་ཡང་།དེ་དང་འབྲེལ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་ཀྱང་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་ལ། གཞི་དེས་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་སྤྱོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཚེ་འདི་ལ་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་མི་ལྡན་པ་དེ། ཕྱི་མ་ལ་ཡང་གང་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་རྟག་བཞིན་དུ་ དེའི་སོ་སོའི་བདག་གི་ལུས་མི་རྟག་པ་འགྱུར་བ་ལས་གྱུར་བ་ཕྱི་མ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་དང་ན་བ་དང་འཆི་བ་ལ་སོགས་པས་འགྱུར་བར་རྟོགས་པའི་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པའི་ལུས་ཀྱང་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་བདག་འདི་སོ་སོའི་བདག་དང་ལུས་ལས་སྐྱེ་བ་ཡང་ མེད་ལ་རྒ་བ་དང་ན་བ་དང་འཆི་བ་དང་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ཡོད་བཞིན་དུ་གཏན་གྲོལ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་མི་འཐད་དོ།།གལ་ཏེ་གང་དག་ལ་བདག་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་པ་ཕུང་པོ་ལས་བདག་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ ལ་བདག་གནས་སོ་ཞེ་ན།དེས་ན་ཕུང་པོ་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་དེ་དག་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མི་དམིགས་ན་དེ་དག་ལ་བདག་གནས་པར་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ལ་ལ་ཞིག་འདི་སྐད་ཅེས་མོ་གཤམ་གྱི་བུའི་མགོ་ལ་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་བཅིངས་པ་བདག་གིས་ མཐོང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དང་འདྲ་བར་འདི་ཡང་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །གལ་ཏེ་བདག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཕུང་པོ་ཐམས་ཅད་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་མེད་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན། ད་ཕུང་པོ་མེད་པ་ཡིན་པས་གཟུགས་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་། ལུས་དང་ མི་ལྡན་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དག་དང་ཡང་མི་ལྡན།མིང་མང་པོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་ཡང་མི་ལྡན། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་པ་དང་ཡང་མི་ལྡན། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ དག་དང་ཡང་མི་ལྡན་པས།དེ་ལྟར་ན་བདག་ནི་ལུས་མེད་པ་དང་། ཚོར་བ་མེད་པ་དང་། མིང་མེད་པ་དང་། སེམས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པས་བདག་ནི་ཚེགས་ཆུང་ངུས་གྲོལ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ།།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བདག་རྟག་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བརྟགས་ན་མི་འཐད་པ་དེའི་ཕྱིར་བདག་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་རྫས་སུ་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བདག་ནི་མེད་ལ་ཕུང་པོ་ཙམ་ནི་ཡོད་ན་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་རང་བཞིན་རུང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བྱུང་ཞིང་སྐྱེས་པ་ཡོད་ན་ཚེ་འདི་ལ་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་ལུས་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། གནོད་པ་བྱེད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ ཕྲད་པ་དང་།འབྲལ་བར་སྲེད་པ་དང་། དེ་དང་འབྲེལ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་། དེའི་དོན་དུ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་འཇུག་པ་ཡང་སྣང་ལ་དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་གྲུབ་ན་ཕྱི་མ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་འབྱུང་ བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་ཕུང་པོ་རྣམས་མི་རྟག་ཅིང་བདག་མེད་ཀྱང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་གྱི་སྒྲའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་མ་རིག་པ་འགག་ཅིང་རིག་ པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས།རྨོངས་པ་མེད་པ་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ལས་སོ་སོར་རྟོགས་པ་དེའི་ཚོར་བ་རྣམས་ལ་སྲེད་པ་དང་། དེ་དང་འབྲེལ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་སྤོང་བར་འགྱུར་ལ། གཞི་དེས་ཀྱང་འབྱུང་བ་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་ལས་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་ ཡང་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཡང་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་བཅས་ཏེ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ།

即使没有痛苦的伤害，也不会被与之相关的烦恼所困扰，也不会因此而行持正法与非法。如是，今生不具足正法与非法者，来世也不会依靠什么而永远如此，其各自的我身无常变化所致，来世的生老病死等变化所知的可意不可意之身也不会无因而成就。
因此，此我从各自的我与身体生起也无，而有老病死、苦乐及烦恼的同时却成为永远解脱，所以这也不合理。
若说对于那些认为我异于诸蕴、我成为异于蕴的诸法者，我住于彼等。然而异于蕴的彼等诸法以自相不可得，怎能见彼等有我住？譬如有人说：'我见石女儿头上系着空中花环'，此亦应如是了知，所以这也不合理。
若我于一切时处皆不具足诸蕴故成为无蕴，则既是无蕴，既非色法，不具足身体、苦乐，不具足种种名称，不具足善不善无记之思，也不具足为受用色等境界的意识分别，如是我即成为无身、无受、无名、无思、无分别，如是非烦恼者，我将轻易获得解脱，所以这也不合理。
由于如是观察常我一切方面皆不合理，因此应当了知我仅是假立于诸蕴，实体是不存在的。
因为如是我虽不存在而仅有诸蕴，却能成为烦恼与清净的自性，即内外处生起存在时，今生由无明触所生的受对身体有益或有害而生起，以此为缘而生起贪著会合、离别的渴爱，以及与之相关的烦恼与随烦恼，为此也显现善不善业的趣入，如是成就烦恼与业时，来世也将生起生老等苦法，如是暂且诸蕴虽无常无我却成为烦恼。
由他音声所生及由自己如理作意所生而无明灭尽、智慧生起，无愚痴者了知一切受皆是苦，于诸受不生渴爱，也将断除与之相关的烦恼，以此也不会趣入增长轮回的善不善业，如是由于断除业与烦恼，也不会伴随生等苦而生起。

། དེ་ལྟར་ན་བདག་མེད་ཅིང་ཕུང་པོ་ཙམ་ཡོད་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་རང་བཞིན་རུང་བར་ འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་སེམས་ཅན་དུ་གདགས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ་། འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྐང་མེད་དང་། རྐང་གཉིས་པ་དང་། རྐང་བཞི་པ་དང་། རྐང་མངས་རྣམས་དང་། སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་རྣམས་དང་། སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། སེམས་ཅན་འདུ་ཤེས་ཅན་རྣམས་དང་། སེམས་ཅན་འདུ་ཤེས་མེད་པ་རྣམས་དང་། སེམས་ཅན་འདུ་ཤེས་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་སྐྱེ་གནས་སུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་དུ་གདགས་པ་རྣམ་པ་དགུ་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྒྱུ་གསུམ གྱི་རིགས་པར་བྱ་སྟེ།འགྲོ་བ་དང་། ལྡོག་པ་དང་། ལུས་གཡོ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ནི་རྐང་མེད་རྣམས་ནས་རྐང་མངས་ཀྱི་བར་དག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལུས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ནི་སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་གདགས་པར་རིག་ པར་བྱའོ།།སེམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ནི་སེམས་ཅན་འདུ་ཤེས་ཅན་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་འདུ་ཤེས་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་སྐྱེ་གནས་སུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་གདགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རབ་ཏུ་བྱུང་བ་གཅེར་བུ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་དེ། དེ་ནང་གི་ ཆོས་སྲོག་དང་ལྡན་པར་བགྲང་བ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ནས།འདི་སྐད་ཅེས་ཤིང་ལྗོན་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྲོག་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

如是，若无我而仅有蕴，则烦恼和清净的自性便成为可能。
其中，众生的安立是这样的，即：无足众生、二足众生、四足众生、多足众生，有色众生、无色众生，有想众生、无想众生、非有想非无想处所生众生。
其中，这九种众生安立，总的来说应当以三种道理来理解：
以行走、返回和身体移动的差别，应当了知从无足乃至多足等的安立。
以身体的差别，应当了知有色众生和无色众生的安立。
以心识的差别，应当了知有想众生、无想众生和非有想非无想处所生众生的安立。
有一种出家外道称为裸行派，他们观察到内在诸法具有生命的数量与生命的相应性，便说：'树木等也有生命。'

།དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།[་(]ཅི་[,]རྩི་[)]ཤིང་ལྗོན་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྲོག་གི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ ནམ།འོན་ཏེ་དེ་ལས་གཞན་པའི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པར་འདོད། གལ་ཏེ་སྲོག་གི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་དེ་དག་གི་སྲོག་ཉིད་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ནམ་ཡང་མི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བས་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་དེ་ལས་གཞན་པའི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་སྲོག་ ཉིད་མེད་པར་རང་གི་རྒྱུས་སྐྱེ་བ་ཡིན་པས་མི་རུང་ངོ་།།དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་སྲོག་མེད་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་མི་སྐྱེ་བ་རྒྱུ་དང་བཅས་པར་བརྗོད་དམ། འོན་ཏེ་རྒྱུ་མེད་པར་བརྗོད་པར་འདོད། གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་བཅས་པར་བརྗོད་དུ་ནི་རྒྱུར་བརྗོད་པ་མི་དམིགས་པས་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ རྒྱུ་མེད་པར་བརྗོད་ན་ནི།རྒྱུ་མེད་པར་བརྗོད་པས་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།[་(]ཅི་[,]རྩི་[)]ཤིང་ལྗོན་པ་རྣམས་དང་སྲོག་རྣམས་གཅིག་ཏུ་མཐུན་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་གཅིག་ཏུ་མཐུན་པ་མ་ཡིན་པར་འདོད། གལ་ཏེ་གཅིག་ཏུ་མཐུན་པ་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་ཤིང་ ལྗོན་པ་རྣམས་ནི་སའི་འོག་ཏུ་ནུབ་པ་དང་སའི་སྟེང་དུ་སྐྱེ་བ་དང་།རང་གི་ལུས་ཀྱིས་མི་གཡོ་བ་དང་། བརྗོད་ན་ཡང་མི་བརྗོད་པ་དང་། ལེགས་པར་བྱས་པ་དང་ཉེས་པར་བྱས་པའི་ལས་ལ་འཇུག་པར་ཡང་མི་སྣང་བ་དང་། ཡལ་ག་དང་ཡལ་ག་གྱེས་པ་དག་བཅད་ན་ཡང་དེ་ལས་གཞན་པ་དག་ཏུ་ སྐྱེ་བས་མི་རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་གཅིག་ཏུ་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་མཐུན་ན་ནི་སྲོག་ཡོད་ལ་མི་མཐུན་ན་ནི་སྲོག་མེད་པར་འགྱུར་བས་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ན་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་དེ་ལས་གཞན་པ་ཡོད་པའམ་མེད་པ་དང་། སྲོག་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་མི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་བརྗོད་པ་ཡོད་པའམ། མེད་པ་དང་། གཅིག་ ཏུ་མཐུན་པའམ་མི་མཐུན་པས་ཀྱང་མི་རུང་ངོ་།།ཅིའི་ཕྱིར་གཟུགས་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་སོ་སོར་གྱུར་པ་དག་ལ་བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བ་དང་། བཞོན་པ་དང་། གོས་དང་། རྒྱན་ལ་སོགས་པ་སོ་སོ་བ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་འདུས་པ་གཅིག་པའི་མིང་དུ་བཏགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་དེ་དག་གི་མིང་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མིང་འདུས་པ་ལ་ལར་ནི་འབྱུང་ལ། ལ་ལར་ནི་ལྡོག་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མིང་འདུས་པ་གང་ལ་བཟའ་བའི་མིང་འབྱུང་བ་དེ་ལ་བཏུང་བའི་མིང་ལྡོག་ལ། གང་ལ་ལ་བཏུང་ བའི་མིང་འབྱུང་བ་དེ་ལ་གོས་ཀྱི་མིང་ལྡོག་པ་དང་།ལྷག་མ་དག་ལ་ཡང་བརྡར་བཏགས་པའི་མིང་དེ་དག་གི་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པ་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །གཟུགས་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་པ་དག་གི་མིང་ནི་བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བ་དང་། གོས་དང་། རྒྱན་ལ་སོགས་པའི་མིང་གི་དངོས་ པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པར་འབྱུང་བས།དེའི་ཕྱིར་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་དང་བཞོན་པ་དང་གོས་དང་རྒྱན་ལ་སོགས་པ་ནི་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། གཟུགས་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་དག་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བཏགས་པའི་ཡོད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ བརྟེན་པའི་མིང་རྣམ་པ་དུ་མ་མང་པོ་སྣ་ཚོགས་དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདུས་པ་གཅིག་ལ་བརྟེན་པ་དང་། འདུས་པ་དུ་མ་ལ་བརྟེན་པའོ། །བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བ་དང་། བཞོན་པ་དང་། གོས་དང་། རྒྱན་ལ་སོགས་པ་སོ་སོ་བ་ ལ་བརྟེན་པ་ནི་འདུས་པ་གཅིག་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ།།རི་མོའི་ལས་དང་འཇིམ་པའི་ལས་དང་། ཁང་ཁྱིམ་དང་གཞལ་མེད་ཁང་དང་དམག་དང་ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་འདུས་པ་དུ་མ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཆོས་གཟུགས་ཅན་རྣམས་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་སྐྱེ་མཆེད་ གཟུགས་ཅན་བཅུ་དང་།ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པས་དེ་ལ་དེ་ཉིད་ཉེ་བར་གདགས་པ་བྱས་ནས་ཆོས་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཞེས་བྱའོ།

对此应当这样说：树木生长是由生命力而生，还是由其他生长因缘而生？若是由生命力而生，则因其生命力不会消失，就永远不会不生长，这是不合理的。若是由其他生长因缘而生，则无生命力而由自身因缘生长，这也是不合理的。
对此还应当这样说：无生命之物的不生长，是说有因还是无因？若说有因，因为因不可得故不合理。若说无因，因为说无因故如此也不合理。
对此还应当这样说：树木与生命是否一致？还是说不一致？若是一致，则树木沉于地下、生于地上、自身不动、不能言语、不见行善恶业、枝干被砍后又在他处生长，这是不合理的。若不一致，则一致时有生命，不一致时无生命，这也不合理。
如此，生长的因缘是有是无，无生命物的不生长说有因或无因，一致或不一致都不合理。
为何色、香、味、触如是各别之物，依于饮食、乘骑、衣服、装饰等各别之物，而安立为一合之名称，应知这些是假有？如是，彼等名称于色等名聚中，有时生起，有时消失。色等名聚中，于何处生起食物之名，于彼处饮料之名消失；于何处生起饮料之名，于彼处衣服之名消失。其余假立名称的生起与消失也应如是了知。
色、香、味、触等名称于食物、饮料、衣服、装饰等一切事物中无差别而生起，因此食物、饮料、乘骑、衣服、装饰等是假有，色、香、味、触等是实有，应当如是了知。
依于假有法的众多各种名称，总摄而言应知有二种：依一和合与依多和合。依于各别的食物、饮料、乘骑、衣服、装饰等是依一和合。依于绘画、陶艺、房屋、宫殿、军队、森林等是依多和合。
其中何为色法？总之，十种色处及法处所摄色，因具有色的自相，于彼安立彼性，故称为色法。

།ཆོས་གཟུགས་ཅན་དེ་དག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། དངོས་པོ་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཁམས་དང་། ལས་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པའོ་ཞེས བྱ་བ་དེ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་ལ་དེ་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །གཟུགས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དང་བ་དང་དང་བའི་གཟུང་བ་དང་། ཡིད་ཀྱི་གཟུང་བའོ། །དེ་ལ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་རྒྱུར་བྱས་པ་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གཏོགས་པ་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔའི་རྟེན་གྱི་གཟུགས་དང་བ་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་གཟུགས་དང་བ་ཞེས་བྱའོ།།མཚུངས་པའི་གཟུགས་དང་བ་ལྔ་པོ་དག་གི་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ལྔ་པོ་དག་ནི་དང་བས་གཟུང་བའི་གཟུགས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་དང་བ་ རྣམས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་དང་ཡུལ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་མཚུངས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བྲལ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རིམ་གྱིས་རང་གི་རྒྱུན་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་དང་མཚུངས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་ བརྙན་གྱི་གཟུགས་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་ཞེས་བྱའོ།།སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གཟུགས་ཐམས་ཅད་ནི་ཡུལ་མནན་ཏེ་གནས་པ་དང་། ཡུལ་ལས་རྟག་ཏུ་རུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །དང་བའི་གཟུགས་དང་དང་ བའི་གཟུང་བའི་གཟུགས་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པ་དང་ལྡན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ།།ལག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་བོང་བ་དང་དབྱུག་པ་དང་མཚོན་ཆ་དང་གྲང་བ་དང་དྲོ་བ་དང་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་དང་ཤ་སྦྲང་དང་སྦྲང་བུ་མཆུ་རིངས་དང་རླུང་དང་ཉི་མ་དང་སྡིག་སྦྲུལ་ གྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་རེག་པ་དག་གིས་རེག་པར་བྱར་རུང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གསུམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་གཟུགས་ལ་སྲེད་པ་དང་ལས་ཀྱིས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པའི་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་ པའི་གཟུགས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་པའི་གཟུགས་ལ་སྲེད་པ་དང་ལས་ཀྱིས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པའི་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གཟུགས་ཞེས་བྱའོ། །ཁམས་ལས་གཟུགས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་ གཉིས་པོ་དེ་དག་ཡིན་ཏེ།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་ནི་གཟུགས་མེད་དོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་འདི་ལྟ་སྟེ། ལག་པ་དང་བོང་བ་ལ་སོགས་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དག་གིས་རེག་པར་བྱར་རུང་བ་གང་ཡིན་པའི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་ བ་མ་ཡིན་ཏེ།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་རྣམས་མ་གཏོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལག་པ་དང་དབྱུག་པ་དང་མཚོན་ཆའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དག་གིས་རེག་ན་གནོད་པར་ནི་ འགྱུར་མོད་ཀྱི།གྲང་བ་དང་ཚ་བ་དང་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་ནི་འདུན་པ་བསྐྱེད་པ་ཙམ་གྱིས་ལེགས་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་བཀྲེས་པ་དང་ སྐོམ་པ་དག་འབྱུང་ཡང་གནོད་པར་མི་འགྱུར་རོ།།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་གཟུགས་ནི་ལག་པ་དང་དབྱུག་པ་དང་། མཚོན་ཆའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དག་གིས་ཀྱང་རེག་ན་ཡང་གནོད་པར་མི་འགྱུར་ལ། དེ་ལས་གཞན་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དག་གིས་ཀྱང་ གནོད་པར་མི་འགྱུར་རོ།།ལུས་ཀྱི་ལས་དང་ངག་གི་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་གཟུགས་ཅན་ནི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་ལས་ལས་གཟུགས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

有形法的分类是以五种方式来安立的。哪五种呢？即：事物、自相、共相、界和业。其中，色法的事物简而言之，凡是任何色法，应当了知那一切都是四大种和四大种所造。在此之上再无其他，也无超过此的。色法的自相有三种：净色、净所执色和意所执色。其中，以四大种为因而属于眼等处的五识所依的五种净色，称为净色。与五种净色相应的色等五境，称为净所执色。其中，具有识的净色，由于与诸识境相应，故称为相应。离识的净色，由于次第与自相续相似，故称为与彼相应。三摩地境界的影像色，称为意所执色。
共相也应当了知有三种：一切色法都是占据处所而住，以及恒常堪能于境，这是第一共相。一切净色和净所执色具有增减，这是第二共相。应当了知，凡是能被手、石、杖、兵器、冷、热、饥、渴、蚊虫、长嘴虫、风、日光、毒蛇等所触所碰触的一切，是第三共相。
其中，应当了知，等持地的色贪和业所成就的色是色界色。非等持地的色贪和业所成就的色称为欲界色。从界的角度对色法的分类，简而言之即是这两种。无色界中则无色法。其中，色法的共相即是能被手、石等所触碰的共相，这并非遍及一切。除欲界天众外，其他欲界中则是遍及一切。
欲界天众的色法虽然会被手、杖、兵器等触碰所损害，但不会被冷、热、饥、渴等所触所损害。因为他们的饮食等一切资具仅由发愿便能圆满成就，因此即使他们生起饥渴也不会受损。色界色即使被手、杖、兵器等所触碰也不会受损，其他触碰也不会造成损害。
身业和语业的善、不善、无记色法称为色，如是应当了知，这是从业的角度对色法的分类安立。

།ཆོས་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གཟུགས་འདུས་པ་ནི་གཟུགས་འདུས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མ་འདྲེས་པའི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་དང་། མ་འདྲེས་པ་མ་ཡིན་པའི་ འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའོ།།དེ་ལ་མ་འདྲེས་པའི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ནི་གང་ལ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་གཅིག་ཁོ་ན་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །མ་འདྲེས་པ་མ་ཡིན་པའི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ནི་གང་ལས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་གཉིས་སམ་དེ་བས་ལྷག་པ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མ་འདྲེས་པའི་ འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་འདུས་པ་ལ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་མ་གཏོགས་པར་འབྱུང་བ་རྣམས་འདྲེས་ཤིང་དབྱེར་མེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་དབྱེར་མེད་པ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་འདྲེས་པ་མ་ཡིན་པའི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་འདུས་ པ་ལ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་བཞིན་དུ་དེ་ལས་གཞན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་དང་།ཕྱོགས་གཅིག་དབྱེར་མེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དེ་དག་ཀྱང་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་ཅིང་འཇུག་པ་ ཉིད་མ་ཡིན་པ་དང་།ཡུལ་ཐ་དད་པ་གནོན་པའི་མཐུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་རྣམས་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་དབྱེར་མེད་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ནོར་བུ་འོད་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་དང་དམར་པོ་དང་། དཀར་པོ་དང་ལྡན་པ་ཟ་མ་ཏོག་ཏུ་བཅུག་ པ་རྣམས་ཀྱི་འོད་སྣ་ཚོགས་དག་དང་འདྲའོ།།དེ་ལ་འདྲེས་ཤིང་དབྱེར་མེད་པ་དང་འདྲ་བར་དཔེའི་དོན་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་ཏིལ་དང་སྲན་ཆུང་དང་། མོན་སྲན་གྲེའུ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཕྱེ་མ་ཞིབ་མོ་རྣམས་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་བུ་རམ་ལ་སོགས་པ་བསྲེས་པས་བསྡུས་ པའི་འདུས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་དབྱེར་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ།འདྲེས་པའི་དངོས་པོས་དབྱེར་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འོན་ཀྱང་འདུས་པ་དེ་ནི་སྦྱོར་བས་དབྱེར་མེད་པ་ཡིན་པ་དང་། མང་པོ་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་འདུས་པ་གཅིག་གི་མཚན་ ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་འདུས་པ་གཅིག་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཕྱོགས་གཅིག་དབྱེར་མེད་པ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་འདྲེས་པའི་དངོས་པོ་དབྱེར་མེད་པར་ཡང་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། གཞན་དུ་ན་དེ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཆོས་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་རྣམས་ ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་ཁོ་ནས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།ལྔ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཁ་དོག་དང་། དབྱིབས་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་། མིག་གི་ཡུལ་དང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པས་སོ། །ཆོས་བསྟན་དུ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་དེ་ལས་ བཟློག་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ཁོ་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཆོས་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་ཁོ་ནས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། ཡུལ་མནན་ཏེ་གནས་པ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་གཟུགས་འདུས་པ་འགྲོ་བའི་གོ་སྐབས་ ལ་སྒྲིབ་པ་དང་།ལག་པ་དང་བོང་བ་དང་དབྱུག་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དག་གིས་གཟུགས་སུ་རུང་བ་དང་། དང་བའི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཟུང་བ་ཡིན་པ་དང་། དང་བའི་གཟུགས་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་པས་སོ། །ཆོས་ ཐོགས་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་དེ་ལས་བཟློག་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ཁོ་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཆོས་བསྟན་དུ་མེད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་ཁོ་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་། ཡུལ་ གནོན་པ་དང་།སྣང་བ་དང་། འགྱུར་བ་མེད་པ་དང་། དམིགས་པས་སོ། །དེ་ལ་མཐུ་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པའི་གཟུགས་ལ་མོས་པ་ནི་བསྟན་དུ་མེད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་གཟུགས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ།

对于非色法的分类，应当了知是以与前述相反的五种方式来安立。色聚略说有二种，即由不杂合大种所生和由杂合大种所生。
其中由不杂合大种所生是指仅缘一大种者。由杂合大种所生是指缘二大种或更多大种者。
其中，对于由不杂合大种所生的色聚，除极微外，应知诸大种是相杂而不可分的，因为诸大种不存在部分可分。对于由杂合大种所生的色聚，如同以极微为因的色法一样，应知与其他大种在部分上是不可分的。
这些大种也不会成为所造色，因为它们彼此不相依而转，且有压制不同境的力量。由此，大种和所造色应视为在部分上不可分，譬如放在盒中的蓝、黄、红、白宝石的种种光芒。
对于相杂而不可分的譬喻义，也应如前理解。又如芝麻、豌豆、绿豆等以及细粉末，蜂蜜、糖等混合所成的聚合，应视为既非部分不可分，也非实质不可分，然而这种聚合是由和合而不可分，是多法和合所生，故非一聚之相。
其余则应视为一聚之相。依于部分不可分者，也应视为实质不可分，否则不应理。
对于可示现法的分类也唯以五种安立。何为五？即：颜色、形状、表色、眼境、眼识所缘。对于不可示现法的分类也应了知是以与此相反的五种安立。
对于有对碍法的分类也唯以五种安立。何为五？即：占据处所而住、障碍其他色聚的行进空间、能被手杖等合击触及、是一切净色所摄、是依净色的一切识之所缘。对于无对碍法的分类也应了知是以与此相反的五种安立。
对于不可示现且无对碍法的分类也应了知是以五种安立。何为五？即：因、压境、显现、无变异、所缘。其中，具有威力的三昧相应色的胜解，称为不可示现无对碍色生起之因。

།དེ་སྐྱེས་ན་ཡུལ་ན་གནས་པར་སྣང་ བས་དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་སྐྱེ་མཆེད་གཟུགས་ཅན་བཅུའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྣང་བ་ཡང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་གཟུགས་འདུས་པ་འགྲོ་བའི་ལས་ཀྱི་གོ་སྐབས་ལ་ཡང་སྒྲིབ་པར་མི་གནས་ལ། དང་བའི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་ དང་།དེ་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ཡང་མ་ཡིན། དམིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་བསྟན་དུ་མེད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལག་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དག་གིས་གནོད་པར་བྱར་མེད་པས། དེའི་ཕྱིར་གྱུར་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དངོས་ གཞིའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་མཐུ་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་སྟེ།གཟུགས་དེ་ནི་དེའི་དམིགས་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན། སེམས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྤྲུལ་བ་སྤྲུལ་བར་མི་ནུས་ཀྱི་སེམས་ཅན་གང་མཐུ་དང་ལྡན་པ་དེས་སྤྲུལ་བར་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་མཉམ་པར་ བཞག་པའི་སེམས་མཐུ་དང་ལྡན་པ་དེ་ལ་བསྟན་ནས།བསྟན་དུ་མེད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་གཟུགས་དེ། སྤྲུལ་བ་ལྟ་བུར་འབྱུང་ཞིང་དེ་ཉིད་དེའི་དམིགས་པ་ཡིན་གྱི། མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་མཐུ་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་བསྟན་དུ་ཡོད་ལ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་དེ་ལས་བཟློག་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ཁོ་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ།། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་པ། དེ་ལ་ཆོས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་ཁོ་ནས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། གཞི་དང་བག་ལ་ཉལ་དང མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་།དམིགས་པ་དང་། མངོན་པར་སྐྱེ་བས་སོ། །ཆོས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཞི་གང་ཞེ་ན། དང་བའི་གཟུགས་དང་དེ་དང་འབྲེལ་བ་དང་། མ་འབྲེལ་བའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་དང་། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལྟར་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་གཞི་དེ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་པོ་བག་ལ་ཉལ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། དམིགས་པ་དང་མངོན་པར་སྐྱེ་བ་དག་ གིས་ཅི་རིགས་པར་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་དང་བའི་གཟུགས་དང་། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་ཡང་དག་པར་མ་བཅོམ་པ་དང་། མ་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བག་ལ་ཉལ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གནས་ངན་ལེན་ཀྱང་དེ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་དུ་དེ་མ་ལུས་པར་མ་སྤངས་པའི་བར་དུ་ངེས་ན་དེ་དག་བག་ལ་ཉལ་ལས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལས་ཀྱང་ཟག པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དངོས་པོ་ཡོད་པ་དང་། མངོན་སུམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟག་པའི་དམིགས་པ་ལས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ད་ལྟར་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ལ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།དང་བ་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ལ་དེ་ལས་གཞན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་འདི་ལྟ་སྟེ། ནང་གི་ སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དབང་གིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དག་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དེའི་དམིགས་པ་ཁོ་ན་ལས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་གང་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ལ་དམིགས་ནས་བྱུང་བའི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དེ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་དམིགས་ ལ་ལས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་མི་བྱའོ།།ད་ལྟར་གྱི་དངོས་པོ་ཡིན་ཡང་མངོན་སུམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དང་བའི་གཟུགས་དང་། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་དོ།

当其生起时似乎住于境中，因此称为色，它并不具有十种有色处的自相。其本性显现也不会阻碍其他聚色运动业的机会，也不是一切净色及依其所生诸识的境，也非所缘，因此称为无见无对。由于手等的触碰不能加以损害，因此称为无异。根本定称为具力三摩地，彼色是其所缘而非其他。譬如，不是一切心都能变化所化，而是具力有情才能变化，如是具力等持心现前时，无见无对色如化现而生起，唯是其所缘，而非不等持无力者所能。
应知有见有对诸法的差别也是由与此相反的五种安立。卷二十三。其中有漏诸法的差别也是由五种安立，何为五种？即基、随眠、相应、所缘及现行。何为有漏诸法之基？即净色及与其相关和不相关的外色，以及有烦恼和无烦恼的心心所法，善、不善、无记的心心所法。
应知如是有漏之基由随眠、相应、所缘、现行四种而成为有漏。其中，净色及如前所说的一切心心所法中，未彻底摧毁、未断除的烦恼种子，称为随眠，也是过患。因此，在未完全断除之前，它们称为由随眠而有漏。有烦恼的心心所法称为由相应而有漏。
实有、现量境界及由有漏所生者称为由所缘而有漏。其中现在者为有，过去未来者为无。依净色的识之境界是现量境界，应知除此之外的非现量境界。由有漏所生，如由内处力而生起外处，应知也唯由其所缘而有漏。如是缘过去未来而生的烦恼，由于过去未来是无，故不说由所缘而有漏。虽是现在实有但非现量境界者也有，即净色及有烦恼、善、无记的一切心心所法。

དེ་དག་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པའི་དམིགས་པ་ལས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་མི་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་རང་གིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་མཚན་མས་དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བ་དེའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆོས་དེ་གསལ་བར་དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མངོན་པར་སྐྱེ བ་ལས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།བག་ལ་ཉལ་ཡང་མ་སྤངས་ཤིང་། ཉོན་མོངས་པའི་གནས་དང་མཐུན་པའི་ཡུལ་ཡང་སྣང་བར་འགྱུར་ལ། དེ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ན། རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་ཆོས་གང་ལ་ལ་སྐྱེ་བའམ། སྐྱེས་ པའམ།སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་མངོན་པར་སྐྱེ་བ་ལས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་མི་དགེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དག་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་དབང་གིས་འབྲས་བུའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་གང་དག་མངོན་པར་འགྲུབ་ པར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མངོན་པར་སྐྱེ་བ་ལས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།གཞན་ཡང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་དག་གིས་དེར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་ཞིང་མངོན་ པར་སྐྱེ་བ་ལས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ན་ཆོས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་གཞི་དང་བག་ལ་ཉལ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། དམིགས་པ་དང་སྐྱེས་པ་ཁོ་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཟག་པ་ མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་ཁོ་ནར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།ལྔ་གང་ཞེ་ན། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་དང་ དམིགས་པའི་གཟུགས་དང་།དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །བག་ལ་ཉལ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་དགེ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་།རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དེ་དག་ལ་ལ་གང་ཡིན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་དགེ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་རྣམས་སོ། །གང་དག་ འགག་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དེ་དག་མི་འབྱུང་བས་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པ་དང་། དེ་དག་མི་འབྱུང་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་ཡང་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གང་དག་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མཐོང་བའི་ལམ་ཐམས་ཅད་དོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་ བར་བྱ་བ་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་དང་།ངོ་བོ་ཉིད་དང་རྒྱུད་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་དང་མི་སློབ་པའི་ལམ་སྟེ། ཆོས་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ གིས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཆོས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔས་རྣམ་པར་གཞག་པའང་རྣམ་པ་ལྔས་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། གནས་དང་། གཞི་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གྲོགས་དང་། ཀུན་ནས་ སློང་བས་སོ།།དེ་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་ནི་ཆོས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རོ་མྱང་བ་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་དང་། རོ་མྱང་བ་ལ་ཡོངས་སུ་ཞེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་གཞི་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། སྡུག་ བསྔལ་བ་ཉིད་དང་།འགྱུར་བའི་ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་དེ་ལ་མི་ཤེས་ཤིང་རྨོངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་གྲོགས་ཞེས་བྱའོ།

这些虽然是烦恼的所缘，但不称为有漏，因为是由自己遍计的相而生起烦恼的缘故，而非法本身明显成为其行境。其中从现行而有漏是这样的：烦恼随眠未断，烦恼所依的境相也显现，对此若有非理作意现前，由此因缘，任何法生起、已生、将生，这一切都应知是从现行而有漏。
又有从不善烦恼异熟及依异熟力所成就的外在事物，这一切也应视为从现行而有漏。又有无记烦恼色界、无色界相应的结生，这也是结生并从现行而有漏。
如是，有漏法的分类应知是以五种方式安立，即基、随眠、相应、所缘和生起。其中无漏法的分类也以五种方式安立。何为五种？
有些法因远离随烦恼而称为无漏，即一切善及无记心心所的所依和所缘色法，以及善和无记的心心所法。有些法因断除随眠而称为无漏，即已断除一切见修所断烦恼的善法，以及由此所生的某些无记色法，以及世间无记法，以及善心心所法。
有些法因灭尽而称为无漏，即烦恼心心所法因不生起而成为无漏，以及由此不生而区分的涅槃，涅槃也应说为无漏。有些法因是见所断的对治及自性解脱而称为无漏，即一切见道。有些法因是修所断的对治及自性和相续解脱而称为无漏，即出世间修道和无学道。
应知无漏法的分类是以这五种方式安立。其中有烦恼法的分类也以五种方式安立。何为五种？即所依、所缘、自性、助伴和等起。
其中，五取蕴称为有烦恼法的所依。其中，对受用起增上贪著和执著，这称为烦恼的所缘。其中，无常性、苦性和变异法性，这称为烦恼的自性。对此烦恼的无知和愚痴，这称为其助伴。

།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ནག་པོའི་ཕྱོགས་རྣམ་པ་ལྔ་འབྱུང་བ་ནི་དེ་ཀུན་ནས་སློང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ འདོད་པ་དང་ལྟ་བ་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པ་ལས་འཐབ་མོ་དང་།མཚང་འདྲུ་བ་དང་། རྩོད་པ་དང་། འགྱེད་པའམ། གཞན་གང་ཡང་རུང་བ་དག་འབྱུང་བ་ནི་ནག་པོའི་ཕྱོགས་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་གང་ཡང་རུང་བས་མི་འཛེམ་ ཞིང་དེ་ལ་ཤས་ཆེར་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནག་པོའི་ཕྱོགས་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། དཀའ་ཐུབ་དྲག་པོ་པ་རྣམས་སམ་། དེ་ལས་གཞན་པའི་དགེ་སྦྱོང་དང་། བྲམ་ཟེ་ཟས་མི་ཟ་བ་དང་། མེར་འཇུག་པ་དང་། གཡང་སར་མཆོང་བ་ལ་སོགས་པ་མོས་པ་རྣམས་ཀྱི་ སླུ་བའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནག་པོའི་ཕྱོགས་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ།།ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནག་པོའི་ཕྱོགས་བཞི་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་སྲིད་པ་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནག་པོའི་ཕྱོགས་ལྔ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དང་པོས་ནི་ཁོན་དང་བཅས་པ་དང་། ཉེས་རྩོམ་གྱི་སེམས་ཀྱིས་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་མི་གནས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གཉིས་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཡོངས་སུ་གདུང་བས་བདག་ཉིད་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་མི་གནས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གསུམ་པས་ནི་དོན་མེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཡོངས་སུ་ངལ་བ་ཁས་བླང་བས བདེ་བ་ལ་རེག་པར་མི་གནས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།བཞི་པས་ནི་ངན་སོང་གི་འགྲོ་བར་སྐྱེ་བས་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་མི་གནས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ལྔ་པས་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་འཆི་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་མི་འབྲལ་བས་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་མི་གནས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། ། དེ་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་གནས་སུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ནི་གཞི་དང་བཅས་པ་དང་། གྲོགས་དང་བཅས་པ་དང་། ཀུན་ནས་སློང་བ་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དང་ལྡན་པས་ན་ཆོས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ དབྱེ་བ་ཡང་དེ་ལས་བཟློག་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ཁོ་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ནི་གནས་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་གཞི་དང་བཅས་པ་དང་། གྲོགས་དང་བཅས་པ་དང་། ཀུན་ནས་སློང་བ་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་མི་དམིགས་པས། དེའི་ཕྱིར་ དེ་དག་ནི་ཆོས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཆོས་ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་ཁོ་ནས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། གནས་དང་གཞི་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ལྔས་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་གནས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ ལྔ་པོ་ཉིད་དོ།།གཞི་ནི་དེ་ཉིད་ལ་བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བའི་གནས་དང་མཐུན་པ་རོ་མྱང་བའི་གཞིའི་ཆོས་ཡོད་པ་རྣམས་སོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རོ་མྱང་བས་བསྡུས་པའི་བདེ་བ་སྐྱེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་སྐྱེ་བའོ། །གྲོགས་ནི་རོ་མྱང་བ་དེ་ལ་ཀུན་དུ་འདོད་ཆགས་ཤིང་ལྷག་པར་ཞེན་པ་གང་ ཡིན་པའོ།།ཀུན་ནས་སློང་བ་ནི་ནག་པོའི་ཕྱོགས་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། སྔ་མ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་གནས་སུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ནི་གཞི་དང་གནས་པ་ནས་ཀུན་ནས་སློང་བ་དང་བཅས་པའི་བར་གྱི་ཟང་ཟིང་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་ ཟང་ཟིང་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་དེ་ལས་བཟློག་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ཁོ་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ་། །ཆོས་ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་པ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་ཁོ་ནས་རྣམ་ པར་གཞག་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།ལྔ་གང་ཞེ་ན། གནས་དང་གཞི་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་གནས་ནི་འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་གོ། །གཞི་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གནས་དང་མཐུན་པ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་པོ་དག་གོ། །ཞེན་ པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྐྱེན་དེ་དང་དམིགས་པ་དེ་ལས་བྱུང་བའི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་སོ།།གྲོགས་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ལོག་པར་སྨོན་པ་འདོད་པ་ལ་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་སྟེ། དེ་དང་འགྲོགས་ན་དེ་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་འདོད་ཆགས་ཞེས་བྱའོ།

由此而生起的五种黑分，称为彼等之等起。其中，由于对欲望和见解的过度执著而生起斗争、挖苦、争论、打斗或其他任何事，这是第一种黑分。
由任何烦恼缠缚而不知羞耻并多分安住于此，这是第二种黑分。
譬如，苦行者或其他沙门、婆罗门不食、投火、跳崖等修行者的欺诳之道，这是第三种黑分。
身、语、意的恶行，这是第四种黑分。
希求后有，这是第五种黑分。
其中，由第一种可见不能以怨恨心和恶意安住于快乐之中。由第二种可见因烦恼的折磨而自身不能安住于快乐之中。由第三种可见因接受无义的痛苦和疲惫而不能安住于快乐之中。由第四种可见因转生恶趣而不能安住于快乐之中。由第五种可见因不离生、老、死等苦而不能安住于快乐之中。
其中，作为处所的五取蕴，由于具有所依、伴侣及等起的烦恼，故称为有烦恼诸法。
无烦恼诸法的差别也仅由与此相反的五种情况而安立。其中五种非取蕴是处所，由于不见彼等所依、伴侣及等起的烦恼，因此称为无烦恼诸法。
有所依诸法的差别也仅由五种情况而安立。何为五种？即处所、所依等五种，如前所述。其中处所即是五取蕴。所依是彼等中顺乐、顺喜的所依法。自性是依彼而生起的乐受和喜受。伴侣是对彼等贪著执取。等起是五种黑分，应如前理解。
五取蕴作为处所，由于具有从所依处所乃至等起的所依，故称为有所依诸法。
无所依诸法的差别也仅由与此相反的五种情况而安立，如前所说无烦恼般相应理解。
依于执著诸法的差别也仅由五种情况而安立。何为五种？即处所、所依等如前所述。其中，欲界的处所是五取蕴。所依是顺欲贪的五欲功德。执著的自性是由彼缘及所缘而生起的欲贪。伴侣是与非如理作意相应的邪愿欲寻思，与彼相伴即称为寻思贪。

།ཀུན་ནས་སློང་བ་ནི་ནག་ པོའི་ཕྱོགས་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ།སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ནི་གཞི་དང་བཅས་པ་དང་། གྲོགས་དང་བཅས་པ་དང་། ཀུན་ནས་སློང་བ་དང་བཅས་པའི་ཞེན་པ་དེས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་པ་རྣམས་ཞེས་ བྱའོ།།ཆོས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་དེ་ལས་བཟློག་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ཁོ་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་ཆོས་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་ཁོ་ནས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་པའི་དང་བའི་གཟུགས་དང་། དང་བས་གཟུང་བའི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ ཐམས་ཅད་དང་།འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་དགེ་བ་དང་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་སྤངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་འཇིག་རྟེན་པའི་གཟུགས་བསྟན་དུ་མེད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །ཆོས་འཇིག་རྟེན་ལས་ འདས་པ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་ཁོ་ནས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།ལྔ་གང་ཞེ་ན། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་གཉེན་པོ་རྣམས་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་གཉེན་པོ་རྣམས་དང་། འདུ་ཤེས་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་དང་ རང་སངས་རྒྱས་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་ལ་ཞུགས་པའི་ཤེས་རབ་དང་། དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་། དེའི་དམིགས་པ་བསྟན་དུ་མེད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་གཟུགས་དང་། མི་མཐུན་ པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འདི་ལྟ་སྟེ།སློབ་པ་རྣམས་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འདི་ལྟ་སྟེ། མི་སློབ་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་དེ་དག་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་རྣམ་པ་ལྔ་ལས་བརྩམས་ནས་དེར་གཏོགས་ པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་དང་། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་། འདོད་པའི་འཇིག་རྟེན་དང་། གཟུགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ ནི་འཇིག་རྟེན་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེར་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཆོས་འདུས་བྱས་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་ཁོ་ནས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ཕྱི་མའི་མཐའ་ནས་མི་འབྱུང་བ་དང་། སྔོན་གྱི་མཐའ་རྣམ་པར་ཞི་བ་དང་། དབུས་ཀྱི་མཐར་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་གནས་པ་དང་། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་རྒྱུན་དང་། འབྲས་བུའི་རྒྱུན་གྱིས་སོ། །ཆོས་འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་ཁོ་ནས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། དེ་ལས་བཟློག་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ཁོ་ན་གང་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འདུས་བྱས་འགགས པ་ལས་གུད་ན་ཡོད་དམ་ཞེས་འདྲི་བ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ལ།ལན་འདེབས་པ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིན། སེམས་པ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གུད་ན་མེད་པ་དང་། གུད་ན་ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ་མེད་ཀྱང་མེད་པ་དང་། གུད་ན་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་འདྲི་བ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ལ། ལན་འདེབས་པ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིན། སེམས་པ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འགོག་པ་ནི་འདུས་བྱས་རྣམ་པར ཞི་བ་ཙམ་དང་།འདུས་བྱས་དང་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་འདུས་བྱས་རྣམ་པར་ཞི་བ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནི་གུད་ན་ཡོད་དམ་ཞེས་འདྲི་བའམ། ལན་འདེབས་པའམ། སེམས་པ་ནི་མ་སྤྲོས་པ་སྤྲོས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །འདུས་བྱས་དང་མཚན་ ཉིད་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ནི་གུད་ན་མེད་དམ་ཞེས་འདྲི་བ་དང་།ལན་འདེབས་པ་དང་། སེམས་པ་ཡང་མ་སྤྲོས་པ་ཁོ་ན་སྤྲོས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།

生起是黑分五种，如前所述。具有贪著的五取蕴，由于为基及伴随以及生起所摄的执著所完全执持，故称为依止于法执著者。
依止于出离法者的差别，也应知是与此相反的五种安立，如前所述。
其中世间法的差别也唯以五种安立，何为五种？世间净色及净所摄一切色，世间一切染污心心所法，世间一切无记心心所法，世间一切善心心所法及所断已断，世间一切三昧境界无见无碍色。
出世间法的差别也唯以五种安立，何为五种？见所断对治，修所断对治，想解脱所解脱，即声闻、独觉、菩萨入无戏论理的智慧及与彼相应的心心所法，及其所缘无见无碍色，解脱一分对治所解脱，即有学，解脱一切对治所解脱，即无学。
其中彼等世间法是依据五种世间而称为属彼，应知五种世间是有情世间、器世间、欲界世间、色界世间、无色界世间。
凡是出世间法，称为不属于彼五种世间。
其中有为法的差别也唯以五种安立，即后际不生，前际寂灭，中际住自相，因缘相续，果相续。
无为法的差别也唯以五种安立，何为五种？应知即与此相反的五种。
若问涅槃是否离有为灭而有，是不如理，答复亦不如理，思维亦不如理。
若问是否离而无，或离而亦有亦无，或离而非有非无，是不如理，答复亦不如理，思维亦应知是不如理。
何以故？如是灭谛唯是有为寂灭，以与有为相不同而区分，其中由于唯是有为寂灭故，问是否离而有或答复或思维，是将无戏论戏论化。由于与有为相不同故，问是否离而无及答复、思维，也是将无戏论戏论化。

།ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་རྒྱུ་གཉིས་པོ་འདུས་པ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་གུད་ན་ཡོད་པ་དང་གུད་ན་མེད་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་འདྲི་བ་དང་ལན་འདེབས་པ་དང་། སེམས་པ་ཉིད་ཀྱང་མི་རུང་བ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་འདི་སྙམ་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་འདུས་བྱས་འགགས་པ་ལས་གུད་ན་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་འདྲི་བ་དང་། ལན་འདེབས་པ དང་།སེམས་པ་དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དོན་དུ་དཀར་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལེགས་པར་རྩོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཞི་བ་དང་སྤྲོས་པ་མེད་པ་དང་། སོ་སོ་རང་གི་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ ལ་དམིགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།ལྔ་གང་ཞེ་ན། དགེ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དམིགས་པའི་ཆོས་དག་ཀྱང་ཡོད། མི་དགེ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དམིགས་པའི་ཆོས་དག་ཀྱང་ཡོད། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དམིགས་ པའི་ཆོས་དག་ཀྱང་ཡོད།ཁམས་སུ་གཏོགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དམིགས་པའི་ཆོས་དག་ཀྱང་ཡོད། རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དམིགས་པའི་ཆོས་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་དགེ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དམིགས་པ་ནི་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་ བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡིན་ནོ།།དགེ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དམིགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་དགེ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དམིགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ལུང་དུ་བསྟན་ པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དམིགས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ།།གཟུགས་དང་ལྡན་པ་དགེ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དམིགས་པ་ཡང་ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིན་ནོ། །འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་གཟུགས་མེད་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ པའམ།སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རང་གི་ས་པ་ཁོ་ནའི་ཆོས་རྣམས་ཡིན་གྱི་ས་འོག་མ་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དབང་མ་ཐོབ་པ་ལྷག་མཐོང་གིས་སྤྱོད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་། ཉན་ ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་།སློབ་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དམིགས་པ་ནི་ས་འོག་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དབང་ཐོབ་ པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་སུ་མི་སྐྱེ་སྟེ།དེ་དག་གིས་དེ་ན་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་གདགས་པའི་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ནི་ ཁམས་སུ་གཏོགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དམིགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དམིགས་པ་བསམས་པ་ལས་བརྩམས་ནས། མིང་གིས་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན། །མིང་ལས་ལྷག་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །མིང་ཆོས་གཅིག་གི་དབང་རྗེས་སུ། །ཐམས་ཅད་ འགྲོ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར།།ཞེས་གང་གསུངས་པའི་ཚིག་དེའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུ་བརྟག་པ་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་བརྟག་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་བརྟགས་པས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། ཆོས་ལ་བདག་ མེད་པ་དེ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ལས་ནི་མིང་གི་ཕུང་པོ་བཞི་པོ་དག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་རང་གི་ཡུལ་གྱི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ལ། ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ ལས་ནི་ཐ་སྙད་ལས་འབྱུང་བའི་མིང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་དེའི་རྟེན་གྱི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏོ།།གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་པོ་དག་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་བདག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་མི་དམིགས་ལ། ཐ་སྙད་ལས་བྱུང་བའི་མིང་ལས་ལོགས་ ཤིག་ན་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡང་མི་དམིགས་སོ།

如前所说的两种因和合，对于它们是在别处存在还是在别处不存在的提问和回答，以及思维本身也不应理。涅槃于一切处皆不存在，若有此念：涅槃非有别于有为法的灭，亦非无有，如是思维并提问和回答，此等思维亦不应理，因为为求涅槃而善巧修习一切白法。
应知涅槃是寂静、无戏论，具有自证智慧的特征。其所缘诸法的差别也以五种方式安立。何为五种？有善作意所缘法，有不善作意所缘法，有无记作意所缘法，有属于界的作意所缘法，有具瑜伽的作意所缘法。
其中，善作意所缘是善法、不善法和无记法。如同善作意所缘一样，不善作意和无记作意所缘也应如是观察。其中，具欲界的善、烦恼及有记作意所缘是三界一切法。具色界善作意所缘也是三界所行的一切法。
除此之外，外道凡夫入无色定或生无色界者，其具无色界善作意所缘仅是自地诸法，而非下地法。未得自在、以观行为主的菩萨，以及具广大分别声闻乘者，及有学、阿罗汉等，他们具无色界善作意所缘也包括一切下地法。
已得自在的诸菩萨不生无色界，因为他们见彼处无广大利益有情事业、成熟佛法事业及成熟有情事业。如是应知，这些是属于界的作意所缘法。
关于所缘思维，经中说道：'以名遍胜一切法，无有超胜于名者，随顺名法一种力，一切唯随彼而行。'此偈颂义为何？答曰：略说即是通过观察清净因、观察自相及观察烦恼因，宣说人无我和法无我。
其中，由人无我，以遍知四种名蕴，断除一切自境相而胜伏；由遍知遍计所执自性的法无我，以遍知言说所生名而胜伏其所依相。离四种非色蕴外不可得我相的实体，离言说所生名外亦不可得遍计所执自性相的实体。

།དེ་གཉི་ག་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་ན་ཡུལ་གྱི་མཚན་མ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀུན་ཏུ་སློང་བ་དང་། རྗེས་སུ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། ཡུལ་གྱི་མཚན་མའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ ཐམས་ཅད་ནི་དེའི་དབང་གིས་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་ལས་དགོངས་ནས་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འཛིན་པ་ལས་ནི་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ། དེ་རྟོགས་པས་ནི་དེ་ཡང་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་རྟོགས་ན་དེ་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ གསུངས་སོ།།རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དམིགས་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཁྱབ་པའི་དམིགས་པ་དང་། སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་པ་དང་། མཁས་པའི་དམིགས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་ དམིགས་པའོ།།དམིགས་པ་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པར་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ གསུམ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་གང་ཞེ་ན།ཡང་འབྱུང་བའི་ལས་དང་། ཉོན་མོངས་པས་བསྐྱེད་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ལུས་དེ་དང་དེ་དག་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་དང་མཐུན་པ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་གནས་ངན་ལེན་ དུ་གཏོགས་པ་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་ངན་ལེན་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དེའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོར་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་བདེ་ བའི་ཚོར་བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །གནས་ངན་ལེན་དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ལ་ནི་གསལ་བ་དང་མངོན་པ་ཡིན་པས་དེའི་ ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱའོ།།བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དག་གིས་རྣམ་པར་དཀྲུགས་པའི་སེམས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ནི་ ཡོངས་སུ་བཅད་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ལ་ལ་ཞིག་གིས་འབྲས་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དང་བཅས་པ་ལ། བསིལ་བའི་རེག་པ་དང་ཕྲད་པས་ནི་བདེ་བའི་འདུ་ཤེས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ། འགྱུར་བྱེད་ཀྱི་རེག་པ་དང་ཕྲད་པས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་འདུ་ཤེས་སྐྱེད་པར་ བྱེད་དོ།།འབྲས་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དང་བཅས་པ་དེ་ལ་རེག་པ་དེ་གཉི་ག་མེད་ན་ནི། དེའི་ཚེ་ན་འབྲས་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཙམ་གསལ་བ་དང་མངོན་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་འདུ་བྱེད་གནས་ངན་ལེན་དུ་གཏོགས་པ་གནས་པ་འབྲས་ཡོངས་སུ་ གདུང་བའི་གནས་ལྟ་བུ་དེ་ལ་ཡང་།རེག་པ་བསིལ་བ་དང་ཕྲད་པའི་གནས་ལྟ་བུར་ནི་བདེ་བའི་ཚོར་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །འགྱུར་བྱེད་ཀྱི་རེག་པ་དང་ཕྲད་པའི་གནས་ལྟ་བུར་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །རེག་པ་དེ་གཉིས་ཀ་མེད་པར་འབྲས་ཙམ་གྱི་གནས་ལྟ་བུར་ནི་སྡུག་ བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བར་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ལ་ནི་ལྷག་པར་ཆགས་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ནི་འདོད་ཆགས་བག་ལ་ཉལ་ཞེས་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ལ་ནི་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་སུ་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ནི་ཁོང་ཁྲོ་བ་ བག་ལ་ཉལ་ཞེས་བྱའོ།།སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་གནས་ངན་ལེན་དུ་གཏོགས་པ་འདུ་བྱེད་གནས་པའི་ལུས་མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་བདེ་བ་དང་། མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་བ་དང་། བདག་མེད་པ་ལ་བདག་ ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་བས།དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ལ་ནི་མ་རིག་པ་བག་ལ་ཉལ་ཞེས་བྱའོ།

如果对这两者都不完全了解，则会引发和随顺一切境相的烦恼，因为一切境相的烦恼都是由此而生。
世尊也基于此意，说道：'从执著法的自性会生起我执，通达了这一点就能通达那一点。通达了那一点就能断除那一点。'
瑜伽行者的作意所缘略说有四种：遍行所缘、净行所缘、善巧所缘和净惑所缘。
这些所缘的分类如声闻地中所说。其中净惑所缘，世尊说是四圣谛和真如。
关于所说的三苦，其中行苦是什么？由再生的业和烦恼所生的诸行身，于彼等中随顺一切烦恼和痛苦生起的随眠，这称为随眠，这就是行苦。
世尊依据这个行苦而简要说道：'五取蕴都是苦'，这也是随顺一切乐受、苦受和不苦不乐受的。
这个随眠在不苦不乐受中最为明显和显著，因此不苦不乐受被称为以行苦而苦。
由贪著乐受和苦受及嗔恚所扰乱的心的随眠之苦是难以断除的。
譬如，有人对于发热的疮疡，遇到凉触便生起乐想，遇到变坏的触便生起苦想。
当那发热的疮疡没有这两种触时，那时就只有疮疡本身的痛苦明显显现。同样，对于由烦恼和业所生的诸行随眠住处，如同疮疡发热之处，
应当视遇到凉触之处如乐受，应当视遇到变坏触之处如苦受，应当视无有两种触只有疮疡之处如不苦不乐受。
其中对乐受生起过分贪著，因此称之为贪欲随眠。对苦受生起完全怨恨，因此称之为嗔恚随眠。
对于不苦不乐所显示的随眠分类中的诸行住处的无常身，产生常见颠倒、苦中见乐颠倒、不净中见净颠倒、无我中见我颠倒，因此对于不苦不乐受称之为无明随眠。

།དེ་ལ་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པའི་བྱིས་པ་ནི་གཞི་དེས་ཚེ་འདི་ལ་ལུས་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་དང་། ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་ པར་སྤྱད་པ་སྤྱད་ནས་ལུས་ཞིག་སྟེ་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ངན་སོང་ངན་འགྲོ་ལོག་པར་ལྟུང་བ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་།ཡང་འབྱུང་བའི་སྲེད་པས་ཕྱི་མ་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ལ་ འདོད་ཆགས་ཀུན་དུ་གནས་པས་ཕྱི་མ་ལ་འགྲོ་བ་ལྔར་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ལ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ནི་མི་འདོད་པས་རེག་པ་ནས་དེས་མྱ་ངན་བྱེད་སྒྱིད་ལུག་པར་བྱེད། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པར་བྱེད་པ་ནས་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའི་ བར་དུ་འགྱུར་ཞིང་།གཞི་དེས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་གསུམ་ཆར་སྤྱད་ནས་ངན་སོང་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བ་ཀུན་ཏུ་གནས་པས་ཚེ་འདི་པ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མ་པའི་སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ། ། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ལ་དེ་ལྟར་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་སྐྱེད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བས་སྐྱེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་ཕྱིར་སེམས་པ་དང་། ཡོངས སུ་མི་གཏོང་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མང་པོ་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་རྩ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གསུམ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེ་ཉིད་ལས་དགོངས་ནས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དུ་བལྟ་བར་བྱ།སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ནི་ཟུག་རྔུར་བལྟ་བར་བྱ། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། འགོག་པའི་ཆོས་ཅན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ་། །མི་རྟག་པར་ལྟ་བ་ནི་རིམ་གྱིས་ ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཐམས་ཅད་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ནི་ཡང་དག་པར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པ་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དེ་གཟིགས་པ་རྣམས་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་ཕུང་པོ་མཆོག་ཏུ་རབ་ཏུ་ཞི་བ་དག་ལ་ཡང་དགའ་བ་མི་འཐོབ་ན། ཤིན་ཏུ་དམན་པ་དག་ ལ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས།ཡང་འབྱུང་བ་པའི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་འདུ་བྱེད་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་སྡེའི་ཚུལ་གྱིས་གཙོར་ནི་སྲིད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་དེ་སྤངས་པ་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འགོག་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ།།མ་འོངས་པ་རྒྱུ་ཡང་དག་པར་ཆད་པ་རྣམས་ཀྱི་མི་འབྱུང་བ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སྔོན་གྱི་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ངང་གིས་ འགག་པ་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འགོག་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ།།དོན་དམ་པ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་འཕགས་པའི་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ། །བདེན་པ་ རྣམ་པར་གཞག་པ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་།ཀུན་འབྱུང་བ་སྤང་བ་དང་། འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱ་བ་དང་། ལམ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་བསྡུས་ཏེ་རྣམ་པར་གཞག་པས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་གྱི། རྒྱ་ཆེར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཚད་མེད་པར་ རིག་པར་བྱའོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་རགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆ་ཕྲ་བ་ལ་གཟུད་པའི་ཕྱིར་དང་པོར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་བརྟགས་ཏེ། ཕྱིས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་བསྟན་ཏོ། །གནས་པ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ ཡང་རྣམ་པ་ལྔས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།ལྔ་གང་ཞེ་ན། ཁམ་གྱི་ཟས་དང་། རེག་པའི་ཟས་དང་། ཡིད་ལ་སེམས་པའི་ཟས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཟས་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོ་ནི་ལྔ་པ་ཡིན་ནོ།

对于那些对乐受过分贪著的凡夫，由此为因，今生造作身业恶行、语业恶行及意业恶行，身坏命终之后，将堕入恶趣、恶道、险处，转生于诸地狱中。
复次，由于后有之爱，未来世将感受生等诸苦。如是，由于对乐受贪著相续，于后世将于五趣中生起诸苦。
对于苦受具有嗔恚心者，由不悦意触而生忧恼、懈怠、发出哀叹乃至愚痴。由此为因造作三种恶行，而转生恶趣。如是，由于对苦受嗔恚相续，而感得今生及后世诸苦。
对于不苦不乐受，心如是颠倒者，由于不舍离对乐受之贪著及对苦受之嗔恚所生二种苦故，而思维及趣入。
因此，世尊说诸多烦恼及随烦恼之根本，即是贪、嗔、痴三者。
正是基于此义，世尊说：'应当视乐受为苦，应当视苦受为箭，应当视不苦不乐受为无常及灭法。'
以无常观能渐次断除一切颠倒。
此即是苦谛之实相。圣者以圣智见此，即使对有顶最极寂静之蕴亦不生喜，何况更低劣者。
复次，由后有之业及烦恼所造作、所生起者，以相之理而言是集谛，然世尊依经之理主要说是有。
断除烦恼分之随眠，就有余涅槃而言是灭谛。
未来诸因永断而不生，及现在具前因者自然灭尽，就无余涅槃而言是灭谛。
能取胜义之正见，及以正见为先导之八圣道支是道谛。
此诸谛安立，是为遍知苦、断除集、证得灭、修习道而总摄相安立，若广说则应知无量。
为令依粗品遍知苦谛而趣入细品，故初说生等为苦，后说五取蕴。
住处成就诸法之差别亦以五种安立。何为五？段食、触食、意思食、识食，第五为命根。

།དེ་ལ་ཁམ་གྱི་ཟས་ནི་རགས་པ་ཡིན་པས་འདོད་པའི་ཁམས་ནི་འགྲོ་བ་ལྔ་ཆར་ན་ ཡོད་དེ།ཉི་ཚེ་བའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དེ་དག་ཁ་ཅིག་ན་ཡང་ཡོད་ལ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་དག་ན་ནི་མེད་དོ། །ཟས་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཁམས་གསུམ་ཆར་ན་ཡང་དམིགས་སོ། །སྲོག་གི་དབང་པོ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་སེམས་ཅན་དུ་ཉེ་བར་གདགས་པ་མཛད་ནས་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་དེ་དག་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གནས་པ་བསྒྲུབ་པའོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།།གང་གི་ཚེ་རྒྱུ་བདུན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། བདུན་གང་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་དང་པོ་ཁོ་ནར་སྐྱེ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་གནས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འདུ་ བྱེད་སྐྱེས་ན་གནས་ཀྱི་མ་སྐྱེས་ན་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་། ཟས་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །སེམས་ལ་དབང་བ་རྣམས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་ཡང་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་ཚེའི་འདུ་བྱེད་བསྲིངས་ནས་བསྐལ་པའམ་བསྐལ་པ་ལས་ལྷག་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་དང་ རྐྱེན་ཚོགས་པ་ཡང་གནས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་ཇི་སྲིད་དུ་རྒྱུ་དང་། རྐྱེན་དང་མ་བྲལ་བ་དེ་སྲིད་དུ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གནས་པའི་རྒྱུན་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་འཕེན་པ་ཡང་དགེ་ བ་དང་།མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་བསྒྲུབས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་གནས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ཐུན་མོང་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །བར་དུ་གཅོད་པ་མེད་པ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་གནས་པའི་ རྒྱུ་བདུན་པ་ཡིན་ཏེ།འདུ་བྱེད་གང་སྐྱེ་བ་ལ་བགེགས་མི་བྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་པའི་འདྲ་བའི་རྒྱུན་དང་མི་མཐུན་པ་མ་ཡིན་པ་འཇིག་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཞན་དུ་ནི་འཇིག་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ རྣམས་ཟས་དག་ཁོ་ནས་གནས་པ་ཡིན་པར་གསུངས་ཤེ་ན།འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་རྒྱུ་གཞན་བདུན་པོ་དེ་དག་གིས་གནས་པ་ཡང་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་གནས་པའི་རྒྱུ་མང་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཟས་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་སྒོ་མང་པོ་སྣ་ཚོགས་པ་དག་གིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་གནས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་དང་།གཞན་ཡང་ཟས་ལས་གྱུར་པའི་གནས་པ་འདི་ནི་བྱིས་པ་གཞོན་ནུ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ཀྱང་གཟུང་སླ་བ་དང་། འཇུག་སླ་བ་དང་། རྟོགས་པར་སླ་བ་ཡིན་གྱི། གཞན་དག་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་ཡང་ཟས་རྣམས་ནི་དབང་པོ་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་མ་འཕེལ་ བ་རྣམས་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་དང་།ནད་ཀྱིས་ཐེབས་པ་རྣམས་ཀྱང་ནད་མེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་དག་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་ཡང་སེམས་ཅན་ཚེ་རིང་པོ་དག་ཀྱང་ཟས་མ་རྙེད་ན་དུས་མ་ཡིན་པར་འཆི་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་ ཐམས་ཅད་ཟས་ཀྱིས་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ལམ་འདི་ནི།དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པ་ལ་འཇུག་སླ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་རྒྱུ་ལྔ་པོ་དེ་དག་གིས་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཟས་དག་གིས་གནས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་གསུངས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྲོག་གི་དབང་པོའི་དབང་ དུ་མཛད་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་གནས་པར་གསུངས་ཤེ་ན།གནས་གང་ན་ལན་འགའ་ཡང་ཟས་མ་ཚང་བ་མེད་པ་དང་། གང་ན་ཟས་ཚེགས་ཆེན་པོས་ཡོངས་སུ་བཙལ་མི་དགོས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་གནས་ཀྱང་ཡོད་མོད་ཀྱི་གནས་དེ་ན་སྲོག་གི་དབང་པོའི་དབང་ཁོ་ནས་གནས་པར་འགྱུར་ ཞིང་།གང་དག་གི་ཚེ་ཇི་ལྟར་འཕངས་པ་དེ་དག་དུས་དེ་སྲིད་དུ་གནས་པར་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་གནས་དེའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། སྲོག་གི་དབང་པོས་སེམས་ཅན་རྣམས་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་གནས་པར་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ཁམ་གྱི་ཟས་ནི་དྲི་དང་རོ་དང་། རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།

关于此，段食是粗大的，欲界中五道众生皆有。在一些部分地狱中也有，但在大地狱中则没有。其余三食在三界中都可见到。
世尊说，命根是为了安立诸行为有情而设，这些法是为了成就有情的安住。
诸行以七种因而安住。七种是什么？首先，生是诸行安住的因，因为诸行生则住，不生则不住。
命根和食也是。具心自在者的神通也是，因为他们能延长寿行而住世一劫或多劫。
因缘和合也是安住的因，因为只要不离因缘，善、不善、无记法的相续就不会间断。
前业的牵引也是善、不善、无记作意所成就的诸行安住的因，这是对于外在共同和不共同业所生的事物而言。
无障碍是诸行安住的第七因，因为对诸行的生起不造成障碍，对已生起的相似相续不相违，不是坏灭的因，所以是安住的因。否则就只会坏灭。
若问：为何世尊说有情唯以食而住？虽然诸行也由其他七种因安住，但是众多安住因中，这四食以多门差别令诸行安住。
而且，由食而生的安住，从婴儿开始就容易把握、容易趣入、容易了解，其他则不然。
再者，食能令未增长的诸根和大种增长，能使患病者康复，其他则不然。
再者，即使是长寿的有情若无食也会非时而死。
再者，'一切有情依食而住'这一道理，容易趣入修习念住等法门。
因此，由这五种原因，说有情唯以食而住。
若问：为何依命根而说有情以行住？虽然有些处所从不缺食，有些处所不需费力寻求食物，但在那些处所唯依命根而住，随其所感寿量而住，因此依彼处所而说有情以命根之行而住。
其中，段食应当说是由香、味、触处所摄。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་རྣམས་ལེགས་པར་ཞུ་བས་ནི་འཕེལ་བར་བྱེད་ལ་མི་མཐུན་པར་ཞུ་བས་ནི་འགྲིབ་པར་བྱེད་ཀྱི། དེ་དག་ལས་གཞན་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་ཡང་མི་འཇུག་ལ་ འགྲིབ་པའི་ཕྱིར་ཡང་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་ནི་ཁམ་གྱི་ཟས་ཞེས་མི་བྱའོ། །དེ་ལ་ཁམ་ཟ་བའི་ཚེ་ན་ཡིད་དུ་འོང་བས་ཟ་བ་པོའི་དབང་པོ་རྣམས་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཁམ་གྱི་ཟས་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱ་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དེ་ནི་རེག་པའི་ཟས་ཡིན་པར་བརྗོད་ པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་དེ་འཕྲོད་པས་བདེ་བ་དང་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་འཇུ་ན་ནི་དེ་ཞུ་བ་ན་ཁམ་གྱི་ཟས་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཞུ་ཡང་བདེ་བ་དང་འཕེལ་བར་མི་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ཞུར་ཟིན་ཀྱང་ཁམ་གྱི་ཟས་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། །ཁམ་ཟ་བའི་ཚེ་ན་ཡིད་དུ་མི་འོང་བས་ ཟ་བ་པོའི་དབང་པོ་རྣམས་ཚིམ་པར་མི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟས་འགའ་ཡང་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་དེ་ཉིད་འཕྲོད་པས་ཞུ་བ་ན་བདེ་བ་དང་འཕེལ་བར་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ཁམ་གྱི་ཟས་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ཞུ་བ་ན་བདེ་བ་དང་འཕེལ་བར་མི་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ཞུར་ ཟིན་ཀྱང་ཟས་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ།།ཁམ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཟས་ཀྱང་ཡིན་ལ། ཟས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཁམ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མུ་བཞིར་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཁམ་ཡིན་ལ་ཟས་མ་ཡིན་པ་ནི་ཁམ་གང་དབང་པོ་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་འཕེལ་བར་མི་འགྱུར་ བའོ།།ཟས་ཡིན་ལ་ཁམ་མ་ཡིན་པ་ནི་རེག་པ་དང་ཡིད་ལ་སེམས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་དབང་པོ་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བའོ། །ཟས་ཀྱང་ཡིན་ལ་ཁམ་ཀྱང་ཡིན་པ་ནི་ཁམ་གང་དབང་པོ་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བའོ། ། ཁམ་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་ཟས་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་ནི་རེག་པ་དང་ཡིད་ལ་སེམས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་དབང་པོ་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་འཕེལ་བར་མི་འགྱུར་བའོ། །རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་མུ་བཞི་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་རིག་པར་བྱ་སྟེ་།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་རིག་པར་བྱ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་ཟག་པ་རྣམས་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ཀྱང་ སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དང་ཉམས་པ་དང་མ་སྤྱད་པ་དག་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཟག་པ་རྣམས་ལས་ནི་མི་དགེ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་མཐུ་ཆུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ལས་ཀྱང་ དགེ་བ་དང་།མི་དགེ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ལས་གཞན་པ་ནི་མཐུ་ཆུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་དང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་གང་དག་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དག་གིས་སྤངས་པ་དེ་དག་ནི་ ཉམས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལས་བཟློག་པ་དག་ནི་མ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདས་པའི་དུས་ལ་བརྟེན་ཏེ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྣམ་པར་སྨིན་ཟིན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སྤྱད་ཟིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་འདས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་མེད་དོ། །མ་འོངས་པའི་དུས་ སུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབྱིན་པར་འགྱུར་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་།ད་ལྟར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་མ་སྤྱད་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་གྲངས་དེས་ན་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཟག་པ་རྣམས་དང་བཅས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཅི་རིགས་པར་ཟག་པ་དང་ བཅས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་མ་སྤངས་པ་དང་། དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྔོན་རྣམ་པར་མ་སྨིན་པ་དང་། དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་མེད་པ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཟག་པ་རྣམས་དང་བཅས་ཏེ་སྤངས་པ་དང་། རྣམ་ པར་སྨིན་པ་རྣམ་པར་སྨིན་ཟིན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་འཆི་ཀའི་སེམས་ཐ་མ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་ནོ།

为什么这样说呢？因为这样，香、味、触等通过良好的消化能使增长，不适当的消化则使减损，除此之外的色等既不会为了增长而进入，也不会为了减损而进入，因此这些不称为段食。
其中在食用段食时，由于可意而使食者诸根满足的，虽然不应称为段食，但应称为触食。
如果适宜而产生安乐和增长，在消化时应称为段食。如果虽然消化但不产生安乐和增长，即使已消化也不应称为段食。
在食用段食时，由于不可意而不使食者诸根满足的，应称为非任何食。如果适宜而在消化时产生安乐和增长，则应称为段食。如果在消化时不产生安乐和增长，即使已消化也不应称为食。
凡是段食都是食，凡是食都是段食吗？应说有四种情况：其中是段食而非食的是不能增长诸根和大种的段食。
是食而非段食的是能增长诸根和大种的触、意思和识。是食也是段食的是能增长诸根和大种的段食。非段食也非食的是不能增长诸根和大种的触、意思和识。
对于触等其余的也应如是随理说四种情况。
其中应知有异熟法，也应知异熟，也应知从异熟所生法。其中有异熟法略说为诸漏和有漏法。这些也是有力、已损和未受用的。
其中诸漏中凡是不善的即称为有力。有覆无记的则是微弱的。有漏法中善和不善的也是有力的。除此之外的是微弱的。
诸漏和有漏法中凡是被世间和出世间离贪者所断的称为已损。与此相反的称为未损。
依过去时已成熟异熟的是已受用，因为它们的异熟已过去而不存在。
将在未来时产生异熟的和现在正在异熟的称为未受用。
由此理趣，凡是善和不善有漏诸法，随理是有漏的，它们是未断的，它们是先前未成熟异熟的，它们是有异熟的。
无漏、无记、善和不善有漏已断诸漏及已成熟异熟的，应视为无异熟。
其中临终最后心是异熟。

།ཉིང་མཚམས་སྦྱར་མ་ཐག་པའི་སེམས་ཀྱང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཕན་ཆད་རང་བཞིན་དུ་གནས་པའི་སེམས་ ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སེམས་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་འོག་མ་པའི་དགེ་བའི་ སེམས་དང་།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་མེད་པ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རྣམ་ པར་སྨིན་པ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་དེ་ལས་སྤངས་པ་དང་།མ་ཐོབ་པ་མ་གཏོགས་པ་དགེ་བའམ། མི་དགེ་བའམ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་གང་དག་རང་གི་ས་བོན་དང་ལྡན་པར་སྐྱེ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཁམས་གསུམ་ཐམས་ཅད་ ན་ཡང་འཆི་ཀའི་སེམས་ཐ་མ་དང་།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་དང་པོའི་འོག་མ་གཉིས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་དང་པོ་མ་གཏོགས་པ་དེ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་ རྣམ་པར་སྨིན་པར་བསྡུས་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་ལས་གཞན་པ་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་དག་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེའི་ས་བོན་རྣམ་པར་སྨིན་པས་བསྡུས་པ་ཅི་འདྲ་བ་དེ་འདྲ་པའི་རྒྱུ་དེ་དག་དང་། རྐྱེན་དེ་དག་ལ་ བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེ་ལས་སྐྱེའོ།།དེ་ལ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བའི་རྒྱུན་འབྲེལ་བར་འབྱུང་ངོ་། ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡི་དྭགས་དེ་དག་ཁ་ཅིག་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཡི་དྭགས་དེ་དག་ཁ་ཅིག་དང་། དུད་འགྲོ་རྣམས་དང་། མི་རྣམས་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་རྣམས་ལ་ལ་ནི། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་རེས་འགའ་ནི་སྡུག་བསྔལ དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་འབྱུང་།རེས་འགའ་ནི་བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་འབྱུང་། རེས་འགའ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་འབྱུང་བས་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་སོ། །བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཡིད་བདེ་བ་ཁོ་ན་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་ངོ་།།བསམ་གཏན་གསུམ་པར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་བདེ་བ་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་ངོ་། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཡན་ཆད་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་དེ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མངོན་དུ་གྱུར་ཀྱང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་འདོད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་མི་འདོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ལས་དཀར་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དཀར་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། གཅིག་ཏུ་འདོད་པའི་ཚོར་བའི་ས་བོན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཅིག ཏུ་འདོད་པ་དང་།གཅིག་ཏུ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལས་གནག་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གནག་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ལས་དཀར་གནག་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དཀར་གནག་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ས་བོན་རྣམ་པ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་ སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཁོ་ནར་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་ལས་དཀར་གནག་ནི་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཀྱང་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། གནས་གང་ན་དཀར་པོ་དང་། ནག་པོ་གཉིས་ཀ་སྲིད་པའི་གནས་དེ་བའི་ལས་བསྡུས་པ་ནི་དཀར་གནག་ཅེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་ གཞག་གོ།

刚结生的心也是异熟。此后一切自性住心也都是异熟。其中，善心、非烦恼心以及无记心中无有造作的，称为自性住。
从离贪以下的善心和无记心中无有造作而生起的，也应知是异熟。此异熟在一切处都应说是无覆无记。
从具一切种子的异熟中，除已断及未得外，凡是善、不善或无记法，与自种子相应而生起的一切，都应说是从异熟所生。
在三界中，临终最后心和结生第二心都应视为具有不苦不乐受，除第一结生心外，这些都应视为摄属异熟。其余的乐受和苦受应知是从异熟所生。
如其异熟所摄种子，依彼等因缘从彼异熟而生。其中，地狱众生的异熟之后，相续生起从异熟所生的苦受和忧受。
如同地狱众生一样，某些饿鬼也是如此。某些饿鬼、旁生、人类和欲界天人，于异熟之后，有时生起苦受和忧受，有时生起乐受和喜受，有时生起不苦不乐受，故非决定。
初禅二禅天众的异熟之后，唯相续生起从异熟所生的喜受。生于第三禅者相续生起心生乐受。第四禅以上是不苦不乐受的异熟，应视为彼处即是从异熟所生。
其中，善法为广大乐受和喜受所摄，故虽现起不苦不乐，称为可意异熟。与此相反则应知是不可意。
其中，白业白异熟的异熟是无覆无记，因为唯一为可意受的种子所摄持，故应知是唯一可意、唯一悦意。黑业黑异熟的异熟应视为与此相反。
黑白业黑白异熟的异熟，因具有两种种子，从异熟所生的受也应视为唯二种。其中，黑白业也依类别而安立，即在某处所摄的业可能是白或黑二者的处所，安立为黑白。

།དངོས་པོའི་དབྱེ་བས་ཀྱང་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལས་དངོས་པོ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ལ། རེས་འགའ་ནི་ཕན་པའི་སེམས་ཉིད་ཉེ་བར་བཞག་ལ་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ལ་རེས་འགའ་ནི་གནོད་པའི་སེམས་ཉིད་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལྟ་བུ་དང་། གཞན་ དག་ལས་ཕྲོགས་ཏེ་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།ལས་དཀར་གནག་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཀྱང་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ལ་ལས་གཞན་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ལ་ཤེས་བཞིན་དུ་ཕན་པ་བྱས་པས་ གཞན་དག་ལ་གནོད་པ་བྱས་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་དང་།འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལས་སྐྱེས་བུ་དྲག་ཤུལ་ཅན་སྡིག་པ་བྱེད་པ་དག་ལ་སྡིག་པ་ལ་དགའ་བར་མ་བྱེད་ཅེས་ཞེ་སྡང་དང་ལྡན་པའི་སེམས་སྐྱེ་ན། སེམས་དེ་ཞེ་སྡང་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ནི་ནག་པོའི་ཆ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ ལ།སྡིག་པ་ལ་མི་དགའ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ནི་དཀར་པོའི་ཆ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ལས་དེ་དང་། གཞན་ཡང་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དག་ནི་དཀར་གནག་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པ། དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་ དང་།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་གང་དག་གི་ས་བོན་ཡང་དག་པར་མ་བཅོམ་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་དེས་རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །སྔོན་བྱས་པའི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཁམས་ གསུམ་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེ་ནི་འདྲེན་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ལས་དང་པོ་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་གི་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་མངལ་ནས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་སུ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་འདྲེན་པའི་རྒྱུ་གནས་གསུམ་པོ་མངོན་དུ་ གྱུར་པ་དེས་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེས་པའི་སྐྱེ་གནས་སུ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་འདྲེན་པའི་རྒྱུ་དྲོད་གཤེར་ཉེ་བར་གྱུར་པས། རྒྱུ་དང་བཅས་པ་དང་། སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་སུ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་འདྲེན་པའི་རྒྱུ་སྒོ་ངའི་ སྦུབས་ཆགས་པས་།རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་དག་ཀྱང་། བདག་པོའི་རྐྱེན་དང་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ། མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནས། ཡིད་དང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་གྱིས་རྒྱུ་དང་བཅས་ པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱང་གཅིག་ལ་གཅིག་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུས་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་འདྲེན་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་ པ་དང་།དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཉན་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དག་གིས་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་འདྲེན་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དེ་ལས་བཟློག་པ་གསུམ་པོ་དག་གིས་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གནས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ལོག་པར་རྩོལ་བའི་ཡོངས་སུ་ངལ་བ་དོན་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བར་གནས་པ་ཡང་འདྲེན་པའི་རྒྱུ་དེས་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན པར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་།ཡང་དག་པར་རྩོལ་བའི་ཡོངས་སུ་ངལ་བ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ལས་བྱུང་བ་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དང་གནས་པ་ཡང་འདྲེན་པའི་རྒྱུ་དེས་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ བ་དང་།བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས་མེད་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་འདྲེན་པའི་རྒྱུ་དེས་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །ཚེ་འདི་ལ་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་བརྟེན་ནས། གང་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་འདྲེན་པའི་རྒྱུ་དེས་རྒྱུ་དང་ བཅས་པ་ཡིན་ནོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱིས་བསྒྲུབས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་འདྲེན་པའི་རྒྱུ་དེས་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།

通过事物的差别也可以建立，如此，此处有人对任何一个事物，有时安立利益心，对那个事物有时安立损害心，以及从他人处夺取而行布施，应当观察以如是事物差别而建立。
黑白业也由自性而建立，譬如，有人对任何他人明知而行利益，却成为对他人造成损害，又如此处有人对暴戾作恶之人生起'不要喜欢罪恶'的嗔恨心，此心由于与嗔恨相应故依于黑分，由于与不喜罪恶相应故依于白分，因此此业及其他与此相顺者，应说是黑白业。
第二十四品。善、不善及无记法中，凡是种子未被彻底摧毁者，彼等一切由能生起的现前成就因，称为有因之法。
往昔所造业和烦恼的异熟将在三界中成熟，彼异熟是由牵引因所成的最初烦恼等的有因。
如是，胎生处所的出生，也应观察是由牵引因三处现前而有因。
湿生处所的出生，由牵引因湿热现前而有因，卵生处所的出生，由牵引因卵壳形成而有因，亦复如是。
如是六识聚，也应观察由增上缘和俱有因所成的名色等乃至意法为边际而有因。
如是心与心所法俱生者，也由互为俱有因而有因。
如是不善法也由牵引因所成的依止非善士、听闻非正法、非如理作意等而说为有因。
善法也应观察由牵引因与彼相反的三者而有因。
如是由住于杂染所生，及由邪精进的无义疲劳所生的苦与忧住，也由彼牵引因而有因。
如是由住于非杂染所生，及由正精进的有果疲劳所生的乐与喜住，也应说由彼牵引因而有因。
以世间道离贪及成就禅定、无色，彼也由彼牵引因而有因。
依此生禅定与无色定，随其所应而生者，彼也由彼牵引因而有因。
以世间法所成就的出世间法，彼等也由彼牵引因而有因。

།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་གང་དག་གིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་དུ་ བྱེད་པར་འགྱུར་བའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བ་དེ་ཡང་།འདྲེན་པའི་རྒྱུ་དེས་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་དག་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཇི་ སྐད་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རང་གི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་དེས་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ཡང་འབྱུང་བ་པའི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རང་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་དེས་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གནས་ གསུམ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།དྲོད་གཤེར་ཉེ་བར་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། སྒོ་ངའི་སྦུབས་ཆགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། མིག་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་། སྐྱེས་ བུ་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་པ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་།སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་བརྟེན་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་གསུམ་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་རང་རང་གི་དབང་གི་འབྲས་བུས་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གནས་པ་དང་། ལོག་པར་རྩོལ་བའི་ཡོངས་སུ་ངལ་བ་འབྲས་བུ་མེད་པས་ཚེ་འདི་ལ་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བར་གནས་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པར་གནས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་རྩོལ་བའི་ཡོངས་སུ་ངལ་བ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པས་ཚེ་འདི་ལ བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བར་གནས་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་དེས་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ལམ་ནི་བྲལ་བ་དང་། དབང་གི་འབྲས་བུ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་འདྲེན་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འཕགས་པའི་ལམ་ནི་བྲལ་བའི་འབྲས་བུས་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་ གཏན་དུ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུས་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།།འཇིག་རྟེན་པ་ནི་གཏན་དུ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུས་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འདིར་དེ་གཉིས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་དེ་ཡོད་དོ། །དེ་ལྟར་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་ སྟེ།རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་དང་། དབང་གི་འབྲས་བུ་དང་། སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་དེ་དག་གིས་ནི་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཅི་ རིགས་པར་སྦྱར་རོ།།རྒྱུ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་པོ་མེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཡིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པའི་སྐབས་སུ་གང་དག་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་གང་གིས་ནང་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྒྱུ་ལྔས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། ཉེ་བར་འདོགས་པ་དང་། མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། དབང་དང་། ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། དངོས་པོས་སོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་གང་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་ཅེའམ། སེམས་ཅན་ཞེའམ། འདི་ལྟར་དེའི་མིང་ནི་འདི་ཞེས་བྱ་། རིགས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ། རུས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ་ཞེས བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས།ཚེའི་མཐའ་ནི་འདི་ཙམ་ཞིག་ཏུ་ཐུབ་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་དེ་ལྟར་ཉེ་བར་འདོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ལས་ནང་ཞེས་བྱའོ།

出世间法为圣道所摄，以此为因而现证涅槃者，其涅槃之现证，亦是由彼引导之因而有因。应知以如是所说之相，建立有因之法。
其中，如所说能生起之因，应说以其自类因果而有果。又，能生起之业与烦恼，应说以其异熟果而有果。
三处现前者，暖湿和合者，卵壳形成者，眼色等诸法，心与心所法俱生者，依止非善士等诸法，依止善士等三法者，彼等一切，应说以其各自增上果而有果。
其中，住于烦恼染污及邪精进疲劳无果而于现世住于苦与不悦者，及住于无烦恼染污及正精进疲劳有果而于现世住于乐与悦意者，应视为以士用果而有果。
世间离贪生起之道，应视为以离系果及增上果而有果。
出世间引导世间道，及现证涅槃之出世间圣道，应说以离系果而有果。此为以永远一切离系果而有果。
世间应视为非以永远一切离系果而有果。此中彼二差别即在于此。
如是，如所说之相，即等流果、异熟果、增上果、士用果及离系果等，应知以此等建立有果诸法之差别。此亦随应配合。
无因及无果之诸法，应知与此相反。
其中，缘起诸法者，即无主宰及无作者，如前于善巧观察缘起之处所说。
其中，内法差别之建立，略说由五因，何为五？即假立、执著、自在、持种及事。
其中，首先于'我'或'有情'，如是其名为此，种姓为此，族氏为此等，乃至寿量能活尔许时，如是假立者，是由假立而名为内。

།གང་ལ་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ་ངར་འཛིན་པ་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་ལྟ་བུའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལས་ནང་ཞེས་བྱའོ།།གང་གི་དབང་གིས་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དབང་ལས་ནང་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་ དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལས་ནང་ཞེས་བྱའོ།།དང་བའི་གཟུགས་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་གང་ཡིན་པ་དང་། སེམས་དང་ཡིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དངོས་པོ་ལས་ནང་ཞེས་བྱའོ། །དམིགས་ པ་ལས་ནང་ཡིན་པར་བརྡར་བཏགས་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་གཞན་ཡང་ཡོད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ཡང་ནང་ན་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནང་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་མིང་དང་གཟུགས་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་གིས་བསྡུས་པ་ཡིན་པར་རིག་ པར་བྱ་སྟེ།གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་ཡུལ་དེ་དང་དེར་སྐྱེ་བ་དང་། འཕེལ་བར་ཡང་སྣང་ལ། ལག་པ་དང་བོང་བ་ལ་སོགས་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དག་གིས་གཟུགས་སུ་ཡང་རུང་བས། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་གཟུགས་ཞེས་བྱའོ། །ཕུང་པོ་ལྷག་མ་བཞི་པོ་དག་ནི་སྣ་ཚོགས་སུ་འདོགས་ པའི་དབང་དང་།སྣ་ཚོགས་སུ་འདོགས་པའི་གནས་ཀྱིས་ཕལ་ཆེར་དམིགས་པ་དེ་དང་དེ་ལ་འཇུག་ཅིང་གཞོལ་བར་བྱེད་པས། དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་བཞི་པོ་དག་ནི་མིང་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཟིན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན། རྣམ་ པ་ལྔས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ལྔ་གང་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་དང་པོར་གཟུགས་འབའ་ཞིག་ཟིན་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཟིན་པ་མ་ཡིན་པར་དེ་དག་བསལ་བར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །ནང་གི་ དབང་པོ་དང་འབྲེལ་བའི་གཟུགས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ཟིན་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་དབང་པོ་དང་མ་འབྲེལ་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཟིན་པ་མ་ཡིན་པར་དེ་བསལ་བར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་གནས་སུ་བྱས་ཤིང་ མ་སྤངས་པའི་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟིན་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེས་ནི་དབང་པོ་དང་མ་འབྲེལ་བ་ནང་གི་སྐྲ་དང་། སྤུ་དང་། སེན་མོ་དང་། སོ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཤི་བའི་རོ་དག་ཟིན་པ་མ་ཡིན་པར་དེ་བསལ་བར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །ཟིན་ པའི་གཟུགས་དེ་ཡང་རྒྱུ་བཞིས་རྣམ་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་ཟིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།བཞི་གང་ཞེ་ན། ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་རེག་པ་དང་ཕྲད་པ་དང་ནང་གི་ཁམས་འཁྲུགས་པ་དང་མཉམ་པར་གྱུར་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་ བ་དང་།དམིགས་པ་ལ་ཉེ་བར་གཏོད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཟིན་པའི་གཟུགས་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་གནོད་པར་བྱེད་པས་གནོད་པར་གྱུར་པ་ན། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ན་བ་དང་། གནོད་པར་འགྱུར་ལ། ཕན་འདོགས་པས་རེག་པ་ན་བདེ་བ་དང་། ཕན་པ་དང་། མི་གནོད་པར་ འགྱུར་བ་དང་།ཁམས་འཁྲུགས་པས་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། གནོད་པར་འགྱུར་ལ་སྙོམས་པས་ཕན་པར་འགྱུར་བ་དང་། འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཉེས་རྩོམ་དང་། ཡོངས་སུ་གདུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། དམིགས་པ་ལ་ལོག་པར་ཉེ་བར་གཏོད་པ་དག་གིས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཉེས་རྩོམ་དང་། ཡོངས་སུ་གདུང་བར་འགྱུར་ལ། དམིགས་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པས་ཡང་དག་པར་ཉེ་བར་གཏོད་པས་ནི་བདེ་བ་དང་ཕན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ་གནོད་པ་དང་། ཕན་འདོགས་པ གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ན་ནང་གི་ཡང་ཡིན་ལ་གཟུགས་ཀྱང་ཡིན་ཞིང་། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བས་གནས་སུ་བྱས་པ་དང་། དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་མ་ཟིན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡིན་པར་རིག་པར་ བྱའོ།།དེ་ལ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་དང་། རྒྱུར་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཆོས་གཟུགས་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།

凡是执着于我执和我慢的傲慢心的这种执着，其所生起的执着，称为从执着而言的内。由于诸根的力量而享用色声等外处，其所生起的，称为从根而言的内。
对于善、不善、无记等一切法的种子所执持的，称为从种子执持而言的内。凡是五种净色以及心、意、识，称为从事物而言的内。
从所缘而言的内，还有其他约定俗成的安立，即：虽然属于外处，但在内所缘的，称为内。
其中应当了知名色为五蕴所摄。色蕴于彼彼处所生长增盛，且为手杖等所触碰而成为色，因此称为色。其余四蕴由于种种施设的力量和种种施设的处所，多数趣入彼彼所缘，因此非色的四蕴称为名。
其中所执受法的差别，略说应当了知有五种安立：何为五种？首先，应当观察唯色是执受，因此排除了心和心所法非执受。
与内根相应的色法是执受，因此排除了不与根相应的外色非执受。心和心所法所依止且未舍离的色法是执受，因此排除了不与根相应的内在毛发、指甲、牙齿等，以及尸体非执受。
此执受色由四种因而变异，因此称为执受：何为四种？与外色触相遇、内界紊乱与平衡、贪嗔等烦恼生起、专注所缘。
如是，执受色为外色所损害时，即生苦恼、病痛、损害；为外色所利益触及时，即生安乐、利益、无害。由界紊乱而生苦恼、损害，由界平衡而生利益。
由贪欲等随烦恼亦生苦恼、过失、热恼，由错误专注所缘亦生苦恼、过失、热恼；由善修所缘而正确专注则生安乐与利益。其中损害与利益即是变异。
如是，既是内又是色，且为心心所法所依止，如是变异者，称为执受。与此相反者，应当了知为非执受法。
其中四大种及其所造法，应当说唯是色法。

།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་རང་གི་ས་བོན་ལས་སྐྱེས་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཀྱང་རང་གི་ས་བོན་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་རྒྱུར་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་ས་བོན་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་དང་། སེམས་དང་ལྡན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རྒྱུར་བྱས་པའི་ས་བོན་གཟུགས་ཀྱི་ས་བོན་དག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གང་གི་ཚེ་འབྲས་བུ་མངོན་པར་ འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན།དེ་དག་དང་ལྡན་པ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ས་བོན་དག་ཀྱང་རང་གི་འབྲས་བུ་ངེས་པར་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་དེ་ཡང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་རྒྱུར་བྱས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་ས་བོན་དབང་པོ་ གཟུགས་ཅན་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱོགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ།དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱོགས་མེད་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཁམས་ཙམ་གྱིས་བསྡུས་པ་དག་དང་། རང་གི་ལས་བྱེད་པ་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ས་བོན་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཁམས་ཙམ་གྱིས་བསྡུས་པ་དག་ཡིན་ནོ། །རང་གི་ས་བོན་དེ་ལས་གྲུབ་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རང་གི་ལས་བྱེད་པ་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཀྱང་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་དང་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོས་ཐ་མི དད་པར་འཇུག་པ་དག་ཡིན་ཏེ།དེ་དང་འདྲ་བའི་རྒྱུ་ལས་གྲུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་ཐམས་ཅད་འདྲེས་ཤིང་རོ་གཅིག་པའི་གོང་བུ་ལྟ་བུ་ཡིན་གྱི། ཕྱེ་དང་འབྲུ་དང་། ནོར་བུའི་ཕུང་པོ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ན་ནི་གཟུགས་འདུས་པ་གཅིག་ཏུ་ སྲ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་སའི་ཁམས་དང་།གཟུགས་དང་དྲི་དང་རོའི་ཁམས་དག་ལས་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཁོ་ན་ལས་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་དང་། སྒྲའི་ཁམས་ས་བོན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དང་འབྲེལ་བ་དག་ནི་ རྐྱེན་དག་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་གི་མིང་ཅན་འདུས་པ་དག་ལ་གོ་རིམས་ཅི་རིགས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ནང་གི་གཟུགས་འདུས་པ་ལ་ནི་སྐྲ་དང་། སྤུ་ལ་སོགས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས། ས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ལས་བྱེད་པ་དང་ བཅས་པར་སྣང་སྟེ།མདོ་ལས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །ཕྱི་རོལ་ལ་ནི་ས་ལ་སོགས་པའི་འདུས་པ་སོ་སོར་ཅི་རིགས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་དག་ཀྱང་རྐྱེན་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟ་བུ་དག་དང་ཕྲད་པའི་འབྲས་བུ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟ་བུའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་ སྟེ།དཔེར་ན་ཤིང་སྐམ་པོ་ལེགས་པར་གཙུབས་པ་ལས་མེ་འབྱུང་བ་དང་། ཚོན་མོ་སྟེང་དང་། རོ་ཉེ་དང་། ལྕགས་དང་དངུལ་ལ་སོགས་པ་ཞུ་བར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ། །རིག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གཏོགས་པ་འཇམ་པ་ཉིད་དང་། རྩུབ་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་གང་དག་རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་སར་ལྔར་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་ཁོ་ན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་དེ་དང་འདྲ་བ་དེའི་གནས་སྐབས་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་ཅི་རིགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ལ་འཇམ་ པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཉེ་བར་གདགས་ཤིང་གདགས་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

对此，如同大种从自己的种子生起那样，所造色也是从自己的种子生起，那么为什么所造色称为以大种为因呢？大种的种子，凡是与有色根和心相应的那些，就是与所造色种子相应的所造种子。当它们显现成就果实之时，与它们相应的所造色种子也必定显现成就自己的果实，因此，所造色也称为以大种为因。
其中，与有色根相应的大种种子是有方位的，而与非有色根相应的则应说是无方位的。大种略说有二种：仅以界摄的和能作自业的。其中，作为种子的是仅以界摄的，从自种子所成就的是能作自业的。
它们与所造色同时不相离而转，因为是从相似因所成就的。一切处都如同混合成一味的团块，而不像面粉、谷物和宝石的堆积那样。
在欲界中，凡是坚硬的色聚，其中地界、色、香、味界是能作业的。在色界中，唯有色界是能作业的。其余水、火、风、声界作为种子与之相关的是依缘的，如是应当依次观察名为水、火、风的聚合。
其中，对于内色聚，以发、毛等差别，显现具有一切地等界及作业，如经中所说。对于外在，应当随宜观察地等聚合。它们也随着所遇因缘而成为如是如是果的因，例如干木被良好摩擦而生火，或铜、铁、银等融化。
所有属于所知处的柔软性、粗糙性等，如前所说与五识聚相应的五地，应知一切都只是大种的差别。如是性质相似的四大种，随宜而转。对于它们，凡是假立并能假立柔软性等的，应知是假有。

།དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དག་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བ་དང་།གཟུགས་བསྟན་དུ་མེད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཞེས་གང་གཟུགས་དེ་ལ་དགོངས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ནི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་རྣམ་པ་གཉིས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། རང་གི་རིགས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། གཞན་གྱི་རིགས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་ཅན་ ནོ།།དེ་ལ་རང་གི་རིགས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་འཇམ་པ་ཉིད་དང་། རྩུབ་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་གང་དག་ལ་འཇམ་པ་ཉིད་དང་། རྩུབ་པ་ཉིད་ཅེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་ཉེ་བར་གདགས་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཕན་ཚུན་ ཁྱད་པར་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ནི་རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་གྲུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་གྱི་རིགས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ནི་མིག་དང་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ལྔ་དང་། རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་མ་གཏོགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཞི་དང་། ཆོས་ཀྱི་ སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་གཟུགས་རྣམས་སོ།།དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རང་གི་རིགས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ལས་དགོངས་ནས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །བསྟན་དུ་མེད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་གཟུགས་ཞེས་གང་གསུངས་ པ་དེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་གང་དག་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན།གལ་ཏེ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཆོས་གཟུགས་ཅན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་གཟུགས་བརྙན་སྐྱེ་བར་གྱུར་ན། དེ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ལ་བརྟེན་པ་ ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཆོས་གཟུགས་ཅན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་གཟུགས་བརྙན་སྐྱེ་བར་གྱུར་ན། དེ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཁོ་ནའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་རྒྱུར་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་གཞུང་ལྷག་མ་ནི་མི་སྣང་ངོ་།། །།སྲིད་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་དགྲ་བཅོམ་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པར་གཏོགས་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ན། ཅིའི ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།དེ་དག་ནི་སྲིད་པ་གསུམ་དུ་གཏོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པར་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཟད་ཀྱི་དེ་དག་ནི་ཟག་པའི་བག་ལ་ཉལ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན།འཇིག་རྟེན་པའི་ཡིད་གང་ཡིན་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ལ་དགོངས་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡིད་དང་། ཆོས་རྣམས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་སྤངས་པ་ གང་ཡིན་པ་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྲིད་པ་མང་པོ་འདོད་པའི་སྲིད་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སར་སངས་རྒྱས་ ཀྱི་བཀའ་ཤེས་བྱའི་གནས་སུ་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་ལ་བླ་ན་ཡོད་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་རྒྱུ་ལྔས་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། འཇིགས་པ་མེད་པ་དང་། ཡམས་ཀྱི་ནད་མེད་པ་དང་། གནོད་པ་མེད་པ་དང་། འགོ་བའི་ནད་མེད་པས་བདེ་བ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་བླ་ན་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། མཚན མ་མེད་པ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་།བདེ་བའི་དོན་དང་། སྐྱིད་པའི་དོན་ལ་རྟག་པར་གཏན་དུ་མི་སླུ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱུ་ལྔ་པོ་འདུས་པ་དེ་དག་ཡིན་ནོ།

对此，世尊说外部触处是由四大种及四大种所造。关于'无见无对色'所指为何？对此，大种能生二种所造色：自类差别和他类差别。
其中，自类差别所造色是大种的柔软性、粗糙性等，即如所说的柔软性、粗糙性等广泛存在的大种相互差别，因为这些是由彼因缘所成就的。
他类差别所造色是眼、耳等五内处，以及除触处外的四外处，和法处所摄色。
对此，世尊依据自类差别所造色而说'四大种所造'。关于所说的'无见无对色'依止于何大种？
若等持心具有欲界法的有色作意而生起影像，应说依止欲界大种。
若色界法的有色作意而生起影像，应说唯依止色界大种。
关于大种所造诸法的其余抉择论文已不可见。
有为法是指一切世间法。若阿罗汉的世间善法因为是世间性而属于有为，为何称为无漏？
这些法虽属三有，故说属于有为，但因完全解脱烦恼随眠，故称无漏。
关于世尊所说'有漏法是什么？是世间意、诸法及意识'，其意趣为何？世尊是依据未断应断的世间意、诸法及意识而说的。
关于世尊所说的多种有：欲有、色有、无色有，其建立如闻所成地中佛说的所知处。
有上法是指除涅槃外的一切法。应知涅槃因五因而无上：何为五因？
即集谛寂灭、苦谛寂灭、无畏、无疫病、无害，以及以无病行而安乐、现法乐住无上所缘，即因住无相、永恒不虚妄安乐义利，这些即是五因和合。

།དེ་དག་གང་ལ་ཡོད་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་བསྒོམ་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན། རྣམ་པ་བཞིར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཐོབ་པ་བསྒོམ་པ་དང་། བསྟེན་པ་བསྒོམ་པ་དང་། སྤང་བ་བསྒོམ་པ་དང་། གཉེན་པོ་བསྒོམ་པའོ། །དེ་ལ་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ བསྒོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐོབ་པ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པ་དང་། མི་བརྗེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་ནི་བསྟེན་པ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྒོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྤང་ བ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་གཉེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱ་བ་གོམས་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། མོས་ པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བར་ནི་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པ་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།རབ་ཏུ་དབེན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནས་གཟུང་སྟེ། སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བར་ནི་སྤོང་བ་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ འབྲས་བུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཀུན་དུ་འཛིན་པ་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེའི་གོང་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བདུན་པོ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་གཏོགས་པ་གོང་མའི་ས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཐག་བསྲིང་བ་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བསྒོམ་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ ཐམས་ཅད་བསྡུས་ནས་བསྒོམ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་བསྒོམ་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྒོམ་པའོ། །དེ་ལ་ལུས་བསྒོམ་པ་ནི་སྡོམ་པ་བསྒོམ་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་བསྒོམ་པ་ནི་ཡང་དག་པར་བླང་བ་བསྒོམ་པའོ། །བསམ་གཏན་གྱི་ ས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྒོམ་པ་དང་།བདེན་པ་ཤེས་པའི་ས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྒོམ་པ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྒོམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྒོམ་པ་དང་པོ་ནི་སེམས་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཉིས་པ་ནི་ཤེས་རབ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དགྲ་ བཅོམ་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐ་མ་མ་གཏོགས་པ་འདས་པའི་ཆོས་རྒྱུ་སྤྱད་ཟིན་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཞིག་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་དག་སྐྱེད་པའི་མཇུག་ཐོགས་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པ།སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་འགགས་ནས་བསྐལ་པ་བརྒྱ་སྟོང་ ལོན་དུ་ཟིན་ཀྱང་།འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བྱེད་དོ། །འདས་པ་ཁ་ཅིག་ནི་ཇི་ལྟར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དྲན་པ་ཁོ་ན་ཙམ་ཡིན་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་མི་དྲན་ལ་འགགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཁོ་ན་ཙམ་ཡིན་པས་བྱེད་པ་མེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་འདས་པའི་ ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།འདས་པའི་ཆོས་དེ་དག་གི་དངོས་པོ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན། རྣམ་པ་ལྔས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། སྐད་ཅིག་འདས་པའི་ཆོས་ཅན་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་བྱེད་སྐད་ ཅིག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན།སྐད་ཅིག་ལས་འདས་པའི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་དོ། །ཤི་འཕོས་པས་འདས་པའི་ཆོས་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་དེ་དང་དེ་དག་སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་དེ་དང་དེ་དག་ནས་ཤི་འཕོས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཤི་ཞིང་དུས་བྱེད་ཅེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བའི་ བར་དག་གོ།།འཇིག་པས་འདས་པའི་ཆོས་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་གཏོགས་པ་དག་མེས་འཇིག་པ་ལ་སོགས་པས་ཞིག་པ་གང་དག་ཡིན་པའོ། །ཆོས་གང་དག་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་འདས་པས་འདས་པ་དག་ཀྱང་ ཡོད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ལ་ལ་དགེ་བའི་ཆོས་དང་། ཡོན་ཏན་དང་། བདེ་བར་གནས་པ་ཐོབ་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡིན་ནོ།

由于这些唯有在涅槃中才存在，因此涅槃称为无上。
应当了知，所有应当修习的法即是一切有为善法。
其中修习略说应当观察为四种：修习获得、修习依止、修习断除和修习对治。
其中，为了生起未生起的善法而作意修习，这称为修习获得。
为了已生起的善法住持、不忘失及广大生起，这称为修习依止。
为了断除已生起的罪恶不善法而作意修习，这称为修习断除。
为了使未生起的罪恶不善法不生起，而修习厌离等对治作意，这称为修习对治。
其中，应当了知从别相作意乃至胜解作意，是厌离对治修习。
应当了知从远离作意乃至加行究竟作意，是断除对治修习。
应当了知加行究竟果作意，是遍持对治修习。
应当了知其上七种殊胜作意所摄的上地诸法，是远离对治修习。
这四种修习总摄为二种修习：律仪修习和作意修习。
其中，身修习是律仪修习，戒修习是律仪修习。
应当了知，禅定地作意修习和谛智地作意修习是作意修习。
其中，第一种作意修习称为心修习，第二种称为慧修习。
其中，除了阿罗汉最后的心心所法外，过去法中已作为因的、自性已灭的，能作为其他法生起的等无间缘，熏习于心相续的诸法，即使灭已经过百千劫，仍能感得可意不可意的异熟。
有些过去法仅是如实忆念所经历的，有些则不能忆念而仅是灭尽所显，应当了知这些是无作用的。如是，这应当视为过去诸法的差别。
那些过去法的事物差别，略说应当观察安立为五种。何为五种？
有刹那过去法，即是一切刹那性诸行中已过刹那的一切诸行。
有死亡过去法，即是从某某众生从某某众生类死亡乃至死亡命终等广说。
有坏灭过去法，即是属于器世间被火等所毁坏的诸法。
有衰退过去法，即是某些从所获得的善法、功德和安乐住中衰退。

།འགགས་པའི་འདས་པས་འདས་པའི་ཆོས་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་ མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་འགགས་པའོ།།མ་འོངས་པའི་ཆོས་རྒྱུ་མ་སྤྱད་པ། ངོ་བོ་ཉིད་མ་སྤྱད་པ། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པ། སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ། སྐྱེ་བ་དང་ཐག་ཉེ་བའམ། སྐྱེ་བ་དང་ཐག་རིང་བ་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་དག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔས་ རྣམ་པར་གཞག་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།སྐད་ཅིག་མ་འོངས་པ་རྣམས་དང་། སྐྱེ་བ་མ་འོངས་པ་རྣམས་དང་། འཆགས་པ་མ་འོངས་པ་རྣམས་དང་། ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་མ་འོངས་པ་རྣམས་དང་། འཐོབ་པ་མ་འོངས་པ་རྣམས་སོ་། །ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཆོས་རྒྱུ་སྤྱད་ཟིན་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ སྤྱད་པ།སྐད་ཅིག་གི་འོག་ཏུ་འཇིག་པར་ངེས་པ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང་། དེ་དག་ལས་ཁ་ཅིག་རྣམ་པར་བྱང་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་དག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། སྐད་ཅིག་ད་ལྟར་ བྱུང་བ་རྣམས་དང་།སྐྱེ་བ་ད་ལྟར་འབྱུང་བ་རྣམས་དང་། འཆགས་པ་ད་ལྟར་འབྱུང་བ་རྣམས་དང་། ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ད་ལྟར་འབྱུང་བ་རྣམས་དང་། ཐ་མ་ད་ལྟར་འབྱུང་བ་རྣམས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། དགྲ་བཅོམ་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཐ་མ་དག་ ལྟ་བུའོ།།དེ་ལ་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་ཤིང་བྱུང་བ་འདོད་པ་རྣམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ། སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་དེའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཆོས་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་ལས་སམ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་སྤྱད་ པ་དང་།ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་དང་། ཀུན་དུ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །གཟུགས་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། འདོད་པའི་ཁམས་ཉིད་དུ་སྐྱེས་ཤིང་འབྱུང་བ་བསམ་གཏན་གང་ཡང་རུང་བ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ འདོད་པ་རྣམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ།གཟུགས་རྣམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ། དེའི་གོང་དུ་སྦྱོར་བ་མ་བརྩམས་པ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་མ་ལངས་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡིད་ཀྱི་ས་པའི་ཆོས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་ཀུན་དུ་སྤྱད་པ་དང་། ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་དང་། ཀུན་དུ་ སྤྱོད་པར་འགྱུར་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་གཟུགས་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱའོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་དེ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་གོང་དུ་སྦྱོར་བ་མ་བརྩམས་པའི་སྐྱེ་གནས་ཐོབ་པ་ལས་སམ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀུན་དུ་སྤྱད་པ་ དང་།ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་དང་། ཀུན་དུ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་གཟུགས་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །གཟུགས་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ཅི་རིགས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཆོས་དགེ་ བ་རྣམས་གང་ཞེ་ན།ཆོས་དགེ་བ་རྣམས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན། རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་དགེ་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ལ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་དང་བདེ་བས་ཏེ། འདི་ལྟར་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱིན་ཅི་མ་ ལོག་པར་དམིགས་པ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ཞིང་།གང་དག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་དམིགས་པ་ལ་འཇུག་པ་དེ་དག་གི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། བདེ་འགྲོ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྲོ་བ་དང་མཐུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ཡིན་ནོ། །མི་དགེ་བ་ རྣམས་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པའི་རྒྱུ་གཉིས་ཁོ་ནས་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་མི་བདེ་བས་སོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་གཉེན་པོ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་མི་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ པར་བལྟ་བར་བྱའོ།

有以灭尽而过去的过去法，即：有余依涅槃界和无余依涅槃界中灭尽。
未来法是未经历因、未经历自性、依赖生起缘、趋向生起、或近于生起或远离生起，应当以五种方式观察其差别：未来刹那、未来生起、未来形成、未来运行、未来获得。
现在法是已经历因、未经历自性、必定于刹那后灭尽、由一切烦恼所分别，或由其中一些清净所分别，应当以五种方式观察其差别：现在刹那、现在生起、现在形成、现在运行、现在最后，如阿罗汉最后的心和心所法。
欲界相应法是什么？是生起于欲界、未离欲贪、心未等持的状态中，从生得或作意而经历、运行、将要运行的法，这些称为欲界相应法。
色界相应法是什么？是生于欲界而入任何禅定、已离欲贪、未离色贪、未开始向上修习、未从等持出定的世间意地法，从作意而经历、运行、将要运行的法，这些称为色界相应法。
生于色界而未离其贪著、未开始向上修习的有情，从获得生处或作意而经历、运行、将要运行的世间法，这些也称为色界相应法。
如同色界相应法，无色界相应法也应当如理观察。
善法是什么？善法略说由两种因称为善：自性不颠倒且是颠倒法的对治，以及安乐。即善法自性不颠倒地趣入所缘，是那些颠倒且烦恼性趣入所缘的对治，因为顺应善趣和涅槃之道而安乐。
不善法应当观察与此相反的两种因：自性颠倒和不安乐。
无记法应当观察为既非颠倒亦非颠倒对治，既非安乐亦非不安乐。

།དགེ་བ་དེའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཕྱི་མ་ལ་འབྲས་བུ་འདོད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པ་ནས། འཕགས་ པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་བར་དང་།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །རྣམ་པར་དག་པའི་གནས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ། ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་ གནས་པ་དགེ་བ་འཕགས་པ་ལ་སོགས་པས་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ།།སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཁོ་ནའི་སྟེ་གཞན་ལ་སྙིང་བརྩེ་བ་ཅན་གྱི་ཉན་ཐོས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་རྣམས་ཀྱི་གཞན་གྱི་དོན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་སྣ་ཚོགས་གང་དག་ཡིན་པ་རྣམས་སོ།།མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་དེ་ལས་བཟློག་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ཁོ་ནས་རྣམ་པར་བཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཕྱི་མ་ལ་འབྲས་བུ་མི་འདོད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོའི་མི་ མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཉེ་བར་མ་ཞི་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་གནས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང་། གཞན་ལ་གནོད་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་སོ། །དགེ་བའི་རྒྱུ་ལྔས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། སྦྱོར་བ་དང་། སྔོན་གོམས་པ་ དང་།ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། ཞིང་དང་། དངོས་པོ་དང་། གནས་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །རྟག་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་། གུས་པར་སྦྱོར་བས་བྱས་པ་དང་། རྣམ་པ་དུ་མས་བྱས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་གིས་བྱས་པ་དང་། གཞན་དག་དེ་ཉིད་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་ བཅུག་པ་དང་།དེའི་བསྔགས་པ་རྣམ་གྲངས་དུ་མར་བརྗོད་པ་དང་། ཆོས་མཐུན་པ་མཐོང་ན་ཡིད་རབ་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེད་པ་གང་ཡིན་པའི་དགེ་བ་དེ་ནི་སྦྱོར་བས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྔོན་གྱི་ཚེ་རབས་གཞན་དག་ཏུ་དགེ་བ་ཀུན་དུ་བསྟན་བསྒོམས་ལན་མང་ དུ་བྱས་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དེས།ད་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སེམས་འཇུག་པ་དང་། མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སེམས་མི་འཇུག་པ་དང་། མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་མི་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་ཀུན་དུ་གནས་པ་གང་ཡིན་པའི་དགེ་བ་དེ་ནི་སྔོན་གོམས་པས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་དང་། འཕགས་པ་གཞི་མཐོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་དགེ་བ་ས་འོག་མ་པ་དང་། ཐར་པའམ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ། ལྟ་བའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་སྦྱིན་གནས་ཆེན་པོའི་ཞིང་ལ་དངོས་པོ་གྱ་ནོམ་པ། བླ་མའི་གནས་ཀྱིས་ཕུལ་བ་གང་ཡིན་པའི་དགེ་བ་དེ་ནི་ཞིང་དང་། དངོས་པོ་དང་། གནས་ཀྱིས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལས་སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་བས་ཆེས་སྟོབས་ཆུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བ་བས་ཆེས་ སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་བས་ནི་ཆེས་སྟོབས་ཆུང་བ་ཡིན་ནོ།།བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བ་བས་ཤིན་ཏུ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དགེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་ ཀྱིས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།མི་དགེ་བ་ཡང་དེ་ལས་བཟློག་པ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་ཁོ་ནས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཆོས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་ པ་དང་།སྤྱོད་ལམ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བཟོའི་གནས་ལས་བྱུང་བ་དང་། སྤྲུལ་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ལས་བྱུང་བས་སོ།

应当了知，善业的分类可由五种方式来安立：
期望后世果报；对治烦恼，如不净观等是贪欲等的对治，乃至八支圣道是一切烦恼的对治；由息灭烦恼而分类，即涅槃；由清净住处而分类，即离贪者、现世安乐住、诸圣者等的善住；由利益众生而分类，即唯诸离贪者、具悲心的声闻、诸菩萨及如来们所行的种种利他善业。
不善法的分类也应当了知由与此相反的五种方式来安立：不期望后世果报、与烦恼对治相违、烦恼未息灭的分类、烦恼性住处的分类及损害他人的分类。
善业由五种因而具力：何为五种？即加行、串习、摄持殊胜功德、福田、事物、处所及自性。
恒常加行、恭敬加行所作及多种方式所作，即自作、令他正持、多种方式宣说其赞叹、见同法者生起欢喜心，如是善业应知是由加行而具力。
其中，由于往昔其他生中多次修习善业的因缘，今生自然趣入善法、不趣入不善法、安住于与不善法相违中的善业，应知是由串习而具力。
其中，诸世间离贪者及见谛圣者们，将下地善业回向解脱或无上正等菩提，远离一切见的种类，应知是由摄持殊胜功德而具力。
其中，于大福田处以殊胜事物，以尊重心所作供养的善业，应知是由福田、事物、处所而具力。
其中，布施所生善业，其自性较持戒所生和修所生的力量更小。持戒所生善业，其自性较布施所生的力量更大，但较修所生的力量更小。修所生善业，其自性较布施所生和持戒所生的力量更大。如是应知善业由自性而具力。
不善业也应当了知由与此相反的五种方式而具力。
无记法的分类也由五种方式安立：何为五种？即异熟生、威仪路所生、工巧处所生、变化所生及自性所生。

།དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་བྱུང་བའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། རྒྱས་པས་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་གཟུགས་ཅན་ལྔ་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་ སྐྱེ་མཆེད་གཟུགས་ཅན་རྣམ་པར་སྨིན་པར་མ་བསྡུས་པ་དག་ལས།གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་དགེ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་གཏོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་སློབ་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། གང་ཟག་སློབ་པ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་ པ་དང་།ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ཆོས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་འདུས་བྱས་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་དགེ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སློབ་པའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་ནི་ཆོས་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་དུས་དུས་སུ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ ཀྱི་བསླབ་པ་ལ་ཡང་སློབ་པར་བྱེད།ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་ཡང་སློབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་སློབ་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། དགྲ་བཅོམ་པ་ཟག་པ་ཟད་པའི་ཆོས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་འདུས་བྱས་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་དགེ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ མི་སློབ་པའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱའོ།།སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པའི་མཐར་ཐུག་པ་རྣམས་ཀྱི་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ཆོས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པ་གང་དག་དེ་ལས་གཞན་པ་སོ་ སོའི་སྐྱེ་བོའི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་དང་།དེའི་དབང་གིས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བ་ལྔ་དང་། ལྟ་བ་དེ་ དག་ལ་འདོད་ཆགས་དང་།ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་། དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་དང་། བདེན་པ་རྣམས་ལ་མ་རིག་པ་མ་འདྲེས་པ་དང་། བདེན་པ་རྣམས་ལ་ཡིད་གཉིས་དང་། ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བ་དང་། མཐུན་པའི་ལས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱའོ།།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། དགེ་བའི་ཆོས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་དང་། མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ ཅན་གྱི་ཆོས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་རྣམས་མ་གཏོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱའོ།།སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སློབ་པ་ཐམས་ཅད་དང་། མི་སློབ་པའི་རྒྱུད་དུ་ གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་དེ།དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་དུས་རྟག་པ་ཁོ་ནར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ནི་སྤངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཟབ་མོ་མཐོང་བར་ དཀའ་བ་རྣམས་གང་ཞེ་ན།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཟབ་མོ་མཐོང་བར་དཀའ་བ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་དང་། ཚིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་འདི་ནི་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བརྗོད་དུ་མེད་ པའི་བདག་ཉིད་དང་།ཚིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས། དེ་དག་ནི་བརྗོད་པ་ལ་བརྟེན་པས་གཟུང་བར་བྱ་བ་དང་། བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་། རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཟབ་མོ་མཐོང་བར་དཀའ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

其中从自性而生的无记法是这样的：由广大所生的五种有色法，以及不摄入异熟的外处有色法中，除了善和染污的色处和声处之外的诸法。
其中学法是什么呢？预流、一来、不还学人的出世间有为法和世间善法，这些称为学法。为什么呢？因为他依靠这些法，时时刻刻学习增上戒学、增上心学和增上慧学。
无学法是什么呢？阿罗汉漏尽的出世间有为法和世间善法，这些称为无学法。
非学非无学法是什么呢？除了如上所说从预流直至阿罗汉的学法和无学法之外，其他属于凡夫相续及由此所生的一切法，应知为非学非无学法。
其中见所断法是什么呢？五见即萨迦耶见等，以及对这些见的贪欲、嗔恚、我慢，与此相应的法，不相杂的对诸谛的无明，对诸谛的疑惑，以及顺趣恶趣的见所断业，这一切称为见所断法。
修所断法是什么呢？一切有漏善法，一切无覆无记法，除了如上所说的染污法之外的其他一切染污法，这些称为修所断法。
非所断法是什么呢？一切出世间学法和属于无学相续的一切法。其中凡是出世间法，由于恒时自性清净故非所断；其他世间法，由于已断故非所断。
其中甚深难见法是什么呢？应当观察一切法都是甚深难见的。为什么呢？即如不可言说的自性、超越言语境界的本性，这是最为甚深的。一切法都是不可言说的自性、超越言语境界的本性，因为它们是依靠言说而应当领受、应当观察、应当了悟的，所以应当了知是甚深难见的。

།ཆོས་གཟུགས་ ཅན་རྣམས་དང་།གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། བསྟན་དུ་ཡོད་པ་རྣམས་དང་། བསྟན་དུ་མེད་པ་རྣམས་དང་། ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་དང་། ཐོགས་པ་མེད་པ་རྣམས་དང་། བསྟན་དུ་མེད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པ་རྣམས་དང་། བསྟན་དུ་ཡོད་ལ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ རྣམས་དང་།ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པ་རྣམས་དང་། ཟང་ཟིང་མེད་པ་རྣམས་དང་། ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་པ་རྣམས་དང་། མངོན་པར་ འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པ་རྣམས་དང་།འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམས་དང་། གཏོགས་པ་རྣམས་དང་། མ་གཏོགས་པ་རྣམས་དང་། འདུས་བྱས་རྣམས་དང་། འདུས་མ་བྱས་རྣམས་དང་། ཤེས་པར་བྱ་བ་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་རྣམས་དང་། དམིགས་པ་དང་། གནས་པ་འདྲེན་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པ་རྣམས་དང་། རྒྱུ་དང་བཅས་པ་རྣམས་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་རྣམས་དང་། འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་རྣམས་དང་། འབྲས་བུ་མེད་པ རྣམས་དང་།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་། ནང་གི་རྣམས་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་རྣམས་དང་། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་རྣམས་དང་། ཟིན་པ་རྣམས་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་རྒྱུར་བྱས་པ་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་རྒྱུར་བྱས་པ་མ་ ཡིན་པ་དང་།སྲིད་པ་རྣམས་དང་། སྲིད་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། བླ་ན་ཡོད་པ་རྣམས་དང་། བླ་ན་མེད་པ་རྣམས་དང་། བསྒོམ་པར་བྱ་བ་རྣམས་དང་། འདས་པ་རྣམས་དང་། མ་འོངས་པ་རྣམས་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། གཟུགས་དང་ལྡན་ པ་རྣམས་དང་།གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། དགེ་བ་རྣམས་དང་། མི་དགེ་བ་རྣམས་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་དང་། སློབ་པ་རྣམས་དང་། མི་སློབ་པ་རྣམས་དང་། སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ རྣམས་དང་།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་དང་། སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། ཟབ་མོ་མཐོང་བར་དཀའ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་ཡིན་ཏེ། ལེགས་པར་བསམས་པ་སེམས་པས་ཚུལ་བཞིན་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པས་ནི་དེ་ ལྟར་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱའོ།།བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སའི་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་སྟེ། རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་གཞུང་ལྷག་མ་ནི་མི་སྣང་ངོ་།། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་པ། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སའི་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་ པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་བསྒོམ་པ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྒོམ་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྒོམ་པ་དང་། གཟུགས་བརྙན་བསྒོམ་པ་དང་། དངོས་པོའི་མཐའ་བསྒོམ་པ་དང་། དགོས་པ་ ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་བསྒོམ་པ་དང་།འཐོབ་པ་བསྒོམ་པ་དང་། བསྟེན་པ་བསྒོམ་པ་དང་། སྤང་བ་བསྒོམ་པ་དང་། གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་དང་། ཉི་ཚེ་བསྒོམ་པ་དང་། ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་བསྒོམ་པ་དང་། གཡོ་བ་ཡོད་པའི་བསྒོམ་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་བསྒོམ་པ་དང་། གྲུབ་པ་བསྒོམ་པ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་བསྒོམ་པ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་བསྒོམ་པའོ། །དེ་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འདི་ལྟར་འདི་ན་ཉན་ཐོས། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པ། ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་ཞུགས་པའམ། ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་མ་ཞུགས་པ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་མི་ལྟ་བ། བདག་གི་དོན་ལ་ལྟ་བ་ལ་ལ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་བདེན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་རྗེས་སུ་ཞུགས་ནས་སོ་སོ་རང་གི་ཆོས་ཀྱི་དམིགས པ་དཔག་ཏུ་ཡོད་ཅིང་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་སྐྱོ་བ་དང་།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རྣམ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྲེད་པ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ།

有形法和无形法，可见法和不可见法，有碍法和无碍法，不可见无碍法和可见有碍法，有漏法和无漏法，有烦恼法和无烦恼法，有执著法和无执著法，依止执著法和依止出离法，世间法和出世间法，所属法和非所属法，有为法和无为法，所知法和所识法，所缘法和住处引导法，有异熟法和无异熟法，有因法和无因法，有果法和无果法，缘起法，内法和外法，名色所摄法，所执法，以大种为因法和非以大种为因法，有有法和非有法，有上法和无上法，所修法，过去法、未来法和现在法，欲界系法、色界系法和无色界系法，善法、不善法和无记法，有学法、无学法和非学非无学法，见断法、修断法和非所断法，以及甚深难见诸法的差别安立，即如上所说。应当以善加思维、如理精进的方式，修习如是诸法差别瑜伽。
这是思所成地的抉择分，其余抉择分的论文已不可见。
第二十五品。修所成地的抉择分略说有十六种修行，即：声闻乘相应作意修，大乘相应作意修，影像修，边际修，圆满所作修，获得修，依止修，断修，对治修，局部修，遍行修，有动修，有功用修，成就修，非修所成法修，修所成法修。
其中，什么是声闻乘相应作意修？答：此中，声闻安住于声闻法性，或已入正性无误，或未入正性无误，不观众生利益，唯观自利，以安立谛作意门，随顺真如后，为尽除渴爱，修习各别自法所缘有量周遍厌离、离欲、解脱相作意，是名声闻乘相应作意修。

།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་ པ་བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། འདི་ལྟར་འདི་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པ། ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་མ་ཞུགས་པའམ། །ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་ཞུགས་པ། བདག་གི་དོན་དང་། གཞན་གྱི་དོན་ལ་ལྟ་བ་ལ་ལ་རྣམ་པར་བཞག་ པ་དང་།རྣམ་པར་མ་བཞག་པའི་བདེན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་རྗེས་སུ་ཞུགས་ནས། སོ་སོ་རང་གི་ཆོས་ཀྱི་དམིགས་པ་དཔག་ཏུ་མེད་ཅིང་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ། སྙིང་རྗེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཐབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་རྣམ་པ་བླ་ན་མེད་པའི་ གོ་འཕང་གནོན་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ།བདག་དང་གཞན་གྱི་སྲེད་པ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཟུགས་བརྙན་བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་བརྙན་ཤེས་བྱའི་དངོས་ པོ་དང་ཆ་མཐུན་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ།ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའམ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་བརྙན་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་དང་ཆ་མཐུན་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ བསྒོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་བརྙན་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།དངོས་པོའི་མཐའ་བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཆོས་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་རགས་པ་དང་། ཆ་ཕྲ་བ་ཉིད་དང་། ངན་པ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་ཉིད་དང་། རྒྱང་རིང་བ་དང་། ཐག་ཉེ་བ་ ཉིད་དམ།དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བསྒོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དངོས་པོའི་མཐའ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བསམ་གཏན་ ནམ།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དངོས་གཞི་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་བསྒོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཐོབ་པ་བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས། གལ་ཏེ་མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་སྒོམ་པར་བྱེད་དམ། གལ་ ཏེ་འཆི་བའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་བར་དུ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་དེ།དེ་ལས་གཞན་པ་རང་གི་ས་པའམ། ས་འོག་མ་པའི་འདུ་ཤེས་མངོན་དུ་མ་གྱུར་པ་དག་གམ། དེས་དྲངས་པ་འཇིག་རྟེན་པའམ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་དེ་ལས་གཞན་པ་དག་གསལ་བ་དང་། ཆེས་འོད་གསལ་ བར་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྒོམ་པར་བྱེད་ཅིང་།དེ་དག་ལ་ཡང་དབང་དང་ལྡན་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཐོབ་པ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །བསྟན་པ་བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་འདུ་ཤེས་སམ། དགེ་བའི་ཆོས་ གང་དང་གང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེའི་དེ་བསྟེན་པའི་བསྒོམ་པས་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསྟེན་པ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།སྤང་བ་བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས། རང་བཞིན་གྱི་ མཚན་མ་ཁྱིའུས་ཁྱིའུ་དབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་མངོན་པར་འབྱིན་པར་བྱེད།མངོན་པར་སེལ་བར་བྱེད། མངོན་པར་སྤོང་བར་བྱེད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ལ་ལ་ཞིག་གི་ཁྱིའུ་ཆེས་ཕྲ་བས་ཁྱིའུ་ཆེས་སྦོམ་པ་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་ཚོགས་ཀྱིས་གནས་ངན་ ལེན་གྱི་ཚོགས་མངོན་པར་འབྱིན་པར་བྱེད།མངོན་པར་སེལ་བར་བྱེད། མངོན་པར་སྤོང་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྤོང་བ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པ་གཉེན་པོའམ་སྤོང་བ་གཉེན་པོའམ་ཀུན་དུ་འཛིན་པ་གཉེན་པོའམ། ཐག་བསྲིང་བ་གཉེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བསྒོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ།

什么是修习大乘作意？答：如是，此处菩萨安住于菩萨法性，或未入于真实无过失，或已入于真实无过失，通过观察自利与他利，以作意未安立与已安立之谛理，随入真如，缘取无量无边之各别自法，由悲心所摄而为众生利益之方便所摄持，以此为无上果位之因的作意，为断尽自他贪著而修习，此即名为修习大乘作意。
什么是修习影像？凡是与所知事物相应的三摩地境界影像，具有分别且随顺胜观分的作意，或者与所知事物相应的三摩地境界影像，无分别且随顺止分的作意所修习，此即名为修习影像。
什么是修习事边际？凡是对内外诸法过去、未来、现在的粗细、劣胜、远近，以及如所有性、如所是性作意而修习，此即名为修习事边际。
什么是修习成就所作？凡是入于世间或出世间禅定或等至根本定的修习，此即名为修习成就所作。
什么是修习获得？如是，此处有人依于初禅，或修习无常想，乃至修习死想，为了使其他自地或下地未现前的诸想，或由此所引发的世间或出世间功德更为明显、更为清净，而修习并获得自在，此即名为修习获得。
什么是修习依止？答：如是，此处有人对无常等善想或任何作意善法，以依止彼而修习，此即名为修习依止。
什么是修习断除？答：如是，此处有人以作意三摩地境界影像相，如同以楔出楔般显出、遣除、断除自性之相。譬如有人以细楔出粗楔，如是以善修习之聚显出、遣除、断除随眠之聚，此即名为修习断除。
什么是修习对治？答：凡是作意厌离对治、断除对治、执持对治或远离对治而修习，此即名为修习对治。

།དེ་ལ་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པའི་གཉེན་པོ་ནི་ཚད་མེད་པ་དག་མ་གཏོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་དགེ་བའི་ལམ་ཐམས་ཅད་དང་། རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད ལ་བྱེད་པ་གཞན་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་སྤོང་བ་གཉེན་པོ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ཀུན་དུ་འཛིན་པ་གཉེན་པོ་ནི། དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་མོ། །དེ་ལ་ཐག་བསྲིང་ བ་གཉེན་པོ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པའི་དེའི་གཉེན་པོའི་ལམ་ལན་མང་དུ་བྱེད་པ་དང་།ས་གོང་མ་པའི་ལམ་ལན་མང་དུ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལན་ནི་སུན་འབྱིན་པ་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ པའི་ལམ་ནི་སྤོང་བ་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ།།འདིའི་འབྲས་བུ་གནས་གྱུར་པ་ནི་ཀུན་དུ་འཛིན་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་ཐག་བསྲིང་བ་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །ཉི་ཚེ་བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་གང་ ཡང་རུང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བསྒོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉི་ཚེ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་རོ་གཅིག་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བསྒོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཡོ་བ་ཡོད་པའི་ བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན།མཚན་མ་མེད་པ་བསྒོམ་པ་ལ་ཞུགས་པའི་མཚན་མས་སྐབས་སྐབས་སུ་རྒྱུན་ཆད་པ་དང་བཅས་པའི་བསྒོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཡོ་བ་ཡོད་པའི་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་ པ།དེ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པའི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་མཚན་མས་རྒྱུན་ཆད་པ་མེད་པར་བསྒོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །གྲུབ་པ་བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའམ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པའམ། ཐེག་ པ་ཆེན་པོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་གནས་གྱུར་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་ཐོབ་པའི་བསྒོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གྲུབ་པ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བསྒོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི།བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་པ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བསྒོམ་པ་ པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སའི་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་སྟེ། རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་གཞུང་ལྷག་མ་ནི་མི་སྣང་ངོ་།། །།ཉན་ཐོས་ཀྱི་སའི་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་ནི་སའི་དངོས་གཞིར་གང་ཟག་རིགས་ མེད་པ་ལ་གནས་པ་གཏན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་གང་བཤད་པ་དེ་ལ་གལ་ཏེ་ལ་ལ་ཇི་ལྟར་གཏན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་སྙམ་དུ་ཡིད་གཉིས་དང་།ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་བར་གྱུར་ན། དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་སེམས་ཅན་ ཁམས་སྣ་ཚོགས་པ་དང་།ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། ཁམས་དམན་པ་པ་དང་། ཁམས་གྱ་ནོམ་པ་བ་དག་ཡོད་པར་འདོད་དམ། འོན་ཏེ་མི་འདོད། གལ་ཏེ་ཡོད་ན་ནི་དེས་ན་གང་ཟག་གཏན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་མེད་ཅེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་མེད་ ན་ནི་དེས་ན་སེམས་ཅན་ཁམས་སྣ་ཚོགས་པ་ནས་ཁམས་གྱ་ནོམ་པ་པའི་བར་དག་ཡོད་ཅེས་བྱར་ཡང་མི་རུང་ངོ་།།དེ་སྐད་ལན་བཏབ་ཀྱང་ཡང་ཡོངས་སུ་འདྲི་སྟེ། ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཁམས་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་ནས། ཁམས་གྱ་ནོམ་པ་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དག་ཡོད་ཀྱང་དབང་པོ་ མེད་པའི་སེམས་ཅན་མེད་དེ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།

其中对于破除的对治，除了无量之外，是一切世间善道，以及瑜伽师们具有神变的其他作意。
其中断除对治，是缘真如的作意。
其中遍持对治，是从彼所得的世间和出世间道，以及解脱道。
其中远离对治，是多次修习断除烦恼的对治道，以及多次修习上地之道。
另外，从闻思所生的智慧是破除对治。
出世间道是断除对治。
此之转依果是遍持对治。
世间修道是远离对治。
何为局部修？答：修习无常想等任何善法作意，即称为局部修。
何为普遍修？答：于一切法作意真如一味，即称为普遍修。
何为有动摇修？答：入无相修时，由相而间断的修习，即称为有动摇修。
何为有功用修？答：入彼时由功用而无间断的修习，即称为有功用修。
何为成就修？答：声闻乘或独觉乘或大乘于一切处转依、获得一切法自在的修习，即称为成就修。
何为非修所生法修？答：非等持地者的布施、持戒等善法修习，即称为非修所生法修。
何为修所生法修？答：等持地者的善法修习，即称为修所生法修。
此为修所生地之抉择分，余下的抉择分论文未见。
声闻地抉择分中说到无种姓住者决定不般涅槃法者，若有人对此生起疑惑：'如何是决定不般涅槃法者？'
对此应如是回答：你是否承认有种种界、无量界、下劣界、殊胜界的众生？还是不承认？
若承认有，则不应说无决定不般涅槃法者。
若不承认有，则也不应说有种种界乃至殊胜界的众生。
如是回答后又问：如同众生虽有种种界乃至殊胜界，却无无根众生，决定不般涅槃法者亦复如是。

།ཡང་ན་དབང་པོ་མེད་པ་ཡང་སེམས་ཅན་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་དབང་པོ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་སེམས་ཅན་མ་ ཡིན་པར་འདོད།གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་དབང་པོ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཡིན་པར་འགྱུར་བས་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་དབང་པོ་མེད་པ་ཡང་སེམས་ཅན་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་སྐད་ལན་བཏབ་ ཀྱང་ཡང་ཡོངས་སུ་འདྲི་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་རྒྱལ་རིགས་སུ་གྱུར་པ་ལས་རེས་འགའ་བྲམ་ཟེ་དང་། རྗེའུ་རིགས་དང་། དམངས་རིགས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དམངས་རིགས་སུ་གྱུར་པ་ལས་རེས་འགའ་རྒྱལ་རིགས་ཀྱི་བར་དུ་འགྱུར་བ་དང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པར་གྱུར་ པ་ལས་རེས་འགའ་ལྷའི་བར་དུ་འགྱུར་བ་དང་།ལྷར་གྱུར་པ་ལས་རེས་འགའ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པའི་བར་དུ་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ལས་ཀྱང་རེས་འགའ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་རྒྱལ་རིགས་ནས་དམངས་རིགས་ཀྱི་བར་དང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་ནས་ལྷའི་བར་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁམས་ཐམས་ཅད་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་ཁམས རེ་རེ་པ་ཡིན་པར་འདོད།གལ་ཏེ་ཁམས་ཐམས་ཅད་པ་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་དེ་དཔེ་མི་མཐུན་པས་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ཁམས་རེ་རེ་བ་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་རྒྱལ་རིགས་སུ་གྱུར་ནས་རེས་འགའ་དམངས་རིགས་ཀྱི་བར་དུ་འགྱུར་བ་དང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པར་གྱུར་ནས། རེས་འགའ་ ལྷའི་བར་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་།།དེ་སྐད་ལན་བཏབ་ཀྱང་ཡང་ཡོངས་སུ་འདྲི་སྟེ། ཇི་ལྟར་རྒྱལ་རིགས་ལ་སོགས་པ་ཁམས་ཐམས་ཅད་པ་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ པར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན།དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁམས་གང་ཡིན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་གང་ཡིན་པའི་ཁམས་དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་མི་མཐུན་པ་མེད་ པར་འདོད།གལ་ཏེ་མི་མཐུན་ན་ནི་དེས་ན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཅིའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁམས་སུ་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་མི་མཐུན་པ་མེད་ན་ནི་གང་ཟག་དེ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ ཅན་ཡང་ཡིན་ལ།དེ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡང་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ་མི་རུང་ངོ་། །དེ་སྐད་ལན་བཏབ་ཀྱང་ཡང་ཡོངས་སུ་འདྲི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་སའི་ཕྱོགས་ལ་ལ་ནི་རེས་འགའ་གསེར་གྱི་རིགས་མེད་པ་ལས་རེས་འགའ་གསེར་གྱི་རིགས་ཡོད་པ་དང་། རེས་འགའ་ནོར་བུ་ དང་།མུ་ཏིག་དང་། བཻ་ཌཱུརྱ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་མེད་པ་ལས་རེས་འགའ་དེ་དག་གི་རིགས་ཡོད་པ་དང་། རེས་འགའ་ལན་ཚྭའི་རིགས་མེད་པ་ལས་རེས་འགའ་དེའི་རིགས་ཡོད་པ་དང་། རེས་འགའ་འབྱུང་ཁུངས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རིགས་མེད་པ་ལས་རེས་འགའ་དེ་དག་གི་རིགས་ཡོད་པ་དེ་ བཞིན་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ལས་རེས་འགའ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་ཞེ་ན།དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་དཔེར་ན་སའི་ཕྱོགས་དེ་ན་དེ་དག་གི་རིགས་མེད་པར་གྱུར་པ་ལས་དེ་དག་གི་རིགས་ཡོད་པར་ གྱུར་པའམ།དེ་དག་གི་རིགས་ཡོད་པར་གྱུར་པ་ལས་དེ་དག་གི་རིགས་མེད་པར་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་སུ་ངེས་པར་གྱུར་པ་ལས་དེའི་རིགས་མེད་པར་གྱུར་པ་ནས། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་སུ་ངེས་པར་གྱུར་པ་ལས་དེའི་རིགས་མེད་པར་གྱུར་པ་དང་། མ་ངེས་པའི་ རིགས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ངེས་པའི་རིགས་ཀྱི་བར་དུ་གྱུར་པའམ།འོན་ཏེ་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པར་འདོད།

有人问：'那么为什么没有感官的也不能成为有情呢？'对此应当这样回答：请问没有感官的是有情还是非有情？如果是有情的话，那么外在的无感官事物也应成为有情，这是不合理的。如果不是有情的话，那么就不应该问'为什么没有感官的不能成为有情'。
虽然如此回答，但又进一步询问说：比如，有时从刹帝利种姓转变为婆罗门、吠舍、首陀罗种姓，同样地有时从首陀罗种姓转变为刹帝利种姓；有时从地狱众生转变为天人，有时从天人转变为地狱众生。如此，为什么从不般涅槃法性者不能转变为般涅槃法性者呢？因此，根本没有永远不般涅槃的法性者。
对此应当这样回答：请问从刹帝利到首陀罗种姓之间，以及从地狱众生到天人之间的这些是属于一切界，还是各个别界？如果是一切界的话，那么这个比喻就不相符。如果是各个别界的话，那么就不应该说从刹帝利转变为首陀罗种姓，从地狱众生转变为天人。
虽然如此回答，但又进一步询问说：就像刹帝利等确实是属于一切界一样，为什么不般涅槃法性者不能般涅槃呢？
对此应当这样回答：请问不般涅槃法性者的界与般涅槃法性众生的界，这两者是互不相容还是无不相容？如果互不相容的话，那么就不应该问为什么不般涅槃法性的界不能转变为般涅槃法性的界。如果无不相容的话，那么同一补特伽罗既是不般涅槃法性者又是般涅槃法性者，这是不合理的。
虽然如此回答，但又进一步询问说：比如，某些地方有时从没有金矿转变为有金矿，有时从没有宝石、珍珠、琉璃等矿转变为有这些矿，有时从没有盐矿转变为有盐矿，有时从没有各种矿产转变为有这些矿产。同样地，为什么从不般涅槃法性者不能转变为般涅槃法性者呢？
对此应当这样回答：请问是像那些地方从无矿转变为有矿，或从有矿转变为无矿那样，声闻种性决定者转变为无其种性，乃至大乘种性决定者转变为无其种性，以及从不定种性转变为决定种性，还是不是这样？

མ་ངེས་པའི་ རིགས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ངེས་པའི་རིགས་ཀྱི་བར་དུ་གྱུར་པའམ།འོན་ཏེ་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པར་འདོད། གལ་ཏེ་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རིགས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ངེས་པ་མེད་པར་འགྱུར་བས་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ མ་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་འདི་ལྟ་སྟེ།དཔེར་ན་སའི་ཕྱོགས་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་རིགས་མེད་པ་ལ་གནས་པར་གྱུར་ནས། རིགས་ལ་གནས་པར་འགྱུར་བ་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་སའི་ཕྱོགས་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡང་ རིགས་ལ་གནས་པར་གྱུར་ནས།རིགས་མེད་པ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་བས་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་ཁམས་དམན་པ་ཁོ་ན་ལ་གནས་པ་ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་འགྱུར་རམ། འོན་ཏེ་དེའི་འོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་འདོད། གལ་ཏེ་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་ཅི་དེས་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ལ་བརྟེན་ནས། ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པའི་སྐལ་བ་ཡང་ཡོད་པའམ། འོན་ཏེ་མེད པར་འདོད།གལ་ཏེ་སྐལ་པ་ཡོད་ན་ནི་དེས་ན་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཚེ་འདི་ལ་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པའི་སྐལ་བ་ཡོད་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་སྐལ་བ་མེད་ན་ནི་དེས་ན་སངས་རྒྱས་ དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ལ་བརྟེན་ཏེ།ཚེ་འདི་ལ་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྐྱེད་པའི་སྐལ་བ་མེད་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ཕྱི་མའི་ཚེ་རབས་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་གྱུར་ན་ནི་དེས་ན་ཅི་སྔར་དགེ་བའི་རྩ་ བ་བསྩགས་ནས།དེའི་ཕྱི་མའི་ཚེ་རབས་ལ་སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་ལ་བརྟེན་ཏེ། ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྐྱེད་པའི་སྐལ་བ་ཡོད་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་སྔར་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་བསྩགས་པར་དེའི་ཕྱི་མའི་ཚེ་རབས་ལ། སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་ དགེ་འདུན་ལ་བརྟེན་ཏེ།ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྐྱེད་པའི་སྐལ་བ་ཡོད་པར་འདོད། གལ་ཏེ་སྔར་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྩགས་ན་ནི་དེས་ན་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་ལ་བརྟེན་ཏེ། ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་ རྩ་བ་སྐྱེད་ནས་དེའི་ཕྱི་མའི་ཚེ་རབས་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་འགྱུར་ཞེས་བྱར་མི་རུང་སྟེ།འདི་ལྟར་རྒྱུ་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་སྔར་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་བསྩགས་ན་ནི་དེས་ན་སྔོན་དང་ཕྱིས་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་བསྩགས་པར་འདྲ་བས། དེའི་ཕྱི་མའི་ཚེ་རབས་ལ་ ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་འགྱུར་ལ།དེ་ཉིད་ལ་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་བཅུ་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། བཅུ་གང་ཞེ་ན། དག་པའི་ཁམས་ཅན་དང་། རྐྱེན་རྙེད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་དང་། དག་པའི་ ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་དང་།དུས་ཀྱི་མཐར་སྐྱེས་པ་དང་། དུས་བཟང་པོར་སྐྱེས་པ་དང་། མིག་མ་ཐོབ་པ་དང་། མིག་ཐོབ་པ་དང་། མིག་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། མིག་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་རིགས་ལ་གནས་པའོ། །གཉིས་པ་ནི་ཞུགས་པའོ། །ཉན་ཐོས་གང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་ན་ སྡུག་བསྔལ་མང་བ་སྣ་ཚོགས་དམིགས་པ་དེར་སྐྱེས་ཤིང་།དེར་ཡང་ཚེའི་སྙིགས་མ་ནས། སེམས་ཅན་གྱི་སྙིགས་མའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་གྱི་སྙིགས་མ་ལྔ་འབྱུང་བའི་གོ་སྐབས་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དག་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་ པར་རིག་པར་བྱའོ།

从不确定种性转变为确定种性，还是不认为如此？如果是这样的话，那么与解脱相应的善根就会成为无果，如此一来种性的建立就会变得不确定，这是不合理的。如果不是这样，那么就像大地一样，从住于无种性的不般涅槃法者转变为住于种性，以及就像大地一样，从住于种性的般涅槃法者转变为住于无种性，这都是不合理的。
对此还应当这样说：不般涅槃法者仅仅安住于下劣界，是在当生就成为般涅槃法者，还是认为在之后成为般涅槃法者？如果是在今生，那么他是否有依止佛法僧，在当生生起与解脱相应的善根的机缘？还是认为没有这样的机缘？
如果有这样的机缘，那么由于依止佛法僧在今生有生起与解脱相应善根的机缘，就不应称为不般涅槃法者。如果没有这样的机缘，那么由于依止佛法僧在今生没有生起与解脱相应善根的机缘，就不应称为般涅槃法者。
如果在后世成为般涅槃法者，那么是先积累善根，然后在后世依止佛法僧有生起与解脱相应善根的机缘，还是认为没有先积累善根，而在后世依止佛法僧有生起与解脱相应善根的机缘？
如果先积累了善根，那么在今生依止佛法僧生起与解脱相应的善根后在后世成为般涅槃法者是不合理的，因为这样因缘不具足。如果先前没有积累善根，那么由于前后都同样没有积累善根，说后世能成为般涅槃法者而今生不能成为般涅槃法者是不合理的。
声闻略说有这十种：哪十种呢？具清净界者、得缘者、生于杂染界者、生于清净界者、生于末时者、生于善时者、未得眼者、已得眼者、眼清净者、眼极清净者。
其中第一是住于种性者，第二是入于道者。声闻若生于某个充满种种苦的世界，在那里有寿浊乃至有情浊等五浊出现的机会，这称为生于杂染界者。生于清净界者应当理解为与此相反。

།ཉན་ཐོས་དུས་ཀྱི་མཐར་སྐྱེས་པ་ཇི་ལྟར་བལྟ་བར་བྱ་ཞེ་ན། ཉན་ཐོས་དུས་ཀྱི་མཐར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་ཕལ་ཆེར་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་འདུ་བ། ཡང་དག་པར་མགུ་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མི་ཕྱོགས་པ། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་། དམ་ པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་མང་བ།ཕྲག་དོག་དང་། སེར་སྣའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་སེམས་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པ་གནས་ལ་སེར་སྣ་བྱེད་པ། ཁྱིམ་ལ་སེར་སྣ་བྱེད་པ། རྙེད་པ་ལ་སེར་སྣ་བྱེད་པ། བསྔགས་པ་ལ་སེར་སྣ་བྱེད་པ། ཆོས་ལ་སེར་སྣ་བྱེད་པ། གཡོ་དང་སྒྱུ་དང་ལྡན་པ། དཀྱོར་ འབྱིན་པ།དོར་བྱེད་པ་ནས། རྒྱས་པར་འཚོ་བའི་བསམ་པས་རབ་ཏུ་བྱུང་གི་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བསམ་པས་མ་ཡིན་པའི་བར་དང་། རྒོད་པ། ཁེངས་པ། མི་བརྟན་པ། མུ་ཅོར་སྨྲ་བ། སྤྱི་རྟོལ་ཆེ་བ། ངན་གཡོ་དང་ལྡན་པ། བརྗེད་ངས་པ། མཉམ་པར་མ་བཞག་པ། སེམས་རྣམ་པར་ འཁྲུལ་བ།དབང་པོ་ཡལ་བར་བོར་བ། ཉོན་མོངས་པ་མང་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ནས་འབྱུང་བ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་མི་བྱེད་པ་། སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་མང་ཡང་སྐྱོ་བ་མི་སྐྱེད་པ། ཚོགས་འདུ་བ་མང་བ། བས་མཐའི་གནས་མལ་དགོན་པ་དག་སྤངས་པ། ཚོགས་ཀྱི་ ནང་དུ་འོང་བ།གྲོང་དང་ཉེ་བའི་མལ་ཆ་དང་། སྟན་དག་ལ་བརྟེན་ཅིང་དེ་ལ་ཀུན་དུ་དགའ་བ། དེ་བཞིན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་ཀུན་དུ་དགའ་བ། འདུ་འཛིའི་གཏམ་ལ་ཀུན་དུ་དགའ་བ། འདུ་འཛི་ལ་ཀུན་དུ་དགའ་བ་བདག་ཉིད་རབ་ཏུ་འཛིན་པ། བག་མེད་པ། ལུས་མ་བསྒོམས་པ། སེམས་ དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཤེས་རབ་མ་བསྒོམས་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་མདོ་སྡེ་ཆོས་ཟབ་མོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པ། རྐྱེན་འདི་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་མཐུན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་སྤངས་ནས། སྙན་དངགས་མཁན་གྱིས་བྱས་པ་སྙན་ དངགས་ཀྱི་ཡུལ་ཡི་གེ་སྣ་ཚོགས་པ།ཚིག་དང་ཡིག་འབྲུ་སྣ་ཚོགས་པ། འཇིག་རྟེན་རྒྱང་འཕེན་པའི་གསང་ཚིག་དང་ལྡན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་གུས་པར་བྱ་སྟེ། ལེན་ཅིང་དེ་ལ་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེད་པ་དམ་པའི་ཆོས་ལྟར་བཅོས་པའི་ཆོས་དག་ལ་ཆོས་སུ་འདུ་ཤེས་ ཤིང་།དེ་དག་ལ་དགའ་བ་དང་། སྟོན་པ་དང་། རབ་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ། ཆོས་དང་འདུལ་བ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ། ཆོས་དང་འདུལ་བ་སྨྲ་བའི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་དགྲར་འདུ་ཤེས་པ། ཕལ་ཆེར་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ། སྡིག་པའི་ཆོས་ཅན་ནང་རུལ་པ། ཉེས་འཛག་ཏུ་གྱུར་ པ།ལུང་བོང་ལྟར་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ། དགེ་སྦྱོང་མ་ཡིན་པར་དགེ་སྦྱོང་དུ་ཁས་འཆེ་བ། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཚངས་པར་སྤྱོད་པར་ཁས་འཆེ་བ། བསམས་བཞིན་དུ་ལྟུང་བ་ལྕི་བ་དག་མ་ལུས་པར་འབྱིན་པ། ལྕི་བ་དག་ཀྱང་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་འབྱིན། འབྲིང་དང་ཡང་ བདག་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་པ།ལྟུང་བ་བྱུང་ན་ཡང་ཕལ་ཆེར་ཆོས་བཞིན་དུ་ཕྱིར་གསོ་བར་མི་བྱེད་པ། གཞན་གོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཆགས་ཀྱི། བསམ་པ་ཐག་པ་ནས་མི་བྱེད་པ། མཛའ་བཤེས་ཀྱི་ཁྱིམ་དང་། སློང་མོ་སྟེར་བའི་ཁྱིམ་དག་ནན་གྱིས་ ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ།ཁྱིམ་ན་གནས་པའི་བྱ་བ་དང་། ཁྱིམ་ན་གནས་པའི་བྱེད་པ་དོན་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་དག་ལ་རྩོལ་བ་མང་དུ་བྱེད་པ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཁྱིམ་པ་གོས་དཀར་པོ་ཅན་རྣམས་ལ་ཆེས་ཤས་ཆེར་བྱམས་པ་དང་། མཛའ་བ་དང་། གུས་པ་ དང་།སྙིང་བརྩེ་བའི་སེམས་ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད་ཀྱི། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་ནི་དེ་ལྟར་མི་བྱེད་དོ། །ཚུལ་འཆོས་པ་ལོག་པས་འཚོ་བར་བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ཤས་ཆེར་གནས་སོ། །གཅིག་ལ་གཅིག་འཁུ་བའི་སེམས་ཉེ་བར་འཇོག་ཅིང་འཐབ་ཀྲོལ་ བྱེད་པ་དང་།མཚང་འདྲུ་བ་དང་། རྩོད་པ་དང་། འགྱེད་པར་བྱེད་དོ། །སྣོད་སྤྱད་དང་། ཡོ་བྱད་མང་བ་དང་། སྤྱོད་ཚུལ་ཙམ་ལྷུར་ལེན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དག་གིས་གང་དག་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་། བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་བྱས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པའི་ སེམས་ཀྱིས་བསྙེན་བཀུར་དང་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་བྱེད་ལ།ཚིག་ཏུ་ནི་སྙིང་བརྩེ་བའི་ཕྱིར་ཁྱེད་རབ་ཏུ་དབྱུང་ངོ་། །བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་སྒྲོགས་པར་བྱེད་དོ།

如何看待声闻时期最后出生的人？声闻时期最后出生的人们大多贪求利养和恭敬，不倾向于能真正令人欢喜的法，贪欲、嗔恨、愚痴和非正法众多，心被嫉妒和悭吝的烦恼所困扰，对住处悭吝，对住家悭吝，对利养悭吝，对赞誉悭吝，对法悭吝，具有虚伪和诡诈，说是非，从事诽谤，乃至为了生活而出家而不是为了涅槃而出家，放逸、傲慢、不稳重、说无意义语、轻率、具有邪恶欺诈、健忘、心不专注、心散乱、放纵诸根、虽有诸多烦恼却不断除烦恼的根源、虽有诸多痛苦和不悦却不生厌离、喜欢聚众、舍弃边地寂静处、前往众人聚集处、依止近村的卧具和座位并乐于其中，同样乐于谈论、乐于闲谈、乐于群聚、执著自我、放逸、不修身、不修心、不修戒律、不修智慧，舍弃如来所说的空性相应的甚深经典法门、缘起相应法门，而恭敬接受诗人所作的诗歌之境、各种文字、各种词句文字、具有世间顺世外道密语的内容，对此生起最胜欢喜，将伪装成正法的法视为正法而欢喜、宣说、广为宣说，诽谤正法和律，将说法说律的人视为敌人，大多破戒、具有恶法、内心腐败、漏失过患、如驴般行为、非沙门自称沙门、非梵行自称梵行，故意犯一切重罪，重罪也全部犯，中等和轻微的就更不用说了，犯戒后大多不如法忏悔，为了让他人知道而忏悔却不是发自内心，强行攀附亲友之家和布施之家，热衷于从事在家人的事务和无意义的在家人的行为，他们对白衣在家人生起更多的慈爱、亲近、恭敬和悲悯之心，而对梵行同修却不如此。多以伪装邪命法而住，互相怀恨心而争吵、揭短、争论、斗争。拥有众多器具和资具，仅重视行为举止。他们所度化出家和受具足戒的人也都是为了获得供养和受用而做，口中虽说'为了悲悯而度你出家，为你授具足戒'而宣说。

།དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་དང་། སློབ་མ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རྟག་པར་རྒྱུན་དུ་བསྙེན་བཀུར་ དང་།ཡོངས་སུ་སྤྱད་པས་དེ་དག་གི་སེམས་སྲུང་དུ་འཇུག་གོ། །དེ་དག་དེ་གཡེལ་ན་དགའ་བ་དང་། ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་། ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་ལ་། མི་གཡེལ་བ་གཞན་དག་ལ་ནི་དེ་ལྟ་མི་བྱེད་དོ། །དེ་དག་དགེ་སློང་གང་རྨད་གྲགས་ཆེ་བ་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་རྙེད་པ་དང་ལྡན་ པ་དེ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད།བླ་མར་བྱེད། རིམ་གྲོ་བྱེད། མཆོད་པར་བྱེད་ཀྱི། དེ་དག་དགེ་སློང་གང་རྨད་གྲགས་མི་ཆེ་བ་འདོད་པ་ཆུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་དེ་ལ་ནི་བརྙས་པར་བྱེད། ཁྱད་དུ་གསོད་པར་བྱེད་གནོད་པར་བྱེད་དོ། །དགེ་འདུན་གྱིའམ། གང་ཟག་གི་ ལོངས་སྤྱོད་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པས་འགྱོད་པ་ཆུང་བ་དང་།གང་ཟག་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་དག་ཡོངས་སུ་སྡུད་པ་དང་། ཕྱོགས་ལ་འཆགས་པར་བྱེད་དོ། །ཁ་ཅིག་ནི་འགྱོད་པ་ཆུང་བ་དང་། འགྱོད་པ་ཧ་ཅང་ཆེ་བར་བྱེད་དོ། །ཕལ་ཆེར་གྲགས་པ་དང་། སྒྲ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ དང་།རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟིའི་དོན་དུ་ཐོས་པ་འཛིན་པར་བྱེད་ཀྱི། བདག་ཉིད་དུལ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་མ་ཡིན་ཏེ། དུས་ཀྱི་མཐའི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་དེ་ལྟར་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ། སྟོན་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཤིང་ བསྟན་པ་ནུབ་ཏུ་ཉེ་བའི་དུས་ཀྱི་ཚེ་ན་ནི་ཕལ་ཆེར་ལུས་ཞིགས་ཏེ་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ཡང་ངན་སོང་ངན་འགྲོ་ལོག་པར་ལྟུང་བ།སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཉན་ཐོས་དུས་བཟང་པོར་སྐྱེས་པ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་ལྡན་པར་རིག་པར་ བྱ་སྟེ།སྟོན་པ་མངོན་དུ་གྱུར་ཅིང་བསྟན་པ་ལ་ཆུ་བུར་མ་བྱུང་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གསར་དུ་བྱུང་བའི་དུས་ཀྱི་ཚེ་ན་ནི་ཕལ་ཆེར་ལུས་ཞིགས་ཏེ་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་བདེ་འགྲོ་མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་ཀྱང་ འདའོ།།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཉན་ཐོས་ནི་མིག་མ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་ནི་མིག་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རྣམས་ནི་མིག་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིག་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་དང་། གཉི་གའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་དག་ནི་མིག་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉན་ཐོས་གང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསལ་ཀྱང་། ཚེ་འདི་ལ་མིའི་ཆོས་ལས་བླ་མ་མི་འཐོབ་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །ཉན་ཐོས་གང་ཚེ་འདི་ལ་མིའི་ཆོས་ལས་བླ་མ་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པར ནུས་ཤིང་མཐུ་ཡོད་ཀྱང་།བག་མེད་པའི་རྒྱུས་མི་འཐོབ་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །ཟླ་བ་ལྟ་བུའི་མདོའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ནི་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་དད་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ཀྱིས་མཐོང་ངམ་ཐོས་ན། ལུས་དང་། ངག་དང་། ཡིད་རྣམས་ཀྱིས་ བསོད་ནམས་མང་དུ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།བཞི་གང་ཞེ་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པར་གནས་པ་དང་། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་བསྡམས་པ་དང་། ཆོ་ག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྤྱོད་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་རབ་ཙམ་དག་ལ་ ཡང་འཇིགས་པར་ལྟ་བ་དང་།བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ། སློབ་པ་ཞེས་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་དེ་ནི་ཆོས་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་འདོད་པ་ཆུང་བ་དང་། ཆོག་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྔགས་པ་ རྗོད་པར་བྱེད་ཅེས་གསུངས་པའི་བར་དེ་ནི་ཆོས་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་ངེས་པ་དང་། འགྲོགས་ན་བདེ་བ་དང་། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་རྣམས་ལ་མི་འཚེ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་དང་། དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་པར་དགའ་བ་དང་། ཤེས་ནས་དད་ པ་བཞི་དང་ལྡན་པ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ནི་ཆོས་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ།

与那些人共同居住，以及对于那些弟子，要经常不断地承事供养，以全面的修行来护持他们的心。当他们懈怠时，对他们表示欢喜、悦意和利益，而对其他不懈怠的人则不这样做。
他们对于那些声名显赫、具有衣物等资具的比丘，进行承事供养、尊敬、恭敬和供奉，而对于那些声名不显、具有少欲等功德的比丘，则进行轻视、蔑视和伤害。
对于僧团或个人的受用，他们受用时少有悔意，并且摄受破戒的人，对于派系有所偏执。有些人悔意太小，有些人又过分悔意。
大多为了名声、声誉、偈颂、利养和恭敬而受持闻法，而不是为了调伏自己。末法时期的声闻们就是这样具有如此相应的烦恼法，当导师圆寂、教法将要衰落之时，大多数人身坏命终后会堕入恶趣、恶道、邪道，投生于地狱中。
应当了知，生于善时的声闻则与此相反，具有无烦恼的法。在导师现前、教法未生水泡、如来新出世的时期，大多数人身坏命终后会投生于善趣天界中的天人之中。有些人则证得涅槃。
凡夫声闻称为'未得眼者'。预流果、一来果、不来果称为'得眼者'。慧解脱阿罗汉称为'清净眼者'。具有三明和俱分解脱的人称为'极清净眼者'。
有些声闻即使如实观察，在此生中也不能证得超越凡夫法的果位。有些声闻虽然在此生中有能力和力量证得沙门果位，但由于放逸的缘故而不能证得。
月喻经的解释中说道：这四法是令人对声闻生起信心的法，大众若见到或听闻到这些法，会以身、语、意生起广大福德。
什么是四法呢？安住于具戒、守护别解脱戒、具足威仪、具足行处、于微细罪中见怖畏、受持学处而修学，如经中所说，这是第一法。
其次，从'少欲知足'乃至'为证知漏尽而宣说赞叹'，这是第二法。
其次，所说的安稳、乐于共住、与梵行者和睦相处、对智者无害、比丘们乐与之共住、具足四种证信，这是第三法。

།གཞན་ཡང་རྙེད་པ་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། གཞན་ལ་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་། དགེ་བ་མི་སྤྱོམས་པ་དང་། སྡིག་པ་འཆགས་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཡོན་ཏན་ཡོད་པ་དེ་དག་གིས་ དེ་གཞན་དག་གིས་བདག་ལ་འདི་ནི་ཡོན་ཏན་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་གྱུར་ན་ཅི་མ་རུང་སྙམ་དུ་གཞན་ལས་ཤེས་ཀྱི་ཁེ་ཡོངས་སུ་མི་ཚོལ་བ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི།ཆོས་བཞི་པ་ཡིན་ནོ། །ཉན་ཐོས་ཁྱིམ་རྣམས་སུ་འགྲོ་བར་འདོད་པས་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་ སྤངས་པ་ཁྱིམ་རྣམས་སུ་འགྲོ་བར་བྱའོ།།གསུམ་གང་ཞེ་ན། མཛའ་བཤེས་ཀྱི་ཁྱིམ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། ཁྱིམ་ལ་སེར་སྣ་བྱེད་པ་དང་། ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཆོས་སྦྱིན་པའོ། །དེ་ལ་ཉན་ཐོས་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་མཛའ་བཤེས་ཀྱི་ཁྱིམ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ནས་ཁྱིམ་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་དེ།རེས་འགའ་འགྲོ་ཞིང་ཡང་དང་ཡང་དུ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པས་མཚན་མར་གཟུང་བ་ལས་འདོད་ཆགས་སྐྱེས་པས་ངོ་ཚ་བ་དང་། ལོག་པས་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་ སློང་ཞིང་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལས་བརྩམས་ནས་སྤྱི་རྟོལ་མེད་པ་དང་།མུ་ཅོར་མི་སྨྲ་བ་དང་། ཐུག་ཐུབ་མི་བྱེད་པ་དང་། ལེགས་པར་བསྡམས་པ་དང་། ལུས་ལེགས་པར་སྦས་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་རེག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་མི་རེག་པ་དང་། འཇུག་ པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་མི་འཇུག་པ་དང་།བཟའ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་མི་བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་མི་འཐུང་བ་དང་། བླང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་མི་ལེན་པ་དང་། དབེན་པ་ལ་གཞོལ་བ་དང་། དབེན་པ་ལ་འབབ་པ་དང་། དབེན་པ་ལ་བབ་ པའི་སེམས་ཀྱིས་དགེ་བ་རྣམ་པར་བརྟག་པ་ཁོ་ན་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དང་།རི་ཁྲོད་དང་། གཅོང་རོང་གི་གནས་ལྟ་བུའི་ཁྱིམ་མ་དད་པ་རྣམས་དད་པར་བྱ་བ་དང་། ཁྲོན་པ་རྙིང་པའི་གནས་ལྟ་བུའི་ཁྱིམ་དད་པ་རྣམས་ཕྱིར་ཞིང་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འགྲོ་བར་བྱེད་དོ། །རྣམ་པ་ དྲུག་ཁོ་ནས་ཁྱིམ་ལ་སེར་སྣ་བྱེད་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ནས་ཁྱིམ་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་དེ།ཁྱིམ་དུ་སོན་པ་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་ལ་ཆགས་པ་མེད་ཅིང་ལྷག་པར་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། རྙེད་པའི་དངོས་པོ་དང་། བཀུར་སྟིའི་དངོས་ པོ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་པ་དང་།མ་རྙེད་པས་སྡུག་བསྔལ་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་། ཡིད་མི་བདེ་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། མ་རྙེད་པ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བཀུར་སྟི་མེད་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་པ་དང་། བདག་དང་གཞན་གྱི་རྙེད་པ་ལ་སེམས་སྙོམས་པས། བདག་གི་རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟིའི་ཕྱིར་ བདག་གི་བསྔགས་པ་མི་བརྗོད་པ་དང་།གཞན་དག་གི་རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟིའི་བར་ཆད་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྔགས་པ་མ་ཡིན་པ་མི་བརྗོད་པར་འགྲོ་བའོ། །རྣམ་པ་དྲུག་ཁོ་ནས་ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ནས་ཁྱིམ་དུ་འགྲོ་སྟེ། དད་པར་གྱུར་ནས་ལྷག་པར་བྱེད་པར་རེ་བ་མེད་ཅིང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ནས་འགྲོ་བ་དང་། གཞན་དག་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་དགེ་བའི་ཆོས་བསམ་པ་ཉེ་བར་བཞག་ནས་འགྲོ་བར་བྱེད་དེ། གསུམ་གང་ཞེ་ན། བདེ བ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བསྩལ་བ་དང་། གུས་པར་བྱས་ཏེ་ཉན་པ་དང་། འཛིན་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པར་འདོད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་ལས་རྣམ་ པར་ཐར་པར་བྱ་བ་དང་།གྲོལ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་བཟང་པོ་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ནས་མདོ་སྡེ་དང་། འདུལ་བ་དང་། མ་མོར་གཏོགས་པ་བརྡར་བཏགས་པའི་ཆོས་འཛིན་པར་འདོད་པའམ། ཀློག་པར་འདོད་པ་རྣམས་ལ་དམ་པའི་ཆོས་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ སྟོན་པར་བྱེད་པའོ།།དེ་ལ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་པོ་སྤངས་པས་ནི་མ་འདྲེས་པར་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་སྤངས་པས་ནི་ཟང་ཟིང་གི་ལོངས་སྤྱོད་ལེགས་པར་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །གསུམ་པ་སྤངས་པས་ནི་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ལེགས་པར་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།

此外，不执著于获得，不执著于恭敬，对他人慈悲，不炫耀善行，忏悔罪过，具有真实功德的那些人，他们想着'如果其他人知道我具有这样的功德该多好'，但不从他人处寻求名闻利养，这是第四法。
声闻欲往诸家时，应断除三种近烦恼而往诸家。何为三种？执著亲友之家，对家生悭吝，以有所求之心说法。
其中，声闻以六种方式断除执著亲友之家的近烦恼而往诸家：时而前往而非频繁；对可生贪著之事以不如理作意取相而生贪欲时感到惭愧；不以不正当方式乞求衣等物而寻求；不说无义语；不轻率行事；善加防护；
善护其身；不触不应触之物；不做不应做之事；不食不应食之物；不饮不应饮之物；不取不应取之物；趣向寂静；倾向寂静；以寂静心唯观察善法；
为使如山谷般的不信之家生起信心，为使如旧井般的有信之家更加增长而前往。
仅以六种方式断除对家生悭吝的近烦恼而往诸家：入家时于有情事无贪无执；如于有情事，于利养事、恭敬事亦复如是；不因未得而苦恼，不因未得而不悦；如于未得，于无恭敬亦复如是；以平等心对待自他所得，不为自己的利养和恭敬而自我赞叹，不为障碍他人的利养和恭敬而说不当言语而行。
仅以六种方式断除以有所求之心说法的近烦恼而往诸家：不期望他们生信后有所回报，如实了知出离之法而行；以三种方式为他人建立善法而行。何为三种？成办安乐、除苦、恭敬听闻、受持、欲修习随法之法；
为令遭受生等苦而受苦者解脱痛苦；为令正法久住，依止殊胜解脱自性法性，为欲受持或欲读诵经藏、律藏、论藏所摄之施设法者而教授。
其中，断除第一近烦恼则能不杂而住。断除第二近烦恼则能善得资具受用。断除第三近烦恼则能善得法受用。

།བཙྪི་ ཀའི་མདོའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་བརྩོན་པས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་གནས་གསུམ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་གནས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་གནས་ལས་ ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའོ་། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་གནས་གང་ཞེ་ན། ལུས་འདི་ནི་ གཟུགས་ཅན་རགས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་རྒྱས་པར་མདོ་ལས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ནི་བྱིས་པ་མི་མཁས་པ་མ་རིག་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ཡིན་ནོ། །མཛངས་པ་མཁས་པ་རིག་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ གནས་ཡིན་ནོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། བྱིས་པས་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྔར་རྗེས་སུ་བརྟགས་ཤིང་བསམས་ནས། ཕྱིས་ལུས་དང་། ངག་དང་སེམས་ཀྱིས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་བྱེད་པས། འགྲོ་བ་ལྔའི་འཁོར་བར་ལུས་འདོད་པ་དང་། མི་ འདོད་པ་གནོད་པ་དང་བཅས་པ་དང་།གནོད་པ་མེད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། །རྣམ་པར་བྱང་བ་གང་ཞེ་ན། བསླབ་པ་གཉིས་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ལ་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་བསླབ་པ་གཅིག་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པའི་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་ལ། ཅིག་ ཤོས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་འབྲལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་བྱང་བ་དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན། རྒྱུ་ལྔས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། སྟོན་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་པོ་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་དང་། ལྷག་ པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བས་སོ།།དེ་ལ་སྟོན་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །སྒྲུབ་པ་པོ་ནི་ཉན་ཐོས་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའོ། །དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡིད་གཞུངས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །སྒྲུབ་པ་ནི་བདེན་པ་ཞེས་པས་བསྡུས་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ། དེ་ནི་ ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་བཞི་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རབ་ཏུ་དབེན་པ་གནས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། གདམས་ངག་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་མི་བཟོད་པའི་ཁྲོ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་དང་། རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པའི་ཕྲག་དོག་དང་། སེར་སྣ་དང་། སྔོན་སྤྱད་དེ་མྱོང་བའི་ཡུལ་རྣམས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་འདོད་ཆགས་བསླབ་པ་གཏོང་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། །ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས ནི་གསུམ་སྟེ།དང་པོ་ཁོ་ནར་བརྡའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་ཀྱི་དོན་མ་རྟོགས་པའི་མ་རིག་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དོན་རྟོགས་ཀྱང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོར་གྱུར་པས་བདེན་པ་རྣམས་ལ་སོམ་ཉི་དང་། ཡིད་གཉིས་དང་། ཐེ་ཚོམ་མ་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། སློབ་པ་བཞི་མཐོང་བའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ གྱིས་བསྡུས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ།།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་སྤངས་པས། ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་དག་པས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་དེ་ ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཆོག་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་གནས་དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན། རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། རྒྱུ་དང་། ཉེས་དམིགས་ཀྱིས་སོ། །མིའི་ལུས་འདིའི་ ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་གཉིས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཏེ།གཟུགས་ཅན་གྱིས་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་ལུས་ཐམས་ཅད་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །རགས་པས་ནི་སོ་སོ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། མི་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ལྷའི་ལུས་དང་མི་འདྲ་བའི་ ཕྱིར་རོ།

对于《差支迦经》的解释，声闻对于烦恼和清净精进者，简而言之，应当了知三处：烦恼和清净之处、从烦恼和清净之处所应了知者、从烦恼了知烦恼者、从清净了知清净者。
其中，什么是烦恼和清净之处？如经中广说：'此身是有色粗重，从大种因所生'，这对于愚昧无知具有无明的凡夫来说是烦恼之处，对于聪慧具有智慧者来说是清净之处。
什么是烦恼？即是：凡夫为了行善与不善，先思维观察后，以身语意造作善与不善业，于五道轮回中感得可意、不可意、有害、无害之身。
什么是清净？应知二学是清净分的主要内容，即：一学是如实智的所依，另一学是为断除烦恼。
此清净略说由五因分别：何为五因？即是：导师、修行者、修行、断除增上心的违品近烦恼、断除增上慧的违品近烦恼。
其中，导师是如来。修行者是根机成熟的声闻，他也是极其正直者。修行是以谛所摄的智慧，因为这是断除烦恼的无上对治。
四法称为增上心违品的近烦恼：即独处时的障碍、不能忍受教诫与教导的嗔恚与忿怒、对利养恭敬过分贪著的嫉妒与悭吝、忆念曾经经历的境界而生起的分别贪欲，这些都与舍弃学处相顺。
增上慧违品的近烦恼法有三：首先是以言说方式而不了解法义的无明，虽然了解法义但因是凡夫而未断除对诸谛的疑惑与犹豫，以及有学四向见道修道所摄慧的违品我慢。
断除这些近烦恼后，以增上心和增上慧清净而获得阿罗汉果，应知阿罗汉果是清净的最高境界。
声闻的烦恼和清净处，略说应从三因了知：自性、因缘和过患。
此人身的自性由二相区分：有色是以共相区分一切其他身，粗重是以自相区分，因为不明显故与天身不同。

།དེའི་རྒྱུ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དག་གོ། །མིའི་ལུས་དེའི་སོ་སོའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མ་སྐྱེས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཕ་མའི་མི་གཙང་བ་མེར་མེར་པོའོ། །སྐྱེས་པ་གནས་ པའི་རྒྱུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།འབྲས་ཆན་དང་། ཟན་དྲོན་ལ་སོགས་པས་རྒྱས་པའོ། །དེའི་ཉེས་དམིགས་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དང་། མི་རྟག་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་གྲང་བའི་ཚེ་ན། གྲང་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཉེན་པོ་གོས་ཀྱི་གཉེན་པོ་དང་བཅས་ པ་དང་།ཚ་བའི་ཚེ་ན་ཚ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཉེན་པོ་ཁྲུས་ཀྱི་གཉེན་པོ་དང་བཅས་པ་དང་། ལམ་དང་ལས་ཀྱི་མཐའ་ཡོངས་སུ་ངལ་བའི་ཚེ་ན། ཡོངས་སུ་ངལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཉེན་པོ་མཉེ་བའི་གཉེན་པོ་དང་བཅས་པས་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མི་རྟག་པ་ ཉིད་ནི་ལག་པ་དང་།བོང་བ་དང་། དབྱུག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དག་གིས་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མཚོན་ཆའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དག་གིས་མཆོད་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འཆི་བའི་དུས་བྱས་པ་ནི་དོང་དུ་གཞུག་པའམ། མེར་བསྲེགས་པའམ། དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་སྐྱེས་པའི་སྲོག་ཆགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དག་གིས་ཀུན་དུ་བཟའ་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཉིད་ནི་ཉི་མ་དང་། རླུང་གིས་ཡོངས་སུ་སྐམ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་འཐོར་བ་དང་། རྣམ་པར་འཇིག་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག པར་བྱའོ།།དེ་ལ་འདུས་པ་རྣམ་པར་འབྲལ་པ་ནི་རྣམ་པར་འཐོར་བ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་འཐོར་བ་ཉིད་གྱུར་ནས། མཐར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པར་བྲལ་བ་ནི་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པའི་སེམས་ལས་བརྩམས་ནས། མིང་གིས་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན། །མིང་ལས་ལྷག་པ་ཡོད་མ་ཡིན། ། མིང་ཆོས་གཅིག་གི་དབང་རྗེས་སུ། །ཐམས་ཅད་འགྲོ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཚིག་དེའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུ་བརྟག་པ་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་བརྟག་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན མོངས་པའི་རྒྱུ་བརྟགས་པས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་།ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་དེ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ལས་ནི་མིང་གི་ཕུང་པོ་བཞི་པོ་དག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས། རང་གི་ཡུལ་གྱི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ལ་ ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལས་ནི་ཐ་སྙད་ལས་བྱུང་བའི་མིང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས།དེ་ལ་རྟེན་གྱི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏོ། །གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་པོ་དག་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་བདག་གི་མཚན་ཉིད་ ཀྱི་དངོས་པོ་མི་དམིགས་ལ།ཐ་སྙད་ལས་བྱུང་བའི་མིང་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡང་མི་དམིགས་སོ། །དེ་གཉིས་ཀ་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་ན་ཡུལ་གྱི་མཚན་མ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀུན་ནས་ལྡང་བ་དང་། རྗེས་སུ་འཇུག་ པར་འགྱུར་ཏེ།ཡུལ་གྱི་མཚན་མའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་དེའི་དབང་གིས་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་ལས་དགོངས་ནས། ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འཛིན་པ་ལས་ནི་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ། དེ་རྟོགས་པས་ནི་དེ་ཡང་ རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་རྟོགས་ན་དེ་ཡང་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ།། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་པ་ནི་བདེན་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།

其因也有三种，身体总的特征之因是这样的：即是四大种。那个人身体各自的自相之因有两种：未生而生之因是这样的：父母不净的羯罗蓝。已生而住之因是这样的：以饭食、热食等而增长。其过患也有两种：即是苦性和无常性。其中苦性是：在寒冷时，寒冷之苦的对治是衣服的对治；在炎热时，炎热之苦的对治是沐浴的对治；在道路和作业疲惫时，疲惫之苦的对治是按摩的对治，应知以此为苦性。
无常性是：因为是以手、石块、棍棒等触击而毁坏的法性，因为是以兵器触击而割截的法性，因为死亡时被置入坑中，或火化，或被生于旁生道的种种生命所吞食，因为会被日晒和风吹而干枯，因为是分散和毁灭的法性，应知是无常性。
其中聚合分离是分散。分散之后，最终一切完全分离是毁灭。从所缘心开始：'名以一切胜，无有胜于名，一切诸万法，唯随名力行。'此句义为何？
答曰：略说之，是由观察清净之因、观察自相、观察烦恼之因而宣说人无我和法无我。其中从人无我，由遍知四种名蕴，断除一切自境相而胜伏；从遍知遍计所执自性的法无我，由遍知言说所生名，而胜伏一切所依相。
离四种无色蕴外不可得我相的事物，离言说所生名外亦不可得遍计所执自性相的事物。若不遍知此二者，则境相的一切烦恼皆会生起和随行，因为一切境相的烦恼皆由其力而生。
世尊亦缘此而说：'从执著法的自性会生起我执，通达彼则亦能通达此。通达此则彼亦能遣除。'
第二十六品。世尊说声闻们清净烦恼的所缘是此四圣谛，即苦等如前所说。

།གལ་ཏེ་བདེན་པ་ཡང་དག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན། དེ་ལྟར་ན་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་ལོག་པར་མོས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་། ལོག་པར་སྨྲ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།དེ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པ་དང་། ལོག་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་པས། དེ་དག་ཇི་ལྟར་ན་བདེན་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ། གལ་ཏེ་མ་བསྡུས་ན་ནི་དེས་ན་དེ་དག་ཏུ་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་འབྱུང་བ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུར་གྱུར་ པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པ་དང་། ལོག་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དེ་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དག་ནི་ ལོག་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་ལོག་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་ཁོ་ནས་དེ་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདག་ཉིད་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ཡང་དག་པ་དང་། དེ་ཁོ་ན་དང་མ་ལོག་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །མི་རྟག་པའི་དོན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ ཀྱིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་ཚུལ་ལས་བརྩམས་ནས་མེད་པའི་དོན་དང་། མཚན་མ་རྣམ་པར་འཇིག་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་དོན་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མེད་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ ཆགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་དོན་དང་།ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་། རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་འབྱུང་བའི་དོན་གྱིས་སོ། །སྟོང་པའི་དོན་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གང་ཟག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་མཚན་མའི་དོན་དང་། ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ བྲལ་བའི་མཚན་མའི་དོན་གྱིས་སོ།།བདག་མེད་པའི་དོན་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་ཚུལ་ལས་བརྩམས་ནས། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་བདག་མེད་པའི་མཚན་མའི་དོན་དང་། གང་ཟག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ བདག་མེད་པའི་མཚན་མའི་དོན་གྱིས་སོ།།བསྟན་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མི་རྟག་པར་བསྟན་པ་དང་། ཐོག་མ་མེད་པར་བསྟན་པའོ། །རྟོགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཁམས་རྟོགས་པ་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁམས་རྟོགས་པའོ། །གང་མི་རྟག་པ་དེ་ནི་སྡུག་ བསྔལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།རྒྱུ་ལྔས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལས་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཉིད་ལས་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་སུ་འབྲེལ་ བ་ལས་ཀྱང་ཡིན་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་གསུམ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་ལས་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། རྨོངས་པའི་སྤྱོད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་ཞེན་པ་ལས་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་དམིགས་པའི་གཞི་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་སྡུག་བསྔལ་བ་དེ་ནི་བདག་ མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་རྒྱུ་ལྔས་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདུ་བྱེད་སྡུག་བསྔལ་བ་དག་ལས་དེ་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པར་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་གྱི་དབང་གཞན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གཡོ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། ཟད་པ་དང་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར་དང་།ཕན་ཚུན་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་སྡུག་བསྔལ་བ་དེ་ཐམས་ཅད་མི་འདོད་པ་དང་། མི་སྡུག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། གནོད་པ་དང་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ལ། མི་འདོད་པ་དང་། མི་སྡུག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། གནོད་པ་དང་། མི་མཐུན་པ་གང་ཡིན་པ་ དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།རེ་ཞིག་མི་འདོད་པ་དང་། མི་སྡུག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། གནོད་པ་དང་། མི་མཐུན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཡང་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།

如果由于是真实而正确的缘故是不颠倒的特征的话，那么外道们所持的错误见解和错误言论，是不真实的、不如实的、错误的、颠倒的，那么应当如何了知它们是被真谛所摄呢？如果不被摄的话，那么它们就不会成为后世产生痛苦的因。
对此，虽然它们是不真实的、不如实的、错误的、颠倒的，但是应当说它们是被苦谛和集谛所摄。为什么呢？虽然它们是被错误所摄，但是正是由于错误的特征，它们是苦的本性和苦因，所以是真实的、如实的、不错误的、不颠倒的。
无常义应当由两个方面来了知，即：从大乘的方式和声闻乘的方式来说，是以无有义和相的破坏义。
苦义也应当由两个方面来了知，即：执著于无的习气随眠义，以及与三受相关的生等相生起义。
空义也应当由两个方面来了知，即：离人我性相义和离法我性相义。
无我义也应当由两个方面来了知，即：从大乘的方式和声闻乘的方式来说，是法性无我相义和补特伽罗性无我相义。
教法有两种：无常教和无始教。证悟也有两种：有为界的证悟和无为界的证悟。
'凡是无常的即是苦'应当由五种因来了知：由遍执也是，因为执持无常诸行的随眠；由法性也是，因为生等是苦的法性；由相应也是，因为与三苦相应；由因也是，因为是愚痴行为的因；由执著也是，因为是颠倒所缘的所依。
'凡是苦的即是无我'也应当由五种因来了知：因为从诸苦行中不见它是异体，因为它们是依他起性，因为无有动摇性，因为随顺灭尽和生起的相续，因为互相依他起性。
一切苦都是不可意的、不悦意的、痛苦的、有害的、不随顺的，那么一切不可意的、不悦意的、痛苦的、有害的、不随顺的是否都是苦谛呢？首先应当观察，凡是不可意的、不悦意的、痛苦的、有害的、不随顺的都是苦谛。

།སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་ལ་དེ་མི་འདོད་པ་དང་། མི་སྡུག་པ་ནས་རྒྱས་པར་མི་མཐུན་པའི་བར་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་མ་གཏོགས་པ། དེ་ལས་གཞན་པ་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ། །བཅོམ ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་།རྒ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྒྱས་པར་མདོར་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མཛད་པ་དེ་ལ་རྣམ་པ་དུ་དག་གིས་ སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཡོངས་སུ་བསྟན་ལ།དུ་དག་གིས་ནི་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཡོངས་སུ་བསྟན། དུ་དག་གིས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཅེ་ན། དང་པོ་ལྔས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །བར་མ་གཉིས་ ཀྱིས་ནི་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏེ།སྡུག་པ་དང་བྲལ་བས་ནི་མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པར་འགྱུར་ལ། འདོད་པས་ཕོངས་པ་ནི་མ་ཐོབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐ་མ་མདོར་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གཅིག་པུས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་ བསྔལ་ཉིད་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ།།གང་མི་རྟག་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་ཡིན་ལ། གང་སྡུག་བསྔལ་བ་དེ་ཡང་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་མི་རྟག་པའང་ཡིན་མོད་ཀྱི། མི་རྟག་པ་ཡིན་ལ་སྡུག་བསྔལ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ ལྟ་སྟེ་ལམ་གྱི་བདེན་པའོ།།འདི་ལྟར་ལམ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བས་བསྡུས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ལམ་ནི་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ན། འགྱུར་བས་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པར་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར་བ་དང་། ལམ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་ པར་གྲོལ་བ་དང་།སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་ཐམས་ཅད་དང་མི་མཐུན་པ་ཡིན་པས། དེས་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དེ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་ བྱའོ།།སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ལ་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཆར་རོ། །ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །འགོག་པའི་བདེན་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཁོ་ན་སྟེ་། མི་ རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་ཡོད། རང་བཞིན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་ཡོད་དེ། །འདུ་བྱེད་གང་ དག་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་དེ་དག་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ནོ།།གང་དག་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་དེ་དག་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ཏེ། གནོད་པའི་ བདག་ཉིད་ཡིན་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བར་གནས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

是苦谛所摄，而且它不是不可意，从不悦乃至广说不相顺之间也有，除了苦苦性所摄的诸行以外，其余变苦性和行苦性所摄的诸行。
世尊以八相分别宣说苦谛，即从'生苦、老苦'乃至广说'略说五取蕴苦'，其中以几相遍说苦苦性，以几相遍说变苦性，以几相遍说行苦性呢？
前五相遍说苦苦性。中间二相遍说变苦性，因为爱别离则会遇不爱，所求不得则会因未得而变异。最后'略说五取蕴苦'一相遍说行苦性。
凡是无常的是否都是苦，凡是苦的是否都是无常呢？暂且，凡是苦的确实都是无常，但有无常而非苦的，即道谛。
如是，道既不为苦受所摄，道也非变异，岂能说变异生苦？道已解脱一切随眠烦恼分及恶趣，与一切生相续不相顺，因此也不为行苦性所苦。
凡是无常和苦的是否都是空和无我呢？应答'是的'。
凡是空和无我的是否都是无常和苦呢？其中集谛具四相。道谛具三相。灭谛唯具二相，既非无常也非苦。
凡是无常和苦的是否都因无常性而成苦呢？有因无常性而成苦的，也有本性即是苦的。凡是以变苦性为苦的诸行，是因无常性而成苦。
凡是以苦苦性和行苦性为苦的，是本性即是苦，因为是损害的自性，是住于苦的缘故。

སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ཡང་ཡིན་ལ་། ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཡང་ཡིན་མོད་ཀྱི།སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཡིན་ལ་དེ་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དགྲ་བཅོམ་པའི་རྒྱུད་རྣམ་པར་དག་པ་ལས་བྱུང་བ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བསྡུས་པ་ཐམས་ཅད་དང་།ད་ལྟར་བྱུང་བ་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་དེ། དེ་ལྟར་འདུ་བྱེད་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཁོ་ནས་བསྡུས་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་གང་དག་ཡང་འབྱུང་བའི་སྲིད་པ་སུན་འབྱིན་ཅིང་། དེ་ལ་མི་ཕྱོགས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ཅིའི་ཕྱིར་ཀུན་འབྱུང བའི་བདེན་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་ཞེ་ན།དེ་དག་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་འབྱུང་བའི་སྲིད་པ་ལས་མི་ཕྱོགས་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཡང་འབྱུང་བ་པའི་ལུས་དང་། ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཀྱང་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པས་ བསྡུས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གང་གི་ཚེ་ཡང་འབྱུང་བ་པའི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་ལས་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ཡིན་པའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཅིའི་ཕྱིར་སྲེད་པ་ཁོ་ན་གདགས་པ་མཛད་ཅེ་ན། སྲེད་པ་དེ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་ པ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་དང་།ལས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་དང་། དངོས་པོ་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ལ། དེ་སྐྱེ་བ་ན་གནོད་པ་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔ་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ལ་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ཡང་འབྱུང་བ་པ་ཡིན་པ་དང་། དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་དང་ དེ་དང་དེར་མངོན་པར་དགའ་བ་ཡང་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཡང་འབྱུང་བ་པའི་སྲེད་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡང་འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་པ་དང་། ཡང་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། །དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པའི་སྲེད་པ་ནི་ཡུལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ ཐོབ་པ་དག་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའམ།མི་འབྲལ་ཞིང་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པ་ཉིད་དུ་སྲེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་དང་དེར་མངོན་པར་དགའ་བ་ནི་ཡུལ་མ་འཐོབ་པ་འདོད་པ་དག་དང་ཕྲད་པའམ། ཕྱིར་ཞིང་འབྱུང་བར་སྲེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སྲེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཡང་ འབྱུང་བ་པ་དང་།དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་དང་། དེ་དང་དེར་མངོན་པར་དགའ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། མུ་བཞི་སྟེ། སྲེད་པ་ཡིན་ལ་ཡང་འབྱུང་བ་པ་ཡང་མ་ཡིན། དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན། དེ་དང་དེར་མངོན་པར་དགའ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། གོང་ མའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་འདོད་ཅིང་སྨོན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཡང་འབྱུང་བ་པ་དང་། དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་དང་། དེ་དང་དེར་མངོན་པར་དགའ་བ་ཡིན་ལ། སྲེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། ཡང་འབྱུང་བ་པ་དང་། དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་དང་། དེ་དང་དེར་མངོན་ པར་དགའ་བའི་སྲེད་པ་དེ་དང་།དེ་ལས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། སེམས་པ་དང་། མ་རིག་པའོ། །སྲེད་པ་དེ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་པ་ནི་མུ་གསུམ་པའོ། །རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པ་ནི་མུ་བཞི་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།

有人问：凡是苦谛的都是集谛，凡是集谛的也都是苦谛吗？答：暂且说，凡是集谛的确实都是苦谛，但是有些是苦谛却不是集谛，即：阿罗汉清净相续中所生的世间善法和无记法一切，以及凡夫的无记法中作为果报的一切异熟所摄，以及现在由士夫作为而生起的乐受、苦受和不苦不乐受相应的一切无记行，如是当知这一切诸行都唯为苦谛所摄。
那些能够破除再有、不趋向再有而能生起出世间道的世间法，为什么是集谛所摄呢？答：虽然这些法的本性是不趋向再有的，但是因为与再有者的身语意善行相顺应，所以应当了知这些也是集谛所摄。
当一切再有的业和烦恼从性质上都是集谛时，世尊为什么只安立爱呢？因为这爱能够引发取、引发业，遍及诸法，且生起时能增长十五种过患。
其中，如何是遍及诸法呢？即是再有者、具贪爱者、于彼彼处现前欢喜。
其中再有的爱有两种：缘于再有的和作为再有因的。具贪爱的爱是对已得可意境受用或不离而长时安住的希求。于彼彼处现前欢喜是对未得可意境会遇或再次出现的希求。
问：是否一切爱都是再有者、具贪爱者、于彼彼处现前欢喜呢？答：有四句。有是爱但不是再有者、不是具贪爱者、也不是于彼彼处现前欢喜的，即是对上界解脱的欲求与希愿。
有是再有者、具贪爱者、于彼彼处现前欢喜但不是爱的，即是与再有者、具贪爱者、于彼彼处现前欢喜的爱相应的受、想、思、无明，以及与其他烦恼相应的受、想、思、无明。
该爱本身具备三种情况是第三句。
除去这些情况的是第四句。

ཡང་འབྱུང་བ་པའི་སྲིད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ལ། དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་འབྱུང་བ་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡང་འབྱུང་བ་པ་ཡང་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཡང་འབྱུང་བ་པ་ཡིན ལ་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་སྲེད་པ་དང་། འབྲལ་བར་སྲེད་པ་དང་། མི་ཕྲད་པར་སྲེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡང་འབྱུང་བ་པའི་སྲེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དེ་དང་དེར་མངོན་པར་དགའ་བ་ཡང་ཡིན་ལ་དེ་དང་དེར་ མངོན་པར་དགའ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་།ཡང་འབྱུང་བ་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་དེ་དང་དེར་མངོན་པར་དགའ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡང་འབྱུང་བ་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཡང་འབྱུང་བ་པ་ཡིན་ལ་དེ་དང་དེར་མངོན་པར་དགའ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། ཡང་འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པའི་སྲེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པའི་སྲེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ། དེ་དང་དེར་མངོན་པར་དགའ་བ་ཡང་ཡིན་ལ་དེ་དང་དེར་མངོན་པར་དགའ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་། དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ནམ་ཞེ ན།མུ་བཞི་སྟེ། ཡུལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཐོབ་པ་དག་ལ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པར་སྲེད་པ་ནི་མུ་དང་པོའོ། །ཡིད་དུ་འོང་བ་མ་འོངས་པ་ཐོབ་པར་མ་ངེས་པ་དེ་དག་ཉིད་ལ་སྲེད་པ་ནི་མུ་གཉིས་པའོ། །དེ་དག་ཉིད་འཐོབ་པར་ངེས་པ་དག་ལ་སྲེད་པ་ནི་མུ་གསུམ་པའོ། །རྣམ་པ་དེ་དག་ལས་མ་གཏོགས་ པ་ནི་མུ་བཞི་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།གང་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་གཟུགས་དང་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ལ། གང་གཟུགས་དང་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་ཡང་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མུ་བཞི་སྟེ། འདོད་ པ་དང་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་དང་ལྡན་ལ།གཟུགས་དང་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་དང་མི་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་ཤིང་བྱུང་བ་དེའི་གཉེན་པོ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་མ་ཐོབ་པའོ། །གཟུགས་དང་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་དང་ལྡན་ལ། འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་དང་མི་ལྡན་པ་ཡང་ ཡོད་དེ།གང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་ཤིང་འབྱུང་བའོ། །འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་དང་ཡང་ལྡན་ལ། གཟུགས་དང་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་ཤིང་འབྱུང་བ་དེའི་གཉེན་པོ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཐོབ་པའོ། ། གཉི་ག་དང་མི་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་དང་། འཕགས་པ་བྱ་བ་བྱས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ། འདོད་པའི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དག་ཏུ་སྐྱེས་ཤིང་བྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའོ། ། འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། གཟུགས་དང་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་ནི་མུ་བཞི་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་དང་། འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་དང་། གཟུགས་དང་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན པའི་ཚོར་བ་དང་།གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བའི་མུ་བཞི་ཡང་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་སྐྱོན་དང་ལྡན་པའི་འདོད་པ་དག་ཀྱང་ཡིན་ལ། ཉེས་དམིགས་ཀྱི་སྐྱོན་དང་ལྡན་པའི་འདོད་ པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་དག་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། མུ་བཞི་སྟེ་། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་ལ་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་སྐྱོན་དང་ལྡན་པའི་འདོད་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་གང་དག་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ མ་ཡིན་པར་ཀུན་དུ་སྤྱོད་ནུས་པའི་འཚོ་བ་དང་།སྟོབས་དང་། བདེ་བ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་ཕན་པ་དང་། ལམ་གྱི་ཚོགས་དང་། དགེ་བ་ཉེ་བར་སྩོགས་པའི་ཕྱིར་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་དག་གོ།

问：凡是再有者是否都具有喜爱贪著，凡是具有喜爱贪著者是否都是再有者？答：首先，凡是具有喜爱贪著者确实都是再有者，但有些再有者不具有喜爱贪著，即具有烦恼、具有不悦、具有爱别离、具有不欲相遇的贪爱。
问：凡是再有的贪爱是否都是对此彼生起欢喜，凡是对此彼生起欢喜者是否都是再有者？答：首先，凡是对此彼生起欢喜者确实都是再有者，但有些再有者不具有对此彼的欢喜，即缘于再有的贪爱以及具有喜爱贪著的贪爱。
问：凡是具有喜爱贪著的贪爱是否都是对此彼生起欢喜，凡是对此彼生起欢喜者是否都具有喜爱贪著？答：有四句分别：第一句，对已得可意境界起受用贪爱；第二句，对未来不确定获得的可意境界起贪爱；第三句，对确定获得的可意境界起贪爱；第四句，应知是除此之外的情况。
问：凡是具有欲界受者是否都具有色界受，凡是具有色界受者是否都具有欲界受？答：有四句分别：有具有欲界受而不具有色界受者，即生于欲界而未得色界对治；有具有色界受而不具有欲界受者，即生于色界者；有同时具有欲界受和色界受者，即生于欲界而已得色界对治；有两者都不具有者，即生于无色界者、已作所作住出世间道的圣者、生于欲界和色界而入灭尽定者。
如同欲界受和色界受的四句分别一样，欲界受与无色界受、欲界受与非系受、色界受与无色界受、无色界受与非系受的四句分别也应当如理了知。
问：凡是欲妙者是否都是具过患过失的欲，凡是具过患过失的欲是否都是欲妙？答：有四句分别：有是欲妙而非具过患过失的欲，即色、声、香、味、触等不具烦恼而能受用的资具，以及力、乐、无罪、安住乐触而有益于梵行，为道资粮和积集善法而趣入者。

།ཉེས་དམིགས་ ཀྱི་སྐྱོན་དང་ལྡན་པ་དག་ཡིན་ལ།འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་མ་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་གང་དག་གཅིག་ཏུ་མི་འདོད་པ་ཉིད་དང་། མི་སྡུག་པ་ཉིད་དང་། མི་དགའ་བ་ཉིད་དང་། ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་རྣམས་ དང་།ཉོན་མོངས་པའི་འདོད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་རྣམས་སོ། །ཉེས་དམིགས་ཀྱི་སྐྱོན་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ལ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ཡང་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་གང་དག་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པར་ཀུན་དུ་སྤྱོད་མི་ནུས་ལ། འདོད་པ་ཉིད་དང་། སྡུག་པ་ཉིད་དང་། དགའ་བ་ཉིད་དང་། ཡིད་དུ་འོང་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ། །འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཉེས་དམིགས་ཀྱི་སྐྱོན་དང་ལྡན་པའི་འདོད་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། གཞི ཐམས་ཅད་དོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་སྐྱོན་དང་ལྡན་པའི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལས་དགོངས་ནས། ཀུན་རྟོག་འདོད་ཆགས་སྐྱེས་བུའི་འདོད་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སྲེད་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན། རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དང་པོ་ནི་ སྲེད་པའི་སྲེད་པའོ།།གཉིས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་སྲེད་པའོ། །དེ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་སྲེད་པ་ནི་སྲེད་པ་ཉིད་དེ་། ལོངས་སྤྱོད་ཐོབ་པ་དང་། མ་ཐོབ་པའི་གནས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །སྲེད་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཁམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ་འདོད་པའི་སྲེད་པ་དང་། གཟུགས་ ཀྱི་སྲེད་པ་དང་།གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པའོ། །འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཡང་འབྱུང་བ་མངོན་པར་འདོད་པ་། ལོངས་སྤྱོད་ཐོབ་པ་དག་གིས་དགའ་བ་མ་ཐོབ་པ་དག་ལ་མངོན་པར་མི་དགའ་བའི་སྲེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདོད་པའི་སྲེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདོད་ པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའམ།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཡང་འབྱུང་བ་མངོན་པར་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པས་དགའ་བ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་ གཞན་དག་འཐོབ་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་སྲེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྲེད་པ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ཀྱི་སྲེད་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ། གཟུགས་མེད་པའི་སྲེད་པ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་འབྱུང་བ་པའི་སྲེད་པ་དེ་ཉིད་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ འབྱུང་བར་སྲེད་པ་དང་།འཇིག་པར་སྲེད་པར་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་སྲེད་པ་དེ་ནི་དངོས་པོ་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

有些是具有过患过失的，也有一些不是欲妙的，即那些色、声、香、味、触中，由于是完全不可意乐的、不悦意的、不喜欢的、不称心的而趣入的诸法，以及烦恼欲。
有些既具有过患过失又是欲妙的，即那些色、声、香、味、触中，若不以烦恼心无法受用，而又是可意的、悦意的、喜欢的、称心的诸法。
有些既不是欲妙也不是具有过患过失的欲，即色界、无色界相应的烦恼及一切事。
世尊观待具有过患过失的欲妙而说：'分别妄想是人欲。'
那三种爱若略说，应当观为二种：第一是有爱，第二是受用爱。
其中受用爱即是爱本身，以已得和未得境界的差别而分。
这些爱以界的差别而分又成为三种：欲爱、色爱、无色爱。
生于欲界、行于欲界而希求再生，以及已得受用者的欢喜、未得者的不欢喜的爱，即是欲爱。
生于欲界或生于色界而离欲贪、行于色界且希求再生，以及以得色界禅定而欢喜、对其他殊胜禅定的获得而欢喜的爱，即是色爱。
如同色爱一样，无色爱也应当如理了知。
又彼再有爱依于常见和断见而成为有爱和灭爱，因此该爱称为遍行事。

།ཇི་ལྟར་ན་སྲེད་པ་སྐྱེ་བ་ན་གནོད་པ་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔ་རྒྱས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། བག་ལ་ཉལ་བརྟན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པས་ སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པ་དང་།སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དམིགས་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པས་བསྡུས་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་དང་། རང་གི་རྒྱུན་གནས་པར་བྱེད་ པ་དང་།སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པ་དང་མཐུན་པར་འགྱུར་བ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་བར་ཆད་བྱེད་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་ པ་དང་།མི་བརྗེད་པ་དང་ཕྱིར་ཞིང་འབྱུང་བ་དང་། འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་བར་ཆད་བྱེད་པ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པས་ངན་སོང་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་དང་། ཡང་འབྱུང་བར་འདོད་པས་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་དུ་སྦྱོར་ བར་བྱེད་པ་དང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སྐྲག་པར་བྱེད་པ་དང་། འཁོར་བ་ལ་ཡོན་ཏན་དང་ཕན་ཡོན་དུ་ལོག་པར་འཛིན་པས་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། འཁོར་བ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡུལ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་པ་དང་། བདག་ལ་གནོད་པ་དང་། གཞན་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ པར་བྱེད་པ་ནས་རྒྱས་པར་དེ་དང་འབྱུང་བའི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་མི་བདེ་བ་སོ་སོར་མྱོང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ།།འདུ་བྱེད་ཉེ་བར་ཞི་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་འགོག་པའི་བདེན་པ་ཡང་ཡིན་ལ། འགོག་པའི་བདེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་འདུ་བྱེད་ཉེ་ བར་ཞི་བ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།རེ་ཞིག་འགོག་པའི་བདེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འདུ་བྱེད་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཡང་ཡིན་མོད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཡིན་ལ། དེ་འགོག་པའི་བདེན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགོག་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཉེ་བར་ ཞི་བ་གང་ཡིན་པའོ།།ཆོས་གང་དག་འགོག་པས་འགོག་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་གཉིས་ཀྱིས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་འགོག་པ་དང་། ཕུང་པོ་འགོག་པས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་འགོག་པས་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་འགོག་པའི་བདེན་པ་བསྟན་ལ། ཕུང་པོ་ འགོག་པས་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་འགོག་པའི་བདེན་པ་བསྟན་ཏོ།།གལ་ཏེ་འགོག་པའི་བདེན་པ་སྔོན་མ་བྱུང་བ་ལས་ཕྱིས་འབྱུང་བ་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་རྟག་པ་ཡིན་པར་འགྱུར། གལ་ཏེ་དུས་རྟག་པ་ཁོ་ན་ཡོད་པ་ཡིན་ན་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་ཤེ་ ན།འགོག་པའི་བདེན་པ་ནི་འཇུག་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྒྱུ་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ལ་ནི་སྔོན་མ་བྱུང་བ་ལས་ཕྱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཅི་ཡང་མེད་དེ། གང་ལ་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པ་མེད་པ་དེ་ནི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ། །འགོག་པའི་བདེན་པ་དེ་རྟག་པ་ཡིན་ཡང་གང་ དག་གིས་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་བཅད་པས་མངོན་དུ་བྱས་པ་དེ་དག་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ལ།གང་དག་གིས་མངོན་དུ་མ་བྱས་པ་དེ་དག་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །འགོག་པའི་བདེན་པ་ཡོད་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ དེ་མངོན་དུ་བྱས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་གྱི།བསྐྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཉེས་པ་བཞི་རྣམ་པར་སྤངས་པས་འགོག་པའི་བདེན་པའི་ལན་འདེབས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་ལན་འདེབས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སྒྲོ་འདོགས་པའི་ཉེས་པ་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་ལོག་པར་ ཡོངས་སུ་རྟོག་པའི་ཉེས་པ་དང་།མཚན་ཉིད་འདྲེས་པའི་ཉེས་པ་དང་། སྐུར་བ་འདེབས་པའི་ཉེས་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པས་སོ། །དེ་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཟད་པ་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་འགོག་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ཉེས་པ་ཡིན་ནོ། །ལོགས་ཤིག་ན་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་ རང་གི་མཚན་ཉིད་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའི་ཉེས་པ་ཡིན་ནོ།།ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ་མེད་ཀྱང་མེད་ཅེས་ཟེར་བ་ནི་མཚན་ཉིད་འདྲེས་པའི་ཉེས་པ་ཡིན་ནོ།

如何是贪爱生起时增长十五种过患？即是：使随眠坚固，以烦恼缠缚使心及心所法生起烦恼，使心相续颠倒趣入所缘，以取蕴引生其他烦恼，使自相续安住，与未生恶不善法生起相顺，与已生恶不善法增长广大相顺，障碍未生善法生起，障碍已生善法安住、不忘失、再次生起、增长广大，以行不善行而与恶趣苦相应，以希求再生而与生、老、病苦相应，对涅槃生起恐惧，以颠倒执著轮回功德利益而生欢喜，如是于轮回，于诸境亦复如是，为损害自他而思维乃至如经中所说广说，以及领受由此所生的心所不悦。
有为法寂灭即是灭谛，灭谛即是有为法寂灭，是否如此？虽然灭谛是有为法寂灭，但有些有为法寂灭并非灭谛，即以无常性灭及非择灭所寂灭的诸有为法。
以何法灭而称为灭谛？略说有二：烦恼灭及蕴灭。以烦恼灭说示有余依涅槃之灭谛，以蕴灭说示无余依涅槃之灭谛。
若灭谛是先前未生而后生，如何是常？若一直恒常存在，为何众生未般涅槃？灭谛以无入为相、无行为相，于此无有先未生而后生之事，无生无灭即是常。虽灭谛是常，然由断除一切随眠而现证者即是般涅槃，未现证者即是未般涅槃。若有灭谛，众生的涅槃是以现证而区分，非以生起而区分。
远离四种过失而答辩灭谛，当知是正确答辩，即远离增益过失、错解自相过失、相混过失及诽谤过失。其中，说离诸行之外别有灭是增益过失；说离外无有是错解自相过失；说离外亦有亦无是相混过失。

།ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་སྐུར་བ་འདེབས་པའི་ཉེས་པ་ཡིན་ནོ། ། གང་གི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་པའི་ཚེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། བསླབ་པ་གསུམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སློབ་པ་ནི་འདི་ལྟར་དུས་དུས་སུ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ལ་ཡང་སློབ་པར་བྱེད་ཅིང་། དུས་དུས་སུ་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ལ་ཡང་སློབ་པར་བྱེད། དུས་དུས་སུ་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ལ་ཡང་སློབ་པར་བྱེད་ལ། ཕུང་པོ་གསུམ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག བརྒྱད་པ་ཡིན་པས།དེའི་ཕྱིར་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། འཚོ་བ་དག་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ཡང་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་དང་། ཟང་ཟིང་གི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་རྒྱུ་ གཉིས་ཀྱིས་ཏེ།ཡང་དག་པའི་ངག་དང་ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ནི་རྩ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པས་ཡང་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་ནི་ཚུལ་འཆོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལོག་ པས་འཚོ་བར་བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མི་བརྟེན་པར་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་རྩ་བ་ཡིན་ཞིང་གཞི་ཡིན་པས་ཡང་དག་པའི་ཟང་ཟིང་གི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་དུ་ཡིད་ཀྱི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལྷག་པར་གསུངས་པ་ དེར་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།ཚུལ་འཆོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་སེམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་ པར་བྱའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ལས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་ལ། དེ་དག་ནི་ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ གིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་ལས་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཁོ་ནའི་དོན་རྟོགས་ནས་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་དེ་ཉིད་གཞན་དག་ལ་བརྗོད་པ་དང་། འདོགས་པ་དང་། འཇོག་པ་དང་། རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་དང་། གསལ་ བར་བྱེད་པ་ནི་ལས་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ།།ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལྷག་མ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་ལས་གསུམ་པ་ཡིན་ཏེ། ལས་དེ་དག་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་དག་གིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་རྟེན་གྱིས་སོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དྲན་པ་ནི་རྒྱུ་བཞིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་ གཞག་པ་བཞི་པོ་དག་ལ་སེམས་དམིགས་པ་ལ་ཉེ་བར་གཏོད་པར་བྱེད་པ་དང་།དབང་པོའི་སྒོ་བསྡམ་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དུ་གནས་པ་དང་། དགའ་བའི་གནས་ལྟ་བུའི་དྲན་པ་ཡིད་ལ་བྱ་བ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོ་མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པ་ ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དག་ལ་ལམ་ལ་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བ་དང་།རབ་ཏུ་དབེན་པའི་ཞི་གནས་དང་། རབ་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། གུས་པར་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་དག་ལ་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ལན་མང་དུ་བྱེད་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྟེན་ ཡིན་ནོ།

说'既非存在于一处，也非不存在'，这是诽谤的过失。当一切出世间的五蕴都被道所摄时，为什么以正见为先导的八支圣道被称为道谛呢？这是依据三学而言的。学人如是于时时中学习增上戒学，于时时中学习增上心学，于时时中学习增上慧学，这三蕴即是八支圣道，因此称为道谛。
为什么正语、正业和正命被安立为戒蕴呢？答：这是基于正法受用和资具受用两种因缘。正语和正业是根本戒，因为戒是一切法受用的基础，所以是就正法受用而言。正命是不依靠伪装等邪命法而寻求衣物等的根本和基础，所以是就正当资具受用而言。
世尊在宣说意业清净殊胜处时，应当了知：依贪等而生起破戒的思维，以及依伪装等而寻求衣物等的思维，都是意业不清净。
为什么正见、正思维和正精进被称为慧蕴呢？慧的作用略说有三种，由这三法而得以圆满：第一个作用是通达法的真实义；第二个作用是通达真实义后，向他人宣说、施设、建立、分别、解释、显明这真实义；第三个作用是为断除余下的结使而修习随顺于法的法，这些作用分别由正见、正思维和正精进来圆满。
为什么正念和正定被称为定蕴呢？答：这是从两个方面来说的：自体和所依。定是自体，念因四种原因而作为定的所依：于四念住中令心专注所缘；通过守护根门、正知而住、作意念住等喜处而随顺于定；通过作意不净观等对治而断除道障；通过寂静、摄持、舍相的恒常修习和恭敬修习，多次作意于相，因此念是定的所依。

།དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་ཏུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ནང་དུ་ལྟ་བ་དང་། འབྲས་དང་། ཟུག་རྔུ་དང་། སྡིག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། བདག་མེད་པ་ཉིད་དང་། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་དང་། བྲལ་བ་ དང་།འབྲལ་བར་བྱེད་པར་བལྟ་བའོ། །དེ་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། རོ་མྱང་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། ཉེས་དམིགས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་བཞི་པོ་ ནད་དང་།འབྲས་དང་། ཟུག་རྔུ་དང་། སྡིག་པར་ལྟ་བ་དག་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ལས་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པར་ལྟ་བ་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་གསུམ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བར་ལྟ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་ ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་གཞན་པ་བདག་དང་བདག་གི་དང་བྲལ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་དེ་དག་ཉིད་ལ་བདག་དང་བདག་གིས་མཚན་ཉིད་མེད་པར་ལྟ་བ་ནི་བདག་མེད་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་ འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ལ་རྒྱུ་དང་།ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་། རྐྱེན་དུ་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགོག་པའི་ བདེན་པ་ལ་འགོག་པའི་བདེན་པ་དང་།ཞི་བ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བར་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྲལ་བར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་འགོག་པའི་བདེན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཕུང་པོ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་ལམ་དང་། རིག་པ་དང་། བསྒྲུབ་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱིན་པར་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྲལ་བར་བྱེད་པར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་ལམ་གྱི་བདེན་པ་འབྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཚེ་སྔར་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པར་ལྟ་བ་སྐྱེ་བ་ལ། ཕྱིས ནད་དང་།འབྲས་དང་། ཟུག་རྔུ་དང་། སྡིག་པར་ལྟ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཚེ་ཅིའི་ཕྱིར་སྔར་ནད་ལ་སོགས་པ་སྟོན་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། གང་ཟག་ལམ་ཐོབ་པ་ལས་དགོངས་ནས་ནད་ལ་སོགས་པ་སྔར་སྟོན་ཏེ། འདི་ལྟར་སློབ་པ་ལམ་མཐོང་བ་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པས་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་ནད་དང་སྡིག་ པའི་བར་དུ་ལྟ་ལ།དེ་ལྟར་ལྟ་བ་དེའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལྷག་མ་རྣམས་སྤང་པའི་ཕྱིར། གོང་དུ་མི་རྟག་པར་ལྟ་བ་དང་། བདག་མེད་པར་ལྟ་བའི་བར་དག་ཆེས་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བ་དེ་ཡང་། མདོར་བསྡུ་ན། རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ནད་ལ་ སོགས་པར་ལྟ་བ་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དང་།དེ་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་ནད་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་དང་། ནད་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཞིང་འབྱུང་བ་དང་། སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནད་ལ་སོགས་པར་ ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའོ།།རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་པོ་དེ་དག་ལས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་བརྒྱད་ནི་སྨོན་པ་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། །འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་བྲལ་བའི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པ་ གཅིག་པུ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ།

对于正见，简而言之应当观察十一种相：内观、疮、刺、罪、无常性、苦性、空性、无我性、结缚、离系、能离系。其中，对于具有四种行相的烦恼缠缚、烦恼随眠、耽著、过患的诸行，应当依次了知四种正见，即观察为病、疮、刺、罪。
观察诸行生起和灭尽是无常性见。观察与三苦相关联是苦性见。观察离开我和我所是空性见。观察诸行本身无我和我所的特征是无我性见。如是，这是缘于苦谛的正见。
对于集谛，观察因、集、生、缘，即是结缚见。因为集谛能使苦谛烦恼和结缚。
对于灭谛，观察灭谛、寂静、殊胜、出离，即是离系见。因为灭谛是以远离一切烦恼和蕴而显示的。
对于道谛，观察道、明、修、出离，即是能离系见。因为道谛是为了获得离系而行进的。
若问：为何先生起无常、苦、空、无我见，后生起病、疮、刺、罪见时，却先说病等？答：是从已得道的补特伽罗的角度而说先说病等。如是，见道的有学以增上意乐观察诸蕴为病乃至罪。如此观察者，为断除余下的结缚，使上述无常见乃至无我见更加清净。
无常等见略说有二种：一是为获得未得的病等见而作为前行和引导的不清净的病等见所依；二是为获得病等见而再次生起，为令心获得究竟解脱而依止病等见的清净见。
在这十一种行相中，空性行相和无我性行相是空性行相。其余八种是无愿行相。唯一于灭谛的离系行相是无相行相。

།བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་སློབ་པ་གཞི་མཐོང་བས་སྔོན་ཆོས་ ཤེས་པ་དང་།རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་གཉིས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དང་། ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྟོགས་ནས། བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་ཆ་གཅིག་ཏུ་བྱས། ཚོགས་གཅིག་ཏུ་བྱས་ནས། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་ པ་དག་གིས་ལྟ་བར་ཟད་ཀྱི།འདི་དག་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའོ། །འདི་དག་ནི་གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའོ། །འདི་དག་ནི་མངོན་སུམ་མོ། །འདི་དག་ནི་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའོ་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་བྱེད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་ བསྡུས་པ་ཐམས་ཅད་ན་ས་འོག་མ་དང་།ས་གོང་མ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །འཕགས་པ་ནི་ཕལ་ཆེར་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ན། མཚན་མ་མེད་པའི་རྣམ་པ་དག་གིས་མཚན་མ་མེད་པའི་ དམིགས་པ་མང་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཚེ་འདི་ལ་ཤིན་ཏུ་བདེ་བར་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། སྨོན་ནས་ཤེས་པ་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་དང་། མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་ནི་ལམ་གྱི་རྗེས་ལས་འཐོབ་ཅིང་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ལམ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་དག་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པས་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ བདེན་པ་བཞི་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དག་ཡིན་པའི་ཚེ་ཅིའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཁོ་ན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་གསུངས་ཤེ་ན།སྨྲས་པ། འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ནི་མཚན་ཉིད་གཉིས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་མཚན་ ཉིད་དང་།སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་དག་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ནས་ཏེ། ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ལ་རྒྱུ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དེ་ཡང་དེའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ལ། འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ། འགོག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་ པ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དེ་ཡང་དེའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་།།ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དེ་ཡང་དེའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཁོ་ན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གང་ གི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཡང་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཚེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ཁོ་ན་སྤང་བར་བྱ་ཞེས་གསུངས་ཤེ་ན།སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་སྤོང་བ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་སྤོང་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ཁོ་ན་སྤོང་བར་བྱ་ཞེས་ གསུངས་སོ།།བདེན་པ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཤེས་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། སྤང་བ་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ། །དེ་ལ་ཤེས་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་བདེན་པ་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་དག་ལ་ཤེས་པ་འབྱུང་བས་གོ་རིམས་སུ་རིམ་གྱིས་འབྱུང་ ངོ་།།སྤོང་བ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡང་མཐར་གྱིས་འགྱུར་བ་ཉིད་དེ། ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་མངོན་དུ་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ།། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་པ། ཡང་དག་པར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ལྔ་སྟེ། དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། རིགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་འགྲོགས་པ་དང་། ལེ་ལོ་དང་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་ལ་ཉེས་དམིགས་སུ་ལྟ་བ་དང་ཕན་ཡོན་དུ་ལྟ་བའི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྟོབས་དང་། རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། སྔ་ཕྱིའི་ཁྱད་པར་འཐོབ་པའོ། །སྤོང་བ་མངོན་དུ་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ཏེ། ས་བོན་ཉམས་པར་བྱེད་པའི་སྤོང་བ མངོན་དུ་བྱ་བ་དང་།ས་བོན་གཏན་ནས་འཇོམས་པའི་སྤོང་བ་མངོན་དུ་བྱ་བའོ།

虽然修行道中一切出世间道都缘于四谛，但应当了知它是三界中烦恼的对治。如是，有学者以见谛为基础，先以法智和随后的现证智二者，现前和间接地通达一切有为法后，在修道中将一切有为法归纳为一，成为一分，集为一类，仅以无常等行相来观察，而不作'这些是欲界所行，这些是色界和无色界所行，这些是现前的，这些是隐蔽的'等分别。因此，应当观察修道所摄的一切出世间道都是下地和上地一切烦恼的对治。
圣者多数随顺出世间道而修行时，以无相行相多作意无相所缘。为什么呢？因为这种作意能令今生安住极乐，并能断除烦恼。五神通、无烦恼、愿智、无碍解以及如来力、无畏等佛不共法，虽然是从道的果位中获得、清净并依止于道，但它们并非道谛所摄。
当四谛皆应遍知时，为何说唯独苦谛应遍知呢？答：因为苦谛应以二相遍知：自相和共相。其余诸谛唯以自相遍知：集谛以因等行相遍知，即是其自相；灭谛以灭等行相遍知，即是其自相；道谛以道等行相遍知，即是其自相。因此说唯苦谛应遍知。
当苦谛也应断除时，为何说唯集谛应断除呢？苦谛的断除是由集谛的断除所决定的，因此说唯集谛应断除。
诸谛的现证有二种：智的现证和断的现证。其中，智的现证因为对不同相的诸谛生起智慧，故次第渐起。断的现证也是渐次成就，因为烦恼的断除现证依赖于智慧的生起。
第二十七品。正精进的五种因：听闻正法、与具理者为伴、思维懈怠与精进的过患与功德、相续成熟、获得前后差别。断除现证有二种：损害种子的断除现证和永断种子的断除现证。

།བྲལ་བ་ནི་གཉིས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་གཞིའི་འཆིང་བ་དང་བྲལ་བའོ། །དགེ་སློང་གཡོ་མེད་པ་དང་། སྒྱུ་མེད་པ་ཚུར་ཤོག་ཅེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ལ། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པས་གཡོའི་ཉེས་དམིགས་དུ་ཞིག་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་གཟིགས་ན།གཡོན་ཅན་ལ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་སྟོན་པར་མི་མཛད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། བཅུ་གཉིས་ཏེ། གཡོན་ཅན་ནི་གཡོའི་གཞིའི་རྒྱུས་དེ་ཁོ་ནའི་ཤེས་པ་མི་འཐོབ་པ་དང་། སྙན་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ དང་།གཞན་ཡིད་ཆེས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཡོན་ཏན་བསྩགས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་དང་། དམ་པ་རྣམས་ལས་ཆོས་མཉན་པ་དང་། གདམས་ངག་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྡིག་པ་མང་དུ་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་ རྒྱུད་དགེ་བ་ལས་ཐག་རིང་དུ་བྱེད་པ་དང་།གཡོའི་མི་མཉམ་པའི་གནོད་པས་སེམས་སྡུག་བསྔལ་ཞིང་རེག་པར་མི་གནས་པ་དང་། གཞན་ལས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོགས་པ་འབྱུང་བ་དང་། འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྣོད་དུ་མི་འགྱུར་བ་དང་། འགྱོད་བཞིན་དུ་འཆི་ བའི་དུས་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་དང་།ལུས་ཞིགས་ཏེ་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ངན་སོང་ངན་འགྲོ་ལོག་པར་ལྟུང་བ་སེམས་དམྱལ་བ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའོ། །གཡོ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དང་། གཞི་བདུན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། རྨོངས་པར་བྱ་བ་གཡོ་བྱེད་པ་དང་། འཆབ་པ་དང་། སྒྲོགས་པ་དང་། འཇོག་པ་དང་། འདུད་པ་དང་། འཁུ་བ་དང་། འདོར་བ་དང་། སྙིང་རྗེ་བར་སྟོན་པ་ལ་གཡོ་བྱེད་པའོ། །གཞི་བདུན་གང་ཞེ་ན། ཐ་སྙད་ཀྱི་གཞི་དང་། བསྐུལ་བའི་གཞི་དང་། རྩོད་པའི་གཞི་དང་། མཛའ་བཤེས་ཉིད་དུ སྟོན་པའི་གཞི་དང་།ཡིད་གཅུགས་པར་སྟོན་པའི་གཞི་དང་། བྱ་བ་ལ་གཡོ་མེད་པའི་གཞི་དང་། གནོད་པའི་གཞིའོ། །དེ་ལ་གཞི་དང་པོས་ནི་གཡོན་ཅན་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཐ་སྙད་བྱེད་པ་ན། དོན་མེད་པ་ལ་དོན་དུ་སྟོན་པ་དང་། དོན་ལ་དོན་མེད་ པར་སྟོན་པ་དང་།དོན་མེད་པ་ལ་དོན་དུ་སྟོན་པ་དང་། དོན་ལ་དོན་མེད་པར་སྟོན་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ། དོན་མེད་པ་ལས་ཡོད་པར་སྟོན་པ་དང་། ཡོད་པ་ལ་མེད་པར་སྟོན་པས་རྨོངས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་གཞི་གཉིས་པས་ནི་གཡོན་ཅན་གཡོའི་སྤྱོད་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ཉེས་པར་སྤྱོད་ པའི་ལས་དག་ལ་གཞན་དག་གིས་བསྐུལ་བ་ན་དེ་ཉེས་པ་ཡང་དག་པ་ནི་འཆབ་པར་བྱེད་ལ།ཡོན་ཏན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་སྒྲོགས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་གཞི་གསུམ་པས་ནི་གཡོན་ཅན་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་པ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་རྩོད་ པ་ན་ཕྱོགས་བཟང་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་འཇོག་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་གཞི་བཞི་པས་ནི་གཡོན་ཅན་ཆེས་སྟོབས་དང་ལྡན་ཞིང་གཏུམ་པ་གང་ལས་འཇིགས་པ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བ་དེ་ལ་ལུས་དང་ངག་གིས་ཆེས་ཤིན་ཏུ་དམན་པར་བྱེད་ཅིང་འདུད་པ་དེས་མཛའ་བཤེས་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ གཞི་ལྔ་པས་ནི་གཡོན་ཅན་གནམ་པོ་གཡོ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་གང་ལས་ཆུང་ཟད་འཁུས་པས་རྙེད་པ་འཐོབ་པ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བ་དེ་ལ་ཡིད་མི་གཅུགས་ཤིང་ཡིད་མི་ཆེས་པ་ཉིད་ཡིན་བཞིན་དུ།འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་བསྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་བ་དང་། གནས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར་བདག་ཉིད་མཆོག་ཏུ་ཡིད་གཅུགས་པ་ཉིད་དང་།མཆོག་ཏུ་ཡིད་ཆེས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་གཞི་དྲུག་པས་ནི་གཡོན་ཅན་མཛའ་བཤེས་སྙིང་དུ་སྡུག་པ་ཡིད་གཅུགས་པ་དག་གིས་མ་འོངས་པའི་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དག་ལ་གྲོགས་བྱ་བར་ཁས་བླངས་ལ་བྱ་བ་དེའི་དུས་ལ་བབ་པའི་ཚེ་ན་ འདི་ལྟ་སྟེ།བདག་ཉིད་ཡོངས་སུ་ངལ་བ་རྗེས་སུ་བསྲུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཡོ་སྣ་ཚོགས་ཉེ་བར་སྟོན་པས་འདོར་བར་བྱེད་དོ།

离有二种：离烦恼的形相和离烦恼的根本束缚。对于所说的'无诡诈、无虚伪的比丘来此'这句话，如来见到诡诈有何过患而不对诡诈者如实开示呢？
答：有十二种过患：诡诈者因诡诈的根本原因而不能获得真实的智慧；失去美名；失去他人的信任；失去功德赞誉；失去从圣者处听闻正法和教诫；造作众多罪业；心续远离善法；因诡诈不平等的损害而心生痛苦、不得安宁；从他人处生起诸苦法的疑虑；不成为圣法之器；临终时心怀悔恨而死；身坏命终后堕入恶趣、恶道、邪道的地狱中。
应当了知诡诈具有八种形相和七种根本。这些都是属于欲界的。何为八种形相？即：以诡诈令人迷惑、隐藏、宣扬、安置、屈服、怨恨、舍弃、显示悲悯。
何为七种根本？即：言说的根本、劝导的根本、争论的根本、显示为友好的根本、显示信任的根本、无诡诈行为的根本和损害的根本。
其中，以第一根本，诡诈者与世人共同言说时，将无义说为有义，将有义说为无义，如是将无义说为有义，将有义说为无义，同样地，将无有说为有，将有说为无有，从而使人迷惑。
其中，以第二根本，诡诈者因诡诈行为而造作的过失业，当他人劝诫时，隐藏真实的过失，而宣扬非真实的功德。
其中，以第三根本，诡诈者与论敌共同对功德过失进行观察而争论时，安立不善巧的立场。
其中，以第四根本，诡诈者对于极具威力且凶暴、如实见到其可畏之人，以身语极其卑下而屈服，以此显示为友好。
其中，以第五根本，诡诈者对于性情不定而诡诈，从其处稍加怨恨即可获得利养，如实见到这点后，虽然内心不信任且不相信，但为了显示完全成就的行为和清净的住处，而表现出极其信任和极其相信。
其中，以第六根本，诡诈者对于亲密友人、可爱可信之人，虽已承诺在未来广大事业上相助，但当事业时机来临时，为了保护自己免于疲惫，而以种种诡诈方便来显示而舍弃。

།དེ་ལ་གཞི་བདུན་པས་ནི་གཡོན་ཅན་གནོད་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་བྱུང་བ་ན། གང་ལས་དེའི་གནོད་པ་འབྱུང་བའི་དགྲ་བོ་དེ་ལ། འདི་ལྟ་སྟེ། མྱ་ངན་དང་། སྒྱིད་ ལུག་པ་དང་།རྨོངས་པའི་བར་དག་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་དེ་ལྟར་ཉམ་ཐག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་མ་ཡིན་ཡང་ཅི་ནས་ཀྱང་ཉམ་ཐག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལྟ་བུར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཉན་ཐོས་བཀའ་བློ་མི་བདེ་བ་ནི་རེ་ཞིག་བདེན་པ་རྣམས་ལས་བརྩམས་ནས། གདམས་ངག་དང་། རྗེས་སུ་ བསྟན་པ་ཉིད་འཐོབ་པར་འོས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ན།བདེན་པ་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད། ཉན་ཐོས་བཀའ་བློ་མི་བདེ་བའི་རྟགས་ནི་དགུ་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་ཉན་ཐོས་ནི་ཚིག་མི་བཟོད་པ་དང་། བཀའ་བློ་མི་བདེ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དགུ་གང་ཞེ་ན། གླེང་བ་པོའི་གང་ཟག་གིས་གླེངས་པ་ན། ཚིག་མི་འཇམ་པ་ཉིད་ལས་བརྩམས་ནས་སྐབས་ལས་བྱུང་བས་ལན་འདེབས་པ་དང་། མ་འབྲེལ་པ་དང་། མ་རྫོགས་པ་དང་། གཞན་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ནས་ལན་འདེབས པ་དེ་ནི་རྟགས་དང་པོ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་གཡེངས་པའི་ཚིག་ཉིད་ལས་བརྩམས་ནས། གཏམ་གཞན་གྱིས་གླེངས་པ་འདོར་བར་བྱེད། སྤོང་བར་བྱེད་པ་འདི་ནི་རྟགས་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པས་རང་གི་སེམས་འཁྲུག་པར་བྱེད་པ་དང་། སློང་བར་བྱེད་པ་དང་། རྙོག་པ་ཅན་དུ་བྱེད་པ་དེ་ནི་རྟགས་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་མཐུན་པའི་ཚིག་དང་། ཉེས་རྩོམ་གྱི་ཚིག་དང་། ངག་རྩུབ་པོའི་ཚིག་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་རྟགས་བཞི་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་བདག་ལ་སྨྲ་ན། བདག་གིས་ཀྱང་འདི་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་སྨྲ་བར་མི་བྱ སྙམ་དུ་སེམས་ཁེངས་པས་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་རྟགས་ལྔ་པ་ཡིན་ནོ།།ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་འཆབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་རྟགས་དྲུག་པ་ཡིན་ནོ། །ཁོན་གྱི་བསམ་པ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་རྟགས་བདུན་པ་ཡིན་ནོ། །ལན་བྱ་བའི་སེམས་མང་དུ་བྱེད་པ་དེ་ནི་རྟགས་བརྒྱད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ གིས་གླེང་བ་པོའི་ཡང་དག་པའི་ཡོན་ཏན་དག་བརྗོད་པ་དང་།ཡང་དག་པར་བཤད་པ་ན་མོས་པར་མི་བྱེད་ཅིང་། ཕྱིར་བཟློག་པ་དང་། སྤོང་བ་དང་། ཕྱིར་གཤེ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་རྟགས་དགུ་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཟག་གླེང་བ་པོ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་གཉིས་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། བླ་མའི་གནས་ལྟ་བུ་ཡང་ཡིན་ལ་གྲགས་པ་དང་། བླ་མའི་གནས་ལྟ་ བུ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་མ་གྲགས་པའོ།།དེ་ལ་རྟགས་དང་པོ་གཉིས་ནི་གླེང་བ་པོའི་གང་ཟག་དང་པོ་ལས་བརྩམས་ཏེ་བལྟ་བར་བྱའོ། །རྟགས་ལྷག་མ་བདུན་ནི་གླེང་བ་པོའི་གང་ཟག་གཉིས་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་བལྟ་བར་བྱའོ། །སའི་དངོས་གཞིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ ཀྱི་སྡོམ་པ་ལས་བརྩམས་ནས།འདུལ་བ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་སྡོམ་ནི། བསྡུ་དང་བཅས་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། །བག་ཡོད་སྒྲིབ་དང་སློབ་གཞུག་དང་། །བརྟག་དང་བརྟེན་དང་བླང་བ་དང་། །ལོངས་སྤྱོད་དང་ནི་ཟབ་པ་དང་། །མོས་དང་དཔེ་ཡི་དངོས་པོའོ། །དེ་ ལ་འདུལ་བ་དང་བཅས་པའི་སོ་སོར་ཐར་པ་ནི་གནས་བདུན་གྱིས་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ།གནས་བདུན་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བཀའ་དང་རྗེས་སུ་གནང་བ་དང་། དགག་པ་དང་། ལྟུང་བའི་གཞི་དང་། ལྟུང་བ་དང་། ལྟུང་བ་མེད་པ་དང་། ལྟུང་བ་ལས་བསླང་བའོ། །དེ་ལ་བཀའ་ནི་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་།དགེ་བའི་ཆོས་མངོན་པར་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་འདུལ་བར་བཀའ་སྩོལ་པ་སྟེ། དེ་ནི་བཀའི་མཚན་ཉིད་མདོར་བསྡུས་པ་ཡིན་གྱི། རྒྱ་ཆེར་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་དོ། །དེ་ལ་རྗེས་སུ་གནང་བ་ནི་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྟོན་པའི་རྒྱུ་དང་།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པར་ཀུན་དུ་སྤྱོད་ནུས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འདུལ་བར་རྗེས་སུ་གནང་བར་མཛད་པའོ། །དེ་ལ་དགག་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་ པ་དང་།མི་མཐུན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འདུལ་བ་ལ་དགག་པ་མཛད་པའོ།

关于第七基础，当遭遇任何不怀好意的伤害时，对于造成伤害的敌人，为了让其产生悲伤、懈怠和愚痴等，即使自己并非真的痛苦和困苦，也要表现出痛苦和困苦的样子。
不听从教诲的声闻，暂且从诸谛开始说起，他们连获得教诫和教导的资格都没有，更何况能够证悟诸谛和获得清净的机会呢？
不听从教诲的声闻有九种表现，具有这些特征的声闻应当了知他们是不能忍受言语和不听从教诲的。
九种表现是什么呢？第一个表现是：当教诫者开导时，从不柔和的言语开始，以不合时宜、不相关、不完整和曲解他意的方式来回答。
第二个表现是：从散乱的言语开始，以其他话题来回避和放弃所谈论的内容。
第三个表现是：以嗔恨心使自己的心扰乱、激动和混浊。
第四个表现是：以嗔恨心说出不和谐的话语、恶意的话语和粗暴的言辞。
第五个表现是：心生傲慢地想着'他对我说话，我为什么不能对他说话'而开口说话。
第六个表现是：隐藏过失。
第七个表现是：怀有怨恨之心。
第八个表现是：心中充满报复的想法。
第九个表现是：当他人赞叹和如实阐述教诫者的功德时，不生信受，反而反驳、拒绝和诽谤。
教诫者简而言之有两类：一是如上师般受人尊敬且有名望的，二是非如上师般且无名望的。
其中前两个表现是针对第一类教诫者而观察的，其余七个表现是针对第二类教诫者而观察的。
在地的正文中关于戒律，有关具足律仪的确定总结是：摄集、戒律、不放逸、遮障、入学、观察、依止、受持、受用、甚深、胜解和譬喻事。
其中具足律仪的别解脱戒由七处所摄，七处是什么呢？答：教诫、开许、禁止、犯罪之基、犯罪、无犯和出罪。
其中教诫是指世尊为了使不善法衰退和善法增长而制定的律仪，这是教诫的简要定义，若广分别则无量无边。
其中开许是指世尊考虑到示现的因缘，对于无烦恼且能如法行持的事开许于律仪中。
其中禁止是指世尊对于本性有过失的、无过失的和不相应的事在律仪中加以禁止。

།དེ་ལ་ལྟུང་བའི་གཞི་ནི་མདོར་བསྡུ་ན། རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་དེ་འདི་ལྟ་སྟེ། མི་དགེ་བ་དང་། དགེ་བ་དང་། མི་མཐུན་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་ལས་དང་། ངག་གི་ལས་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ ཉམས་པ་དང་།ལྟ་བ་ཉམས་པ་དང་། ཆོ་ག་ཉམས་པ་དང་། འཚོ་བ་ཉམས་པ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་རྗེས་སུ་བསྲུང་བ་དང་། གཞན་ལ་གནོད་པ་རྗེས་སུ་བསྲུང་བ་དང་། ཡིད་མི་ཆེས་པའི་གནས་རྗེས་སུ་བསྲུང་བ་དང་། འཁྲིག་པ་དང་། ལྷུང་བཟེད་དང་། ཆོས་གོས་དང་། བསོད་སྙོམས་དང་། མལ་ཆ་དང་། སྟན་དང་། ན་བའི་གསོ་སྨན་དང་ཡོ་བྱད་དོ། །དེ་ལ་མི་དགེ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བའོ། །དེ་ལ་དགེ་བ་དང་མི་མཐུན་པ་ནི་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བའོ། །དེ་ལ་ལུས་དང་། ངག་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། ལྟུང་བ་སྡེ་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལྟུང་བའི་གཞི་དེ་ལས་གཞན་པ་དག་ཀྱང་ལྟུང་བ་སྡེ་ལྔ་པོ་དག་ལ་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ལྟུང་བ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་ལྟུང་བ་སྡེ་ལྔ་པོ་དག་གོ། །ལྟུང་བ་སྡེ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ལ་ལྟུང་བ ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གཞི་དང་། ཀུན་ནས་སློང་བ་དང་། དངོས་པོ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། མཐས་ཏེ་། དེ་དག་གི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ནི་གཞི་བསྡུ་བའི་འདུལ་བའི་མ་མོ་ལས་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པར་བྱའོ། །ཡང་ལྟུང་བ་ནི་རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། དགེ་བསྙེན་གྱི་ལྟུང་བ་ དང་།དགེ་བསྙེན་མའི་ལྟུང་བ་དང་། དགེ་ཚུལ་གྱི་ལྟུང་བ་དང་། དགེ་ཚུལ་མའི་ལྟུང་བ་དང་། དགེ་སློབ་མའི་ལྟུང་བ་དང་། དགེ་སློང་མའི་ལྟུང་བ་དང་། དགེ་སློང་གི་ལྟུང་བ་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ལྟུང་བ་དང་། སློབ་པའི་ལྟུང་བའོ། །མི་སློབ་པ་ལ་ནི་ལྟུང་བ་མེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་ལ་ནི་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ཁོ་ནས་བསླབ་པའི་གཞི་ཕྲན་ཚེགས་ཕྲ་བ་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་བཅད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ལྟུང་བ་འབྱིན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ལྟུང་བ་མེད་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ལས་དང་པོ་པ་དང་། སྨྱོས་པ་དང་། སེམས་རྣམ་པར་གཡེངས་པ་དང་། ཚོར་བས་ཉེན་པའོ། །དེ་ལ་ལྟུང་བ་ལས་བསླང་བ་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་ལས་དང་། གཞན་ལས་དང་། བདག་དང་གཞན་ལས་དང་། ལུས་གྱུར་པ་ལས་དང་། ལུས་སྤངས་པ་ལས་སོ། །དེ ལ་བདག་ལས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།བསྡམ་པར་བྱ་བ་ལས་སོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ལས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བདེན་པ་མཐོང་བའི་ལྟུང་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལས་སོ། །དེ་ལ་བདག་དང་གཞན་ལས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ལྟུང་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ མ་ཡིན་པ་ལས་སོ།།དེ་ལ་ལུས་གྱུར་པ་ལས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་སློང་གི་ལུས་སྤངས་ནས། དགེ་སློང་མའི་ལུས་སུ་གྱུར་པའམ། དགེ་སློང་མའི་ལུས་སྤངས་ནས་དགེ་སློང་གི་ལུས་སུ་གྱུར་པའམ། དེ་བཞིན་དུ་དགེ་སློང་དང་། དགེ་སློང་མ་གཉི་གའི་ལུས་སྤངས་ ནས།དེ་ལས་གཞན་པའི་མཚན་དུ་གྱུར་པའམ། མཚན་མེད་པར་གྱུར་པ་ལས་སོ། །དེ་ལ་ལུས་སྤངས་པ་ལས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤི་བའི་དུས་བྱས་པ། །བསླབ་པའི་གཞི་བཅའ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་བཅུ་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རིག་པས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། འབྲས་ བུས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་།ཕན་འདོགས་པས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ནང་གིས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། མཐའ་དག་གིས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། བྱམས་ཤིང་གུས་པས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། རྣམ་པར་གནོན་པའི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་སྤང་པའི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། རྒྱུད་རྒྱུན་མི་འཆད་པས་རྣམ་པར་དག་པའོ།

关于堕罪的基础，总的来说有十八种，即：不善、善、不相应、身业、语业、意业、戒律损坏、见解损坏、仪轨损坏、生计损坏、护持他人心意、护持不损害他人、护持不可信之处、淫欲、钵盂、法衣、乞食、卧具、坐垫、病人医药及资具。
其中不善是指任何本性具有过失的。善与不相应是指任何制定的具有过失的。关于身、语、意业，应当了知五部堕罪中的一切相应者。同样，对于除此之外的其他堕罪基础，也应当了知五部堕罪中的相应者。
关于堕罪，总的来说有五部。如何产生这五部堕罪呢？答：有五种，即：基础、动机、事物、加行和结果，这些详细内容将在《基础摄集律母》中广说。
又堕罪有九种：近事男的堕罪、近事女的堕罪、沙弥的堕罪、沙弥尼的堕罪、式叉摩那尼的堕罪、比丘尼的堕罪、比丘的堕罪、凡夫的堕罪和有学的堕罪。无学者则无堕罪。
为什么呢？因为他们无所作为，通过法性获得而断除一切微细学处相续，且不可能产生烦恼性的堕罪。
应当了知无堕罪有四种：即初业者、疯狂者、心散乱者和被痛苦所逼者。
应当了知从堕罪中解脱有五种：即从自身、从他人、从自他、从身体改变和从舍弃身体。
其中从自身是指从应当守护中。从他人是指从见谛的非烦恼性堕罪中。从自他是指从凡夫的烦恼性和非烦恼性堕罪中。
从身体改变是指舍弃比丘身而成为比丘尼身，或舍弃比丘尼身而成为比丘身，或同样舍弃比丘和比丘尼二者的身体而成为其他性别，或成为无性别。从舍弃身体是指死亡。
清净制定学处的基础有这十种：即以智慧清净、以果报清净、以利益清净、以外在清净、以内在清净、以一切清净、以慈爱恭敬清净、以修习对治现行清净、以修习对治随眠清净和以相续不断清净。

།རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་གཞི་དང་བཅས་པའི་བསླབ་པའི་གཞི་བཅས་པས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། འདོད་པའི་བསོད་ཉམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་བརྩོན་པའི་མཐའ་ཡོངས་སུ སྤངས་པས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་།བདག་ཉིད་ངལ་བའི་རྗེས་སུ་བརྩོན་པའི་མཐའ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ལྷག་པའི་ཚོགས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ལྷག་པའི་འཚོ་བས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཆོས་མཐུན་པ་དང་། འགྲོགས་པས་རྣམ་པར་ དག་པ་དང་།འཐབ་པ་མེད་པ་དང་། རྩོད་པ་མེད་པས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཟིལ་གྱིས་མནན་པས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་འཛིན་པས་རྣམ་པར་དག་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ ཉེས་པ་ནི་བཅུ་སྟེ།བསླབ་པ་དྲལ་བའི་ཉེས་པ་དང་། མངོན་པར་མི་དགའ་བའི་ཉེས་པ་དང་། གྲོགས་དང་བྲལ་བའི་ཉེས་པ་དང་། སྨོན་ལམ་གྱི་ཉེས་པ་དང་། བག་མེད་པའི་ཉེས་པ་དང་། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་ཉེས་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་རྣམ་པར་མ་དག་པའི་ཉེས་པ་དང་། བསམ་ པ་རྣམ་པར་མ་དག་པའི་ཉེས་པ་དང་།ངེས་པར་འབྱིན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཉེས་པ་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་ཉེས་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནི་བཅུ་སྟེ། མཐུན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉིད་དང་། རྒྱུན་ཆགས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉིད་དང་། འགྲན་ཟླ་མེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉིད་དང་། གནོད་ པ་མེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉིད་དང་།བརྟན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉིད་དང་། ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉིད་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་རྒྱལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉིད་དང་། མི་ལྡོག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉིད་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉིད་དང་། བླ་ན་མེད་པའི་ ཚུལ་ཁྲིམས་ཉིད་དང་།དགེ་སློང་འདུལ་བའི་བསླབ་པ་ལ་བརྩོན་པས་དུས་བཅུ་དག་ཏུ་བག་ཡོད་པར་བྱ་སྟེ། བཅུ་པོ་གང་དག་ཏུ་ཞེ་ན། ལྟུང་བ་ལས་བརྩམས་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་བརྩམས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ལས་བརྩམས་པ་དང་། བསོད་སྙོམས་སྤྱོད་པ་ལས་ བརྩམས་པ་དང་།འཕྲལ་གྱི་བྱ་བ་ལས་བརྩམས་པ་དང་། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིའི་ལོངས་སྤྱོད་ལས་བརྩམས་པ་དང་། ཐོས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལས་བརྩམས་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་བསམ་པ་ལས་བརྩམས་པ་དང་། རབ་ཏུ་དབེན་པ་ལས་བརྩམས་པ་དང་། རྟོགས་ པའི་མཐའ་ལས་བརྩམས་པའི་དུས་སུའོ།།ཇི་ལྟར་དགེ་སློང་འདུལ་བའི་བསླབ་པ་ལ་བརྩོན་པས་ལྟུང་བ་ལས་བརྩམས་ནས། དུས་དང་པོ་འདི་ལ་བག་ཡོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ན་དགེ་སློང་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བསྟན་པ་ཡན་ལག་ལྔས་ བསྡུས་པའི་བག་ཡོད་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་ལྟར།དགེ་སློང་འདུལ་བའི་བསླབ་པ་ལ་བརྩོན་པས། ལྟུང་བ་ལས་བརྩམས་ནས། དུས་དང་པོ་འདི་ལ་བག་ཡོད་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་དགེ་སློང་འདུལ་བའི་བསླབ་པ་ལ་བརྩོན་པས། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་བརྩམས་ནས། དུས་གཉིས་པ་འདི་ལ་བག་ཡོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ན་དགེ་སློང་དགོན་པ་ན་འདུག་ཀྱང་རུང་། ཤིང་དྲུང་ན་འདུག་ཀྱང་རུང་སྟེ། འདོད་པ་ལ་འདུན་པའི་སྒྲིབ་པ་ནས། ཐེ་ཚོམ་གྱི་བར་གྱི་སྒྲིབ་པ་བྱུང་ངོ་ཅོག་དང་དུ་མི་ལེན་པར་སྤོང་བར་བྱེད། སེལ་བར་བྱེད། བྱང་བར་བྱེད་ཅིང་། དེའི་སྒྲིབ་པ་ལྔ་པོ་སེམས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པ། མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འགྱུར་བའི་བར་དག་སྤངས་ནས། དུས་དུས་སུ་ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡང་སྒོམ་པར་བྱེད། དུས་དུས་སུ་རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་མཚན་མ་ཡང་སྒོམ་པར་བྱེད། དུས་དུས་སུ་བཏང་སྙོམས ཀྱི་མཚན་མ་ཡང་སྒོམ་པར་བྱེད་ཅིང་།དེ་དེ་ལྟར་ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་ལ་མཁས་པ་དང་། རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་མཚན་མ་ལ་མཁས་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་ལ་མཁས་པས་སེམས་ཞུམ་པའམ། ཞུམ་དུ་དོགས་པར་རིག་པ་ན། ལེགས་པ་ཁོ་ནར་རབ་ཏུ་འཛིན་པར་ ཡང་བྱེད།སེམས་རྒོད་དམ། རྒོད་དུ་དོགས་པར་རིག་པ་ན། ལེགས་པ་ཁོ་ནར་ནང་དུ་ཡང་དག་པར་ཞི་བར་ཡང་བྱེད། སེམས་མཉམ་པར་གྱུར་པ་ན། བཏང་སྙོམས་སུ་འཇོག་པར་ཡང་བྱེད་ལ་དེ་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་ན། རོ་མྱོང་བར་ཡང་མི་བྱེད་ཅིང་། མཇུག་སྡུད་པར་ ཡང་མི་བྱེད།ལྷག་པར་ཆགས་པར་ཡང་མི་བྱེད། ལྷག་པར་ཆགས་ཤིང་གནས་པར་ཡང་མི་བྱེད་པ། དེ་ལྟར་དགེ་སློང་འདུལ་བའི་བསླབ་པ་ལ་བརྩོན་པས་དུས་གཉིས་པ་དེ་ལ་བག་ཡོད་པར་བྱའོ།

另外，由于具有基础而制定学处故清净，由于完全断除追求欲乐之边际故清净，由于完全断除自我劳累之边际故清净，由于增上资粮清净，由于增上生活清净，由于法随顺，由于共处清净，由于无争执，由于无诤论清净，由于降伏烦恼故清净，由于远离烦恼故清净，由于正持正法故清净。
戒律过失有十种：破坏学处之过失，不欢喜之过失，离开道友之过失，发愿之过失，放逸之过失，傲慢之过失，随眠不清净之过失，意乐不清净之过失，非出离之过失，以及苦行之过失。
戒律功德有十种：相应之戒律，相续之戒律，无与伦比之戒律，无害之戒律，坚固之戒律，出离之戒律，战胜违品之戒律，不退转之戒律，不共之戒律，以及无上之戒律。
比丘精进于律仪学处时，应当在十个时期保持正念。何为十个时期？关于堕罪、关于等持、关于投生、关于乞食、关于临时事务、关于受用利养恭敬、关于寻求闻法、关于思维正法、关于远离、以及关于证悟之时期。
比丘精进于律仪学处时，如何于第一时期关于堕罪保持正念？此处，如前所说，比丘具足前际等五支所摄之正念，比丘精进于律仪学处时，应当于第一时期关于堕罪保持正念。
比丘精进于律仪学处时，如何于第二时期关于等持保持正念？此处，比丘或住阿兰若，或住树下，不接受、断除、消除、净除所生起的贪欲盖乃至疑盖，断除此五盖令心烦恼、不得涅槃等，时时修习止相，时时修习举相，时时修习舍相。
如是善巧于止相、善巧于举相、善巧于舍相，当知心沉没或恐沉没时，即善加提举；当知心掉举或恐掉举时，即善加内心寂静；心平等时，即安住于舍。如是获得三摩地时，不耽著其味，不执著其果，不生过分贪著，不住于过分贪著。如是比丘精进于律仪学处时，应当于第二时期保持正念。

།ཇི་ལྟར་དགེ་སློང་འདུལ་བའི་བསླབ་པ་ལ་བརྩོན་པས་སྐྱེ་བ་ལས་ བརྩམས་ནས་དུས་གསུམ་པ་འདི་ལ་བག་ཡོད་པར་བྱ་ཞེ་ན།འདི་ན་དགེ་སློང་འཆི་བའི་དུས་ལ་བབ་པའི་ཚེ་ན། འདི་ལྟར་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བའི་སེམས་དྲག་པོ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དེ། ཅི་བདག་སངས་རྒྱས་ལ་དམིགས་པའི་དྲན་པས་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པར་འགྱུར་རམ། ཆོས་ལ་དམིགས་པ་དང་། དགེ་འདུན་ལ་དམིགས་པ་དང་། དགེ་བ་ལ་དམིགས་པས་དགེ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པར་འགྱུར་རམ་སྙམ་དུ་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དེ། དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་དེའི་སེམས་ཀུན་དུ་བསྲུང་བ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར རོ།།གང་གི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ལ་དམིགས་པའི་དྲན་པས་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པ་ནས། རྒྱས་པར་དགེ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་བར་གྱིས་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་དམིགས་པའི་དྲན་པས་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པ་ནས་རྒྱས་པར་དགེ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་བར་ གྱིས་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པ་དེའི་འཆི་བ་ནི་བཟང་བ་ཡིན།འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པ་ཡང་བཟང་བ་ཡིན། ཚེ་ཕྱི་མ་ཡང་བཟང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་དགེ་སློང་འདུལ་བའི་བསླབ་པ་ལ་བརྩོན་པས་དུས་གསུམ་པ་དེ་ལ་བག་ཡོད་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་དགེ་སློང་འདུལ་བའི་བསླབ་པ་ལ་བརྩོན་ པས།བསོད་སྙོམས་སྤྱོད་པ་ལས་བརྩམས་ནས་དུས་བཞི་པ་འདི་ལ་བག་ཡོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ན་དགེ་སློང་གྲོང་ངམ། གྲོང་རྡལ་གང་ན་ཉེ་བར་བརྟེན་ཅིང་གནས་པའི་གྲོང་ངམ་གྲོང་རྡལ་དེ་ཉིད་དུ་དེ་བསོད་སྙོམས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མདོ་ལས། ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤྱོད་ པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟར།དགེ་སློང་འདུལ་བའི་བསླབ་པ་ལ་བརྩོན་པས་དུས་བཞི་པ་དེ་ལ་བག་ཡོད་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་དགེ་སློང་འདུལ་བའི་བསླབ་པ་ལ་བརྩོན་པས་འཕྲལ་གྱི་བྱ་བ་ལས་བརྩམས་ནས། དུས་ལྔ་པ་འདི་ལ་བག་ཡོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ན་དགེ་སློང་ལྷུང་བཟེད་ཀྱི་ལས་ དང་ཆོས་གོས་ཀྱི་ལས་དང་།ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་རྣམས་ལ་ཞལ་ཏ་བྱ་བའི་ལས་སམ། འཕྲལ་གྱི་བྱ་བ་གཞན་གང་ཡང་རུང་བ་དེ་ལ་བག་ཡོད་པར་བྱེད་ཅིང་། ཅི་ནས་ཀྱང་མི་ཚིག་པ་དང་། མི་རུལ་པ་དང་། མི་བརླག་པ་དང་། མི་ཞིགས་པ་དང་། ཆུད་མི་ ཟོས་པར་བྱེད་པ་དང་།ཧ་ཅང་བྱ་བ་མི་བྱེད་པ་དང་། ངན་པར་བྱ་བ་མི་བྱེད་པ་དང་། ཉེས་པར་བྱ་བ་མི་བྱེད་པ་དང་། ཧ་ཅང་བརྟུན་ཏེ་མི་བྱེད་པ་དང་། ཧ་ཅང་བརྒྱངས་ཏེ་མི་བྱེད་པ་དང་། རྒོད་བག་མེད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་དང་འགལ་བ་དང་། འདུལ་བ་དང་འགལ་བའི་སྤྱོད་པས་མི་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་དགེ་སློང་འདུལ་བའི་བསླབ་པ་ལ་བརྩོན་པས་དུས་ལྔ་པ་དེ་ལ་བག་ཡོད་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་དགེ་སློང་འདུལ་བའི་བསླབ་པ་ལ་བརྩོན་པས། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིའི་ལོངས་སྤྱོད་ལས་བརྩམས་ནས། དུས་དྲུག་པ་འདི་ལ་བག ཡོད་པར་བྱ་ཞེ་ན།འདི་ན་དགེ་སློང་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་གང་དང་གང་རྙེད་ཀྱང་རུང་སྟེ། དེ་རྙེད་པ་དེ་ལ་ཆགས་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཞེན་པ་མེད་པ་དང་། འཆུམས་པ་མེད་པ་དང་། མདུད་པ་བོར་བ་མེད་པ་དང་། བརྒྱལ་བ་མེད་པ་དང་། ལྷག་ པར་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་།ལྷག་པར་ཆགས་ཤིང་གནས་པ་མེད་པ་དང་། ཉེས་དམིགས་སུ་ལྟ་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་བྱུང་བ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་བྱེད་པ་དང་། རྙེད་པ་དང་ བཀུར་སྟིའི་སེམས་སྐྱེས་པས་དེའི་སེམས་ཡོངས་སུ་གཏུགས་ཤིང་མི་གནས་པ་དེ་ལྟར་དགེ་སློང་འདུལ་བའི་བསླབ་པ་ལ་བརྩོན་པས་དུས་དྲུག་པ་དེ་ལ་བག་ཡོད་པར་བྱའོ།

如何比丘精进于律仪学处，从生起开始对此三时保持正念呢？在此，比丘临近死亡之时，如是发起强烈的造作心：'我是否能以念住于佛陀而死亡？是否能以念住于法、念住于僧伽、念住于善法而具足善心死亡？'如是发起造作心。如此这般，他的心得到守护，正念得以安住。
因为从以念住于佛陀而死亡乃至广说具足善心而死亡，从以念住于佛陀而死亡乃至广说具足善心而死亡者，其死亡是善妙的，死亡之时也是善妙的，来世也是善妙的。如是比丘精进于律仪学处，应当对此三时保持正念。
如何比丘精进于律仪学处，从乞食行为开始对此四时保持正念呢？在此，比丘于所依止居住的村落或城镇中，如清净乞食经中所说的一切行为那样实行。如是比丘精进于律仪学处，应当对此四时保持正念。
如何比丘精进于律仪学处，从日常事务开始对此五时保持正念呢？在此，比丘对于钵的事务、法衣的事务、教诫同梵行智者的事务，或其他任何日常事务，都应保持正念，务必使其不焦、不腐、不失、不坏、不浪费，不过分行事、不恶劣行事、不错误行事、不过分勤奋、不过分懈怠，不放逸、无烦恼、不违背世间、不违背律仪而行。如是比丘精进于律仪学处，应当对此五时保持正念。
如何比丘精进于律仪学处，从利养恭敬受用开始对此六时保持正念呢？在此，比丘对于所获得的任何利养恭敬，无贪著地受用，无执著、无耽溺、无系缚、无昏迷、无贪恋、无贪恋而住，观见过患、了知出离而受用，降伏所生起的利养恭敬，不令利养恭敬之心生起而住着。如是比丘精进于律仪学处，应当对此六时保持正念。

།ཇི་ལྟར་དགེ་སློང་འདུལ་བའི་བསླབ་པ་ལ་བརྩོན་པས་ཐོས་པ་ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་ལས་བརྩམས་ནས་དུས་བདུན་པ་འདི་ ལ་བག་ཡོད་པར་བྱ་ཞེ་ན།འདི་ན་དགེ་སློང་སྙན་དངགས་མཁན་གྱིས་བྱས་པའམ། སྙན་དངགས་མཁན་གྱིས་བསམས་པའི་ཡི་གེ་སྣ་ཚོགས་པ་ཚིག་དང་། ཚིག་འབྲུ་སྣ་ཚོགས་པ་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་འཕེན་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཐོས་པ་སྤངས་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་ པའི་མདོ་སྡེ་ཟབ་པ་ཟབ་པར་སྣང་བ།སྟོང་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པ། རྐྱེན་འདི་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་མཐུན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་གུས་པར་བྱ་སྟེ། ལེན་པར་བྱེད་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་ཀླན་ཀ་དང་། ཕན་ཡོན་ལ་ལྟ་ཞིང་། ཆོས་ཀུན་ཆུབ་པར་མི་བྱེད། རྩོད་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལས་ཐར་པའི་ཕན་ཡོན་ལ་ལྟ་ཞིང་ཆོས་ཀུན་ཆུབ་པར་མི་བྱེད། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིའི་དོན་དུ་ཆོས་ཀུན་ཆུབ་པར་མི་བྱེད་པར་འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་ཉིད་དུལ་བར་བྱ་བ་དང་། བདག་ཉིད་ཞི་བར་བྱ་བ་དང་། བདག་ཉིད་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱ་བ་དང་། དགེ་སྦྱོང གི་ཚུལ་གྱི་དོན་དང་།བྲམ་ཟེའི་དོན་དང་། དོན་གྱི་མཆོག་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཆོས་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། དེས་ཆོས་དེ་དག་ལེགས་པར་མཉན་པ་དང་། ལེགས་པར་བཟུང་བ་དང་། ཁ་ཏོན་ཡོངས་སུ་བྱང་བ་དང་། ཡིད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་བརྟགས་པ་དང་། མཐོང་བས་ ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱས་པ་དེ་ལྟར།དགེ་སློང་འདུལ་བའི་བསླབ་པ་ལ་བརྩོན་པས། དུས་བདུན་པ་དེ་ལ་བག་ཡོད་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་དགེ་སློང་འདུལ་བའི་བསླབ་པ་ལ་བརྩོན་པས། དམ་པའི་ཆོས་བསམ་པ་ལས་བརྩམས་ནས། དུས་བརྒྱད་པ་འདི་ལ་བག་ཡོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ནི་དགེ་སློང་གཅིག་པུ་དབེན་པར་སོང་སྟེ། ཇི་སྐད་ཐོས་པ་དང་། ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དང་། ཇི་སྐད་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་སེམས་པར་བྱེད། འཇལ་བར་བྱེད་ལ་། ཉེ་བར་རྟོག་པར་བྱེད་ཅིང་། དེས་བསམ་པར་བྱ་བ་ནི་སེམས་པར་བྱེད་། བསམ་པར་མི་བྱ་བ་ནི སྤོང་བར་བྱེད།ལ་ལ་ལ་ནི་དད་པས་ཀྱང་མོས་པར་བྱེད། ལ་ལ་ལ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་དཔྱོད་པར་བྱེད་ཅིང་། དོན་ལ་རྟོན་པ་སེམས་པར་བྱེད་ཀྱི། ཚིག་འབྲུ་ལ་རྟོན་པ་སེམས་པར་མི་བྱེད་ལ། ནག་པོ་བསྟན་པ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ལ། ཆེན་པོ་ བསྟན་པ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་སྙིང་པོར་སེམས་པར་བྱེད།བསྟན་པར་སེམས་པར་བྱེད། རྒྱས་པར་སེམས་པར་བྱེད་དེ། བསམ་པ་དེ་ཡང་མཐར་ཐུག་པར་བྱེད་ཀྱི་བར་མ་དོར་སྒྱིད་ལུག་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་ལྟར། དགེ་སློང་འདུལ་བའི་བསླབ་པ་ལ་བརྩོན་ པས།དུས་བརྒྱད་པ་དེ་ལ་བག་ཡོད་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་དགེ་སློང་འདུལ་བའི་བསླབ་པ་ལ་བརྩོན་པས། རབ་ཏུ་དབེན་པ་ལས་བརྩམས་ནས། དུས་དགུ་པ་འདི་ལ་བག་ཡོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ན་དགེ་སློང་ཁྱིམ་ན་གནས་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། འདྲེས་པར་མི་གནས་ ཤིང་།ལྷན་ཅིག་དགའ་བར་ཡང་མི་བྱེད། ལྷན་ཅིག་མྱ་ངན་ཡང་མི་བྱེད་པ་ནས། རྒྱས་པར་ཇི་ལྟར་བྱ་བ་བྱུང་ངོ་ཅོག་གི་བར་དག་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ། མཐར་ཐུག་པར་རྗེས་སུ་མི་འཇུག་པ་དང་། དགོན་པ་ནགས་འདབ་དང་། བས་མཐའི་གནས་མལ་དག་ཏུ་གནས་པར་བྱེད་པ་ དང་།སེམས་ཅན་ལས་དབེན་པ་དང་། ཡུལ་དང་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། ལེ་ལོ་དང་། ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་དང་། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་དབེན་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟར། དགེ་སློང་འདུལ་བའི་བསླབ་པ་ལ་བརྩོན་པས། དུས་དགུ་པ་དེ་ལ་ བག་ཡོད་པར་བྱའོ།

如何比丘精进于律仪学处，从寻求闻法开始，于此第七时应当谨慎呢？在此，比丘应当舍弃诗人所作或诗人所思的种种文字、种种词句、具有顺世外道见的如是闻法，而应恭敬如来所说甚深显现甚深、具空性、顺缘起性缘起的诸经，应当受持、通达。不为诽谤、功德而观察，不为通达法义，不为脱离如是诤论的功德而观察通达法义，不为利养恭敬而通达法义，而是为了调伏自己、寂静自己、令自己究竟涅槃、为沙门之道义、婆罗门义、为证得最胜义而通达法义。他应当善听闻彼等法、善受持、熟练诵习、意随观察、以见解极善通达。如是比丘精进于律仪学处，于第七时应当谨慎。
如何比丘精进于律仪学处，从思维正法开始，于此第八时应当谨慎呢？在此，比丘独自前往寂静处，思维、衡量、观察如其所闻、如其所教、如其所通达的诸法义。他思维应当思维者，舍弃不应思维者。对某些以信心胜解，对某些以智慧观察。依止义而思维，不依止文字而思维。如实了知所说的下劣，如实了知所说的广大而思维其要义，思维其所说，思维其广大义。于此思维令至究竟，不于中途懈怠。如是比丘精进于律仪学处，于第八时应当谨慎。
如何比丘精进于律仪学处，从极寂静开始，于此第九时应当谨慎呢？在此，比丘不与在家、出家众共住，不与之同乐，不与之同忧，乃至广说一切所生事皆正受持而不随行至究竟，而住阿兰若林边、边际卧具，远离有情、远离境界、懈怠、止观及止观近分烦恼。如是比丘精进于律仪学处，于第九时应当谨慎。

།ཇི་ལྟར་དགེ་སློང་འདུལ་བའི་བསླབ་པ་ལ་བརྩོན་པས་རྟོགས་པའི་མཐའ་ལས་བརྩམས་ནས། དུས་བཅུ་པ་འདི་ལ་བག་ཡོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ལ་དགེ་སློང་ཡོད་པ་ཡང་ཡོད་པར། མེད་པ་ཡང་མེད་པར། བླ་ན་ཡོད་པར་ཡང་བླ་ན་ཡོད་པར། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་ བླ་ན་མེད་པར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ།ཡོད་པ་ཡང་ཡོད་པར། མེད་པ་ཡང་མེད་པར། བླ་ན་ཡོད་པ་ཡང་བླ་ན་ཡོད་པར། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་བླ་ན་མེད་པར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ནས་ཀྱང་། མ་ཐོབ་པ་ལ་ཐོབ་པར་འདུ་ཤེས་ མེད་པ་དང་།མ་རྟོགས་པ་ལ་རྟོགས་པར་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པ་དང་། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་མེད་པར། ཤེས་པ་བརྡ་སྤྲོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་དགེ་སློང་འདུལ་བའི་བསླབ་པ་ལ་བརྩོན་པས། དུས་བཅུ་པ་དེ་ལ་བག་ཡོད་པར་བྱའོ། ། རབ་ཏུ་འབྱུང་བའི་སྒྲིབ་པ་ནི་བཞི་པོ་འདི་དག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དང་། ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དང་། རང་དབང་མེད་པའི་སྒྲིབ་པའོ། །དེ་ལ་བསམ་པའི་སྒྲིབ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱལ་པོས་གཙེས་པས་རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་འདོད་པ ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལོང་བའམ། འོན་པའམ། ཟ་མའམ། མ་ནིང་དུ་གྱུར་པའམ། གཡའ་བའམ། མཛེའམ་ཕོལ་མིག་གམ། སྐྱིགས་བུ་ལ་སོགས་པའི་ནད་སྐྱོན་ཆགས་པ་གང་ཡང་རུང་བས་ལུས་ལ་གནོད་པར་གྱུར་པ་ ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་ལ་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་། ཕ་བསད་པ་དང་། མ་བསད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་རང་དབང་མེད་པའི་སྒྲིབ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཕ་མས་མ་གནང་བ་དང་། རྒྱལ་པོས་བཀྲབས་པ་དང་། ཕྲོགས་པ་དང་། རྙེད་བཙོན་དང་། རྩོད་ པ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་བས་འདུལ་བ་ལ་གནས་ལྔ་ངེས་པར་སློབ་ཏུ་གཞུག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ལྟུང་བ་སློབ་ཏུ་གཞུག་པ་དང་། ལྟུང་བ་མེད་པ་དང་། ལྕི་བ་དང་། ཡང་བ་དང་། སོ་སོར་ཐར་པའི་མདོ་འདོན་པ་སློབ་ཏུ་གཞུག་པའོ། །དེ་ལ་ལྟུང་ བ་དང་།ལྟུང་བ་མེད་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་ལྟུང་བ་ལྕི་བ་ནི་བྱེ་བྲག་དྲུག་གིས་འགྱུར་ཏེ། བཅའ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་ལྕི་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བསླབ་པའི་གཞི་བཅས་པ་ལས་སོ་། །དངོས་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་ལྕི་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལྟུང་བྱེད་དུ་འདྲ་བ་ལས་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་ པ་རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ནི།བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །ཉེས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ལྕི་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལ་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་ལྟུང་བ་འབྱིན་པའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ལྕི་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལ་ལ་འདོད་ཆགས་ དང་།ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཤིན་ཏུ་དྲག་པོས་ལྟུང་བ་འབྱིན་པའོ། །མི་ཤེས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ལྕི་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལ་ལ་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཆུང་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཞེན་པ་དེ་ལ་ནི་ལྟུང་བས་ཆེས་ཤིན་ཏུ་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ལས་བཟློག་པ་གཞན་ལ་ ནི་བཅས་པ་འདྲ་བ་དང་།དངོས་པོ་འདྲ་བ་དང་། ཉེས་པ་འདྲ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་འདྲ་བ་ལ་ཡང་ལྟུང་བས་སྒྲིབ་པར་མི་བྱེད་དོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཆུ་འབབ་པ་ཆུང་ངུ་ནི་རྩཝ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་དགག་པར་ནུས་ལ། རྩཝ་ཙམ་ཡང་དེད་པར་མི་ནུས་ཀྱི། ཆུ་འབབ་པ་ཆེན་པོ་ནི་ རྩཝ་ཁུར་དང་ཤིང་ཁུར་གྱིས་ཀྱང་དགག་པར་མི་ནུས་ལ།རྩཝ་དང་ཤིང་མང་པོ་ཡང་དེད་པར་ནུས་པ་བཞིན་དུ། འདི་ལ་ཡང་ཚུལ་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ལྕི་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལ་ལ་ལྟུང་བ་བྱུང་ནས་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་ཆོས་བཞིན་དུ་ཕྱིར་གསོ་བར་མི་བྱེད་ པར་དུས་གཞན་དུ་ཡོངས་སུ་གནས་ནས་གསོ་བར་བྱེད་པའོ།།ལྟུང་བ་ཡང་བ་ནི་དེ་དག་ལས་བཟློག་པར་རིག་པར་བྱའོ།

比如比丘精进于律仪学处，从证悟的究竟而言，对于此十时应当如何谨慎呢？对此，比丘对于有者如实了知为有，对于无者如实了知为无，对于有上者如实了知为有上，对于无上者如实了知为无上。
如是对于有者如实了知为有，对于无者如实了知为无，对于有上者如实了知为有上，对于无上者如实了知为无上之后，对于未得不作得想，对于未证不作证想，无增上慢，不为增上慢所胜，如是表示了知，如是比丘精进于律仪学处，于彼十时应当谨慎。
应当了知出家障碍有如是四种：即是意乐障碍、身体障碍、业障碍、无自在障碍。
其中意乐障碍是：如为王所逼而欲出家等。
其中身体障碍是：如盲、聋、黄门、阉人、癞病、麻风、眼疾、哮喘等任何病患所害身体者。
其中业障碍是：如杀父、杀母等。
其中无自在障碍是：如父母不允、为王所覆、被掠、被囚、有诤等。
其中出家者应当令学习律中五处：即是令学习犯罪、无犯、重、轻、诵说别解脱经。
其中犯罪与无犯如前。其中重罪由六种差别而成：由制立差别重者，即是从学处制立。由事物差别重者，即是从同为堕罪中，杀生等自性罪较制罪为差别。
由过失差别重者，即是有人一再犯罪。由烦恼差别重者，即是有人以极重贪、嗔、痴缠而犯罪。
由无知差别重者，即是有人善根微少、智慧薄弱，于彼则为罪极重障碍。与此相反者，即使同样制罪、同样事物、同样过失、同样烦恼，罪亦不为障碍。
譬如小水流，以草便能遮，而不能载运草；大水流则以草担、木担亦不能遮，而能载运众多草木，于此亦当如是观察。
由时差别重者，即是有人犯罪后不即刻如法忏悔，而住于他时方行忏悔。
轻罪应当了知与彼等相反。

།འདུལ་བ་འཛིན་པས་ལྟུང་བ་བྱུང་བ་ལ་རྣམ་པ་ལྔས་བརྟགས་ནས། ལྟུང་བ་སྦྱིན་པར་བྱ་སྟེ། གཅིག་ཏུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། གཅིག་ཏུ་ལྷག་པར་ མ་སྤྱད་པ་དང་།གཞི་ལས་བཅའ་བ་དང་། དེ་ལ་ཉེས་པ་བྱུང་བ་དང་མ་བྱུང་བ་བསྟན་པ་དང་། གཅིག་ཏུ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ལ་གཅིག་ཏུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ལྟུང་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའོ། །དེ་ལ་གཅིག་ཏུ་ལྟུང་ བ་ལྷག་པར་མ་སྤྱད་པ་ལ་ནི་བསྟན་པར་བྱའོ།།ལྟུང་བ་བྱུང་བ་ལ་ནི་ལྟུང་བ་ཕྱིར་གསོ་བའི་ལས་ཅི་རིགས་པར་ཡོངས་སུ་བསྟན་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ཟག་གང་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཡུལ་གང་དང་དུས་གང་ལ་བརྟེན་ནས། བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་ བཅས་པའི་བསླབ་པའི་གཞི་བཅས་པ་ལས།གལ་ཏེ་གང་ཟག་གཞན་ཞིག་ཡུལ་གཞན་དང་། དུས་གཞན་དུ་ཉེས་པ་དེ་ཉིད་ལ་རྟེན་པར་བྱེད་ན། དེས་དེ་ལ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཉེས་པ་གང་གཟིགས་ནས་བཅས་པ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ལྟུང་ བ་ཕྱིར་གསོ་བའི་ལས་ཡོངས་སུ་བསྟན་པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་ཉེས་པ་དེ་ལ་རྟེན་པར་མི་བྱེད་ན་ནི་དེ་ལ་ལྟུང་བ་སྦྱིན་པར་མི་བྱ་སྟེ། ཕྱིར་གསོ་བའི་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་བསྟན་པར་མི་བྱའོ། །དེ་ལྟར་དེ་ནི་ལྟུང་བ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དགེ་སློང་ འདུལ་བའི་བསླབ་པ་ལ་བརྩོན་པས་གནས་བདུན་ལ་བརྟེན་ནས།གནས་དྲུག་ལ་བརྩོན་པར་བྱ་སྟེ། གནས་བདུན་པོ་གང་དག་ལ་བརྟེན་ནས། གནས་དྲུག་པོ་གང་དག་ལ་བརྩོན་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སྟོན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། མཁན་པོ་དང་། སློབ་དཔོན་དང་། ཆོས་གོས་ དང་།བསོད་སྙོམས་དང་། མལ་ཆ་དང་། སྟན་དང་། ན་བའི་གསོས་སྨན་ཡོ་བྱད་ལ་བརྟེན་ནས། ཆོས་ལ་བརྩོན་པར་བྱ་བ་དང་། བསླབ་པ་དང་། གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བགོ་བཤའ་དང་། བག་ཡོད་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ནི་སོ་ སོར་ཐར་པའི་མདོ་དང་།དེ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ། །དེ་ལ་བསླབ་པ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པའོ། །དེ་ལ་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ལ་གདམས་ཤིང་ རྗེས་སུ་བསྟན་པ་དང་།ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ལ་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུའོ། །དེ་ལ་བགོ་བཤའ་ནི་ཟང་ཟིང་གི་བགོ་བཤའ་དང་། ཆོས་ཀྱི་བགོ་བཤའོ། །དེ་ ལ་ཟང་ཟིང་གི་བགོ་བཤའ་ནི་ཡང་དག་པར་མགུ་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དྲུག་ལས་གཅིག་གིས་སོ།།ཆོས་ཀྱི་བགོ་བཤའ་ནི་ལྷག་མ་ལྔས་སོ། །དེ་ལ་བག་ཡོད་པ་ནི་མཁས་པ་ལྔ་པོ་ཕུང་པོ་ལ་མཁས་པ་ནས། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པའི་བར་དག་ལ་རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། བསྒོམ་ པའི་རྗེས་སུ་བརྩོན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།འདུལ་བ་ལ་བླང་བ་ནི་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། བདག་གིར་བྱ་བ་བླང་བ་དང་། བྱིན་ལེན་བླང་བ་དང་། གཏམས་པ་བླང་བ་དང་དབུལ་བ་བླང་བ་དང་། གཞན་གྱི་ཕྱིར་བླང་བའོ། །དེ་ལ་བདག་གིར་བྱ་བ་བླང་བ་ནི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མ་དག་ པ་ཡིན་ཏེ།ལྷག་པར་ཆགས་པ་དང་། སོག་འཇོག་བྱེད་པ་ལ་གདུ་བའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པས་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ། །བྱིན་ལེན་བླང་བ་ཡང་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ཡིན་ཏེ། གནས་མ་ཡིན་པ་ལས་ལེན་པ་དང་། ཚོད་མ་ཟིན་པ་དང་། ཆོས་བཞིན་མ་ཡིན་ པར་ལེན་པས་སོ།།དེ་ལས་བཟློག་པས་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ། །གཏམས་པ་བླང་བ་ཡང་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ཡིན་ཏེ། གང་ཟག་མ་བརྟགས་པ་ལ་གཏམས་པ་དང་། རུང་བ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་དང་། འབྲེལ་པའི་སེམས་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལས་བཟློག་པས་ ནི་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ།།དབུལ་བ་བླང་བ་ཡང་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ཡིན་ཏེ། ཞིང་ངན་པ་ལ་དབུལ་བ་བླང་བ་དང་། མི་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་པར་དབུལ་བ་བླང་བས་སོ། །དེ་ལ་ཞིང་གསུམ་པོ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཞིང་དང་། སྙིང་བརྩེ་བའི་ཞིང་དང་། ཕན་འདོགས་པའི་ཞིང་ མ་གཏོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཞིང་དག་ནི་ཞིང་ངན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

持律者对于所生过失应当以五种方式观察后给予过失，即：一是完全烦恼性，一是未过度行持，从根本而制定，显示于此有过失与无过失，一是非完全行持。其中完全烦恼性的过失是这样的：具有本性过失。对于未过度行持的过失应当开示。对于所生过失应当随宜开示忏悔过失之羯磨。其中，世尊依于何等补特伽罗、何处及何时而制定具有制罚过失的学处，若其他补特伽罗于其他处所及其他时依止彼过失，则应如世尊见到过失而制定的那样开示忏悔过失之羯磨。若不依止彼过失则不应给予过失，也不应开示忏悔羯磨。如是应知此为略说观察过失。
精进于比丘律仪学处者，依于七处而精进于六处，依于何七处而精进于何六处呢？答曰：依于导师、亲教师、轨范师、法衣、乞食、卧具座具及病人医药资具而精进于法、学处、教诫开示、禅定、分享及不放逸。其中法即别解脱经及其广释。其中学处即增上戒学、增上心学及增上慧学。其中教诫开示即对增上戒学的教诫开示、对增上心学及增上慧学的教诫开示。其中禅定即九次第定。其中分享即资具分享及法的分享。其中资具分享即以六种和合法中之一。法的分享即以其余五法。其中不放逸即对五种智慧：从蕴智直至处非处智恒常作意及精进修习。
律中有五种受持：受持为己所有、受持已授、受持寄存、受持布施及为他受持。其中受持为己所有以二因不清净：过度贪著及积蓄所致。与此相反则为清净。受持已授亦以二因不清净：从非处受取、未知量及非如法受取。与此相反则为清净。受持寄存亦以二因不清净：寄存于未观察之补特伽罗及与非适宜物相关之心。与此相反则为清净。受持布施亦以二因不清净：于劣田受持布施及非观待而受持布施。其中除功德田、悲田及恩田三田外，其余诸田应知为劣田。

།དེ་ལས་བཟློག་པས་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་ཕྱིར་བླང་བ་ཡང་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ཡིན་ཏེ། མ་འདྲིས་པའམ་མ་བཅོལ་བའམ། ངོ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ལེན་པ་ དང་།ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ལེན་པས་སོ། །དེ་ལས་བཟློག་པས་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ། །འདུལ་བ་ལ་དངོས་པོའི་ལོངས་སྤྱོད་ནི་རྒྱུ་ལྔས་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། རྐྱེན་དུ་འབབ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་པར་ འོས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།གཏོགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། རུང་བ་མ་བྱས་པས་སོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བླུགས་གཞལ་ལ་སྒྱུ་བྱེད་པ་དང་། སྲང་ལ་སྒྱུ་བྱེད་པ་དང་། གཞལ་བ་ལ་སྒྱུ་བྱེད་པ་དང་། བསད་པ་དང་། བཅིང་བ་དང་། བཅད་པ་ དང་།བརྡེག་པ་དང་། ནན་གྱིས་གནོད་པ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དངོས་པོའི་ལོངས་སྤྱོད་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྐྱེན་དུ་འབབ་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཞིང་གི་དངོས་པོ་དང་། ཁང་ཁྱིམ་གྱི་དངོས་པོ་དང་། ཚོང་ཁང་ གི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ལོངས་སྤྱོད་དང་།རྟ་དང་། གླང་པོ་ཆེ་དང་། བ་ལང་དང་། ལུག་དང་། བྱ་གག་དང་། ཕག་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ལོངས་སྤྱོད་དང་། བུད་མེད་དང་། སྐྱེས་པ་དང་། ཁྱེའུ་དང་། བུ་མོ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ལོངས་སྤྱོད་དང་། བྲན་དང་། བྲན་མོ་དང་། ལས་བྱེད་པ་དང་། ཞོ་ཤས་འཚོ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ལོངས་སྤྱོད་དང་། གསེར་དང་དངུལ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ལོངས་སྤྱོད་དང་། འབྲུ་བརྩམ་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པར་འོས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བཤང་བ་ལས་བྱས པའམ།གཅི་བ་ལས་བྱས་པའམ། མཆིལ་མ་ལས་བྱས་པའམ། སྣབས་ལས་བྱས་པའམ། ཁྲག་གིས་གོས་པའམ། རྣག་གིས་གོས་པའམ། རྣག་ཁྲག་གིས་གོས་པའམ། ཞག་དང་ཆུ་སེར་ལ་སོགས་པས་གོས་པའམ། གཞན་ཡང་གང་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཤང་གཅི་ལ་སོགས་པའི་བུམ་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་པར་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་དག་གོ། །དེ་ལ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་འདུན་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་མི་བསྒོ་བ་དང་། ལྷུང་བཟེད་དུ་མ་ཆུད་ཅིང་། ལྷུང་བཟེད་དུ་མ་གཏོགས་པ་དང་། གང་ཟག གི་ལོངས་སྤྱོད་མ་བྱིན་པ་དང་།མ་བཏང་བ་དང་། ལྷུག་པར་མ་བྱས་པ་དང་། ཡིད་གཅུགས་པའི་གནས་མ་ཡིན་པ་དང་། ཆོད་མ་ཟིན་པས་སོ། །དེ་ལ་རུང་བར་མ་བྱས་པ་ནི་རུང་བ་རྣམ་པ་ལྔས་རུང་བར་མ་བྱས་པ་སྟེ། རུང་བ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། བྱིན་ལེན་གྱིས་རུང་བ་ དང་།ཉམས་པར་བྱས་པས་རུང་བ་དང་། གཞག་པས་རུང་བ་དང་། དུས་ཀྱི་ཆོ་གས་རུང་བ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཏན་སྤང་བས་རུང་བའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ།། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་པ། འདུལ་བ་ནི་བཅའ་བ་ལྔས་ཟབ་པར་ རིག་པར་བྱ་སྟེ།བཅའ་བ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། བསླབ་པ་བཅའ་བ་དང་། ལྟུང་བ་བཅའ་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་བཅའ་བ་དང་། བག་ཡངས་བཅའ་བ་དང་། ལས་བཅའ་བས་སོ། །དེ་ལ་བསླབ་པ་བཅའ་བ་ནི་གནས་ལྔས་ཟབ་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རང་དབང་ཡོད་པ་དང་། རང་དབང་ མེད་པ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པའི་ཉེས་པ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པ་དང་། ལས་ངན་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་ཉེས་པ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པ་དང་། དེ་གཉིས་ཀའི་ཉེས་པ་ལྷག་པར་སྤྱད་པ་དང་ལྷག་པར་མ་སྤྱད་པས་སོ། །དེ་ལ་རང་དབང་ཡོད་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ ཚེ་འདུལ་བ་རྣམས་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་མ་སོང་ཞིང་།ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རང་དབང་མེད་པར་མ་བྱས་པ་དེའི་ཚེ། འདུལ་བ་རང་དབང་ཅན་དེ་ལྟ་བུ་དག་བསླབ་པ་ལྷག་པར་སྤྱད་པ་ལ་རང་དབང་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་མཛད་པའོ། །དེ་ལ་རང་དབང་མེད་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཚེ་འདུལ་བ་རྣམས་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་སོང་ཞིང་། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རང་དབང་མེད་པར་བྱས་པ་དེའི་ཚེ། འདུལ་བ་རང་དབང་མེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་བསླབ་པ་ལྷག་པར་སྤྱད་པ་ལ་རང་དབང་མེད་པར་མཛད་ཅིང་བསླབ་པའི་གཞི་འཆའ་བར་མཛད་པའོ།

与此相反则是完全清净。为他人所取也因两种原因而不清净：对不熟悉的或未委托的或不认识的人代取，以及怀着贪著之心而取。与此相反则是完全清净。
在律法中，因五种原因而不应享用财物：本性具有过失，非适宜因缘，不适合享用，不相应，未作清净。
其中本性具有过失是指：在量器上行欺诈，在秤上行欺诈，在度量上行欺诈，杀生，捆绑，砍伤，殴打，以及执著强加伤害等而获得的财物享用，这些都是不适宜的。
其中非适宜因缘是指：田地财物，房屋财物，商铺财物的占有享用，以及马、象、牛、羊、鸡、猪的占有享用，女人、男人、童子、童女的占有享用，男仆、女仆、工人、佣人的占有享用，金银的占有享用，谷物的占有享用等。
其中不适合享用是指：由粪便所制，由小便所制，由唾液所制，由鼻涕所制，被血污染，被脓污染，被脓血污染，被油脂和黄水等污染，以及其他类似之物。世尊曾说过：'装粪便小便等的容器是不适合享用的。'
其中不相应是指：未分配的僧团受用物，未放入钵中且不属于钵中之物，未给予的个人受用物，未舍弃的，未开放的，非信任处的，未决定的。
其中未作清净是指未经五种清净方式而清净。何为五种清净？即：以授受而清净，以损坏而清净，以放置而清净，以时间仪轨而清净，以永断分别而清净。与此相反则是不清净。
第二十八品。律法应当通过五种制定而了知其深奥：学处制定，堕罪制定，出离制定，开许制定，羯磨制定。
其中学处制定应当通过五处而了知其深奥：有自在，无自在，正说破戒过失，正说乐作恶业过失，以及这两种过失的过度行持与未过度行持。
其中有自在是指：当诸比丘未被烦恼所控制，未被诸烦恼夺去自主权时，对于这样具有自在的比丘，在增上学处的行持上确立为有自在。
其中无自在是指：当诸比丘被烦恼所控制，被诸烦恼夺去自主权时，对于这样无自在的比丘，在增上学处的行持上确立为无自在，并制定学处基础。

། དེ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པའི་ཉེས་པ་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དགེ་བའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཅིག་ཏུ་ལྷག་པར་སྤྱད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་གཟིགས་ནས། ཚུལ་ཁྲིམས་རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་བསླབ་པའི་གཞི འཆའ་བར་མཛད་པའོ།།དེ་ལ་ལས་ངན་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་ཉེས་པ་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་མངོན་པར་བརྩོན་པའི་གགས་སུ་ཡང་དག་པར་གཟིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་གཉེན་པོར་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའི་བསླབ་ པའི་གཞི་འཆའ་བར་མཛད་པའོ།།དེ་ལ་དེ་གཉི་གའི་ཉེས་པ་ལྷག་པར་སྤྱད་པ་དང་། མ་སྤྱད་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རང་དབང་ཡོད་པ་དག་ལ་ནི་ཉེས་པ་དེ་ལྷག་པར་མི་སྤྱོད་པར་གཟིགས་ནས། བསླབ་པའི་གཞི་འཆའ་བར་མི་མཛད་ལ། རང་དབང་ མེད་པ་དག་ལ་ནི་ཉེས་པ་དེ་ལྷག་པར་སྤྱོད་པར་གཟིགས་ནས་བསླབ་པའི་གཞི་འཆའ་བར་མཛད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་ལྟུང་བ་བཅའ་བ་ཡང་གནས་ལྔས་ཟབ་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ལྟུང་བ་གང་ཞེ་ན། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་བ་ལ་སྒྲིབ་པ་གང་ཡིན་ པའོ།།སྒྲིབ་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ལྷོད་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཁྱད་དུ་གསོད་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། འགྱོད་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའོ། །དེ་ལ་ལྷོད་པའི་སྒྲིབ་པ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ལེ་ལོ་བྱེད་ཅིང་མངོན་པར་མི་བརྩོན་པ་གང་ཡིན་ པའོ།།དེ་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བའི་སྒྲིབ་པ་ནི་འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའམ། ཞེ་སྡང་གི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའམ། གཏི་མུག་གི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའམ་། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡང་རུང་བས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ ན།དེ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་སྐྱེད་པ་དེ་དང་དུ་ལེན་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ཁྱད་དུ་གསོད་པའི་སྒྲིབ་པ་ནི་འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལས་བསླབ་པ་ལ་མི་འདུ་ཞིང་བསླབ་པ་ལ་གུས་པ་དྲག་པོ་མེད་པ་དང་། ལྟུང་བ་ལ་འཇིགས་པར་མི་ལྟ་ཞིང་ལྷག་པར་ འབྱིན་པ་དང་།ལྷག་པར་བྱུང་ན་ཡང་ཕྱིར་ཆགས་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། སྟོན་པ་དང་བསླབ་པ་ལ་མི་གུས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འགྱོད་པའི་སྒྲིབ་པ་ནི་འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་འགྱོད་པའི་རྒྱུན་གྱིས་རེག་ཅིང་། འགྱོད་པ་དེ་ཡང་ལེགས་པར་རབ་ཏུ་སེལ་ བར་མི་ནུས་ལ།ཀུན་དུ་འགྱོད་པ་དང་བཅས། རྣམ་པར་འགྱོད་པ་དང་བཅས་། ཡིད་ལ་གཅགས་པ་དང་བཅས་པའོ། །དེ་ལ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འདི་ནི་ཡིད་ལ་བཅགས་པ་དང་བཅས་པ་ལ་ལ་བསླབ་པ་རྣམ་པར་མ་དག་པའི་གཞིའི་རྒྱུས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་མི་སྐྱེ་ ལ།རབ་ཏུ་དགའ་བ་མི་སྐྱེ་། རབ་ཏུ་མི་དགའ་བ་ལ་ནི་དགའ་བ་མི་སྐྱེ་བ་ནས། སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་པའི་བར་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་ན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་ཤིང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་མཐོང་བས། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་ པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ལྷོད་པའི་སྒྲིབ་པས་རེག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་དུ་ལེན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་འགྱུར་ལ། དང་དུ་ལེན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བའི་སྒྲིབ་པས་རེག་པར་འགྱུར་རོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བའི་སྒྲིབ་པས་རེག་ན། བསླབ་པ་དག་ལ་གུས་པ་དྲག་ པོ་མེད་ཅིང་ལྟུང་བ་འབྱིན་འདོད་པར་འགྱུར་ལ།དེ་ལྟར་ལྟུང་བ་འབྱིན་འདོད་པ་ནི་ཁྱད་དུ་གསོད་པའི་སྒྲིབ་པས་རེག་པར་འགྱུར་རོ། །ཁྱད་དུ་གསོད་པའི་སྒྲིབ་པས་རེག་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་སྐྱེད་ཅིང་། ཡིད་ལ་གཅགས་པ་སྐྱེས་པ་སེལ་བར་ཡང་མི་ནུས་པར་ འགྱུར་བས་དེ་ནི་འགྱོད་པའི་སྒྲིབ་པས་རེག་པར་འགྱུར་རོ།།འགྱོད་པའི་སྒྲིབ་པས་རེག་པ་ནི་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས་དེས་ན་དེའི་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་པའི་བར་དུ་མི་འགྱུར་ལ། སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པས་རེག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་ སྒྲིབ་པ་དེ་དག་གི་གོ་རིམས་ཡིན་ནོ།

现在，对于破坏戒律的过失的真实开示是这样的：凡是具有善的本性而有过失的，一概不应过分实行，如是真实观察后，为了护持戒律而制定学处。
现在，对于喜好恶业的过失的真实开示是这样的：凡是真实观察到精进善法的障碍，为了对治它而制定具有过失的学处。
现在，对于这两种过失的过分实行与未实行是这样的：如来观察到有自主能力的人不会过分造作这些过失，就不制定学处；观察到无自主能力的人会过分造作这些过失，就制定学处。
现在，对于制定堕罪应当了知有五种深意。其中什么是堕罪？就是能障碍善法生起的。
这种障碍有五种：懈怠障、过失障、轻视障、追悔障和所知障。
其中懈怠障是对善法懒惰而不精进。
其中过失障是这样的：此处有人由贪欲缠缚，或嗔恨缠缚，或愚痴缠缚，或任何心所生起的随烦恼所染污时，他接受这些烦恼和随烦恼的缠缚。
其中轻视障是这样的：此处有人不修学，对学处没有强烈恭敬心，不视犯戒为可怕而继续犯戒，即使犯戒也不忏悔，具有不恭敬导师和学处的本性。
其中追悔障是这样的：此处有人被染污性的追悔相续所触，而且不能善加消除这种追悔，具有普遍追悔、种种追悔和执著。
其中所知障是这样的：此处有执著的人因不清净学处的缘故不生起最胜欢喜，不生起极大欢喜，对不欢喜的也不生起欢喜，乃至不能心得等持。心未等持则不能如实了知、如实见到，因此称为所知障。
其中被懈怠障所触者会成为接受烦恼和随烦恼的本性，具有接受本性者会被过失障所触。
被过失障所触时，对学处没有强烈恭敬心而想要犯戒，如是想要犯戒者会被轻视障所触。
被轻视障所触时会生起染污性的执著，也不能消除所生的执著，因此会被追悔障所触。
被追悔障所触者具有执著，因此其心乃至不能等持，心未等持者会被所知障所触，这就是这些障碍的次第。

།དེ་དག་ལས་བཟློག་པ་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ལྔས་ནི་ལྷོད་པའི་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བའི་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་དང་། ཁྱད་དུ་གསོད་པའི་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་དང་། འགྱོད་པའི་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཉམས་པས་ནི་རེ་ཞིག་ལྟུང་བ་ལ་སློང་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ན།ལྟུང་བ་མེད་པར་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར། ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཉམས་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་མི་འདོད་པ་ཡིན། ཉོན་མོངས་པ་དང་དུ་ལེན་འདོད་པ་ཡིན། ལྟུང་ བ་ལྷག་པར་འབྱིན་འདོད་པ་ཡིན།འགྱོད་པ་སེལ་བར་མི་འདོད་པ་ཡིན། ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒྲུབ་པར་མི་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ལྟུང་བ་ཡང་མེད་ན། ལྟུང་བ་ལས་བསླང་བ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ ཞེ་ན།དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་འདོད་པ་ཡིན། ཉོན་མོངས་པ་དང་དུ་ལེན་མི་འདོད་པ་ཡིན། ལྟུང་བ་འབྱིན་མི་འདོད་པ་ཡིན། འགྱོད་པ་སེལ་འདོད་པ་ཡིན། ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒྲུབ་པར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ང་ནི་བསམ་པ་ཐག་ པས་ལྟུང་བ་ལས་ལྡང་བར་སྨྲ་བའི་ཆད་པའི་ལས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་དེ་ལ་ལྟུང་བ་ནི་གནས་བཅུ་ལས་ཡོངས་སུ་བཙལ་བར་བྱ་སྟེ།སོ་སོར་ཐར་པའི་ཆོས་དང་། དེ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་འདུལ་བ་དང་། ལྟུང་བ་སྡེ་ལྔ་པོ་དག་གི་ལྟུང་བ་ཡང་བའི་ མཚན་ཉིད་དང་།ལྕི་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དྲུག་པོ་བཅའ་བའི་བྱེ་བྲག་དང་། དངོས་པོའི་བྱེ་བྲག་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། ཉེས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། གང་ཟག་གི་བྱེ་བྲག་དང་། དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་། འཛེམ་པ་མེད་པའི་ཕན་པ་མ་གཏོགས་པར། དེ་ལས་གཞན་ པ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་།ལས་དང་པོ་པ་དང་ལས་དང་པོ་པ་མ་ཡིན་པ་ལྷག་པར་སྤྱོད་པ་དང་། ལྷག་པར་སྤྱོད་པ་དེ་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་སྟོན་པ་ལ་བསྙད་པ་དང་། བསྙད་ནས་སྟོན་པས་ལྟུང་བ་བཅའ་བའི་ཕྱིར་དགེ་འདུན་བསྡུ་བ་དང་། བསྡུས་ནས་དགེ་འདུན་ལ་ལྟུང་ བ་བྱས་པ་དང་།ལྟུང་བ་བཅས་བ་ལ་ཕྱིས་རྗེས་སུ་གནང་བ་དང་། བཀག་པ་ལས་སོ། །དེ་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་བཅས་པ་ཡང་གནས་ལྔས་ཟབ་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་། གནོད་པས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་། བར་ཆད་ཀྱིས་ངེས་པར་ འབྱུང་བ་དང་།གཉེན་པོ་མེད་པས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་། བཤགས་པས་ངེས་པར་འབྱུང་བས་སོ། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདི་ལྟར་འདི་ན་ལྟུང་བའི་གནས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཕྲན་ཚེགས་ཕྲ་བ་གང་ཡང་རུང་བ་ལྷག་པར་སྤྱད་པ་ལ་ལ་ཞིག་ལ་གལ་ ཏེ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་མངོན་པར་འཕེལ་ལ།མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ན། དེས་དེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ཉིད་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དེ་ནི་དེའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པས་ངེས་པར་ འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་གནོད་པས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་གནོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ནད་ཚབས་ཚ་བས་ཆེ་བས། རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་མ་གཏོགས་པའི་ལྟུང་བའི་གནས་དང་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་གཞན་དག་ལྷག་པར་སྤྱོད་ན། དེ་ལ་གནོད་པ་ཁོ་ནས་ ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་ནི་དེའི་གནོད་པས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་བར་ཆད་ཀྱིས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་སྲོག་གི་བར་ཆད་དམ། ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་བར་ཆད་མཐོང་ནས་ལྟུང་བའི་གནས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཕྲན་ཚེགས་ཕྲ་བ་གང་ཡང་རུང་བའི་ལྟུང་བ་བྱུང་བར་གྱུར་ ན།དེ་ལ་བར་ཆད་ཁོ་ནས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་ནི་དེའི་བར་ཆད་ཀྱིས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།

与那些相反的五种无障即是：无懈怠障、无过失障、无轻视障、无追悔障、无所知障，应当了知。
其中，增上意乐衰退者，暂且尚且不能从堕罪中提升，何况能无堕罪。何为增上意乐衰退？应当观察其有五种：不欲精进、欲随顺烦恼、欲增上犯戒、不欲断除追悔、不欲修习禅定。
增上意乐圆满者不仅无有堕罪，更何须说从堕罪中提升。何为增上意乐圆满？应当观察其有五种：欲求精进、不欲随顺烦恼、不欲犯戒、欲断除追悔、欲修习禅定。
世尊所说'我说由至诚意乐从堕罪中提升，而非由惩罚'，其中堕罪应当从十处寻求：别解脱法、分别解说之律、五部堕罪中轻重性相之六种差别、制定之差别、事物之差别、烦恼之差别、过失之差别、补特伽罗之差别、时间之差别、除无畏利益外其余有余性相、初业及非初业增上行为、比丘们向佛陀禀告增上行为、禀告后佛陀为制定堕罪而集合僧众、集合后向僧众宣说堕罪、对已制定之堕罪后来开许、及禁止等。
其中，决定出离之制定应当了知由五处深入：由无烦恼决定出离、由损害决定出离、由障碍决定出离、由无对治决定出离、由忏悔决定出离。
其中，由无烦恼决定出离是指：若有人增上行持任何与堕罪处相应的细微小法，若其善法增长而不善法衰退，则彼不成烦恼，因为彼即是无烦恼性决定出离，此即是其由无烦恼决定出离。
其中，由损害决定出离是指：若由损害、痛苦及重大疾病，而增上行持除自性罪外其他与堕罪处不相应之法，因为彼即由损害决定出离，此即是其由损害决定出离。
其中，由障碍决定出离是指：若见到命难或梵行难而生起任何与堕罪处相应的细微小法之堕罪，因为彼即由障碍决定出离，此即是其由障碍决定出离。

།དེ་ལ་གཉེན་པོ་མེད་པས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་གུས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡུལ་གཞན་ན་འདུག་གམ། འབྲོག་དགོན་པ་ན་འདུག་པ་ཞིག་གིས་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་ བྱ་བའི་དངོས་པོ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཆོ་ག་མ་རྙེད་དམ།བར་ཆད་ཀྱི་གནས་ལྟ་བུའི་ཆོས་གང་ཡང་རུང་བས། དངོས་པོ་དེ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་དེ། ལྟུང་བའི་གནས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཕྲན་ཚེགས་ཕྲ་བའི་ལྟུང་བ་བྱུང་བར་གྱུར་ན། དེ་ལ་ གཉེན་པོ་མེད་པ་ཁོ་ནས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར།དེ་ནི་དེའི་གཉེན་པོ་མེད་པས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བཤགས་པས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་ལྟུང་བ་སྟེ་ལྔ་པོ་དག་ལས་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་ལྟུང་བ་བྱུང་བ་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་ རྣམས་ཀྱི་མདུན་དུ་འདུལ་བའི་གསང་བས་འཆགས་པར་བྱེད།མཐོལ་བར་བྱེད། ཆོས་བཞིན་དུ་ཕྱིར་གསོ་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ལྟུང་བ་ཕྲན་ཚེགས་ཕྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་མ་གཏོགས་པའོ། །དེ་ལ་བག་ཡངས་བཅའ་བ་ཡང་གནས་ལྔས་ ཟབ་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།རྣམ་པར་དག་པ་དང་། དབྱེན་སྤང་བ་དང་། གང་ཟག་རླབས་པོ་ཆེ་དོན་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་གཞུག་པ་དང་། བསྟན་པ་འཕེལ་བར་བྱ་བ་དང་། དཀའ་བས་འཚོ་བ་སྤང་བས་སོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པ་དག་བྱ་བ་བྱས་པ་རྣམས་ ཀྱི་དགེ་འདུན་དུ་གྱུར་ན།དེ་དག་གི་བསླབ་པའི་གཞི་ཕྲན་ཚེགས་ཕྲ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་དེས་བག་ཡངས་སུ་གྱུར་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དབྱེན་སྤང་བ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དགེ་འདུན་གྱི་ནང་ན་དགེ་སློང་ཁ་ཅིག་ནི་ལྟུང་བ་བྱུང་བ་ལ་མ་བྱུང་བར་འདུ་ཤེས་པ་ དང་།ལྟུང་བ་མ་བྱུང་བ་ལ་བྱུང་བར་འདུ་ཤེས་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་ལྟུང་བ་བྱུང་བ་ལ་བྱུང་བར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། ལྟུང་བ་མ་བྱུང་ལ་མ་བྱུང་བར་འདུ་ཤེས་པས། གཞི་དེས་འཐབ་མོ་དང་མཚང་འདྲུ་བ་དང་། རྩོད་པ་དང་། འགྱེད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་དེས་དགེ་འདུན་མི་བདེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། དེའི་ཕྱིར་ རྩོད་པ་དེ་ཉིད་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དགེ་འདུན་མཐུན་པས་གསོལ་བ་དང་བཞིའི་ལས་ཀྱིས་བསླབ་པའི་གཞི་ཕྲན་ཚེགས་ཕྲ་བ་བག་ཡངས་སུ་བྱེད་པའོ།།དེ་ལ་གང་ཟག་རླབས་པོ་ཆེ་དོན་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་གཞུག་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་འདུན་གྱིས་གང་ཟག་རིགས་མཐོན་པོ་བསྟན་ པ་ལ་གཅེས་སྤྲས་བྱེད་པ་ཞིག་རྙེད་ལ།དེ་ཡང་དེ་ལྟར་མ་བྱས་ན་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་ན། དེ་གཞུག་པའི་དོན་དུ་དགེ་འདུན་མཐུན་པས་གསོལ་བ་དང་བཞིའི་ལས་ཀྱིས་བསླབ་པའི་གཞི་ཕྲན་ཚེགས་ཕྲ་བ་བག་ཡངས་སུ་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་བསྟན་པ་འཕེལ་བར་བྱ་བ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དུས་ཀྱི་མཐའ་རྩོད་པའི་དུས་ཀྱི་དུས་ངན་པ་བྱུང་བའི་ཚེ། སེམས་ཅན་དག་བསླབ་པའི་གཞི་ཕྲན་ཚེགས་ཕྲ་བ་མང་པོ་དག་ལ་སློབ་པར་མི་འདོད་ཅིང་། མ་ཞུགས་པ་ནི་མི་འཇུག་ལ། ཞུགས་པ་ནི་སྒྱིད་ལུག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་བསྟན་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཞིང་འཕེལ་བར་མི་འགྱུར བས།གཞི་དེའི་ཕྱིར་དགེ་འདུན་པས་བསྟན་པ་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསོལ་བ་དང་བཞིའི་ལས་ཀྱིས་བསླབ་པའི་གཞི་ཕྲན་ཚེགས་ཕྲ་བ་བག་ཡངས་སུ་བྱེད་པ་པོ་། དེ་ལ་དཀའ་བས་འཚོ་བ་སྤང་བ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ་། དུས་ཀྱི་མཐའ་རྩོད་པའི་དུས་ཀྱི་དུས་ངན་པ་འབྱུང་བའི་ཚེ། དགེ་སློང་ དག་བསླབ་པའི་གཞི་ཕྲན་ཚེགས་ཕྲ་བའི་རྒྱུས་དཀའ་བས་འཚོ་བར་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་དཀའ་བས་འཚོ་བ་དེ་ཉིད་བག་ཡངས་སུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་དགེ་འདུན་མཐུན་པས་གསོལ་བ་དང་བཞིའི་ལས་ཀྱིས་བསླབ་པའི་གཞི་ཕྲན་ཚེགས་ཕྲ་བ་བག་ཡངས་སུ་བྱེད་པའོ།།ལས་བཅའ་བ་ནི་ལས་བཅུ་ལ་ གང་ཟག་ལྔས་ཟབ་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ལས་བཅུ་གང་ཞེ་ན། བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་ལས་དང་། ས་ཚིགས་ཀྱི་ལས་དང་། གསོ་སྦྱོང་གི་ལས་དང་། གནང་བའི་ལས་དང་། གནས་པར་ཁས་བླང་བ་དང་། དགག་དབྱེའི་ལས་དང་། ཆད་པའི་ལས་དང་། ཕན་གདགས་པའི་ལས་ དང་།གསོལ་བ་དང་། གསོལ་བ་དང་གཉིས་ཀྱི་ལས་དང་། གསོལ་བ་དང་བཞིའི་ལས་སོ།

对于无对治的决定出离是这样的：如果恭敬性质的人住在他处，或住在荒野寂静处，对于任何一个受用之物，未得到受用仪轨，或因任何障碍性质的法，受用那个物品，产生与堕罪相应的微细小罪时，因为唯有无对治而决定出离的缘故，这就是无对治的决定出离。
对于忏悔的决定出离是这样的：比如这里有人犯了五种堕罪中的余罪，在智慧梵行同修前以律仪秘密作忏悔、发露、如法忏除。
所谓微细小罪，是除了本性罪过之外的。
对于开许应当由五种情况来了知其深意：清净、避免分裂、摄受大士具大义者、令教法增长、断除艰难生活。
其中清净是这样的：如果成为已作所作的阿罗汉僧团，应当了知由于他们的清净，所有微细学处都成为开许。
其中避免分裂是这样的：僧团中有些比丘对已生起的堕罪认为未生起，对未生起的堕罪认为已生起；有些比丘对已生起的堕罪认为已生起，对未生起的堕罪认为未生起，由此因缘生起争斗、揭短、诤论、纷争，使僧团不安乐，为了平息这些诤论，僧团和合以白四羯磨开许微细学处。
其中摄受大士具大义者是这样的：比如僧团遇到一位高贵种姓、爱护教法的人，如果不这样做他就不会加入，为了摄受他，僧团和合以白四羯磨开许微细学处。
其中令教法增长是这样的：在末法诤争恶时出现时，众生不愿学习众多微细学处，未入者不入，已入者懈怠，由此教法衰败不增长，因此僧团为了令教法增长，以白四羯磨开许微细学处。
其中断除艰难生活是这样的：在末法诤争恶时出现时，比丘们因微细学处而艰难度日，因此为了开许那艰难生活，僧团和合以白四羯磨开许微细学处。
对于羯磨制定，应当由五种人了知十种羯磨的深意。什么是十种羯磨？即：具足戒羯磨、界限羯磨、布萨羯磨、开许羯磨、受住持羯磨、自恣羯磨、治罚羯磨、利益羯磨、单白羯磨、白二羯磨、白四羯磨。

།གང་ཟག་ལྔ་གང་ཞེ་ན། གང་ཟག་ཅང་ཤེས་ལྟ་བུ་དང་། གང་ཟག་ནེ་ཙོ་ལྟ་བུ་དང་། གང་ཟག་སྐར་མདའ་ལྟ་བུ་དང་། གང་ཟག་གློག་ལྟ་བུ་དང་། གང་ཟག་རི་མོ་བྲི་བ་ལྟ་བུའོ། །གང་ཟག་ ཅང་ཤེས་ལྟ་བུ་གང་ཞེ་ན།ལས་བཅུ་པོ་དེ་དག་ལ་དོན་ལ་རྟོན་པ་ཡིན་གྱི། ཚིག་འབྲུ་ལ་རྟོན་པ་མ་ཡིན་གྱི་དང་། དོན་ལ་རྟོན་ནས་འཇུག་པར་བྱེད་ཀྱི། སྒྲ་ལ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཚིག་གི་ལས་དེ་མ་བྱས་ཀྱང་དོན་གང་ལ་ཚིག་དེ་འཇུག་པའི་དོན་དེ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །གང་ཟག་ ནེ་ཙོ་ལྟ་བུ་གང་ཞེ་ན།ཚིག་འབྲུ་ལ་རྟོན་པ་ཡིན་གྱི། དོན་ལ་རྟོན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཚིག་འབྲུ་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པར་བྱེད་ཀྱི། དོན་གང་ལ་ཚིག་དེ་འཇུག་པ་ལ་མི་འཇུག་པ་མི་ཤེས་པའོ། །གང་ཟག་སྐར་མདའ་ལྟ་བུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་གང་ཟག་ལ་ལ་ལས་ཀྱི་གཞི་ཆུང་ ངུ་ཞིག་དང་ཕྲད་ན་ཡང་སྒྲོ་འདོགས་པ་མང་དུ་བྱས་ནས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ།དཔེར་ན་སྐར་མདའ་ལྟ་བུའོ། །གང་ཟག་གློག་ལྟ་བུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་གང་ཟག་ལ་ལ་རེས་འགའ་ནི་ལས་ལེགས་པར་བསླབ་པར་ཀུན་དུ་སྣང་ལ། རེས་འགའ་ནི་ཀུན་དུ་མི་སྣང་བ་སྟེ། དཔེར་ན་ གློག་ལྟ་བུའོ།།གང་ཟག་རི་མོ་བྲི་བ་ལྟ་བུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་གང་ཟག་ལ་ལ་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་ལས་ལ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་འཇུག་པར་བྱེད་ཅིང་། ལྷག་ཆད་མེད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དཔེར་ན་རི་མོ་བྲི་བ་ལྟ་བུའོ། །འདུལ་བ་ལྷད་ཅན་གང་ཞེ་ན། ལྷད་ཅན་ནི་ལྔ་སྟེ། བསླབ་པའི་གཞི་ བཅའ་བ་ལྷད་ཅན་དང་།ལྟུང་བ་བཅའ་བ་ལྷད་ཅན་དང་། དེས་པར་འབྱུང་བ་བཅའ་བ་ལྷད་ཅན་དང་། བག་ཡངས་བཅའ་བ་ལྷད་ཅན་དང་། ལས་བཅའ་བ་ལྷད་ཅན་ནོ། །བསླབ་པའི་གཞི་བཅའ་བ་ལྷད་ཅན་གང་ཞེ་ན། བསླབ་པའི་གཞི་བཅའ་བ་མདོ་སྡེ་ལ་ཡང་མི་འཇུག། །འདུལ་བ་ ལ་ཡང་མི་སྣང་ཆོས་ཉིད་དང་ཡང་མི་མཐུན་པའོ།།དེ་ལ་ཆོས་ཉིད་དང་མི་མཐུན་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་མངོན་པར་འཕེལ་བར་བྱེད་ལ། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལྟུང་བ་བཅའ་བ་ལྷད་ཅན་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ ན་ལ་ལ་ལྟུང་བ་ནི་ལྟུང་བ་མ་ཡིན་པར་འཆའ་བར་བྱེད་ལ།ལྟུང་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་ལྟུང་བར་འཆའ་བར་བྱེད་པའོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བ་བཅའ་བ་ལྷད་ཅན་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འཆའ་བར་བྱེད་ལ་ངེས་པར་ འབྱུང་བ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པར་འཆའ་བར་བྱེད་པའོ།།བག་ཡངས་བཅའ་བ་ལྷད་ཅན་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་བག་ཡངས་མ་ཡིན་པ་ནི་བག་ཡངས་སུ་འཆའ་བར་བྱེད་ལ། བག་ཡངས་ནི་བག་ཡངས་མ་ཡིན་པར་འཆའ་བར་བྱེད་པའོ། །ལས་བཅའ་བ་ལྷད་ཅན་ གང་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་ལས་ནི་ཆོས་ཀྱི་ལས་སུ་འཆའ་བར་བྱེད་ལ། ཆོས་ཀྱི་ལས་ནི་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་ལས་སུ་འཆའ་བར་བྱེད་པའོ། །བཞི་བཅུ་མ་གཏོགས་པ་དགེ་སློང་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་དང་། ལྟ་བ་ཉམས་པ་དང་། ཆོག་ཉམས་ པ་དང་།འཚོ་བ་ཉམས་པ་དགེ་སློང་གིས་གཞན་དག་ལ་རྗོད་པར་བྱེད། སྟོན་པར་བྱེད། རབ་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་ན། རྗོད་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།

什么是五种人？即如良马般的人、如鹦鹉般的人、如流星般的人、如闪电般的人、如画师般的人。
什么是如良马般的人？对于那十种事，依于义而不依于文字，依于义而行动而不依于声音，即使未做文字所说之事，但能完全实践文字所指之义的人。
什么是如鹦鹉般的人？依于文字而不依于义，依于文字而行动，不知不解文字所指之义的人。
什么是如流星般的人？即此处有人遇到微小的事情基础，也会过度增添臆测而行动，如同流星一般。
什么是如闪电般的人？即此处有人时而显现善于学习，时而不显现，如同闪电一般。
什么是如画师般的人？即此处有人如实践所说之事，不增不减地行动，如同画师一般。
什么是染污的律？染污有五种：染污的学处制定、染污的堕罪制定、染污的出离制定、染污的开许制定、染污的羯磨制定。
什么是染污的学处制定？即经典中未出现、律中也未见、且与法性不相应的学处制定。其中与法性不相应是指：使不善法增长，使善法衰减的情况。
什么是染污的堕罪制定？即此处有人将堕罪说成非堕罪，将非堕罪说成堕罪。
什么是染污的出离制定？即此处有人将非出离说成出离，将出离说成非出离。
什么是染污的开许制定？即此处有人将非开许说成开许，将开许说成非开许。
什么是染污的羯磨制定？即此处有人将非法羯磨说成如法羯磨，将如法羯磨说成非法羯磨。
除四十种外，比丘若对他人宣说、开示、详细开示破戒、破见、破威仪、破命的比丘，应说其宣说不清净。

།བཞི་བཅུ་གང་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་ལ་བསྣུན་པར་འདོད་པའམ། རྐུ་བར་འདོད་པ་དང་། སངས་ རྒྱས་དཀོན་མཆོག་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་དཀོན་མཆོག་དང་།དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པའི་ཕྱོགས་སམ། ལྟ་བ་དང་། ཆོ་ག་དང་། འཚོ་བ་ཉམས་པའི་ཕྱོགས་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པ་དང་། ཡངས་པར་འགྱུར་བར་མཐོང་ངམ། ཐོས་ སམ་།དོགས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པའམ། ལྟ་བ་དང་ཆོ་ག་དང་། འཚོ་བ་ཉམས་པ་དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་སྟོན་པར་མཐོང་ངམ། ཐོས་སམ། དོགས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པའམ། ལྟ་བ་དང་། ཆོ་ག་དང་། འཚོ་བ་ཉམས་པ་མི་དགེ་བའི་གནས་ནས་ བསླངས་ཏེ།དགེ་བའི་གནས་སུ་གཞག་པར་འདོད་པ་དང་། དགེ་སློང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པའམ། ལྟ་བ་དང་ཆོ་ག་དང་། འཚོ་བ་ཉམས་པ་འཆབ་པར་བྱེད་པ་དག་གཞན་གྱིས་ཤེས་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་ནས་གཞན་དག་གི་སེམས་རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་དང་། སྦྱིན་བདག་ དགེ་བསྙེན་གཙུག་ལག་ཁང་གི་བདག་པོས་དགེ་འདུན་ལ་བདག་གི་ནི་དགེ་སློང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པའམ།ལྟ་བ་དང་། ཆོ་ག་དང་། འཚོ་བ་ཉམས་པ་འདིར་གནས་པར་མོས་པ་མ་མཆིས་ཀྱི་ཁྱེད་ཅག་ལས་གང་གིས་སུའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པའམ། ལྟ་བ་དང་། ཆོ་ག་དང་། འཚོ་བ་ ཉམས་པར་མཁྱེན་པ་དེས་བདག་ལ་མོས་པར་མཛོད་ཅིག་ཅེས་མཁྱེན་པར་གསོལ་ལ།དགེ་འདུན་གྱིས་ཀྱང་དེའི་ལྟར་མཉན་པ་དང་། མཚམས་ཀྱི་ནང་དུ་གཞན་དག་ལ་གནོད་པ་སྐྱེད་པར་འདོད་པར་མཐོང་ངམ། ཐོས་སམ། དོགས་པ་དང་། དགེ་འདུན་གྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་ པའམ།ལྟ་བ་དང་། ཆོ་ག་དང་། འཚོ་བ་ཉམས་པ་ཁྱིམ་སུན་འབྱིན་པ་སྡིག་པའི་ཆོས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ། དེ་ཆད་པས་བཅད་པའམ། སྤང་བར་མི་ནུས་པའོ། །གང་གིས་བརྗོད་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་གཅིག་དང་། རྐྱེན་གཅིག་ཁོ་ན་ཡང་ཡོད་དེ། གལ་ཏེ་ཕྲག་དོག་གི་ ཕྱིར་རམ།ཞེ་སྡང་གི་ཕྱིར་རམ། ཟང་ཟིང་གི་ཕྱིར་སྨད་པའམ། འཁོད་པའམ། ཉམས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་རྐྱེན་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། བརྗོད་པ་དེ་ནི་རྗོད་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདུལ་བ་ལ་ཆོས་དང་དོན་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་བྱེད་པའི་དཔེའི་དངོས་པོ་ནི་ ལྔ་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེས་པའི་རབས་དང་། བྱུང་བ་དང་། འདྲ་བ་དང་། སྦྱར་བ་དང་། རྟོགས་པ་བརྗོད་པའོ། །དེ་ལ་སྐྱེས་པའི་རབས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྔོན་གྱི་སྤྱོད་པ་ལས་བརྩམས་པའོ། །དེ་ལས་བྱུང་བ་ནི་སྔོན་གྱི་ཚུལ་དང་ལྡན་པ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བའོ། །དེ་ལ་འདྲ་བ་ ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།འོ་མ་དང་། ཞོ་དང་། མར་སར་དང་། མར་དང་། མར་གྱི་སྙིང་ཁུའི་དཔེས་གང་ཟག་མཆོག་དང་འདྲ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་གང་ཟག་གི་ཆུ་བདུན་གྱི་དཔེས་ཆོས་འདི་པའི་གང་ཟག་བདུན་དང་འདྲ་བ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་འདྲ་བ་གཞན་དག་ཀྱང་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ སྦྱར་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།གཞུ་ཆེན་པོའི་དཔེ་དང་། སྨན་པའི་དཔེ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་དཔེ་གཞན་གྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སྦྱར་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་དཔེ་མཐོང་བའི་འབྲེལ་བ་གང་ཡང་རུང་བས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ ཕྱོགས་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པར་སྦྱར་བའོ། །དེ་ལ་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་ནི་ཡ་མཚན་ཆེ་ཞིང་། རྒྱ་ཆེ་བ་མང་བའི་དཔེ་གང་ཡིན་པ་དེའང་འདི་ལྟ་སྟེ། རིང་པོ་ལེན་གྱི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་དང་། གཞན་ཡང་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དག་གོ། །ཤེས་ བྱའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།ལྔ་གང་ཞེ་ན། དངོས་པོ་དང་། རྣམ་པའི་ལས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། ཤེས་པའི་རྟེན་དང་། ཤེས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཤེས་པ་བསྡུས་པས་སོ། །དེ་ལ་མདོར་བསྡུ་ན། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་ བྱས་ནི་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཤེས་བྱ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེའི་ལས་ཀྱང་རྣམ་པ་ལྔར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཤེས་བྱ་རྣམ་པ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། ཤེས་བྱ་ནི་བཏགས་པ་ལས་ཤེས་བྱ་ཡང་ཡོད་དོ། །དོན་དམ་པ་ལས་ཤེས་བྱ་ཡང་ཡོད་དོ། །བྱ་བའི་མཐའ་ལས་ཤེས་ བྱ་ཡང་ཡོད་དོ།

什么是四十？即是想要伤害或偷窃佛宝，如同对待佛宝一样对待法宝和僧宝，见闻或怀疑戒律衰败的方面、见解、仪轨和生活衰败的方面增长、广大和扩展，见闻或怀疑戒律衰败或见解、仪轨和生活衰败者宣说非正法，见闻或怀疑从不善处提拔戒律衰败或见解、仪轨和生活衰败者，想要安置于善处，为了保护他人之心，认为如果他人知道隐藏戒律衰败或见解、仪轨和生活衰败的比丘是不妥的，施主优婆塞寺院主人向僧团请求说：'我不愿意让戒律衰败或见解、仪轨和生活衰败的比丘住在这里，请你们中知道谁的戒律衰败或见解、仪轨和生活衰败的人告诉我'，僧团也如此听从，见闻或怀疑在界内想要对他人造成伤害，僧团对于戒律衰败或见解、仪轨和生活衰败、扰乱居家、行持一切恶法的人，无法以惩罚制止或驱逐。
有一个因和一个缘会使所说的话变得不清净，即如果因为嫉妒或瞋恨或财物而诽谤、安置或使其衰败，基于这样的因缘而说的话，应当说是不清净的言说。
在律中能使法和义完全通达的譬喻事物有这五种：即是本生、因缘、比喻、应用和授记。其中本生是关于菩萨往昔行为的内容。因缘是与往昔规律相应的任何内容。比喻是如同以牛奶、酸奶、生酥、熟酥、醍醐的比喻来比喻殊胜补特伽罗，以世间人的七种水的比喻来比喻此法中的七种补特伽罗，也应当了知其他与此相应的比喻。应用是如同以大弓的比喻、医生的比喻以及其他与此相应的比喻来相应地应用于烦恼和清净，以任何所见的世间譬喻关联来相应地应用于烦恼分和清净分。授记是指稀有广大众多的比喻，如同长爪梵志授记以及其他与此相应者。
所知诸法的分类是以五种方式安立：哪五种？事物、行相业的分类、知的所依、知的分类以及摄集其他的知。其中略说，有为和无为称为所知事物。这也有五种，应当观察这五种所知的业也有五种。什么是五种所知？所知有假立的所知，胜义的所知，作用边际的所知。

།གཞན་དག་གི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་ལས་ཤེས་བྱ་ཡང་ཡོད་དོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཤེས་བྱ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་བཏགས་པ་ལས་ཤེས་བྱ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་། བཏགས་པ་ལས་རབ་ཏུ་ཤེས་ནས་ཀྱང་བརྡའི་ཚུལ་གྱིས་ ཆོས་དགེ་བ་དང་།མི་དགེ་བ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ནས་རྒྱས་པར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་ཁ་ཅིག་ནི་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་བྱེད། ཁ་ཅིག་ལ་ནི་སོ་སོར་རྟེན་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་སྤྱོད་པས་རྒྱུ་ཇི་ལྟ་བ་དང་། རྐྱེན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པར་ཡང་བྱེད་དོ། །ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་ཤེས་པ་དག་གིས ནི་དོན་དམ་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་།དོན་དམ་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་ནས་ཀྱང་། མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྤོང་བ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དོ། །ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་བྱ་བའི་མཐའ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །བྱ་བའི་མཐའ་རབ་ཏུ་ཤེས་ནས་ཀྱང་ངེས་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ མེད་པ་དང་།རང་གི་སྤངས་པ་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་དོ། །ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པས་ནི་གཞན་དག་གི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །དེ་རབ་ཏུ་ཤེས་ནས་ཀྱང་གཞན་དག་གི་བསམ་པ་དང་ཁམས་དང་བག་ལ་ཉལ་ཤེས་སོ། །སྟོབས་བཅུའི་ཤེས་པས་ནི་ཤེས་ བྱའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།།དེ་རབ་ཏུ་ཤེས་ནས་ཀྱང་གཞན་དག་ལ་ཡང་དག་པར་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་འཇུག་པར་བྱེད་ཅིང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སོམ་ཉི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གཅོད་པར་བྱེད། སེམས་ཅན་རྣམས་མཐོ་རིས་དང་བདེ་བའི་འབྲས་བུ་ ལ་འགོད་པར་བྱེད་ཅིང་།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་མཐུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཤེས་བྱ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེའི་ལས་རྣམ་པ་ལྔ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཤེས་པའི་རྟེན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རང་ལ་ཕན་པ་བསྒྲུབ་པ་དང་། གཞན་ལ་ཕན་པ་བསྒྲུབ་པའོ། །དེ་ལ་སྤོང་བ་དང་རྗེས་སུ་ མཐུན་པ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།སྤོང་བ་ལ་དོན་དམ་པ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། སྤོང་བ་ལ་བྱ་བའི་མཐའ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རང་ལ་ཕན་པའི་རྟེན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གཞན་དག་གི་བསམ་པ་དང་། ཁམས་དང་། བག་ལ་ཉལ་དག་ལ་ཕ་རོལ་གྱི་ སེམས་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།ཤེས་བྱ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྟོབས་བཅུའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའི་ཤེས་པ་དེ་གཉིས་ནི་གཞན་ལ་ཕན་པའི་རྟེན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཤེས་པའི་རྟེན་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་འདི་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཤེས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་དགེ་བ་དང་།མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟེན་པ་དང་། ཟག་པ་དང་། བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཟག་པ་མེད་པ་ནི་སྤངས་པ་མི་སློབ་པའི་རྒྱུད་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་དང་གཞན་དེ་དག་ཐམས་ ཅད་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ལྷག་མ་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་མིས་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ཡང་ཟག་པ་ཟད་པ་དག་ལ་སྐྱེ་ཞིང་། བདག་ གི་ཟག་པ་རྣམས་ནི་ཟད་དོ།།བདག་ལ་ནི་ཚེ་ཕྱི་མར་སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་དེ་ལ་ལོངས་སུ་གཅོད་པར་མི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་ གཅོད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །མ་འདྲེས་པ་ཡིན་ཞིང་དགྲ་བཅོམ་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་ཡིན་པར་ཡང་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ཁོ་ན་སྟེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་ སློབ་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།

还有从他人善与不善的心念活动中可知的，也有从一切相中可知的。其中，世俗智是从假立而了知所知，从假立而了知后，以言说方式如实了知善法、不善法、有过失、无过失乃至广说缘起等诸法，有些则断除，有些则随顺。
同样也了知世间名言，依世间行为如其因缘而修行。以法智、随觉智、苦智、集智、灭智、道智了知胜义谛，了知胜义谛后，以见道和修道断除所断诸法。
以尽智和无生智了知所作边际。了知所作边际后，无有决定与疑惑，于自己的断除也无增上慢。以他心智了知他人善与不善的心念活动。了知此后，也知他人的意乐、界、随眠。
以十力智了知所知的一切相。了知此后，也对他人作一切种类的如实教诫开示，断除一切有情的一切疑惑，安立有情于增上生和善果，于一切有情的一切事业中具有威力，这就是彼五种所知的五种事业。
其中智的所依有二种：成办自利和成办他利。其中，断除和随顺的世俗智，断除的胜义智，断除的所作边际智，这些应当了知是具有自利所依。
其中，了知他人意乐、界、随眠的他心智，及了知一切种类所知的十力智，这两种智应当视为具有利他所依，这就是应当了知的智的所依分类。
以智的分类，世俗智应当视为善、不善、无记、有漏、无漏、世间。其中无漏是缘无学相续的，那些以及其他一切都应说是世间世俗智。
其余法智、随觉智等应当了知是出世间和无漏。尽智和无生智也生于诸漏尽者，'我的诸漏已尽，我于后世不会再现前苦'，对此尽和无生不作分别的是无漏和出世间。
作分别的唯是无漏，是世间的，为世俗智所摄。也应当视为不共法且唯存在于阿罗汉相续中。他心智唯是世间的，凡夫和有学相续中所有的是有漏。

།མི་སློབ་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དག་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཟག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་དག་གིས་ཟག་པའི་བག་ལ་ཉལ་ གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་དང་།ཤེས་པ་དེ་ཡང་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཁོ་ནའི་མངོན་སུམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ལ། ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དེ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཞན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཀྱང་ ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ནི་བག་ལ་ཉལ་དང་། དམིགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལས་ཀྱང་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྟོབས་བཅུའི་ཤེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་མངའ་བའི་མཁྱེན་ པ་མ་འདྲེས་པ་དང་།ཟག་པ་མེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཤེས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པར་རྒྱུ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཤེས་པ་བསྡུས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཡིན་ན། མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་དང་། རྣམ་པར་ ཐར་པའི་སྒོའི་ཤེས་པ་དང་།སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ཤེས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་དང་། སྨོན་ནས་ཤེས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་དང་། སྟོབས་དང་། མི་འཇིགས་པ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དག་སྟེ། ཤེས་པ་དེ་དག་ཀྱང་སྔར་བསྟན་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཅི་རིགས་པར་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པས་བསྡུས་ཏེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་དང་། སློབ་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་དག་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པས་བསྡུས་སོ། །མི་སློབ་པའི རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་དག་ནི་ཟག་པ་མེད་པས་བསྡུས་སོ།།མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པ་ནི་ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་ཏེ། ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དེ་གཉིས་ནི་སྔ་མ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་ བསྡུས་ཏེ།ཆོས་དང་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་ཤེས་པ་རྣམས་དང་། ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དག་གིས་བསྡུས་སོ། །རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ ནི་ཤེས་པ་དྲུག་གིས་བསྡུས་ཏེ།ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་མཚན་མ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་པ་ལྔས་བསྡུས་ཏེ། ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ཤེས་པ་དང་། ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ཤེས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། སྨོན་ནས་ཤེས་པ་དང་། མ་འདྲེས་པ་དང་སྟོབས་བཅུ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཐུགས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་མངའ་བ་དག་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་རྣམས་ནི་སའི་དངོས་གཞིར་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་དང་། སོ་སོ་ཡང་ དག་པར་རིག་པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སར་བསྟན་ཟིན་ཏོ།།དེ་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་ནི་གང་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་ཤེས་པ་ནི་གང་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་ཤེས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་ནི་གང་ཞེ་ན། གཅིག་ཏུ་གྱུར་ནས་མང་པོར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། རྒྱས་པར་ཚངས་པའི་ འཇིག་རྟེན་གྱི་བར་དུ་ལུས་ཀྱིས་དབང་སྒྱུར་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་ཞེས་བྱ་སྟེ།རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་ཤེས་པ་དེས་ཡུལ་དེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་། ཉེ་བར་སྟོན་པར་བྱེད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་ཞེས་བྱའོ།

凡是存在于无学道中的都是无漏的。为什么说存在于清净相续中的世俗智是无漏呢？因为他们已经彻底断除了随眠烦恼，而且这种智慧仅仅是他心通的现量境界，这种他心通也不是烦恼性的，因为它不是其他烦恼的对境，而且它本性上也不与烦恼相应，因此应当了知它是远离随眠、所缘和相应的无漏。
十力智是如来相续中所具有的不共智、无漏智和世间智，应当如是观察，因为这些智慧都是有戏论而运行的。
其他智慧的摄类差别是什么呢？有神通智、解脱门智、无碍解智、无烦恼智、愿智、佛不共法、力、无畏、念住和一切种智等。这些智慧也应当了知是被前述诸智如理所摄。
其中五神通是由世俗智所摄，凡夫相续中所具有的和有学相续中所具有的是有漏所摄。无学相续中所具有的是无漏所摄。第六神通是由尽智和无生智二者所摄，这尽智和无生智二者应当如前了知。
空解脱门智是由八智所摄：法智、类智、苦智、集智、灭智、道智以及出世间的尽智和无生智所摄。无愿解脱门智是由六智所摄：法智、类智、苦智、集智、尽智和无生智。无相解脱门智是由五智所摄：法智、类智、灭智、尽智和无生智。
无碍解智、无烦恼智、愿智、不共法和十力等一切智慧都是由世俗智所摄，阿罗汉和如来相续中所具有的是无漏的。
其中解脱门已在地的正文中以相的安立而说明。佛不共法和无碍解也已在菩萨地中说明。
其中，什么是神通境界？什么是神通境界智？什么是神通境界现前？即一变多等，乃至广说能以身自在统御至梵世间，这就是神通境界。由于神通境界智能体验和显示这种境界，所以称为神通境界。

།མཐུ་ དེ་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་པ་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་ཤེས་པ་ཤེས་བྱ་སྟེ།ཤེས་པ་དེ་ནི་ཡུལ་དེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་། ཉེ་བར་སྟོན་པར་འགྱུར་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ས་བོན་ སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་ཅིང་།ཡོངས་སུ་བརྟས་པ་དེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ལྷའི་ རྣ་བ་ནི་གང་།ལྷའི་རྣ་བའི་ཤེས་པ་ནི་གང་། ལྷའི་རྣ་བའི་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བ་ནི་གང་ཞེ་ན། དེ་ལ་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་རྣམས་བསྡུས་པའི་གཟུགས་དང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷའི་རྣ་བ་ཞེས་བྱའོ། །རྣ་བ་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཤེས་ པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷའི་རྣ་བའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཤེས་པ་དེ་མངོན་དུ་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་ལྷའི་རྣ་བའི་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཚུལ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྷག་མ་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་བསྟན་པ་ཡང་རིག་པར་བྱའོ།།བཤད་པ་ནི་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གཞན་གྱི་སེམས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པར་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པ་མཐུ་དང་ལྡན་པ་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་ བ་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཤེས་པ་དེ་མངོན་དུ་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདས་པའི་ཚེ་ རབས་དག་གི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ནི་སྔོན་གྱི་སྐྱེ་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཤེས་པ་མཐུ་དང་ལྡན་པ་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ། བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་གང་གིས་དེ་ལ་དྲན་པ་འཇུག་པ་དེ་ནི་སྔོན་གྱི་སྐྱེ་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཤེས་ པ་ཞེས་བྱའོ།།ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཁ་དོག་བཟང་བ་དང་། ཁ་དོག་ངན་པ་ལ་སོགས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་དེ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས། སེམས་ཅན་གྱི་རིས་དེ་ལས་གཞན་པར་སྐྱེ་བ་ནི་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །འཆི་འཕོ་ དང་སྐྱེ་བ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པ་མིག་གི་གཟུགས་རབ་ཏུ་དང་བ་ལ་བརྟེན་པ་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་མ་ལུས་པར་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟག་པ་ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དེ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་རྣལ་འབྱོར་བ་ནི་དུས་ལ་བབ་ན་ཉེ་བར་སྟོན་པའམ། གནས་པའམ། གཞན་དག་གི་དོན་ཀུན་དུ་སྤྱད་པའམ། དེ་ལ་དྲི་བ་དྲིས་པའི་ལན་གདབ་པ་མངོན་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་བས་ན། དེའི་ཕྱིར་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་པོ་གསུམ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་རིག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཐ་མ གསུམ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་རིག་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ།དུས་གསུམ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དང་པོས་ནི་གཞན་དག་འདུན་པར་བྱེད་དེ། བདག་ལ་གཞན་དག་གུས་པ་དང་། རི་མོ་ཆེར་སྐྱེད་པར་ཡང་བྱེད་དོ། །གཉིས་པས་ནི་གཞན་དག་གི་ ངག་གི་སྤྱོད་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཤེས་ཏེ།དེ་ལ་སྐུལ་བར་བྱེད། རངས་པར་བྱེད་དོ། གསུམ་པས་ནི་གཞན་དག་གི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱས་ནས། ལེགས་པར་འདོམས་པར་བྱེད་དོ།

具有神通力的智慧修习所生，修习的果即是神通境智，此智能体验并显示彼境，因此称为神通境智。由此智所摄持并增长的种子相续，即是神通境智现证，总摄一切即是神通境智现证神通。
其中，天耳是什么？天耳智是什么？天耳智现证是什么？其中，修习果所摄的清净色即是天耳。依此耳识相应的智即是天耳智。此智现证如前应知，总摄一切即是天耳智现证神通。
以此方式，应知余下所有神通的宣说。解说应随理阐述：他人心具贪等运行即是心差别。缘此具力修习所生修习果的智即是心差别智。此智现证如前应观，总摄一切即是心差别智神通。
宣说过去世身相即是宿命随念。依此相应具力修习所生，修习果能随念即是宿命随念智。余如前。
其中，众生以色好色恶等差别，从某趣死后生于他趣即是死生。缘死生依清净天眼修习果相应的智即是死生智。余如前。
一切结使究竟断尽即是漏尽。世间尽智与无生智即是漏尽智。余如前应观。
具此瑜伽师于时机成熟时，能示现、安住、利益他人、答复询问，故称神通。
其中，前三神通唯是神通而非明，后三既是神通亦是明，因为是对治三世愚痴。
其中，以第一令他人信服，使他人对自生起恭敬和尊重。以第二了知他人语业善恶，对此劝导、赞叹。以第三了知他人心行善恶后，善为教导。

།ཐ་མ་གསུམ་གྱིས་ནི་རྟག་པའི་མཐའ་དང་། ཆད་ པའི་མཐའ་སྤངས་ནས་ཟག་པ་ཟད་པ་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པ་དབུ་མའི་ལམ་ལེགས་པར་སྟོན་ཅིང་།དེ་ལ་འདོམས་པར་ཡང་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་དགྲ་བཅོམ་པ་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ནི་དོན་གྱི་དབང་གསུམ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ མཐོང་ནས།ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་སྔོན་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕན་ཡོན་དག་རྣམ་གྲངས་དུ་མར་ཐོས་ཤིང་ཡིད་ཆེས་པར་ཡང་གྱུར་ནས། དེས་བསམ་པ་དྲག་པོས་དེ་ལ་དམིགས་པའི་སྨོན་ལམ་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པས་རྒྱུ་ དེ་དང་རྐྱེན་དེས་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་དེའི་སེམས་དེ་ཉིད་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བས།དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་བ་དང་། གཞན་ཡང་འདི་ན་ལ་ལ་ནི་སྔོན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོར་གྱུར་པ་ན་སེམས་ཅན་མང་པོ་དག་ལ་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེད་ཅིང་། རྣམ་པར་འཚེ་བ་དང་། གནོད་ སེམས་ཀྱང་སྐྱེད་པ་ཡིན་པས།དེ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་ན། སྔོན་གྱི་བྱིས་པའི་སྤྱོད་པ་དེས་ངོ་ཚ་བས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་བ་དང་། གཞན་ཡང་འདི་ན་ལ་ལ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་ན། སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་མང་པོ་ཚེ་འདི་ལ་འབྲས་བུ་འདོད་པ་མྱོང་བར་ འགྱུར་བའི་ལས་བྱེད་དོ་གཞུག་པར་འདོད་པ་དང་།ཚེ་འདིའི་འབྲས་བུ་འདོད་པ་ལ་ཡང་དག་པར་སྦྱར་བར་འདོད་པས། དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ཡང་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་མཐའ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་།ཅི་ནས་ཀྱང་དེ་ལས་གཞན་དག་ཉོན་མོངས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཇི་ལྟར་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེད་པར་མི་འགྱུར་བར་གཞན་དག་གི་སེམས་རྗེས་སུ་སྲུང་བར་བྱེད་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནི་ འདི་ལྟར་སེམས་རྗེས་སུ་སྲུང་བར་བྱེད་དེ།དེ་གྲོང་ངམ་། གྲོང་རྡལ་གང་དང་གང་ན་ཉེ་བར་རྟེན་ཅིང་གནས་པའི་གྲོང་དང་། གྲོང་རྡལ་དེ་ན་གནས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་དག་ལ་མཐར་གྱིས་རྣམ་པར་ལྟ་བར་བྱེད་ཅིང་། འདི་ལྟར་ལམ་པོ་ཆེ་ཐམས་ཅད་དང་། ཁྱིམ་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་སོ་སོའི་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱི་མ་འོངས་པའི་སེམས་དག་ལ་ཡང་རྣམ་པར་ལྟ་བར་བྱེད་དེ།དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ན། གལ་ཏེ་གྲོང་འདི་དང་གྲོང་རྡལ་འདི་དང་། སྲང་འདི་དང་། ཁྱིམ་འདིའི་གང་ཟག་འདིས་བདག་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རམ། གལ་ཏེ་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་མ་ཡིན་ན་ཡང་རྗེས་སུ་བསྒྲུབ་པས་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་བར་ཤེས་ན། དེ་སེམས་ཅན་དེ་དག་གིས་མཐོང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་དེའི་རྗེས་སུ་བསྒྲུབ་པ་རུང་བར་མཐོང་ན་ནི་དེ་དེའི་ཚེ་གཞི་དེས་སེམས ཅན་དེ་དག་གིས་ཏེ་པོར་མཐོང་བར་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ།།གལ་ཏེ་དེའི་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པ་མི་རུང་བར་མཐོང་ཞིང་སྒྲུབ་པ་བྱས་ན། གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བར་མཐོང་ན་ནི་དེ་དེའི་ཚེ་ན་གཞི་དེས་སེམས་ཅན་དེ་དག་གིས་ཡེ་མི་མཐོང་བར་བྱེད་དོ། །ངག་ཀུན་དུ་བརྗོད་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ དང་།སྤྱོད་ལམ་ཇི་ལྟ་བུ་དང་། ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་བླང་བའི་ལོངས་སྤྱོད་ཇི་ལྟ་བུ་དང་། ཆོས་སྟོན་པ་ཇི་ལྟ་བུ་དང་། ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་གཞུག་པ་ཇི་ལྟ་བུས་གཞན་དག་གི་རྒྱུད་ལ་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བར་མཐོང་བའི་ཚིག་བརྗོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནས་རྒྱས་པར་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་ གཞུག་པ་དེ་ལྟ་བུའི་བར་དག་ཀྱང་།ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་གཞན་དག་གི་སེམས་རྗེས་སུ་སྲུང་བར་བྱེད་དེ། ཤས་ཆེར་དེ་ལྟར་གནས་ཤིང་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།

最后三种是远离常见和断见，对于漏尽无有增上慢，善巧显示中道，并对此加以教导。
阿罗汉比丘二俱解脱、利根者，如实见到三种义理后，住于无烦恼，此前他多次听闻无烦恼三摩地的诸多功德并生起信心，以猛烈的意乐反复修习缘于此的愿望，由此因缘而获得阿罗汉果位时，其心即能趣入彼境界，因此而住于无烦恼。
又有某些人在先前凡夫之时，令众多有情生起烦恼、损害及恶意，他获得阿罗汉果位时，因惭愧于往昔愚人行为而住于无烦恼。
又有某些人获得阿罗汉果位时，欲令众多人众从事今生能得果报之业，欲令他们趣入并专注于今生果报，因此而住于无烦恼。
他依靠圆满修习第四禅定而入无烦恼三摩地，并且尽其所能地保护他人心续，使他们不会以任何方式生起一切烦恼，因此称为无烦恼。
他如是保护他人心续：凡是他所依止安住的村落或城镇，他都逐一观察其中所有居民的心，如是观察所有大街和所有家户中各个人未来的心。
如是观察时，若知此村、此城、此街、此家的此人仅仅见到我就会生起烦恼，或虽非仅见即生烦恼但随后会生烦恼，则他完全避免被这些有情看见。
若见其随后行为适宜，则此时依此因缘而让那些有情远远地看见。若见其随后行为不宜，且若行事会令他人心续生起烦恼，则此时依此因缘而使那些有情完全看不见他。
凡是以何种言语、何种威仪、何种受用衣钵等、何种说法、何种摄受，见到会令他人心续生起烦恼的言语乃至摄受等，皆予舍弃。
如是保护他人心续，多分如是安住、如是行持，因此称为住于无烦恼。

།དེ་ལ་སྨོན་ནས་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ན་དགེ་ སློང་དགྲ་བཅོམ་པ་གཉི་གའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ།དབང་པོ་རྣོན་པོས་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་མཐའ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཇི་ཙམ་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཇི་ཙམ་པའི་ ཤེས་བྱ་དེ་ལ་འདི་ལྟ་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་སྨོན་ལམ་བཏབ་ནས།བསམ་གཏན་བཞི་པའི་མཐའ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པ་དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱེད་ཅིང་། དེ་ལྟར་སྙོམས་པར་ཞུགས་པས་ཇི་ལྟར་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་བཞིན་ཐམས་ཅད་ཤེས་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་རྣམས་ཀྱི་མཁྱེན་པ་ནི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོགས་པ་མི་མངའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཡང་སྙོམས་པར་མི་འཇུག་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་དང་བཅས་པས་ སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་པས་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞག་པར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། སྨོན་ནས་ཤེས་པ་དག་བསམ་གཏན་བཞི་བའི་མཐའ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་དགོས་ པ་བཞིན་དུ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཁྱེན་པ་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་བསམ་གཏན་ཐམས་ཅད་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང་། མངོན་པར་བསྒྲུབ་ཏུ་རུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ ནི་བསམ་གཏན་རྣམས་ཁོ་ན་དང་།བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་གྱི། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ ལམ་ནི་ཞི་གནས་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ལ།ལྷག་མཐོང་ཆུང་བ་ཡིན་པས། ལྷག་མཐོང་ཆུང་བའི་ལམ་གྱིས་ནི་བདེན་པ་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སམ། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་གོང་མར་སྐྱེས་པས་ཀྱང་དང་པོར་བདེན་པ་རྣམས་མངོན་ པར་མི་རྟོགས་ཏེ།འདི་ལྟར་གནས་དེ་དག་ནི་སྐྱོ་བར་འགྱུར་དཀའ་བ་ཡིན་པས། རེ་ཞིག་སྐྱོ་བ་ཆུང་ངུས་ཀྱང་བདེན་པ་རྣམས་མངོན་པར་མི་རྟོགས་ན། གང་ན་སྐྱོ་བ་ཆུང་ངུ་ཡང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ།། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་ རྩ་དགུ་པ།འདི་མན་ཆད་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་དང་པོ་དང་། བར་མ་དང་། ཐ་མ་དག་ཏུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དང་པོར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོར་གྱུར་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ལྟ་བ་ལྔ་པོ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དག་ དང་།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ལོག་པའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་གཉེན་པོ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དད་པ་ལ་ སོགས་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ།དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོས་པ་དང་། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དག་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་སྦྱོར་བ་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དག་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སྦྱོར་བ་ ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་ལྡན་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དག་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་དེ།དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།

什么是愿智呢？在此，阿罗汉比丘从二分获得解脱，依靠利根完全修习第四禅，声闻以声闻智慧所行境界之量，独觉以独觉智慧所行境界之量，对于所知'应当如是如是了知'而发愿，完全修习第四禅后入定，如是入定后即如所愿而了知一切。
诸如来的智慧于一切所知无碍。诸如来不入无烦恼三摩地，如是诸如来具有烦恼生起也可利益众生，因此如来不应舍置。如同无烦恼和愿智二者需依靠完全修习第四禅而成就，如来不共智也应如是观察。
其余神通等，应知依靠一切禅定都可成就。现证谛理唯依靠诸禅定，以及依靠初禅近分未至定而现证，而非从无色定，因为无色定之道偏重止而少观，以少分观之道不能现证诸谛理故。
生于色界或上地无色界者也不能初次现证诸谛理，因为彼等处难生厌离，暂时即使以小厌离也不能现证诸谛理，何况完全无有小厌离者。
第二十九品。此下当说世俗智、出世间无漏智初中后如何转变。初为凡夫时，如前所说五种烦恼见，以及贪等相应的邪智，是有烦恼的世俗智，应当断除及遍知。
为生起彼对治，生起信等所摄持的世间正见，此是有漏善世俗智。依彼正见，以闻思所生慧精进修习诸念住，此亦是有漏善世俗智。
依彼修习顺决择分所生诸念住而精进，此亦是有漏善世俗智。依彼精进修习见道加行顺决择分相应诸念住，此亦是有漏善世俗智。
依彼生起见道无间道所摄世间第一法，此亦是有漏善世俗智。

།དེ་ནི་རེ་ཞིག་དང་པོར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་གོ་རིམས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གིས་བསྡུས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་མཐོང་བའི་ལམ་ལ འཇུག་པར་བྱེད་ཅིང་།མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་དེ་ས་བོན་རྣམ་པར་དག་པས་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་སྔར་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པ་དེ་ཉིད་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐའ་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་ལས་ལངས་པ་དེའི་མཐོང་བས་ སྤང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་གང་དག་ལས་སྔོན་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་མ་གྱུར་པ་དེ་དག་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་སྐྱེས་པས་འཕགས་པའི་གང་ཟག་དེ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པ་ལ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་བྱེད་དོ་། །བདག་ གི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་དང་།ངན་སོང་གི་བར་དག་ནི་ཟད་དེ་། བདག་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཡང་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་དོ། །བདག་གི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་འདི་ལྟ་འདི་ལྟར་སྤངས་སོ་སྙམ་དུ་ཡང་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་དོ། ། འདོད་ན་གཞན་དག་ལ་ཡང་ཇི་ལྟར་ལན་གདབ་པར་བྱ་བ་དེ་ལྟར་འདོགས་པར་བྱེད་ཅིང་ལེགས་པར་བརྟགས་ནས་ལན་འདེབས་པར་ཡང་བྱེད་དོ། །བདེན་པ་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་དེའི་གོང་དུ་གང དང་གང་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་དེ་དང་དེ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་བྱེད་ཅིང་།ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་ཡང་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །འཕགས་པའི་གང་ཟག་གིས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་པའི་རྗེས་ ལས་ཐོབ་པ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་ཚུལ་དེས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་།འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཚུངས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་ཉམས་པར་ནི་བྱེད་ལ། ཡང་དག་པར་ འཇོམས་པར་ནི་མི་བྱེད་པ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་ནོ།།ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་པའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའི། གཅིག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བརྩོན་པ་དེའི་ལམ་ནི་ བཞི་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།སྦྱོར་བའི་ལམ་དང་། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་རྣམས་སོ། །དེ་ལས་ཐམས་ཅད་དུ་གཏོགས་པའི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པ་ དགུ་པོ་དག་ལས་རྣམ་པ་གང་ཡང་རུང་བ་སྤོང་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ནི་ལམ་དང་པོ་ཡིན་ནོ།།དེ་མ་ཐག་ཏུ་སྤོང་བ་ནི་ལམ་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །སྤངས་མ་ཐག་པ་ནི་ལམ་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སྤངས་པ་ནི་ལམ་བཞི་པ་ཡིན་ནོ། །ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ ཏེ།རེས་འགའ་གལ་ཏེ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་རྣམ་པ་གཞན་སྤང་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་བྱེད་ན་ནི་རྣམ་པ་གཞན་གྱི་སྦྱོར་བའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྔ་མའི་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ཡིན་ནོ། །ལན་འགའ་གལ་ཏེ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་དེ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་ཅིང་གོང་དུ་རྩོལ་བར་མི་བྱེད་དམ། བག་མེད་པར་ གནས་སམ།སྤོང་བ་དེ་ཉིད་ལ་སོ་སོར་རྟོགས་པའི་ཤེས་པས། སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་དམ། དཔྱོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་དཔྱོད་པར་བྱེད་ན་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེའི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་མ་གཏོགས་པ་ཉེར་བསྡོགས་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ནི་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་པོ་ཡིན་ལ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ཡན་ཆད་ཀྱི་བསམ་གཏན་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྔོན་དུ་བཏང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འཕགས པ་ཉན་ཐོས་ནི་དེ་ཡན་ཆད་དངོས་གཞི་ལས་བྱུང་བའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་པ་ཁོ་ནས་བརྩོན་པར་བྱེད་ཀྱི།ཉེར་བསྡོགས་ལས་བྱུང་བས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

应当了知，这首先是凡夫地上世俗智的次第。依靠包含世间法最胜的世俗智，趣入见道，而已正入见道者，由种子清净故，修习之前所修习的有漏善世俗智。
在现观终时，从见道起定者，对于从前未解脱的见所断法，获得解脱，这也将生起。由此生起，圣者断除见所断烦恼，并作决定。
他如实了知：'我的地狱等恶趣已尽，我是预流果'。他如实了知：'我的烦恼已如是如是断除'。
若愿意，他也能如理回答他人的提问，善加思维后作答。以智慧安立诸谛的现观。
他以世间道精进于断除对更上层次尚未离贪之处的贪著，乃至现证离无所有处贪。
应当了知，圣者以出世间智后得的世俗智方式所作的离贪，与非圣者之道所作的离贪是相同的，都是损害烦恼种子而非真正摧毁。
此世俗智若是出世间智后所得，应说是世间及出世间的，而非单纯的世间。
应知彼等精进的道有四种：加行道、无间道、解脱道和胜进道。
其中，随顺断除一切地所摄修所断烦恼小、中、大品九种差别中任何一种的是第一道。紧接着断除的是第二道。刚断除的是第三道。此后所断的是第四道。
胜进道有二种：有时若立即精进于断除其他种类，则其他种类的加行道即是前者的胜进道。有时若立即以此为足而不再向上精进，或住于放逸，或以择法智观察彼断除，或以寻思作意思维，则唯是胜进道。
除未至定外，一切近分定唯是世俗智，非出世间智。为何如此？因为未至定是初等持心，而初禅以上诸禅定是已有等持为先，故声闻圣者仅以彼以上根本定所生出世间智精进，而非以近分定所生者。

།སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་ཤེས་པ་ཡང་གཅིག་ཏུ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གནས་དེ་ ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཉིད་ཡིན་པས།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ཆ་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ལ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་འདུ་ཤེས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་ སློབ་པའི་ས་ལས་བརྩམས་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་བར་གྱི་མཐའ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།དགྲ་བཅོམ་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པས་བསྡུས་པ། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་བར་ནི་དུས་ཕྱི་མའི་མཐས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་ནོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ནས་བཟུང་སྟེ། མཐར་ཐུག་པའི་འགྲོ་བའི་སའི་བར་དུ་དང་པོ་དང་། བར་མ་དང་ ཐ་མ་དག་ལ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་དང་པོས་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་སའོ། །བར་མ་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པའི་ས་ནས་བཟུང་སྟེ། སྤྱོད་པ་ངེས་པའི་སའི་བར་རོ། །ཐ་མ་ནི་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བའི་སའོ། ། ས་དེ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་འབྱུང་སྟེ། སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པ་དང་། སྤྲོས་པ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པའོ། །དེ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་གྱུར་ནས་ནི དེའི་རྗེས་ལ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་འདྲ་བའི་སྒྲིབ་པ་མི་མངའ་བའི་མཁྱེན་པ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་བརྙེས་པར་འགྱུར་རོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཡང་སྨོན་ནས་ཤེས་པ་དང་འདྲ་བའི་ཤེས་པ་ཡོད་དེ། དེ་ཡང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྨོན་ ནས་ཤེས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ།།མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་སྟོབས་བཅུའི་རིགས་དག་ལ་འཇུག་གི་།ཉན་ཐོས་དང་རང་ སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ནི་རེ་ཞིག་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་པོ་དང་། བར་མ་དང་། ཐ་མ་དག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་པའི་དང་པོ་དང་། བར་མ་དང་། ཐ་མ་དག་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་ དང་།སློབ་པའི་ལམ་མོ། །དེ་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ནི་གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མཐོང་བས་ སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ།།གང་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་དེས་གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ལ་རྟོགས་པར་བྱེད་དམ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེས་གལ་ཏེ་སྔོན་གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དག་ཐོས་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། གཟུང་བར་འགྱུར་ན་ནི་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་རྟོགས་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཤེས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་དང་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་དག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ཤེས་པ་དང་པོ་སྐྱེས་ན་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང་། རྒྱུ་ཡོངས་སུ་བརྟས་པར་འགྱུར་ཞིང་། སྐད་ཅིག་དེ་ཉིད་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཐོབ་ནས་དེའི་རིམ་གྱིས་མངོན་དུ་འགྱུར་བར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། མཐོང་བའི་ལམ་དེ་ནི་མྱུར་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་བྱེད་ན་སྟེ། དེའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དག་ནི་སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།

有顶地的智也唯一是由世俗智所摄。为什么呢？因为在那个境界的作意是无想无想处的行相，与出世间作意不相顺，而出世间作意是由等至想所摄，因此从有学地开始，应当观察世俗智具有中间边际。从阿罗汉相续中的尽智、无生智开始，乃至由世俗智所摄的神通等一切功德，都是后际极为清净、无漏、解脱一切结缚的世间智。
应当了知，从菩萨的胜解行地开始直至究竟趣地，在初、中、后一切阶段都唯是世俗智。其中，初是胜解行地；中是从清净增上意乐地开始直至决定行地；后是究竟趣地。
在这些地中，菩萨有两种智生起：有戏论想行相和无戏论想行相。由于极为修习这些，成为如来后，即获得类似出世间的无障碍智，为世俗智所摄。
菩萨也有类似愿智的智慧，这也胜过一切声闻缘觉的愿智。神通等和空性等智慧等也应当如是了知，因为菩萨趣入十力种性，而声闻缘觉则不然。
应当观察，这是世俗智在初、中、后阶段的生起。出世间智的初、中、后即是见道、修道和有学道。其中，见道的法智分是欲界见所断的对治；随觉智分是色界、无色界见所断的对治。
若问：凡是现前随觉智者，是否都以此智了知色界和无色界？答：若先前已闻思受持色界和无色界，则能了知；若非如此则不能了知。其余诸智应当了知是止观分中法智和随觉智分。
其中，当见道初智生起时，其他诸智的生起缘即圆满，因已成熟，在那一刹那即获得一切见道。获得后应当观察其次第现前，应当了知此见道是速行。若为断除贪欲而精进修习出世间道的修道，其出世间道应当如前加行道等而观察。

། དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་དག་ལ་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་སྤྱོད་ན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་འབྱུང་ལ། སྤྲོས་པ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་སྤྱོད་ན་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་པ་འབྱུང་ངོ་། །མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་བདེན་པ་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ དང་།ཇི་ལྟར་རྟོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་མ་ལེགས་པར་ཟིན་པར་འགྱུར་ཞིང་། ཤེས་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་གོམས་ཤིང་མཁས་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་སྐྱོ་བའི་རྣམ་པ་དག་གིས་སེམས་སྐྱོ་བར་ཡང་འགྱུར་ཞིང་། ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་སྣ་ཚོགས་བྱས་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ འཕགས་པའི་གང་ཟག་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་བྱེད་དོ།།མི་སློབ་པའི་ས་ལ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། འཇིག་ རྟེན་པའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་དང་གཞིར་གྱུར་པ་དང་།ས་འོག་མ་དང་། ས་གོང་མ་པའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་སྒྱུར་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་པ་དང་པོ་དང་། བར་དང་། ཐ་མ་དག་ཏུ་ འབྱུང་བ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་ཤེས་པ་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ཡོད་། སྐྱེས་ནས་ཐོས་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདིར་སྐྱེས་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དང་། སློབ་པ་རྣམས་དང་། མི་སློབ་པ་རྣམས་ དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་བསྒོམས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱིས་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་རྣམས་དང་། མི་ཁ་ཅིག་གིས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ སྟོབས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་རྒྱལ་པོ་ང་ལས་ནུའི་ལྟ་བུའོ། །རྫུ་འཕྲུལ་ནི་རིས་མཐུན་པས་བསྡུས་པའི་བྱ་རྣམས་དང་། ཡི་དགས་ཁ་ཅིག་གི་ཡང་ཡིན་ནོ། །ནོར་བུ་དང་། གསང་སྔགས་དང་། སྨན་དག་གི་མཐུ་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། གཤེད་བྱེད་དང་ བྱད་སྟེམས་དང་།རོ་ལངས་དང་རོ་ལངས་ཕྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་ཞེས་བྱའོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཚུལ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལས་གཞན་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་གི་མཐུ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཆོས་ཐམས་ ཅད་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཅི་རིགས་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་དག་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། གནས་དང་དམིགས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། དམན་པ་དང་། གྱ་ནོམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་། གཉེན་པོ་དང་། སྐྱེ་བའི་རབ་ཏུ དབྱེ་བས་སོ།།དེ་ལ་གནས་དང་དམིགས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་དག་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་གཟུགས་དག་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་དོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རང་རང་གི་ཡུལ་སོ་སོར་ རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་དོ།།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་མིག་དང་གཟུགས་རྣམས་ནས། རྒྱས་པར་ཡིད་དང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བར་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་ སྟེ།དེས་ན་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བའི་གནས་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་དོ། །བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་ནི་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བའི་གནས་ལྟ་བུའི་ ཆོས་ཡིད་དུ་འོང་བ་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་དོ།

对于苦等谛，如果以有戏论的想法而行，则会生起世俗智；如果以无戏论的想法而行，则会生起出世间智。以有相的想法，则能善于把握如实所见、如实所悟的诸相，并且能熟练通达种种智慧。以世间厌离的行相也会生起厌离心，也会获得种种法的受用，因此圣者也会以世间道精进于断除贪欲。
在无学地，由于修习出世间智而从所断烦恼中解脱，因此极为清净，并成为一切世间功德的所依所基，能掌控下地和上地的一切功德，这就是出世间智。如是应当了知出世间智在初、中、后三时中生起。
关于神通境界智，有修习所得，也有生而获得。其中修习所得是指：此处凡夫、有学、无学以及菩萨们修习的果报。生而获得是指：色界众生依靠前世修习而后天获得的，以及欲界天众和某些人依靠福德力而获得的，例如转轮王难生。神通也属于同类所摄的鸟类和某些饿鬼。宝珠、密咒和药物的力量，如役使死尸、咒术、起尸和半起尸等称为神通。
以同样的分类方式，应当了知其他四种神通力的差别。关于所知诸法，应当了知是一切法，这些也都是随应由识所了知的。
为了了知所知诸法，识的分类有五种。哪五种？即：处所和所缘的差别、衰损和不衰损的差别、低劣和殊胜的差别、心所法的差别，以及违品、对治和生起的差别。
其中处所和所缘的差别是指眼识等六识。其中眼识了知色法，其余诸识也各自了知自己的对境。意识则了知从眼和色乃至意和法。
其中与苦受相应的识称为衰损，它了知如苦和忧的所依等不悦意法。与乐受相应的识称为不衰损，它了知如乐和喜的所依等悦意法。

།སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་ནི་བཏང་སྙོམས་ ཀྱི་གནས་ལྟ་བུའི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་དེ།དེ་ལྟར་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སམ། བསྒྲིབས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ དམན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་དོ། །དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གྱ་ནོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་ནི་དགེ་བ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་དོ།།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དམན་པ་ཡང་མ་ཡིན། གྱ་ནོམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་ཀྱང་དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམན་པ་དང་།གྱ་ནོམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཐམས་ཅད་དང་འབྱུང་བའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། དགེ་བའི་སེམས་ཐམས་ཅད་དང་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ལྷག་མ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྐབས་སུ་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་སེམས་ཐམས་ཅད་དང་འབྱུང་བ་ནི་ལྔ་སྟེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། སེམས་པའོ། །དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡིད་ཀྱི་སར བསྟན་ཟིན་ཏོ།།དགེ་བའི་སེམས་ཐམས་ཅད་དང་། འབྱུང་བ་ནི་བཅུ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་། མ་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་། གཏི་མུག་མེད་པ་དང་། དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བག་ཡོད་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་དང་། བཏང་ སྙོམས་སོ།།དེ་དག་ནི་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་པའི་སེམས་ལ་ཡང་འབྱུང་། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་པའི་སེམས་ལ་ཡང་འབྱུང་སྟེ། མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་པའི་སེམས་ལ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པར་ལྷག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བག་ཡོད་པ་ནི་བཏགས་པའི་ ཆོས་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་དེ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ལས་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ སུ་གྱུར་པ་ནི་སེམས་བཅོ་ལྔ་སྟེ།འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལྔ་དང་། འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ། གཟུགས་དང་ལྡན་པ་ལྔ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ལྔའོ། ། གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ནི་སེམས་བཅུ་དྲུག་པ་སྟེ། ཟག་པ་མེད་པ་དང་། སློབ་པ་དང་། མི་སློབ་པའིའོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་སྤྱོད་ཡུལ་ཇི་ལྟ་བའི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་དོ། །སྐྱེ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ།འདོད་པར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་བ་དང་། གཟུགས་སུ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་བ་དང་། གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་བ་དང་། གང་དུ་འགྲོ་བ་དང་། འོག་ཏུ་ཕྱིར་འོང་བའོ། །དེ་ལ་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་དགེ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་ མཇུག་ཐོགས་སུ་འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལྟར་དེ་ནི་འདོད་པར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་བ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ།

既不是苦也不是乐的感受相应的识，既不是完全衰损也不是完全未衰损，它能识别如舍处的诸法。如是，这是衰损和未衰损的差别。
其中，与不善法或有覆法相应的识称为劣，它能识别烦恼识的境界诸法。与善法相应的识称为胜，它能识别与善相应的识的境界诸法。
与无记法相应的识既不是劣也不是胜，它也能识别其境界诸法。如是，这是识的劣和胜的差别。
一切心所生起的心所法，以及一切善心所生起的法，称为心所法的差别。其余如有漏法品中前述应当了知。
其中，一切心所生起的有五：作意、触、受、想、思。它们的相已在意地中说明。
一切善心所生起的有十：即惭、愧、无贪、无嗔、无痴、信、精进、不放逸、不害、舍。
这些在等持地的心中生起，也在不等持地的心中生起。在等持地的心中应当了知更为清净。其中不放逸应当视为假立法。
与这些相应的识能识别一切法。如是，这是从心所法所生的所识法的差别。
其中，属于违品的有十五心：即欲界系见苦、集、灭、道所断和修所断五种，如欲界系一样，色界系五种，无色界系五种。
对治品有十六心：即无漏、有学和无学的。违品和对治品的诸识也能识别如其境界的诸法。
生起的差别略说有五种：欲界生起的活动、色界生起的活动、无色界生起的活动、往生和退转。
其中，欲界系善心、染污心和无覆无记心之后，一切欲界系都会生起。如是，这是从欲界生起的活动而来的诸识生起的差别。

།འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་རང་རང་གི་ས་པའི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་གསུམ་པོ་དག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཡང་རང་རང་གི་ས་པའི་སེམས་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་ངོ་།།སྔོན་བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དག་མ་སྐྱེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ལ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་དགེ་བའི་ སེམས་འབྱུང་ཞིང་།བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཡང་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པའི་དགེ་བའི་སེམས་འབྱུང་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་པའི་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱི་བར་དུ་འབྱུང་ བར་འགྱུར་རོ།།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མི་སློབ་པའི་སེམས་ཀྱང་འབྱུང་ལ། སློབ་པའི་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མི་སློབ་པའི་སེམས་ཀྱང་འབྱུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་དེས་སྔོན་བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དག་སྐྱེད་ན་ནི་དེ་དག་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་ ཡང་མི་འགྱུར་ལ།དེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ས་གོང་མ་པ་དང་། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་གཞི་སེམས་གང་དང་གང་མངོན་དུ་བྱེད་པར་འདོད་པ་དེ་ལ། རྣམ་པ་དང་མཚན་མ་དག་ལེགས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དང་དེ་ཉིད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་ དུ་ས་གོང་མ་ས་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ས་གོང་མ་པའི་སེམས་དག་ཀྱང་སྐྱེ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ་།།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཡང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་སེམས་འབྱུང་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ སྤྲུལ་པའི་སེམས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་འབྲས་བུ་དང་ལྡན་པའི་མཇུག་ཐོགས་ལྟ་བུའོ།།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་སེམས་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཡང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ གཟུགས་བརྙན་གྱི་རིགས་འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི།ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་ལྡན་པ་འདི་ནས་ཤི་འཕོས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་གོང་དུ་བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེ་བ་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་ མོའི་བར་དུ་སྐྱེ་བ་ལ་ནི་གོང་མའི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་འབྱུང་སྟེ།འདི་ལྟར་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་དེ་ནི་གང་དུ་འགྲོ་བ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རང་གི་སྦྱོང་ཡུལ་ངེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་རབ་ཏུ་ དབྱེ་བ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དག་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། ས་གོང་མ་པའི་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ས་འོག་ མ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་དེ་འབྱུང་ངོ་།།ས་གོང་མ་པ་དག་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་ས་འོག་མ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ལ་ནི་ས་གོང་མ་པའི་དགེ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ས་འོག་མ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཁོ་ན་འབྱུང་ སྟེ།དེ་ལྟར་དེ་ནི་འོག་ཏུ་ཕྱིར་འོང་བ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་། གཉེན་པོ་དང་། སྐྱེ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རང་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་ངེས་པའི་ཆོས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་དོ།

如同欲界众生一样，色界众生和无色界众生各自地界的三种识之后，也都会生起各自地界的一切三种心。对于以前未生起过禅定和无色定而现在要生起的人来说，欲界善心之后会生起初禅地的善心，初禅地善心之后会生起二禅地的善心，如是乃至空无边处地善心之后会生起有顶地的善心。
色界善心之后也会生起无学心，有学心之后也会生起无学心。如果此人以前已生起过禅定和无色定，就不会从中退失，他欲界善心之后想要现前上地、有学、无学任何基础心，为了善加把握其行相和相，就会生起相应的识。
同样，应当了知上地其余诸地的善心之后也会生起上地心。欲界无记心之后也会生起色界善心，例如欲界变化心后生起色界果报心。应当了知色界善心之后也会生起欲界无记心。
应当了知这是属于欲界，因为只是形象相似的缘故，而非本质相同。从欲界善心和无记心死后上生初禅乃至有顶时，会生起上地染污心，因为一切处都是以染污心结生的缘故。
如是，这是从趣向何处的角度来看识的自境确定者的生起差别。凡夫从世间禅定和无色定退失时是以染污心退失，上地善心和染污心之后会生起下地染污心。
从上地死后生于下地时，上地一切善心、染污心和无记心之后唯生起下地染污心。如是，这是从返回下地的角度来看诸识生起的差别。
如是，从违品、对治和生起差别的角度来看，识能了别自境所确定的诸法。

།ཤེས་པའི་སྣང་བ་ལ་ཕན་ཡོན་ལྔ་ཡོད་དེ། ཤེས་བྱ་ལ་ལས་མུན་པ་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བྱེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་དག་གིས་ལུས་ལ་ཕན་འདོགས་ཤིང་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་དང་། དོན་མ་མཐོང་བ་ སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་།ཚེ་འདི་ལ་དགའ་བ་མཆོག་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ལུས་ཞིག་ནས་གོ་འཕང་མཆོག་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ་། །ཤེས་པའི་སྣང་བའི་ཡོན་ཏན་ནི་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔས་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྣང་བ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བཅོ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། ཕྱི་རོལ་པའི་ སྣང་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ།ཤེས་པའི་སྣང་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་པའི་སྣང་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་རབ་རིབ་འཇོམས་པ་ཡིན་ལ། ཤེས་པའི་སྣང་བ་ནི་ནང་གི་རབ་རིབ་འཇོམས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རྟག་ཏུ་དགའ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྟག་ཏུ་དགའ་ བ་དང་།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་མི་འབྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་དང་། ཤར་ནས་ནུབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཤར་ནས་ནུབ་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། རགས་པ་དང་། ཆ་ཕྲ་བ་ དང་།དགྲ་བོ་མུན་པ་ཡོད་པ་དང་། དགྲ་བོ་མེད་པ་དང་། གཡོ་བ་དང་། མི་གཡོ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་མི་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱེད་པ་དང་། འདྲིས་པའི་གནས་སུ་ཁྲིད་པ་དང་། མ་འདྲིས་པའི་གནས་སུ་ཁྲིད་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སེལ་ བར་མི་བྱེད་པ་དང་།སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཆོད་པ་སེལ་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། ཆོད་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་སྣང་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་སྣང་བར་བྱེད་པ་དང་། མཐོང་བ་དང་མི་མཐུན་པ་དང་། མཐོང་བ་དང་མཐུན་པས་སོ། །དུལ་བ་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། རྩེ་འཇིལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གནོན་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་ཡང་དག་པར་འཇོམས་པ་ལས་སོ། །ཞི་བ་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཀུན་དུ་འཁྲུག་པ་མེད་པ་དང་། མཚན་མའི་ཀུན་དུ་འཁྲུག་པ་མེད་པ་དང་། རང་གི་ངང་གིས་ནང་དུ་མངོན་པར་དགའ་བ་ལས་སོ། །ལེགས་པར་སྡོམ་པ ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།ལུས་ལེགས་པར་སྡོམ་པ་དང་། ངག་ལེགས་པར་སྡོམ་པ་དང་། ཡིད་ལེགས་པར་སྡོམ་པ་ལས་སོ། །བྲམ་ཟེའི་ཚུལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཞུགས་པ་བྲམ་ཟེའི་ཚུལ་དང་། འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་བྲམ་ཟེའི་ཚུལ་དང་། མཐར་ཐུག་པ་བྲམ་ཟེའི་ཚུལ་ལོ། ། དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཞུགས་པ་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་དང་། འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་དང་། མཐར་ཐུག་པ་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་ལོ། །བྲམ་ཟེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མིང་བྲམ་ཟེ་དང་། རིགས་བྲམ་ཟེ་དང་། སྒྲུབ་པ་བྲམ་ཟེའོ། །ཚུལ ཁྲིམས་ཉམས་པ་ནི་རྒྱུ་བཞིས་འགྱུར་ཏེ།ཉམས་པ་དེ་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བརྟེན་ནས། དགེ་བ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་མི་སྐྱེད་པ་སྟེ། ལྟུང་བ་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་འབྱིན་པ་དང་། ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་མི་འཆགས་པ་དང་། ལྟུང་བ་བྱུང་བ་ བརྗེད་པ་དང་།ལྟུང་བ་མེད་པ་ལ་ལྟུང་བར་མངོན་པར་ཞེན་ལ་ལྟུང་བ་ལ་ལྟུང་བ་མེད་པར་མངོན་པར་ཞེན་པས་སོ། །དེ་ལས་བཟློག་པའི་རྒྱུ་བཞིས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླང་བ་ནི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།གྲོགས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པས་སོ། །གྲོགས་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཞེ་ན། ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཆོག་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། འཚོ་བ་རྣམ་པར་དག་པའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཞེ་ན། གུས་པར་རྗེས་སུ་ སློབ་པ་དང་།མཐའ་དག་ལ་རྗེས་སུ་སློབ་པའོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླང་བ་ནི། རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། འཚོ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་རྣམ་པར་དག་ པས་སོ།།བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཞེ་ན། ཐར་པའི་ཕྱིར་ཚངས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པར་བྱེད་ཀྱི། མཐོ་རིས་ཀྱི་ཕྱིར་ཡང་མ་ཡིན་པའོ།

智慧之光有五种功德：能除一切所知之暗障，以世间和出世间功德利益身体并令满足，能显示未见之义理，能赐予今生最胜欢喜，身坏之后能赐予最胜果位。
应当了知智慧之光的功德以十五种方面超胜于外在之光：何为十五？外在之光是色法自性，智慧之光是智慧自性；外在之光能除外在眼翳，智慧之光能除内在眼翳；如是，外在之光非恒时欢喜，智慧之光恒时欢喜；外在之光不能正确分辨众生，智慧之光能正确分辨众生；外在之光升起后会消失，智慧之光升起后不会消失；外在之光有形，智慧之光无形；外在之光粗大，智慧之光细微；外在之光有黑暗敌对，智慧之光无敌对；外在之光动摇，智慧之光不动；外在之光不能利益一切众生，智慧之光能利益一切众生；外在之光引导至熟悉之处，智慧之光引导至不熟悉之处；外在之光不能遣除一切障碍，智慧之光能遣除一切障碍；外在之光不能遣除间断，智慧之光能遣除间断；外在之光不能显现无量，智慧之光能显现无量；外在之光与见不相顺，智慧之光与见相顺。
调伏有三种：即从制止、降伏、断除随眠而来。寂静也有三种：即无分别妄念扰动、无相扰动、以及自然内在欢喜而来。善护也有三种：即从身善护、语善护、意善护而来。婆罗门行也有三种：即入道婆罗门行、住果婆罗门行、究竟婆罗门行。沙门行也有三种：即入道沙门行、住果沙门行、究竟沙门行。婆罗门也有三种：即名字婆罗门、种姓婆罗门、修证婆罗门。
戒律毁坏由四种因缘：即依戒本应生起的善法不生起，不能完全发露余罪，有余罪不忏悔，于无罪处执为有罪于有罪处执为无罪。应知与此相反的四种因缘则是戒律圆满。
正受戒律应知由两种因缘而清净圆满：即伴侣清净和自体清净。何为伴侣清净？即见解清净、知足清净、活命清净。何为自体清净？即恭敬随学和完全随学。另外，正受戒律也应知由三种因缘而清净圆满：即发心清净、活命清净、修行清净。何为发心清净？即为解脱而修梵行，不为生天而修。

།འཚོ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཞེ་ན། ཚུལ་དང་མཐུན་པར་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དེ། ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་བཙལ་བར་བྱ་བ་དང་། གང་ནས་ཡོངས་ སུ་བཙལ་བར་བྱ་བ་དེ་ལྟར་དེ་ནས་ཡོངས་སུ་བཙལ་ཏེ།འཚོ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་བཙལ་བར་བྱ་ཞེ་ན། ཚུལ་འཆོས་པས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། ཁ་གསག་གིས་མི་བྱེད་པ་དང་། གཞོགས་སློང་གིས་མི་བྱེད་པ་དང་། ཐོབ་ཀྱིས་འཇལ་གྱིས་མི་ བྱེད་པ་དང་།རྙེད་པས་རྙེད་པར་བྱེད་འདོད་པས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་མི་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་བཙལ་བར་བྱའོ། །གང་ནས་ཡོངས་སུ་བཙལ་བར་བྱ་ཞེ་ན། སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ལྔ་མ་གཏོགས་པ་ནས་ཡོངས་སུ་བཙལ་བར་བྱའོ། །སྒྲུབ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཞེ་ན། ལྟུང་བའི་འབྲས་ བུ་མི་འདོད་པ་ལ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པས་རྒྱུ་གང་ཡང་རུང་གནས་ཀྱང་རུང་སྟེ།བསམས་བཞིན་དུ་ལྟུང་བ་མི་འབྱིན་པ་དང་། བྱུང་ན་ཡང་གཞན་ལས་ཕྱིན་ཆད་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་དང་། ཆོས་བཞིན་དུ་ཕྱིར་བྱེད་པའོ། །དགེ་སློང་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་བསྡམ་པ་ཉིད་ལ་བརྩོན་པས་དྲན་ པའི་སྐྱོན་རྣམ་པ་བཞི་དང་།ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དྲན་པའི་སྐྱོན་རྣམ་པ་བཞི་གང་ཞེ་ན། དྲན་པ་མེད་པ་དང་། དྲན་པ་མཐུ་ཆུང་བ་དང་། བརྗེད་ངས་པ་དང་། དྲན་པ་འཁྲུལ་པའོ། །དེ་ལ་དྲན་པ་མེད་པ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་བསྡམ་པ་ཉིད་ ལས་བརྩམས་ནས་ཆོས་མ་མཉན་པ་དང་།མ་བཟུང་བ་དང་། མ་བརྟགས་པའོ། །དེ་ལ་དྲན་པ་མཐུ་ཆུང་བ་ནི་ཐོས་པ་དང་། བཟུང་བ་དང་། བརྟགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། གུས་པར་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བས་ཀུན་དུ་མ་བརྟེན་ཅིང་། གོམས་པར་མ་བྱས། ལན་མང་དུ་མ་བྱས་པའོ། ། དེ་ལ་བརྗེད་ངས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་དུ་བརྟེན་ཅིང་གོམས་པར་བྱས། ལན་མང་དུ་བྱས་ཀྱང་། བརྒྱ་ལ་བརྒྱ་ལམ་ན་ཤེས་བཞིན་མེད་པར་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལ་དྲན་པ་འཁྲུལ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་པར་འདུ་ཤེས་པའོ། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་བཞི་གང་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། འཛེམ་པ་ཉམས་པ་དང་། ལྟུང བ་དང་འཁྲུལ་བ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའོ།།དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མཚན་མར་འཛིན་པ་དང་། མངོན་རྟགས་སུ་འཛིན་པའི་གཞི་དེ་ལས་དེའི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཟག་པར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ སྐྱེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་དང་།ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ལས་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་འཛེམ་པ་ཉམས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བཟློག་པར་བྱ་བས་ཟློག་པར་མི་བྱེད་པ་སྟེ། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པས་མི་བཟློགས་པའོ།། དེ་ལ་ལྟུང་བ་དང་འཁྲུལ་བ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འཛེམ་པ་མེད་པའི་གཞིའི་རྒྱུས་ལྟུང་བ་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་བསླབ་པ་འདུལ་བར་སེམས་པའོ། །ཟས་ཀྱི་ཚོད་རིག་པ་ཉིད་ལ་བརྩོན་པའི་ཟས་ཀྱི་ཚོད་རིག་པ་ཉིད་ནི་གནས་བརྒྱད་སྤངས པས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ཏེ།བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། ཟས་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་དང་། ལུས་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོ་འགག་པ་དང་། བཀྲེས་ཤིང་ཉམ་ཆུང་བ་དང་། ལུས་ལྕི་བ་དང་། ནད་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། འཚོ་བ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་དང་། བྱ་བ་མང་པོ་ལ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཉིད་དོ།

什么是清净生活？即如法寻求，如何寻求以及从何处寻求，如是从彼处寻求而生活。
其中，如何寻求？不以伪装而寻求，不以谄媚而寻求，不以旁敲侧击而寻求，不以等价交换而寻求，不以利养求利养而寻求，如是应当寻求。
从何处寻求？应当从除五种非行处以外处寻求。
什么是清净修行？由于深信不欲堕罪之果报，无论任何因缘或处所，都不故意犯戒，若已犯戒则从他人处如法受持律仪，如法忏悔。
比丘精进于守护诸根门时，应当了知四种念过失及四种非如理作意。何为四种念过失？即无念、念力微弱、忘失、念错乱。
其中无念是指对于守护诸根门，未闻法、未受持、未思维。
其中念力微弱是指虽已听闻、受持、思维，但未经常修习、恭敬修习，未串习、未多修。
其中忘失是指虽已串习、熟习、多修，但百次中偶尔会无正知而行。
其中念错乱是指将非烦恼认知为烦恼，将烦恼认知为非烦恼。
何为四种非如理作意？即烦恼生起之因缘、与烦恼生起相应、失坏防护、引发过失与错乱。
其中烦恼生起之因缘是指由于执取相及执取细相为基础，其心随之漏失诸罪不善法。
其中与烦恼生起相应是指与那些罪不善法相应而行。
其中失坏防护是指应当遮止而不遮止，即不遮止行持罪不善法。
其中引发过失与错乱是指由于无防护之基因而造作过失及想要毁坏学处。
精进于知食量时，知食量圆满需断除八种过失。何为八种？即贪著饮食、贪著身体、命根断绝、饥饿羸弱、身体沉重、不无病、生活不清净、散乱于诸多事务。

། མི་ཉལ་བར་སྦྱོར་བའི་རྗེས་སུ་བརྩོན་པ་ནི་མི་ཉལ་བར་སྦྱོར་བའི་རྗེས་སུ་བརྩོན་པ་ཡང་གནས་བརྒྱད་སྤངས་པས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ཏེ། བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། སྤྱོད་ལམ་གྱིས་ལུས་ངལ་བ་ཉིད་དང་། གཉིད་དང་གློས་འབེབས་པ་དང་ཉལ་བའི་བདེ་བའི་རོ་མྱང་བ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན མོངས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་ལ་མི་བརྩོན་པ་དང་། དུས་མ་ཡིན་པར་མི་ཉལ་བ་དང་། དོན་མེད་པར་མི་ཉལ་བ་དང་། དུས་མ་ཡིན་པར་ཉལ་བ་དང་། དོན་མེད་པར་ཉལ་བའོ། །མངོན་པར་འབྱུང་ བའི་ས་ནི་མངོན་པར་འབྱུང་བ་རྣམ་པ་དྲུག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས།རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མི་མཐུན་པ་ལས་མངོན་པར་འབྱུང་བ་དང་། མེད་པ་ལས་མངོན་པར་འབྱུང་བ་དང་། ཁྱིམ་ནས་མངོན་པར་འབྱུང་བ་དང་། མ་རྫོགས་པ་ལས་མངོན་པར་འབྱུང་བ་དང་། ས་འོག་ མ་པ་ལས་མངོན་པར་འབྱུང་བ་དང་།འཇིག་ཚོགས་ལས་མངོན་པར་འབྱུང་བའོ། །དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་མི་མཐུན་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འགྲོ་བ་དང་མི་མཐུན་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་མི་མཐུན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་དང་མི་མཐུན་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་མེད་པ་དང་མི་ མཐུན་པ་དང་།འདོད་པ་དང་མི་མཐུན་པའོ། །རྐྱེན་མེད་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། བཤེས་གཉེན་མེད་པ་དང་། མཉན་པ་མེད་པ་དང་། ལུང་དང་། རྟོགས་པ་ནུབ་པའི་ཕྱིར་ནུབ་པས་མེད་པ་དང་། སྦྱིན་བདག་དང་། མལ་ཆ་དང་སྟན་མེད་པའོ། །དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་ནི་ སྟོབས་བཞིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ།རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་དང་། རྒྱུའི་སྟོབས་དང་། ཤེས་པའི་སྟོབས་དང་། སྒྲུབ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ། །ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བཞིས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་མེད་ཅིང་ཡོངས་སུ་ཉོན་མོངས་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རྟགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་བསྒྲུབ་པ་རྗེས་སུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ལས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། འགྲོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །ཚུལ་ ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་རྒྱུ་ལྔས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ལོག་པར་མི་ལྟུང་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱིན་པ་དང་། མི་ཁྲོ་བ་དང་། སྐྱོན་མེད་པ་དང་། ཆོག་མི་ཤེས་པས་སོ། །གཉེན་པོ་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས། དབང་པོ་སྡོམ་པ་རྣམ་པ་བཞི་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གཉེན་ པོ་རྣམ་པ་གཉིས་གང་ཞེ་ན།སོ་སོར་རྟོགས་པའི་སྟོབས་དང་། བསྒོམས་པའི་སྟོབས་སོ། །དབང་པོ་སྡོམ་པ་རྣམ་པ་བཞི་གང་ཞེ་ན། ཡུལ་སྡོམ་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྡོམ་པ་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་སྡོམ་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་སྡོམ་པའོ། །དེ་ལ་ཡུལ་སྡོམ་པ་ནི་ནང་དུ་ཡང་ དག་འཇོག་ལ་བརྩོན་པར་དྲན་པས་ཡིད་ཀུན་དུ་བསྲུངས་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།ཡུལ་རྣམས་ལ་མི་འཕྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྡོམ་པ་ནི་རྒྱུ་བར་གྱུར་པ་གནས་སྐབས་མཉམ་པར་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་རྣམས་ལ་བརྣབ་སེམས་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི། མཚན་མར་མི་འཛིན་པ་ནས། དེའི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཟག་པར་མི་འགྱུར་བའི་བར་དང་། མཚན་མར་བཟུང་བ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པས། དེའི་ཚེ་མངོན་རྟགས་སུ་འཛིན་པ་དེ་དག་བསྡམ་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ ཡིན་ནོ།།ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་སྡོམ་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་མིག་གི་དབང་པོ་སྲུང་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །བག་ལ་ཉལ་སྡོམ་པ་ནི་མིག་གི་དབང་པོས་སྡོམ་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཟས་ཀྱི་ཚོད་རིག་པ་ཉིད་ཀྱང་རྒྱུ་ལྔས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གཉེན་ པོ་ལ་བརྟེན་པ་དང་།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་བ་དང་། རང་གི་ལས་བྱེད་པ་དང་། གཏོགས་པ་དང་། དེ་རྣམ་པར་འབྱེད་པས་སོ། །ཚོར་བ་ཉིད་རྣམས་ནི་བཀྲེས་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བའམ། ཟས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བའོ། ། འཚོ་བ་ནི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་འཕེལ་བའོ། །སྟོབས་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་འཇོམས་པར་ནུས་པའོ།

不睡眠而精进修持，不睡眠而精进修持也是远离八种过失而成就圆满。何为八种？身体因行为而疲惫，贪著睡眠和打瞌睡以及卧睡的安乐，随顺烦恼的因缘，不精进修持对治烦恼，非时不睡眠，无义不睡眠，非时而睡眠，无义而睡眠。
出离地应当了知是依据六种出离而建立。从不相顺而出离，从无有而出离，从家而出离，从未圆满而出离，从下地而出离，从萨迦耶见而出离。
其中身体的不相顺应当了知有五种：与行走不相顺，与出生不相顺，与精进修持不相顺，与无障碍不相顺，与欲望不相顺。
无有缘由有四种：无有善知识，无有听闻，因教法和证悟隐没而无有，无有施主和卧具坐具。
于善法的欲求应当了知有四种力：缘的力，因的力，智慧的力，修持的力。
于善说法律中出家应当了知有四种圆满：因无烦恼且不随顺遍烦恼故相圆满，随行佛所说的修持故事业圆满，意乐圆满，伴侣圆满。
戒律律仪也应当了知由五种因而圆满：不堕邪见，决定出离，不瞋恚，无过失，知足。
依止二种对治，应当了知生起四种根律仪。何为二种对治？择力和修力。何为四种根律仪？境律仪，烦恼律仪，缠律仪，随眠律仪。
其中境律仪是以精进内正住的正念守护心，为不散乱于诸境故。烦恼律仪是行住时平等而行，为断除对诸境的贪心和不悦故。
其分别即是从不取相直至其心不随恶不善法漏泄为止，以及由随觉所取相，为防护彼时所取诸相而修持。
缠律仪即是以修力守护眼根。随眠律仪即是成办眼根律仪。
饮食知量也应当了知由五种因而圆满：依止对治，断除违品，作自业，摄持，分别彼。
诸受即是由饥饿所引发或由饮食所引发的苦受。活命即是增长梵行。力即是能摧毁违品。

།བདེ་བ་ནི་ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པའོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ནི་ཡོན་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའོ། །བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་སྤོང་བ་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། ། མི་ཉལ་བ་ནི་རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། གུས་པར་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་དག་གིས་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གུས་པར་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་འཆག་པ་དང་། འདུག་པའི་དུས་ན་དེའི་རྗེས་སུ་བསྒྲུབ་པ་ལས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདུག་པའི་དུས་ན་ནི་སྒྲིབ པ་དང་པོ་དང་།གཉིས་པ་དང་། བཞི་པ་དག་ལའོ། །འཆག་པའི་དུས་ན་ནི་གསུམ་པ་ལའོ། །གཉིས་ཀའི་དུས་ན་ནི་ལྔ་པ་ལའོ། །རྟག་ཏུ་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་ཉིན་མོ་དང་། མཚན་མོ་ཐུན་གཉིས་ལ་མི་ཉལ་བའི་ཕྱིར་དང་། གུང་ཐུན་ལ་སྲོག་ཆགས་སེང་གེ་དང་། ཆོས་མཐུན་ བས་ལེགས་པར་ཉལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡུན་རིང་བ་དང་། ལྷུན་སྟུག་པ་དང་། བརྗེད་ངས་པ་དང་། རྒྱུན་ཆགས་པའི་གཉིད་སྤང་བའི་ཕྱིར་རྐང་པའི་སྟེང་དུ་རྐང་པ་གཞག་པ་ནས། ལྡང་བའི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བར་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ཉིད་ནི་གནས་ལྔ་ལ་ ཚོད་རན་པ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས།ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། འགྲོ་བ་དང་། བལྟ་བ་དང་། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་བདག་གིར་བྱ་བ་དང་། ཡོ་བྱད་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་། དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྦྱོར་བའོ། །དང་པོས་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པར་ཡེ་མི་འགྲོ་ བ་དང་།སྤྱོད་ཡུལ་དུ་ཡང་ཤིན་ཏུ་ནམ་སྲོས་ནས་ལྡོག་པར་མི་བྱེད་དོ། །གཉིས་པས་ནི་བློ་སྔོན་དུ་མ་བཏང་བའི་ལྟ་བ་ལ་ནི་དབང་པོ་ཕྱིར་རློན་པར་བྱེད་ལ། བློ་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་ལྟ་བ་ལ་ནི། དྲན་པ་ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད་དེ་། གསུམ་པས་ནི་བསླང་བ་དང་། ཕྱག་འཚལ་བ་དག་ལ་ ལག་པ་དང་།རྐང་པ་ཧ་ཅང་བརྐྱང་པ་དང་། ཧ་ཅང་བསྐུམ་པར་མི་བྱེད་དོ། །བཞི་པས་ནི་ཆོས་གོས་དང་། ལྷུང་བཟེད་དང་། བསོད་སྙོམས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཚོད་རིག་པར་བྱེད་དོ། །ལྔ་པས་ནི་ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་ལ་བརྩོན་པས་ཉིན་མོ་འཆག་པ་དང་། འདུག་པ་དག་གིས་འགྲོ་ བ་དང་།འགྲེང་བ་དང་། འདུག་པ་དང་། མི་ཉལ་བ་དང་། མཚན་མོ་ཉལ་བ་ལ་ཚོད་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དང་། འབྲེལ་བའི་གཏམ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ལ་བརྩོན་པས་སྨྲ་བ་དང་། མི་སྨྲ་བ་ལ་ཚོད་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་གཉི་ག་ལ་ལུས་ལས་སུ་རུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཉིད་ ཀྱི་སྙོམ་པ་བསང་བ་ལ་ཚོད་ཤེས་པར་བྱེད་དོ།། །།བམ་པོ་སུམ་ཅུ་པ། དགེ་སློང་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བསྒོམ་པ་ལ་བརྩོན་པའི་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་ནི་ཡན་ལག་བཞིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། བསྒོམ་པའི་ཡན་ལག་དང་། ཁྱད་པར་རྟོགས་པའི་ཡན་ལག་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ རྗེས་སུ་བསྲུང་བ་རྫོགས་པའི་ཡན་ལག་དང་།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་སྡུད་པའི་ཡན་ལག་གིས་སོ། །དེ་ལ་བསྒོམ་པའི་ཡན་ལག་ནི་འདུན་པ་དང་རྩོལ་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་འདུན་པ་དང་། རྩོལ་བ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། ། ཁྱད་པར་རྟོགས་པའི་ཡན་ལག་ནི་དད་པ་དང་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་དད་པས་ནི་ཁྱད་པར་རྟོགས་ནས་གོང་མའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་མངོན་པར་དད་པར་བྱེད་ལ། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པས་ནི་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་ཤིན་ཏུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྗེས་སུ བསྲུང་བ་རྟོགས་པའི་ཡན་ལག་ནི་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ཏེ།འདི་ལྟར་དྲན་པས་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མ་བྱུང་བ་སྲུང་བར་བྱེད་ལ། ཤེས་བཞིན་གྱིས་ནི་བྱུང་བ་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་སྡུད་པའི་ཡན་ལག་ནི་ སེམས་པ་དང་བཏང་སྙོམས་ཏེ།འདི་ལྟར་སེམས་པས་ནི་སེམས་ཞུམ་པ་ཕྱིར་འཛིན་པར་བྱེད་ལ། བཏང་སྙོམས་ཀྱིས་ནི་རྒོད་པ་ནང་དུ་སྡུད་པར་བྱེད་དོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཆོས་ནི་བཞི་སྟེ། རྣ་བ་གཏོད་པ་དང་། ལེགས་པར་འདོམས་པ་དང་། སྔོན་གོམས་པ་ དང་།མང་དུ་ཐོས་པའོ།

安乐是今生安住于快乐。无过失是完全清净布施。安住于触及安乐是现前断除烦恼和痛苦。
不睡眠是以恒常行持和恭敬精进的修持而成就圆满。其中恭敬精进修持是在行走和静坐时随学修持而了知，在静坐时对第一、第二和第四障碍。行走时对第三障碍。两者时对第五障碍。
恒常行持的修持是为了日夜两个时分不睡眠，午时如狮子般善巧而卧。为断除长久、沉重、忘失和相续的睡眠，从脚上置脚乃至作意起身想为止当了知。
正知而行是依于五处适量而了知圆满，何为五处？行走、观看、受用利养恭敬、受用资具和修习善法。
第一是不去非行处，即使在行处也不在深夜返回。第二是对未先作意的观看则收摄诸根，对已先作意的观看则安住正念。
第三是对乞食和顶礼时不过分伸展或过分收缩手脚。第四是对法衣、钵盂和饮食受用知量。
第五是以内正安住精进，于日间行走和静坐时知量行走、站立、坐卧、不睡眠，夜间知量睡眠，以关联言谈决择精进而知量说话与不说话，为令身心调柔而知量调节睡眠。
第三十品。比丘精进修习神足的断行由四支所摄：修习支、殊胜了知支、随护近烦恼圆满支和为清净近烦恼摄持支。
其中修习支是欲和精进，即依止欲和精进二者而修习神足。殊胜了知支是信和轻安，即以信了知殊胜而深信上位解脱，以轻安则清净身心随眠。
随护近烦恼圆满支是念和正知，即以念护持未生的止观近烦恼，以正知了知已生起者。为清净近烦恼摄持支是思和舍，即以思摄持沉没心，以舍摄持掉举。
获得禅定自在的法有四：谛听、善巧教授、先前串习和多闻。

།དེ་ལ་རྣ་བ་གཏོད་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདུན་པ་སྐྱེས་ཤིང་དད་པ་སྐྱེས་ནས་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེས་རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ལེགས་པར་འདོམས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གོ་ རིམས་བཞིན་དུ་འདོམས་པ་དང་།ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འདོམས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ཏེ་གནས་ཤིང་བརྩོན་པས། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་རྒྱུན་དུ་ཆུད་པ་དང་། རྟག་འགྲུས་ཀྱིས་སྒོམ་པར་སྦྱོར་བའི་རྗེས་སུ་བརྩོན་པར་ གནས་པ་སྟེ།དེས་རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་ཀྱང་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་སྔོན་གོམས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་ལ་དུས་ཉེ་བ་དང་། ཁད་ཉེ་བར་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་ཀྱང་སེམས་རྩེ་ གཅིག་པ་ཉིད་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་མང་དུ་ཐོས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཐོས་པ་མང་བ་དང་། ཐོས་པ་འཛིན་པ་དང་། ཐོས་པ་བསགས་པ་ཡིན་ཞིང་། དེ་གཅིག་པུ་དབེན་པར་སོང་ནས་ཆོས་དེ་དག་ལ་སེམས་པར་བྱེད། འཇལ་བར་བྱེད་ཉེ་བར་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་དེས་རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་ ཀྱང་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་བརྩོན་པས་ཆོས་བདུན་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ནང་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉམས་པའི་རྒྱུ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉམས་པའི་རྒྱུ་དང་། ནང་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉམས་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉམས་པ་དང་། ནང་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཉམས་པའི་གཉེན་པོ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཉམས་པའི་གཉེན་པོ་དང་། དེ་གཉི་གའི་གཉེན་པོའི་གཞིའོ་། །དེ་ལ་ནང་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉམས་པའི་རྒྱུ་ནི་ལེ་ལོའོ། །དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉམས་པའི་རྒྱུ་ནི་རྒོད་པའོ། །དེ ལ་ནང་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉམས་པ་ནི་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་དོ།།དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉམས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་པོ་དག་ལ་རྗེས་སུ་རྣམ་པར་གཡེང་བའོ། །དེ་ལ་ནང་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཉམས་པའི་གཉེན་པོ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་མཚན་མ་ལེགས་པར་གཟུང་བ་ ཉིད་དོ།།དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཉམས་པའི་གཉེན་པོ་ནི་ལུས་འདི་ཉིད་ལ་མི་སྡུག་པར་སོ་སོར་རྟོག་པའོ། །དེ་ལ་གཉི་གའི་གཉེན་པོ་གཞི་ནི་སྣང་བའི་འདུ་ཤེས་སོ། །ཇི་ལྟར་ན་ལུས་ལ་ཀུན་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་ཤེ་ན། ད་ལྟར་གྱི་ལུས་ ནི་འདས་པའི་དུས་ནས་ཟས་ལས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་བལྟ་བའོ།།ཇི་ལྟར་ལུས་ལ་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་དུ་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་ཤེ་ན། ད་ལྟར་གྱི་ལུས་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་འཆི་བའི་ཆོས་ཉིད་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་བལྟ་བའོ། །ཇི་ལྟར་ལུས་ལ་ ཀུན་འབྱུང་བ་དང་།འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་དུ་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་ཤེ་ན། ལུས་ཟས་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་གནས་པ་དང་། འཇིག་པ་དང་། ཉམས་པ་དང་། ཡང་འབྱུང་བ་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པར་བལྟ་བའོ། །ལུས་ཡོད་པར་དེའི་དྲན་པ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་གཞག་ པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ལུས་ལ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དྲན་པའོ། །ཤེས་པ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་ནང་གི་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་གྱིས་སོ། །མཐོང་བ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱིས་སོ། །ཡང་དྲན་པ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་འཇིག་རྟེན་པ་ དང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་སོ། །ཇི་ལྟར་ལུས་ལ་མི་བརྟེན་པར་གནས་ཤེ་ན། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གང་ལ་བརྟེན་ནས། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དག་སྒོམ་པར་བྱེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་ལ་རོ་མྱོང་བར་མི་བྱེད་པ་ནས། ལྷག་པར་ཆགས་ཤིང་མི་གནས་ པའི་བར་རོ།།ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ལ་ཅི་ཡང་མི་འཛིན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ལུས་ལ་སོགས་པ་གཙང་བའམ། བདེ་བའམ་བདག་གམ། རྟག་པར་མི་འཛིན་པའོ།

对此，专注倾听是这样的：生起希求并生起信心后而听闻正法，由此因此缘而获得心一境性。
对此，善加教导是这样的：依靠次第教导和无颠倒教导，精进而住，由精勤而于圆满菩提分法相应诸法中恒常趣入，并随顺精进修习而住，由此因此缘而获得心一境性。
对此，往昔串习是这样的：于禅定和等至中近时、近处而入定，由此因此缘而获得心一境性。
对此，多闻是这样的：具足多闻、受持多闻、积累多闻，独自前往寂静处后，于彼等法思维、度量、观察，由此因此缘而获得心一境性。
为获得禅定而精进者应当了知七法：内禅定退失之因、外禅定退失之因、内禅定退失、外禅定退失、内禅定具因退失之对治、外禅定具因退失之对治、二者对治之基础。
其中，内禅定退失之因是懈怠。
其中，外禅定退失之因是掉举。
其中，内禅定退失是昏沉和睡眠。
其中，外禅定退失是于五欲功德中随逐散乱。
其中，内禅定具因退失之对治是善取择法之相。
其中，外禅定具因退失之对治是于此身作不净观察。
其中，二者对治之基础是光明想。
如何于身随观集法而住？即是如实观察现在之身从过去时中从食而生起。
如何于身随观灭法而住？即是如实观察现在之身于未来时中必定死亡。
如何于身随观集法和灭法而住？即是如实观察依食缘所生之身于现在时中住、灭、坏、再生。
所谓'于身唯有念极为安住'是指如是于身出世间之念。
'唯有了知'是指各别内止道。
'唯有见'是指胜观道。
又'唯有念'是指由彼所得世间和出世间道。
如何于身不依止而住？于依止何等持而修习念住时，于彼等持不味著乃至不住著。
如何于世间不执取任何？即是断除四颠倒，由断除彼等故而不执身等为净、乐、我、常。

།མཆོག་ཏུ་གདགས་པ་ལས་བརྩམས་ནས་གང་ཟག་ལྔ་ རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།གང་ཟག་ལྔ་གང་ཞེ་ན། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། གཞི་མཐོང་བ་ལ་ཞུགས་པ་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། ལྟ་བའི་རྣམ་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཐར་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། ལྟ་བའི་ རྣམ་པ་ལ་ཞུགས་པ་མཐར་ཐུག་པར་འགྱུར་བ་དང་།གཞི་མཐོང་བ་ལ་ཞུགས་པ་མཐར་ཐུག་པར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་གསུམ་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འདོད་པ་ལས་ སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་།བདེ་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའོ། །གང་ཟག་གཞི་མཐོང་བ་ལ་ཞུགས་པ་སྒྲིབ་པ་སྤང་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་གཉིས་སུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤང་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤང་བ་ལ་མངོན་པར དགའ་བའོ།།དེ་ལ་གང་ཟག་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤང་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ནི་ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་རྣམས་མ་ཐོབ་པ་དང་། ཐོབ་པ་དང་། འདུ་ཤེས་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མ་ཐོབ་པ་དང་། ཐོབ་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གནས་པ་ལས་ བརྩམས་པ་དང་།ཤེས་བྱ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ལས་བརྩམས་ནས་སོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤང་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ནི། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པ་དང་། ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཐམས་ཅད་མ་ཐོབ་པ་དང་། ཐོབ་པའོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཐར་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པའི་མུ་སྟེགས་ཅན་བདག་མེད་དོ། །བདག་གི་མེད་དོ། །བདག་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། བདག་གི་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་སྟེ། དེ་ཡང་མ་ཐོབ་པ་དང ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་གང་ཟག་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་ལ་ཞུགས་པ་མཐར་ཐུག་པར་འགྱུར་བ་གང་ཞེ་ན། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་མ་ཐོབ་པ་དང་ཐོབ་པའོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་གཞི་མཐོང་བ་ལ་ཞུགས་པ་མཐར་ཐུག་པར་གྱུར་པ་གང་ཞེ་ན། རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་དག་མ་ ལུས་པར་སྤངས་པ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།མཆོག་ཏུ་གདགས་པ་ལས་བརྩམས་ནས། གང་ཟག་ལྔ་པོ་དེ་དག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བསྙེན་གྱི་ཡོན་ཏན་ནི་གསུམ་སྟེ། དག་པ་དང་། བྱེད་པ་དང་། བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དག་པ་ནི་བསམ་པ་དག་པ་དང་། ཚུལ་ དག་པ་དང་།རྟོགས་པ་དག་པའོ། །དེ་ལ་བསམ་པ་དག་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་དང་། ངོ་མཚར་དང་བཀྲ་ཤིས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཚུལ་དག་པ་ནི་བསླབ་པ་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྟོགས་པ་དག་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་ རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་བྱེད་པ་ནི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་། །དེ་ལ་བསྒྲུབ་པ་ནི་ཆོས་མཐུན་པ་པ་དང་། ཆོས་མཐུན་པ་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལ་ཤེས་པ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཆོས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མཉན་པའི་ཆོས་དང་། བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་མཐར་ཐུག་པའི་ཆོས་སོ། །ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱི་བསྟན་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཡིན་ཏེ། སྨོན་ནས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་མཐོང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རིམས་ནད་དང་བཅས་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་དུ་ཉེ་བར་གཏོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།དེ་ལས་གཞན་པའི་མུ་སྟེགས་ཅན་དང་ཐུན་མོང་བ་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་ཐུན་མོང་བ་ཡིན་ནོ། །ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདི་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་པས་ཡང་དག་པར་མཐོང་བ་ནས། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོར་རང་ གིས་རིག་པའི་བར་དག་ཡིན་ནོ།།འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཐོབ་པ་དང་། གཏོང་བའི་གོ་རིམས་ནི་སྔར་བྱས་པའི་གཏམ་གྱིས་ཏེ། གང་གིས་འཐོབ་ཅེ་ན། སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་སོ།

从最胜安立而言，应当了知五种补特伽罗的建立。何为五种补特伽罗？凡夫喜乐现前欢喜者，见基趣入断除遮障现前欢喜者，趣入见行相解脱现前欢喜者，趣入见行相究竟者，以及趣入见基究竟者。
其中，何为凡夫补特伽罗喜乐现前欢喜者？应当观察为三种：欲界所生喜乐现前欢喜者，具有寻伺等持所生喜乐现前欢喜者，无寻无伺等持所生喜乐现前欢喜者。
何为补特伽罗见基趣入断除遮障现前欢喜者？应当观察为二种：断除烦恼障现前欢喜者与断除等至障现前欢喜者。
其中，断除烦恼障现前欢喜补特伽罗是指未得与已得今生安乐住者，以及未得与已得一切种类想等至者，即是从住处开始及从遍观所知开始。其中，断除等至障现前欢喜补特伽罗是指未得与已得一切胜处，以及未得与已得一切遍处。
其中，何为补特伽罗趣入见行相解脱现前欢喜者？是指外道认为'无我，无我所，我将不生，我所将不生'，这也有未得与已得。
其中，何为补特伽罗趣入见行相究竟者？是指未得与已得非想非非想处。
其中，何为补特伽罗趣入见基究竟者？是指完全断除六触处的体验者。从最胜安立而言，这些即是五种补特伽罗的建立。
近事男（优婆塞）的功德有三种：清净、作业和成就。其中清净有三：意乐清净、行为清净和证悟清净。其中意乐清净是指对佛等无有怀疑，具有稀有吉祥。其中行为清净是指圆满学处。其中证悟清净是为了证悟世间和出世间的清净。
其中作业是为了行持三宝事业。其中成就是为了对法随顺者和非法随顺者建立智慧。
其中法有三种：闻法、修法和究竟法。
外道的教法是颠倒的，因为住于发愿梵行故，非见真实戒律，具有等至病患，非出离故非永恒趣入，与其他外道共同，与凡夫共同。
此善说法与彼相反，从真实见到诸智者各自证知。
欲界的得失次第是依先前所作而言，以何获得？以布施和持戒。

།གང་དུ་ཞེ་ན། མཐོ་རིས་སུའོ། །གང་གིས་ལོངས་སྤྱོད་ཅེ་ན། རོ་མྱང་བས་སོ། །གང་གིས་ གཏོང་ཞེ་ན།ཉེས་དམིགས་ཀྱིས་སོ། །ཇི་ལྟར་དངོས་པོའི་འདོད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་འདོད་པ་གཏོང་ཞེ་ན། མངོན་པར་འབྱུང་བ་དང་། རབ་ཏུ་དབེན་པའི་ཕན་ཡོན་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་ གྱི་འབྲས་བུ་བཞི་པོ་དག་ནི་ཡང་དག་ཕུལ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ལས་ལྟུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཚོགས་པའི་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་བསྐྲད་པར་བྱ་སྟེ། གཞན་ རྗེས་སུ་བསྲུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་།བླ་མའི་སྣོད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། དགེ་འདུན་མི་བརྗོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་བཞིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་སྐྱེ་སྟེ། སྟོན་པ་ལས་ནི་མཐའ་གཉིས་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་བསླབ་པ་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་ཉིད་ལས་ནི་ འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཤས་མི་ཆེ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གྲོགས་ལས་ནི་དེ་དག་དེས་པ་དང་འགྲོགས་ན་བདེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་བརྩོན་པ་ལས་ནི་ལེ་ལོ་མེད་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟག་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འགྲོགས་པས་ཡོད་ པ་ཉིད་དུ་ཡིད་ཆེས་པ་དང་།ཕོངས་པ་ན་ཡང་བསྟན་པས་ཡིད་ཆེས་པ་དང་། ཐ་སྙད་ལ་སྐྱོན་མེད་པས་ཡིད་ཆེས་པ་དང་། གཏམ་དང་འབེལ་བའི་གཏམ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པས་མ་ཉམས་པར་ཡིད་ཆེས་པ་སྟེ། ལྟ་བ་མ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་དགེ་བ་ལས་བཟློག་པའི་ཚེ་ནི་ ཚར་གཅད་དཀའོ།།དགེ་བ་ལ་བཞག་པའི་ཚེ་ནི་མྱུར་དུ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་རོ། །རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་གཞག་པའི་ཚེ་ནི་གང་དུ་འདོད་པར་འགྲོའོ། །ཡང་མི་དགེ་བ་སྐྱེས་པ་སྤང་བ་དང་། དགེ་བ་མ་སྐྱེས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བའི་ཚེ་དང་། མི་དགེ་བ་མ་སྐྱེས་པ་མི་བསྐྱེད་པ་དང་། དགེ་ བ་སྐྱེས་པ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བའི་ཚེ་དང་།མཉམ་པར་གཞག་པའི་དགེ་བ་མ་སྐྱེས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ནའོ། །ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བརྩོན་པ་རྣམས་ཀྱི་དང་། ཐོས་པ་དང་། བསམ་པ་ལ་བརྩོན་པ་རྣམས་ཀྱི་དང་། བསྒོམ་པ་ལ་བརྩོན་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ཡང་ རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་།མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། རྟག་ཏུ་བསྒོམ་པ་ལ་བར་ཆད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུལ་བ་ནི་དེ་ལས་ཟློག་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེའི་གནས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུལ་བའི་བསྔགས་པ་བསྟན་པའོ། །བདེ་བ་སྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་སེམས་དབེན་པ་ལ་གཞོལ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། གནས་པ་ལ་འདུ་འཛི་དང་ལྡན་པའིའོ། །ཇི་ལྟར་སེམས་མངོན་པར་འབྱུང་བ་ལ་གཞོལ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། གྲོང་དུ་རྒྱུ་བ་དང་ལྡན་པའིའོ། །ཇི་ལྟར་སེམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གཞོལ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། ནང་དུ་ ཡང་དག་འཇོག་ལ་ཞི་གནས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་དང་ལྡན་པའིའོ།།རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ལས་དབེན་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ནི་དབེན་པ་ལ་གཞོལ་བ་ཡིན་ནོ། །འཁོར་བ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལས་བརྩམས་ནས་ནི་མངོན་པར་འབྱུང་བ་ལ་གཞོལ་བ་ཡིན་ ནོ།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འཇུག་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གཞོལ་བ་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་འགགས་པའི་ཕྱིར་གྲིབ་མ་མེད་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་གསུམ་དང་ གཏན་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཞི་བ་ཡིན་ནོ།།ཉོན་མོངས་པའི་རིམས་ནད་ཀྱི་གདུང་བ་དང་གཏན་བྲལ་བའི་ཕྱིར་བསིལ་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །བླ་ན་མེད་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཚངས་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པའི་སྐྱོན་ནི་གསུམ་སྟེ། རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། རྨོངས་པ་ དང་མི་གུས་པའོ།།ཉན་པའི་སྣོད་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། དམན་པའི་སེམས་ཉིད་དང་། ཀུན་ནས་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། དོན་གཟུང་བའི་སེམས་ཉིད་དང་། དོན་ལེགས་པར་གཟུང་བའི་སེམས་ཉིད་དང་། གུས་པའི་སེམས་ཉིད་དོ།

在哪里呢？在天界。以什么受用呢？以品尝滋味。以什么舍弃呢？以过患。如何舍弃物欲和烦恼欲呢？以出离和远离的功德，以及随顺清净分的诸法来完全开示。
四种沙门果是真实殊胜，因为从彼等无有退失，且是出世间。
梵行者以三种原因驱逐破戒者：为了护持他人，因为非为上器，以及为了僧团不受诽谤。
由四种因缘生起对戒律的欢喜：从导师方面，因制定远离二边的学处；从自身方面，因为自性不太贪著等；从同伴方面，因为与温和者相处快乐；从精进方面，因为无懈怠而安住。
戒律的考察有四种：以共处而确信其存在，以贫困时的表现而确信，以言语无过失而确信，以谈论相关话题时未失坏而确信，因为见解未失坏。
在遮止不善时难以调伏，在安置善法时速得转变，在安置专注时随意而行。又在为断已生不善、生未生善而精进时，在为不生未生不善、令已生善安住而精进时，在为生未生等持善法而精进时。
又有精进于戒律者、精进于闻法者、精进于思维者、精进于修习者。
又有出家、欢喜、常修有障碍故。调伏则与此相反，为断除其所依烦恼故。'善'是显示调伏的赞叹。'生起安乐'是解释。
如何趣向寂静心呢？具有住处喧闹者。如何趣向出离心呢？具有入村游行者。如何趣向涅槃心呢？具有内正安住止观等相者。
另一种分类：从远离烦恼开始是趣向寂静，从决定出离轮回开始是趣向出离，从趣入涅槃城开始是趣向涅槃。
因一切有结生受皆灭故为无影，为涅槃。因永离三苦故为寂静。因永离烦恼热病之逼恼故为清凉。因得无上果位故为清净。
听闻正法的过失有三：散乱、愚痴和不恭敬。
听闻之器有五种：心意谦下、具全知相、摄持义理之心、善摄义理之心和恭敬心。

།ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་ སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་སྟོན་པ་ནི་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པའི་དགེ་སྦྱོང་དང་། བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ་ཡིན་ནོ། །ལྔ་གང་ཞེ་ན། ཚུལ་འཁྲུག་པ་མེད་པར་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ལེགས་པར་བཅས་པ་དང་། བསླབ་པ་ལེགས་ པར་བཅས་པ་དང་།ཆོས་ལེགས་པར་བཅས་པ་དང་། བསླབ་པ་ལེགས་པར་བཅས་པ་དག་ལ་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་སོ་ཅོག་གཅོད་པ་ཉིད་དང་། ངེས་པར་འབྱིན་པ་ཉིད་འདོམས་པའོ། །ལམ་འདི་ཉིད་ནི་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ངེས་པར་འབྱིན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་མེད་པར་ལྟ་བས་ འདྲིས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།འཕྲལ་དུ་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འཕྲལ་དུ་ཐར་པས་སྐྲག་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགའ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཡོ་བྱད་བསྙུངས་པའི་དགའ་བ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པའི་ དགའ་བ་དང་།ཡིད་ལ་གཅགས་པ་མེད་པའི་དགའ་བ་དང་། སྤོང་བ་བསྒོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་དགའ་བ་ལ་དགའ་བའོ། །དགའ་བ་དང་པོས་ནི་སྙིང་ལས་ཆུང་བ་ཉིད་ཀྱི་བདེ་བ་འདྲེན་པར་བྱེད་དོ། །གཉིས་པས་ནི་མངོན་པར་འབྱུང་བའི་བདེ་བའོ། །གསུམ་པས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བདེ་བའོ། ། བཞི་པས་ནི་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བདེ་བ་འདྲེན་པར་བྱེད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ནི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་ལེགས་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། ཚིག་འབྲུ་ལེགས་པར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཉིད་དང་། ལེགས་པར་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་ཚིག་འབྲུའི་དོན་ལེགས་པར རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ།ལེགས་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པ་ཉིད་དང་། ངེས་པར་འབྱིན་པ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པས་སོ། །རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་ངེས་པར་འབྱིན་པ་ཡིན་ཏེ། བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བས་ངེས་པར་འབྱིན་པ་ཉིད་དང་། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འགྲོ་བས་ངེས་པར་ འབྱིན་པ་ཉིད་དོ།།རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ། སོམ་ཉི་མེད་པ་དང་མི་ཕྱེད་པས་སོ། །རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་མི་ཕྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ལྟ་བ་མི་ཕྱེད་པ་དང་། འདུས་པ་དང་ལྡན་པས་སོ། །རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་འདུས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། རྟོགས་པ་བརྟན་པ་དང་། རྟོན་ པ་ཡོད་པས་སོ།།རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་རྟོན་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ལ་རྟོན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མི་རྟོན་པ་དང་། རྟོན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཡིན་པས་སོ། །རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་རྟོན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་ རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཡིན་ཏེ།སོམ་ཉི་ཐམས་ཅད་གཅོད་པ་དང་། ལོག་པར་བསྒྲུབ་པ་མི་དམིགས་པས་སོ། །སྤོང་བའི་གགས་ཀྱི་ཆོས་ནི་བཞི་སྟེ། སྐྱོ་བ་མེད་པ་དང་། ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་བྱིང་བའོ། །སྡིག་པ་བྱེད་པ་དག་ལ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ མིག་ལྡོངས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།བསོད་ནམས་བྱེད་པ་དག་ལ་ནི་དྲི་མ་ཅན་དུའོ། །གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་ལ་ནི་རབ་རིབ་ཅན་དུའོ། །ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་པས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་བཅུ་གཅིག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་ མུག་དང་།སྡུད་པ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། བྱིང་བ་དང་། རྒོད་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་། རབ་ཏུ་དབེན་པ་ལ་མངོན་པར་མི་དགའ་བ་དང་། རོ་མྱོང་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ནི་རྒྱུ་བཞིས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ ལམ་གྱི་གྲོགས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་དེ།སྒྲིབ་པ་སེལ་བ་དང་། ཐག་བསྲིང་བས་རྣམ་པར་གནོན་པ་དང་། སྐྱོ་བས་ཤིག་ཤིག་པོར་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཤུགས་ཀྱིས་མངོན་པར་རླན་པར་བྱེད་པས་སོ།

在善说的法律中，导师的功德有这五种，具备这些功德的导师能够超胜外道沙门和婆罗门。是哪五种呢？无扰乱地行持，善巧建立法性，善巧建立学处，能断除一切对善说法和善立学处所生疑惑，以及教导出离。
此道由三种因而成为出离：即由无我见而不熟悉，由能对治烦恼，由不畏惧即时解脱。
欢喜有四种：少欲知足的欢喜，安住梵行的欢喜，无执著的欢喜，以及修习断除的欢喜。第一种欢喜能引生少欲的安乐，第二种能引生出离的安乐，第三种能引生禅定的安乐，第四种能引生圆满菩提的安乐。
世尊说法具有两种因：即善巧分别词句和善巧通达。由两种因能善巧通达词句的意义：即善巧圆满通达和通达出离圆满。
由两种因成为出离：即往善趣的出离和往圆满菩提的出离。由两种因趋向圆满菩提：即无疑惑和不退转。由两种因成为不退转：即见解不退转和具足摄受。由两种因具足摄受：即坚固证悟和有所依止。
由两种因有所依止：即依止智慧而不依止分别识，以及依止如来应供正等正觉。由两种因依止如来应供正等正觉：即能断除一切疑惑和不见邪执。
断除障碍的法有四种：即无厌倦、智慧未成熟、散乱和昏沉。
应当了知造作恶业者为慧眼盲目，行持善业者为有垢染，外道则为昏昧。
通过修习法念住，应当遍知十一种烦恼法：贪欲、嗔恚、愚痴、执取、散乱、昏沉、掉举、近烦恼因缘、不乐远离、不作品味和增上慢。
世间道由四种因而成为出世间道的助伴：即遣除障碍、以远离而降伏、以厌离而摇动、以法力而润泽。

།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ལྷའི་སྤྱན་ནི་རྒྱུ་བཞིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་ ཡུལ་ཅན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པ་དང་། མཐུན་པའི་ལམ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལ་གནས་པའི་སེམས་ཅན་ཀུན་དུ་གཟིགས་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་གནས་སྣ་ཚོགས་མང་པོ་ན་གནས་པའི་སེམས་ཅན་ཀུན་དུ་གཟིགས་པ་དང་། བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་དང་བཅས་པའི་ འཆི་འཕོ་དང་།སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་ཀུན་དུ་གཟིགས་པ་དང་། བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་མེད་པའི་འཆི་འཕོ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་ཀུན་དུ་གཟིགས་པས་སོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་ཆོས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། ཆོས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་བརྩོན་པའི་ཆོས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། ཆོས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་གོ་རིམས་ནི་བདུན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྟོན་པ་པོ་ལ་གུས་ཤིང་བསྙེན་བཀུར་བྱ་བ་དང་། བསྙེན་བཀུར་བྱས་ནས་རྣ་བ་གཏོད་པ་དང་། རྣ་བ་གཏད་ནས་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་བསྒྲུབ་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་བསྒྲུབས་ནས་སེམས གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་ཐབས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དང་།ཐབས་ཡོངས་སུ་བཟུང་ནས་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམ་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ནས་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་ལ་སེམས་མི་མཉམ་པ་སྐྱེ་བའི་གཞི་སོ་སོར་སྤང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཟང་ཟིང་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་ པ་དང་།སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རོ་མྱོང་བར་མི་བྱེད་ཅིང་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པའོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམ་པ་དགུའི་གཉེན་པོར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ། དགུ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་སྐྱོ་བ་མེད་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པ་དང་། ཞི་གནས་ དང་ལྷག་མཐོང་གི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་།བྱིང་བ་དང་འཁྲུག་པ་ལ་མི་མཇེད་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་། ངན་ངོན་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་དང་། གདམས་ངག་བརྗེད་པ་དང་། ལྟུང་བ་དང་། བརྩོན་པ་བཏང་བ་ཉིད་དོ། །ཁྱིམ་མེད་པའི་སྐྱོན་ནི་ལྔ་སྟེ། མངོན་པར་མི་དགའ་བའི་སྐྱོན་ དང་།རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པའི་སྐྱོན་དང་། ཤེས་ཀྱི་ཁེ་ཚོལ་བའི་སྐྱོན་དང་། ཁྱད་དུ་གསོད་པའི་སྐྱོན་དང་། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་སྐྱོན་ནོ། །ཁྱིམ་པའི་སྐྱོན་ཡང་ལྔ་སྟེ། ལྷག་པར་ཆགས་པའི་སྐྱོན་དང་། བར་དུ་གཅོད་པའི་འདོད་པ་བསྟེན་པའི་སྐྱོན་དང་། ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་སྐྱོན་དང་། ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་སྐྱོན་དང་། ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་མི་སྦྱོར་བའི་སྐྱོན་ནོ། །བྱིས་པའི་རྟགས་ནི་བཞི་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། ལེགས་པར་བྱ་བ་མི་བྱེད་པ་དང་། ཉེས་པར་བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་། འདྲེན་མར་བྱེད་པ་དང་། གཅིག་ཏུ་ལེགས་པར་བྱ་བ དེ་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པའོ།།གཞན་ཡང་བྱིས་པའི་རྟགས་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བློ་གྲོས་མ་ངེས་པ་དང་། བློ་གྲོས་ལོག་པར་རྣམ་པར་ངེས་པ་དང་། སྦྱོར་བ་མི་རྩོམ་པ་དང་། ཚུལ་འཆོས་པའོ། །གཞན་ཡང་བྱིས་པའི་རྟགས་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་དགའ་བ་དང་། གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་མྱ་ངན་བྱེད་པ་དང་། ཞུགས་པ་ལ་ངེས་པ་དང་། དང་པོ་ནས་མི་རྟོག་པའོ། །གཞན་ཡང་བྱིས་པའི་རྟགས་ལྔ་སྟེ། ལོག་པར་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། ལོག་པར་རྩོམ་པ་དང་། དེའི་ངལ་བ་ཕལ་ཆེར་འབྲས་བུ་མེད་པ་དང་། དེས མྱ་ངན་བྱེད་པ་དང་།བྱིས་པ་ཕལ་ཆེར་བསོད་ནམས་ཆུང་ཞིང་ཁ་རྗེ་ཆུང་བའོ། །འཁོར་བ་ནི་རྒྱ་མཚོ་དང་ཆོས་མཐུན་པ་ལྔས་རྒྱ་མཚོའི་མིང་འཐོབ་སྟེ། སྤྱོད་ཡུལ་ཚད་མེད་པར་ཆོས་མཐུན་པ་དང་། ཟབ་པར་ཆོས་མཐུན་པ་དང་། གཏིང་སླེབས་དཀའ་བར་ཆོས་མཐུན་པ་དང་། བཏུང་ དུ་མི་རུང་བར་ཆོས་མཐུན་པ་དང་།རིན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོའི་གནས་ཡིན་པར་ཆོས་མཐུན་པས་སོ།

应当知道如来天眼以四种因缘观察一切众生的行境：观察一切众生安住于成就一切众生及随顺道的造作，观察一切众生安住于种种诸多生处，观察一切众生具有中阴身的死亡和投生，观察一切众生无中阴身的死亡和投生。
瑜伽师为了证悟法和彻底证悟法而精进，证悟法和彻底证悟法的次第有七种，即：恭敬承事说法者，承事后谛听，谛听后修习随顺正法，修习随顺正法后为令心安住而摄受正确方便，摄受方便后精进修习，精进修习后以断除内外不平等心生起之基础的方式清净资具和法的障碍，清净障碍后不贪著三昧味且无增上慢。
为对治九种违品应当修习四念住，九种违品是什么呢？即是不厌离、不作意、止观的随烦恼、对沉掉不加对治、以微少为足、忘失教诫、堕落、放弃精进。
出家人的过失有五种：不欢喜的过失、贪著利养恭敬的过失、追求名闻的过失、轻蔑的过失、增上慢的过失。
在家人的过失也有五种：贪著的过失、受用障道欲的过失、执著的过失、从事恶行的过失、不从事善行的过失。
愚人的特征有四种：不行善事、行不善事、行杂事、对唯一善事不能如实了知。
复有四种愚人特征，即：智慧不定、智慧邪定、不开始修行、伪装。
复有四种愚人特征，即：喜不当处、于不当处忧恼、确信已入、从始不观察。
复有五种愚人特征：邪解、邪行、其劳多无果、因此忧恼、愚人多福德少而薄福。
轮回以五种同法而得大海之名：境无量同法、甚深同法、难测同法、不堪饮用同法、大宝所依同法。

།ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ནི་རྒྱུ་ལྔས་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་ སྦྱིན་པ་ནི་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་ངེས་པར་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་།ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་རྒྱུན་ དུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའི་བདེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་བདེ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་།ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་འབྱུང་བ་ཡོད་ཀྱང་རུང་། མེད་ཀྱང་རུང་མོད་པ་ཡིན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་མེད་ན་དཀོན་པའི་ ཕྱིར་དང་།ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་ནི་བྱིན་ན་ཟད་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་གྱི། ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ནི་བྱིན་ན་མི་ཟད་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ལྔ་ལ་ནི་དབང་བསྒྱུར་བར་བྱའི་སེམས་དེ་དག་གི་དབང་དུ་ནི་མི་འགྱུར་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་ཉེས་ པར་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་།ལེགས་པར་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་མི་འཇུག་པ་དང་། འདོད་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་ཆོས་མ་ཡིན་པས་བབ་ཅོལ་དུ་འདོད་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལ་འཇུག་པ་དང་། འདོད་པ་ལ་ལོངས་ སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་ཆགས་པ་ནས་ཉེས་དམིགས་སུ་མི་ལྟ་བ་དང་།ངེས་པར་འབྱུང་བ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་པའི་བར་གྱིས་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། མངོན་པར་འབྱུང་བ་དང་། རབ་ཏུ་དབེན་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་མངོན་པར་འབྱུང་བ་དང་། རབ་ཏུ་དབེན་པ་ ལས་ཕྱིར་ལྡོག་ཅིང་འདོད་པ་རྣམས་དང་།བསམ་གཏན་གྱི་རོ་མྱང་བ་ལ་འཇུག་པའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་གདོན་ནི་རྒྱུ་ལྔས་འབྱུང་པོའི་གདོན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ཏེ། འབྱུང་པོའི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པ་ནི་གཅིག་ལ་གདོན་གཅིག་གིས་ཟིན་པ་ཡིན་གྱི་། ཉོན་མོངས་པའི་ གདོན་གྱིས་ཟིན་པ་ནི་གཅིག་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་གདོན་དུ་མས་ཟིན་པ་ཡིན་པ་དང་།གཞན་ཡང་འབྱུང་པོའི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་འབྱུང་པོའི་གདོན་ནི་གསང་སྔགས་དག་གམ་སྨན་དག་གམ། ཡོ་བྱད་དག་གིས་བསྒྲུབ་སླ་བ་ཡིན་གྱི་ཉོན་མོངས་པའི་གདོན་གྱིས་ ཟིན་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་གདོན་ནི་བསྒྲུབ་ཏུ་མི་རུང་བ་ཡིན་པ་དང་།གཞན་ཡང་འབྱུང་པོའི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་འབྱུང་པོའི་གདོན་ནི་ཟིན་པ་ཙམ་ཁོ་ནས་བྱིས་པ་དང་ཁྱེའུ་དག་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སླ་བ་ཡིན་གྱི། ཉོན་མོངས་པའི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་གདོན་ ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དཀའ་བ་ཡིན་པ་དང་།གཞན་ཡང་འབྱུང་པོའི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་འབྱུང་པོའི་གདོན་ནི་གློ་བུར་བ་སྟེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དེས་དེའི་ངང་ཚུལ་དུ་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི། ཉོན་མོངས་པའི་གདོན་གྱིས་ཟིན་ པའི་ཉོན་མོངས་པའི་གདོན་ནི་གློ་བུར་བ་མ་ཡིན་པ་སྟེ།ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་། དས་དའི་ངང་ཚུལ་དུ་འགྱུར་བ་དང་། གཞན་ཡང་འབྱུང་པོའི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་འབྱུང་པོའི་གདོན་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཡིན་གྱི། ཉོན་མོངས་ པའི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་གདོན་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་ཡིན་པས་སོ།

法布施由五种因缘而胜过财物布施：财物布施能在他人心相续中引发恶行，而法布施则必定引发善行；财物布施能在他人心相续中引发烦恼，而法布施是烦恼的对治；财物布施能在他人心相续中生起有过失的持续性快乐，而法布施则生起无过失的持续性快乐；财物布施无论诸佛出世与否都会存在，而法布施若无佛出世则难得；财物布施施予后会耗尽，而法布施施予后永不耗尽。
应当调伏五种心而不被这些心所控制：由恶行所生起而趋入恶行的心，由善行所生起而不趋入善行的心，由追求欲望所生起而以非法胡乱追求欲望的心，由享受欲望所生起而从贪著乃至不见过患及不知出离而趋入享受的心，由出离和远离所生起而退失出离和远离，趋入欲望和禅定味著的心。
烦恼魔由五种因缘而胜过鬼魔：鬼魔附身时一人只被一个鬼魔所附，而烦恼魔附身时一人则被多种烦恼魔所附；鬼魔附身时，可用咒语、药物或器具容易治愈，而烦恼魔附身则无法治愈；鬼魔附身时，仅凭附身的状态连儿童少年都容易识别，而烦恼魔附身连世间智者都难以识别；鬼魔附身是暂时的，非俱生，不会成为其本性，而烦恼魔附身则非暂时，是俱生的，会成为其本性；鬼魔附身是其他一切众生所不共有的，而烦恼魔附身则是其他一切众生所共有的。

།དགེ་སློང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་སེམས་པ་ལ་ཞུགས་པ་བདེན་པ་དང་། གནས་པ་ལས་བདག་ཉིད་དམིགས་ནས། འདོགས་པར་བྱེད་པའི་སླུ་བ་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་ པར་བྱ་སྟེ།མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་བསྟན་པ་ལ་འཇུག་ཅིང་། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ལྟ་བ་འཛིན་པ་དང་། གལ་ཏེ་མི་འཇུག་ན་ཡང་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་དང་ཆོས་མཐུན་པར་གྱུར་བ་དང་། ཞུགས་ན་ཡང་ངེས་པར་འབྱིན་པ་མ་ཡིན་པའི་ལམ་དུ་ཞུགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། མ་ཞུགས་ན་ཡང་རྒྱུ་ གཉིས་ཀྱིས་ཏེ་།ཆོས་འདི་པ་རྣམས་དང་རིས་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་སྟེ། བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་གཞི་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་། བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པས་སོ། །འདོད་པ་སྤྱོད་པ་དང་། བསོད་ནམས་སྤྱོད་པ་དང་། ཕན་ཚུན་གནས་པའི་སྤྱོད་ པ་ལས་བརྩམས་ནས།རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་དང་། གཞི་བཞི་དང་། གཉེན་པོ་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་གང་ཞེ་ན། ཡུལ་ལ་འདོད་ཆགས་པ་སྟེ། དེས་བར་དུ་གཅོད་པའི་འདོད་པ་རྣམས་སྟེན་པར་བྱེད་པ་དང་། དགྲ་ལ་ཞེ་སྡང་བ་སྟེ། དེས་གནོད་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གནོད་སེམས་སྒྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། ངག་ལ་འདོད་ཆགས་པ་སྟེ། དེས་ངག་གིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་དབང་དུ་གྱུར་པ་སྡུག བསྔལ་བ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་འཚེ་བ་དང་།རྣམ་པར་ཐོ་འཚམས་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། ལྷག་པ་ལ་ཞེ་སྡང་བ་སྟེ། དེས་བདེ་བ་ལྷག་པ་དང་། དགའ་བ་ལྷག་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་འབྱོར་པ་དེ་མི་འདོད་ཅིང་བདག་ཉིད་འདོད་པས་ཕྲག་དོག་གི་རང་བཞིན་གྱིས་མི་དགའ་བ་དང་། མངོན་ པར་འདྲེ་བར་བྱེད་པ་དང་།ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ལ་འདོད་ཆགས་པ་དང་། སྐྱོན་དང་ལྡན་པ་ལ་ཞེ་སྡང་བ་སྟེ། དེས་སེམས་མི་མཉམ་པས་དགེ་འདུན་ལ་སྦྱིན་པ་དག་སྦྱིན་ཞིང་། བསོད་ནམས་དག་བྱེད་པ་དང་། གཅིག་ལ་གཅིག་ལེགས་པར་བྱས་པ་དང་། ཉེས་པར་བྱས་པ་དང་། མ་ བྱས་པ་ལ་ཀླན་ཀ་ཚོལ་བས་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་།བདེ་བ་ལ་རེག་པར་མི་གནས་པའོ། །གཞི་བཞི་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་དང་པོའི་གཞི་ནི་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་གཞི་ནི་སེམས་ཅན་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱི་གཞི་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཆ་གཅིག་པ་ཉིད་ ཡིན་ནོ།།རྣམ་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་གཞི་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཆ་གཉིས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གཉེན་པོ་རྣམ་པ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། མི་སྡུག་པ་དང་། བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་། དགའ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་སོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་དང་།གཉེན་པོ་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པ་དྲུག་གང་ཞེ་ན། འདོད་ཆགས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། ཞེ་སྡང་གི་དངོས་པོ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་འདོད་ཆགས་པ་དང་། ཀུན་དུ་འདོད་ ཆགས་པ་མེད་པ་དང་།ཀུན་དུ་ཞེ་སྡང་བ་མེད་པ་དང་། ཀུན་དུ་གཏི་མུག་པ་མེད་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་པ་དང་། ཀུན་དུ་འདོད་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། ཀུན་དུ་ཞེ་སྡང་བ་མེད་པ་དང་། ཀུན་དུ་གཏི་མུག་པ་མེད་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ མེད་པ་ལ་ཞེ་སྡང་བ་དང་།འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་ཞེ་སྡང་བའོ། །གཉེན་པོ་རྣམ་པ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། མི་སྡུག་པ་དང་། བྱམས་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གསུམ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་གཉིས་ལ་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མ་གྱུར་པ་དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་ཡལ་བར་འདོར་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །གང་ཟག་བཞིའི་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་ལ་ཡོན་ ཏན་ལྔ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།གང་ཟག་བཞི་གང་ཞེ་ན། རང་དབང་ཅན་དང་། གཞན་གྱི་དབང་དུ་གྱུར་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པའོ།

不如法的比丘入于思维真实和安住后，执著于自我的欺诳应当了知有五种：趣入外道教法并执持外道见解，即使不趣入也与外道相顺，即使趣入也入于非出离道，即使不趣入也因二因而成为与此法者不相顺的有法者，即颠倒修持现证真实的基础和颠倒修持现证真实。
从贪欲行、福德行、互相安住行开始，应当了知有贪著、嗔恚的六种烦恼、四种基础和五种对治。何为贪著、嗔恚的六种烦恼？对境起贪著，由此依止能障碍的欲望；对敌人起嗔恚，由此对能害的有情作害心；对语起贪著，由此对被语言摄受的他人所控制的痛苦者作损害和伤害；对胜者起嗔恚，由此对具有胜乐和胜喜的有情不愿其富裕而自己贪求，以嫉妒的本性而不喜和显现混乱；对具功德者起贪著，对具过失者起嗔恚，由此以不平等心对僧团作布施和作福德，对彼此善作、恶作和未作寻求过失而住于苦乐触。
何为四种基础？第一种的基础是境。余种的基础是有情。前二种的基础是一分烦恼性。余种的基础是二分烦恼性。
何为五种对治？不净、慈心、悲心、喜心、舍心。
另外也应当了知有贪著、嗔恚的六种烦恼和五种对治。何为六种？贪事和嗔事，对贪、嗔、痴烦恼起贪著，对无遍贪、无遍嗔、无遍痴的无烦恼起贪著，对无遍贪、无遍嗔、无遍痴的无烦恼起嗔恚，对贪、嗔、痴烦恼起嗔恚。
何为五种对治？不净、慈心和三种作意：颠倒作意烦恼、如实作意无烦恼、于烦恼和无烦恼二者心不颠倒而舍弃贪嗔的作意。
应当了知四种补特伽罗的出家有五种功德。何为四种补特伽罗？自在者、他控者、已成熟者、未成熟者。

།རབ་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ཇི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། གང་ཟག་རང་དབང་ཅན་རབ་ཏུ་བྱུང་ན་རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཐུན་མོང་བའི་ལོངས་སྤྱོད་དག་སྤངས་ནས། དེ་དག་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དག་ལ་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་ཡོན་ཏན་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །གང་ཟག་གཞན་གྱི་དབང་དུ་གྱུར་པ་རབ་ཏུ་བྱུང་ན་གཞན་གྱི་དབང་དང་། ཚིག་འོག་ན་འདུག་པ་སྤངས་ནས། དབང་དང་ཚིག འོག་ན་འདུག་པ་ལ་རང་དབང་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ནི་ཡོན་ཏན་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཟག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རབ་ཏུ་བྱུང་ན། གལ་ཏེ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལྷག་མ་མ་ལུས་ཤིང་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ན། དེ་ནི་ཡོན་ཏན་གསུམ་པ་ཡིན་ ནོ།།གལ་ཏེ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལྷག་མ་དང་བཅས་ཤིང་། ངན་སོང་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་ཕྱིན་པ་རྗེས་སུ་ཐོབ་པར་གྱུར་ན། དེ་ནི་ཡོན་ཏན་བཞི་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཟག་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་རབ་ཏུ་བྱུང་ན་ཚེ་འདི་ལ་ཁྱིམ་གྱི་གནོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་དུ་མ་དག་ལས་ཡོངས་སུ་ གྲོལ་ཞིང་འདི་ལྟ་སྟེ།ཕྱི་མ་ལ་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་བའི་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམ་པ་དུ་མ་དག་སོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་ཡོན་ཏན་ལྔ་པ་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་དགུ་དང་། རྗེས་སུ་འབྲེལ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་གང་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དང་། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དོ། །རྣམ་པ་དགུ་གང་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་ཉིད་གསུམ་པོ་རེ་རེའི་རྣམ་པ་གསུམ་གསུམ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བར་གྱུར་པ་དེ་དག་ནི་རྣམ་པ་དགུ་ཡིན་ཏེ། འཆི་འཕོ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་དང་། ངན་སོང་བའི་རྒྱུ་ཀུན་ནས་སློང་བ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་དང་། ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་དང་། མི་རྟག་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས མི་རྟག་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་དང་བདག་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་བདག་མེད་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་དང་། རོ་མྱང་བའི་གནས་ལྟ་བུའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་བདེ་བ་འབྱུང་བ་དང་། གནས་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་ དང་།འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་དང་། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡོངས་སུ་མ་ཟིན་པ་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའོ། །དགེ་སློང་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ནི་ཡན་ལག་བཞི་དང་ལྡན་ན། འཁོར་ལ་ ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་སྟོན་པ་དང་།འཁོར་ཡོངས་སུ་སྡུད་པར་འོས་པ་དང་། བདག་ལ་ཕན་པ་དང་། གཞན་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་དབེན་པ་དང་། ཤེས་པས་མི་དབེན་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པ་དང་ མི་བརྗེད་པ་དང་།བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་དང་། ཕྱིར་ཞིང་འཕེལ་བ་དང་། ཡངས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་རྟེན་པ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་རྟེན་པ་བསྒྲུབ་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་དགེ་སློང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ ཀྱིས་དབེན་པ་ཡིན་ཞེ་ན།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། ཁྱིམ་ན་འདུག་ན་ཆགས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་དང་། སྔོན་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་དང་ལྡན་པའི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། མ་ འོངས་པའི་ཡུལ་ལ་ཡོངས་སུ་འཆུམས་པའི་བརྣབ་སེམས་དང་།ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། ཆོས་ལ་སེར་སྣ་བྱེད་པའོ།

如何了知出家的五种功德？若自主的人出家，则舍弃与国王等共同的受用，而住于与彼等不共的戒律中，此为第一功德。
若依附他人的人出家，则舍弃他人的控制和言语约束，而获得自主权和言语自由，此为第二功德。
若成熟的人出家，若能断尽一切烦恼，获得一切苦的究竟，此为第三功德。
若仍有余烦恼，但获得恶趣苦的究竟，此为第四功德。
若未成熟的人出家，则能在今生解脱家庭的诸多痛苦烦恼，并且在来世能够成熟相续，积累与解脱相应的诸多善根，此为第五功德。
应当了知一切有漏行皆与三种苦性的九种行相相关。何为三种苦性？即苦苦性、行苦性、坏苦性。
何为九种行相？即每一种苦性各有三种行相，与一切有漏行相关的即是九种：与死亡相关、与引发恶趣因相关、与恶趣投生相关、与无常法性的无常相关、与苦法性的痛苦相关、与无我法性的无我相关、与如蜜味住处诸行的乐生起和安住相关、与变坏苦性相关、以及依于彼变坏苦，即使智者也未能完全出离相关。
比丘行于眷属中，若具足四支，则能正确教导眷属，堪能摄受眷属，为利益自他而趋入。何为四支？远离近烦恼、不离智慧、令已生善法安住不忘、为圆满修行而增长广大故修习资粮、为生起未生善法而修习资粮。
云何比丘远离近烦恼？近烦恼有五种：在家贪著、破戒、追忆往昔所经历的不如理作意、对未来境界的贪求及忧恼、吝法。

།བྱིས་པ་བྱུང་བ་དང་། འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་ཕ་དང་། མ་དང་། བུ་དང་། ཆུང་མ་ནས། མཛའ་བཤེས་དང་། གྲོས་གྲོགས་དང་། ཉེ་དུ་དང་རྒན་རབས་ཀྱི་བར་དག་གི་ཁ་དོག་ཙམ་དང་དབྱིབས་ཙམ་དང་། བགད་པ་དང་རྩེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལུས་དང་ངག་གི་བྱ་བ་ཙམ་ལ་སེམས་ཅན་དུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་ལོག་པར་ཡོངས་སུ བརྟགས་ནས་བདག་གི་ཕ་དང་མ་དང་བུ་དང་ཆུང་མ་ནས་མཛའ་བཤེས་དང་གྲོས་གྲོགས་དང་།ཉེ་དུ་དང་། རྒན་རབས་ཀྱི་བར་དག་ཡིན་སྙམ་དུ་རློམ་སེམས་བྱེད་པས། གཞི་དེས་ཁྱིམ་ན་འདུག་ན་ཆགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །མཁས་པ་གཟུགས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཙམ་དུ་ཤེས་པ་ སེམས་ཅན་གྱི་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ལ་ནི་དེ་མི་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་པོ་དེས་དབེན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་གཞག་པ་སོ་སོར་གནས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་བརྟེན་ནས། ཤིན་ཏུ་ཡུན་རིང་བར་མཐོང་ངམ། གཞན་དག་དང་ འདྲེས་པར་མཐོང་ནས་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།བདག་གི་ཕ་དང་མ་དང་བུ་དང་ཆུང་མ་ནས་རྒྱས་པར་མཛའ་བཤེས་དང་། གྲོས་གྲོགས་དང་། ཉེ་དུ་དང་། རྒན་རབས་ཀྱི་བར་དག་ནི་གཞན་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ནི་མེད་དོ་ སྙམ་དུ་སེམས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ཡང་བྱིས་པ་ནི་བྱིས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་ལ། མཁས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་ཏེ། དེས་དེ་དག་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་པས། ཉེས་ པར་བསམ་པ་སེམས་པ་དང་།ཉེས་པར་སྨྲ་བ་བརྗོད་པ་དང་། ཉེས་པར་བྱ་བའི་ལས་བྱེད་པ་དང་། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་འཚོ་བ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ཡིན་གྱི་མཁས་པས་ནི་དེ་དག་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ ཤེས་པས་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གཉིས་པ་དེས་དབེན་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་བྱིས་པ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་པ་ལ། ཚུལ་བཞིན་ཡང་ ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་པས།འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གནས་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་སྔོན་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དག་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་འདོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དང་དུ་ལེན་པར་བྱེད་དེ། སྤོང་བར་ མི་བྱེད་སེལ་བར་མི་བྱེད་བྱང་བར་མི་བྱེད་པ་དང་།གནོད་སེམས་ཀྱི་གནས་ལྟ་བུའི་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དག་ལ་གནོད་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བའི་གནས་ལྟ་བུ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དག་ལ་རྣམ་པར་འཚེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་ དེ།ལྷག་མ་རྣམས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། མཁས་པ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་ལ། ཚུལ་བཞིན་ཡང་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་པས། ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཆོས་སྔོན་ཉམས་ སུ་མྱོང་བ་དེ་དག་རྗེས་སུ་དྲན་པར་ཡང་མི་བྱེད་ལ་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡང་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ།།བརྗེད་ངས་པས་བརྒྱ་ལ་འདོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནས་རྣམ་པར་འཚེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བར་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དམིགས་པ་སྐྱེས་ན་ཡང་དང་དུ་མི་ལེན་པར་སྤོང་བར་བྱེད། སེལ་བར་བྱེད་བྱང་བར་ བྱེད་དོ་།།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་པ་དེས་དབེན་པ་ཡིན་ནོ།

凡夫对于生起的以及从四大种所生的色法的自相，不能如实了知，即是说，对于父亲、母亲、儿子、妻子乃至朋友、同伴、亲属、长辈等的仅仅色相和形状，以及笑、玩等身语的行为，具有众生想的作意，从而颠倒分别，认为'这是我的父亲、母亲、儿子、妻子乃至朋友、同伴、亲属、长辈'等，以此为基础，住于家中则生起贪著。
智者了知色法仅是自相，无有众生想，则不会生起彼等，因此远离第一种随烦恼。即是说，依于色法自性安立的种种差别相，或长期所见，或与他人混杂所见，便如是思维：'我的父亲、母亲、儿子、妻子乃至详细朋友、同伴、亲属、长辈等是他者'，又对于无色界众生则想'彼等无有'。
复次，凡夫对于凡夫之相也不能如实了知，对于智者之相也不能如实了知。由于不能如实了知彼等，故有邪思维、邪言说、邪行为，以及身语意行为不清净，戒律与生计不清净。智者则能如实了知彼等，应知与此相反，因此远离第二种随烦恼。
复次，凡夫对于非如理也不能如实了知其为非如理，对于如理也不能如实了知其为如理，对于欲贪处等不悦意法，虽曾经历，却非如理作意，以欲寻思而寻思，领受而不断除、不远离、不清净。对于害心处等不悦意法，以害心寻思而寻思；对于损恼处等不悦意法，以损恼寻思而寻思。其余应知如前。
智者则能如实了知非如理为非如理，如实了知如理为如理，对于如前所说曾经历的诸法，既不追忆，又能如理作意。即使由于忘念而生起百次欲寻思乃至损恼寻思等所缘，也不领受而断除、远离、清净。因此远离第三种随烦恼。

།གཞན་ཡང་བྱིས་པ་ནི་དབང་པོ་སྡོམ་པའི་ཕན་ཡོན་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་ལ། མ་བསྡམས་པའི་ཉེས་དམིགས་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་པས། སོ་སོའི་ ཡུལ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་དག་གིས་སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་དང་།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་དག་ལ་ལྟ་བར་འདོད་པ་དེ་ལ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ནི་མི་མཐུན་པ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་ ཡིད་དུ་འོང་བ་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་བརྣབ་སེམས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་ལ།དེ་ལྟར་བརྣབ་སེམས་དང་ལྡན་པ་ནི་ཡུལ་གཞན་ཉེ་བར་གྱུར་པ་ན་ཡིད་མི་དགའ་བས་ཡིད་མི་བདེ་བར་ཡང་འགྱུར་གྱི། མཁས་པ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པས་སྔ་མའི་ཚུལ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བཞི་པ་དེས་དབེན་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་བྱིས་པ་ནི་ཆགས་པ་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་ཤིང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་སེར་སྣ་བཞིས་དེད་པ་ན་ཆོས་ལ་ཡང་སེར་སྣ་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། མཁས་པས་ནི་དེའི་ཉེས་དམིགས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་སེར་སྣ་བཞི་སྐྱེས་ན་ཡང་དང་དུ་མི་ལེན་ན། ཆོས་ལ་སེར་སྣ་བྱེད་པར་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ཆོས་ལ་སེར་སྣ་དང་བྲལ་བ་དེ་ནི་གང་ཟག་ཆོས་འདོད་པ་རྣམས་ལ་སྟོན་པའི་བསྟན་པ་མདོ་སྡེ དང་འདུལ་བ་དང་མ་མོ་དང་ལྡན་པའི་ལུང་འབོགས་པར་བྱེད།འཛིན་དུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ནས་རྒྱས་པར་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སྟོན་པའི་བར་དུ་བྱེད་ཅིང་། སློབ་དཔོན་གྱི་དཔེ་མཁྱུད་ཀྱང་མི་བྱེད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལྔ་པོ་དེས་དབེན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་དགེ་སློང་ ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་དབེན་པའི་ཡན་ལག་དང་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།། །།བམ་པོ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་པ། ཇི་ལྟར་ན་དགེ་སློང་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་དབེན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཤེས་པ་ནི་བཞི་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། དང་པོར་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱིས་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་རྟོགས་པ་ལ་བརྩམས་ནས་ཤེས་པ་དང་པོའོ།།འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ཐོབ་པར་བྱ་ཞིང་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལས་བརྩམས་ནས་ཤེས་པ་གཞན་གསུམ་མོ། །དགེ་སློང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོར་གྱུར་པ་ཉིད་ན་ འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་འདུལ་བ་འཕགས་པ་འདི་ལ་ཡོད་ཀྱི་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་མུ་སྟེགས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ཀྱི་གཞུང་རྣམས་ལ་ནི་མེད་དོ། །གང་ལ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་དང་།དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་དང་། དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་དོན་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡང་ཡོད་པ་བདག་གི་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་དང་། དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་དང་། དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་དོན་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་ ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་ཞིང་རྣམ་པར་སྦྱང་བར་བྱ་གོར་མ་ཆག་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།དེས་རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་རྟོགས་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཤེས་པ་དང་པོའོ་ཞེས་ བྱའོ།།དེས་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ནས་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་དེ་ལྟར་རིག་པ་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་ཞིང་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་གཞན་གསུམ་པོ་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་དང་། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་དང་། བསྒོམ་པ་ལས་ བྱུང་བའི་ཤེས་པ་དག་གིས་སྤྲོ་བར་བྱེད།རྩོལ་བར་བྱེད། འབད་པར་བྱེད་དེ། དེས་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པས་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་ནས། ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་རྟོན་པའི་ཚེ། དམ་ པའི་ཆོས་མཉན་པའི་སྐབས་སུ་བབ་པ་ན་སོང་ཞིང་སོང་ཞིང་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ཏེ་ཉན་པར་བྱེད་ཅིང་།དགའ་བ་དང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དགེ་བ་མངོན་པར་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ།

再者，凡夫不能如实了知守护诸根的功德，也不能如实了知不守护的过患，因此对各自当前所遇到的境界生起贪著和嗔恨，使心生烦恼。对于想要看到悦意的色等境界时，不悦意的则是不相应的，因此应当了知，凡是对悦意境界的欲求，即是其贪心。如是具有贪心者，当其他境界现前时，由于心不喜悦而生起不悦，而智者则与此相反，应当如前所说般观察。因此，他远离第四种随烦恼。
再者，凡夫不能如实了知执著非正法的过患，且被其他四种悭吝所驱使而对法也生起悭吝，而智者如实了知其过患，即使生起其他四种悭吝也不接受，更何况会对法生起悭吝。如是远离对法的悭吝者，对于求法的诸人宣说教法，传授契合经藏、律藏和论藏的教法，令其受持，乃至广泛不间断地宣说，也不吝惜师长的典籍。因此，他远离第五种随烦恼。
如是，比丘具足远离随烦恼的第一支分。
第三十一品
云何比丘不远离诸智？此四种智，何为四种？首先，以无随烦恼的相续心，对证悟八正道而生起的第一种智。其次是为获得、成就八正道而生起的其他三种智。
凡夫比丘如是思维：'八正道唯存在于诸佛世尊的此圣教法中，而在外道一切论典中则无。若有八正道处，则有沙门果、沙门行及沙门行的涅槃义。为获得我的沙门果、沙门行及沙门行诸义，必定应当生起并清净八正道。'以此等方式了知八正道，即是缘于证悟八正道的第一种智。
他依止安住于此智，为获得成就如是所知的八正道，以其他三种智——闻所生智、思所生智、修所生智而精进、努力、勤勉。他以闻所生智精进，乃至为清净闻所生智，当听闻正法的机会来临时，前往亲近承事而听闻，获得与广大善生起相应的欢喜和极欢喜。

།དེ་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་མཆོག་ཡིན་པས་ན་རྒྱ་ཆེ་བའོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པས་ ན།དགེ་བའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་ལྡན་པས་ན་མངོན་པར་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པས་བརྩོན་པར་བྱེད་པའི་ཚེ་ན་ནི། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གང་ན་དགེ་སློང་མདོ་སྡེ་དང་འདུལ་ བ་དང་མ་མོ་འཛིན་པ།མདོ་སྡེ་དང་འདུལ་བ་དང་མ་མོའི་འབྲེལ་པའི་གཏམ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་འབེབས་པར་བྱེད་པ་དག་འདུས་ཏེ་འཁོད་པར་གྱུར་པ་དེར་སོང་ཞིང་དེ་དག་ལ་བདེན་པ་དག་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཡོངས་སུ་འདྲི་བར་བྱེད་དོ། །དེ་དག་གིས་ཀྱང་དེ་ལ་བདེན་པ་དེ་ དག་གི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་དང་པོ་ཁོ་ནར་མ་རྟོགས་པ་རྣམས་ནི་རྟོགས་པར་བྱེད་ལ་རྟོགས་པ་རྣམས་ནི་མི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དོན་གཅིག་གིས་ཚིག་འབྲུ་ཐ་དད་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་བས་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་བྱེད་ཅིང་།བདག་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་བདེན་ པ་ལ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དོན་གྱི་ཚིག་ཟབ་པ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱས་ནས།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་ཆོས་དང་ཚིག་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡང་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་ཡང་དག་པར་བརྩམས་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནང་གི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ནས་རྒྱས་པར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞིའི་བར་དག་བསྒོམ་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ཐོབ་པར་བྱ ཞིང་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལས་བརྩམ་ནས་ཤེས་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་དགེ་སློང་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་དབེན་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་དང་། ཕྱིར་ཞིང་འཕེལ་བ་དང་། ཡངས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ ཉེ་བར་རྟོན་པ་གང་ཞེ་ན།ཟང་ཟིང་གི་ལོངས་སྤྱོད་ལས་བརྩམས་ནས། སྦྱིན་པ་པོ་དང་སྦྱིན་བདག་དད་པ་ཅན་དག་ལས་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་བླང་བ་ལ་ཚོད་རིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་གི་ཉེ་བར་རྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་གཞི་དེས་དགེ་སློང་ལུས་མི་ངལ་བ་ དང་།སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སེམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། མངོན་པར་འཕེལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་རྟོན་པ་ གང་ཞེ་ན།དགེ་སློང་ན་སོ་རྒན་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་རྒན་པ། དགའ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་དགའ་བ་མཆོག་ཡིན་པར་ཤེས་པ། ལམ་ཤིན་དུ་བསྒོམ་པ། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་འདུད་པ་དང་། རིམ་གྲོ་བྱེད་པ་དང་། ལེགས་ པར་སྨྲས་པའི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བས་བྱེད་པ་དང་།གཡོ་མི་བྱེད་པ་དང་ཀླན་ཀ་ཚོལ་བའི་སེམས་མེད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་དག་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་རྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་དག་ལ་དེ་ལྟར་ལེགས་པར་འཇུག་པའི་དགེ་སློང་ནི་དེ་དག་ལས་དགེ་བའི་ཆོས་བྱང་ ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དུས་དུས་སུ་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་གདམས་ངག་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་ཡན་ལག་བཞི་པོ་དེ་དག་ཡོད་ན་བཅུ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་ལ། བཅུ་གཅིག་ཡོད་ན་ཡང་བཞིར་འགྱུར་། དོན་ནི་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། རྣམ་པར་དཔྱད་པར་བྱ་བ་དང་། བླང་བར་བྱ་བ་དང་། གསལ་བར་བྱ་བ་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། བཟློག་པར་བྱ་བ་དང་། ཀུན་དུ་གཟུང་བར་བྱ་བ་དང་། བསྡུ་བར་བྱ་བའོ། །ཡིད་བདེ་བ་ནི་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསམས་པ་ལས བྱུང་བ་དང་།བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསྒྲིབ་པ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་འབྲེལ་བའི་གཏམ་ལས་བྱུང་བ་དང་། རང་གི་ཡོན་ཏན་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། དམན་པས་ཆོག་མི་ཤེས་པ་ལས་བྱུང་བའོ།

由于是自性殊胜故为广大。由于无过失故为善。由于具足涅槃故为具出离。
当以思所生慧精进之时，为令思所生慧清净，于彼处有比丘持经、律、论，集会宣说经、律、论相关之语，前往彼处，以诸谛为基础而请问。
彼等亦为令其了知诸谛相之方便安立，首先令未了知者了知，为令了知者不忘失，以一义异文令其分别了知而得清净，了知无我相应诸谛现观，以智慧通达甚深义句后，亦为宣说如来所说法及与空性相应之语。
为令闻所生慧及思所生慧清净，为正修习及清净修所生慧，应知修习从内身随观身而住乃至广说四念住，为获得及成就八支圣道而修习，此三种慧如是，如是比丘不离诸慧。
为令已生善法安住、圆满修习、增长、广大，何为依止？就资具而言，于有信心之施主处知量受取衣等，此即名为自我依止。何以故？以此为基础，比丘身不疲惫、心调柔、生起无烦恼心，于彼等善法亦不退失而增长故。
为生未生善法，何为依止？于年长戒腊高之比丘，知一切喜中涅槃喜最胜，善修道，无增上慢者，恭敬承事，随喜善说，无谄诳心，无寻过心，此即名为为生彼等之依止。何以故？如是善巧趣入彼等之比丘，为速生未生菩提分善法故，当得随时随顺教诫及随顺故。
如是具足彼四支则成十一，具足十一亦成四。义有七种：应观察、应受持、应明了、应修证、应远离、应摄受、应摄集。
喜乐有七种：闻所生、思所生、修所生、无障碍所生、相关语所生、忆念自功德所生、不以下劣为足所生。

།ཆོས་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། བཤད་པའི་ཆོས་དང་། ཚུལ་གྱི་ཆོས་དང་། གཟུང་ བའི་ཆོས་དང་།ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ཆོས་དང་། ཐོབ་པའི་ཆོས་སོ། །མདའ་འཕང་བ་ནི་ཡོན་ཏན་གསུམ་གྱིས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ཏེ། གཞུའི་ཡོན་ཏན་དང་། མདའི་ཡོན་ཏན་དང་། འཕེན་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་སོ། །དེ་ལ་གཞུའི་ཡོན་ཏན་ནི་གཉིས་ཏེ། རྒྱུ་བཟང་པོ་དང་ལྡན་པ་དང་། ལེགས་པར་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱས་པའོ། །མདའི་ཡོན་ཏན་ནི་གཅིག་སྟེ། ལེགས་པར་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱས་པ་ཉིད་དོ། །འཕེན་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་གསུམ་སྟེ། འཕོང་མཐར་ཕྱིན་པ་དང་། འཕོང་ལ་གོམས་པ་དང་། འཕོང་སློབ་དཔོན་ལས་བསླབ་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཆོས་སྟོན་པ ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།དུས་ཡུན་རིང་དུ་སྟོན་པ་དང་། རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སྟོན་པ་དང་། མི་ཟློས་པར་སྟོན་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་སྟོན་པ་ནི་ཚུལ་གསུམ་གྱིས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དོན་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་དང་། ཚིག་འབྲུ་སྣ་ ཚོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་དང་།རྒོལ་བའི་ལན་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །ལམ་དུ་ཞུགས་པའི་གཉེན་པོ་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཉི་མའི་གཉེན་པོ་དང་། བགྲོད་དཀའ་བའི་གཉེན་པོ་དང་། ཆུ་ཀླུང་གི་གཉེན་པོ་དང་། སྐོམ་པའི་གཉེན་པོ་དང་། ལུས་ངལ་བའི་གཉེན་པོ་ པོའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཉིད་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་མ་རལ་བ་ཉིད་དོ། །འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཚེ་འདིའི་དོན་ནི་གསུམ་སྟེ། ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་བསྒྲུབ་པ་དང་། ཀུན་དུ་བསྲུང་བ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དེ་ལ་ཆགས་པ་མེད་པའོ། །ཚེའི་ཚད་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རིང་བ་དང་ཐུང་བའོ། །གནས་སྐབས་འགྱུར་བ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རགས་པ་དང་ཆ་ཕྲ་བའོ། །ཤེས་པའི་ཡོན་ཏན་ཡང་གཉིས་ཏེ་དོན་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནོ། ། དེ་ལ་དོན་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་མྱུར་དུ་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པ་དང་། ངེས་པར་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པ་དང་། ཆ་ཕྲ་བ་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པའོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ དང་།ལེགས་པར་བསྒོམས་པ་དང་། རང་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ལ་ཉམས་པ་མེད་པ་དང་། རང་གི་རིགས་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་རིགས་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའོ། །ལྟོས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་གཉེན་པོ་ནི་དྲན་ པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་བསྒོམ་པ་སྟེ།གྲོགས་ལ་ལྟོས་པ་དང་། རྙེད་པ་ལ་ལྟོས་པ་དང་། ཡང་འབྱུང་བའི་སྲིད་པ་གཞན་ལ་ལྟོས་པའོ་། །སྦྱོར་བ་དང་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། རྒྱུད་ལས་ཏེ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། མ་རིག་པའི་གཉེན་པོས་སྦྱོར་བ་དང་། རྣམ་པར་མ་ བཞག་པ་དང་།རྣམ་པར་བཞག་པའི་བདེན་པ་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་དོ། །ལུས་དང་ས་དང་གཉེན་པོ་ལས་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མི་བརྩོན་པ་དང་། བརྩོན་པ་དང་ཐོབ་པ་དང་། མ་ཐོབ་པ་ལས་ལུས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་སྒྲིབ་པ་དང་། ཡིད་ལ་ བྱེད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་སྒྲིབ་པ་དང་།དེ་ལ་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོ་ལས་སོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་བསམ་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནས་མཐར་ཐུག་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་བར་དུ་གང་གསུངས་པ་དེ་ལ། བསམ་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྟགས་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་ པ།བསམ་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོར་གྱུར་པ་ཉིད་ནས་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞི་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ནས་ཀྱང་དེ་ལས་གཞན་པའི་དགེ་སྦྱོང་ ངམ་བྲམ་ཟེའམ་ལྷའམ་བདུད་དམ་ཚངས་པའམ་སུས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ན་ཆོས་དང་མཐུན་པས་མི་འཕྲོགས་པ་དེ་ལྟར་ངེས་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།

法有五种：所说之法、规律之法、所取之法、受用之法、所得之法。
射箭由三种功德圆满：弓之功德、箭之功德、射之功德。
其中弓之功德有二：具有良好材质和善作圆满。
箭之功德有一：善作圆满。
射之功德有三：射艺圆满、熟练射艺、从射箭师学习。
如来说法有三种：长时说法、不间断说法、不重复说法。
如来们说法以三种方式无量：以种种义理之方式、以种种文字之方式、以种种答辩之方式。
入道之对治有五种：日之对治、难行之对治、河流之对治、干渴之对治、身疲之对治。
二种戒律能往善趣：善受持戒律和戒律无损。
受用欲时此世之义有三：成办受用、守护受用、于受用无贪著。
寿量有二种：长寿与短寿。
境况变化亦有二种：粗大与细微。
智慧功德亦有二：正确了解义理之功德与本性之功德。
其中正确了解义理之功德是：迅速正确了解、确定正确了解、细微正确了解。
其中本性之功德是：等持地、不退失、出世间、善修习、于自境界无退失、以自种姓相应善根殊胜、以他种姓相应善根殊胜。
三种依赖之对治是修习四念住：依赖友伴、依赖获得、依赖其他再生。
从加行、现证、相续：欲贪与无明之对治加行、未安立与安立谛现证、离贪与未离贪者之相续。
从身、地、对治：不精进等持与精进、已得与未得之身清净障、意作清净障、彼等障之对治。
所说六种现证从意乐现证乃至究竟现证中，意乐现证之相为何？
答曰：具足意乐现证者从凡夫开始，于'一切行无常、一切行是苦、一切法无我、涅槃寂静'等，任何其他沙门、婆罗门、天、魔、梵天等于世间中皆不能以如法夺取，如是决定。

།དད་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྟགས་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དད་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོར་གྱུར་པ་ཡང་རུང་། སོ་སོའི་ སྐྱེ་བོར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་རུང་སྟེ།ཚེ་འདིའམ་ཚེ་འདི་དང་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་སྟོན་པ་གཞན་དང་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་གཞན་དང་དགེ་འདུན་ལེགས་པར་ཞུགས་པ་གཞན་ཡོད་དོ་ཞེས་ཐ་སྙད་འདོགས་མི་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྟགས་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཚུལ་ཁྲིམས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་བསམས་བཞིན་དུ་དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་སྐྱེས་པའི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། འདོད་པ་རྣམས་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དུ་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། ཆང་དང་བཅོས་པའི ཆང་དང་།སྦྱར་བའི་ཆང་དང་། བག་མེད་པའི་གནས་ལ་བརྟེན་མི་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྟགས་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་ལྟ་བའི་གནས་བྱེད་པ་དང་། རང་གི་རྟོགས་པ་ལ་སོམ་ཉི་དང་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དང་། སྐྱེ་བའི་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་དགའ་བ་དང་། མཚན་མ་སྤྱོད་པས་རྣམ་པར་དག་པར་ཡིད་ཆེས་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའམ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པའམ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་ཤིང་སྤོང བ་དང་།ངན་སོང་བའི་ལས་བྱེད་པར་ཡང་མི་སྲིད་པ་ཡིན་ན། ཕ་དང་མ་གསོད་པ་ལ་སོགས་པ་མཚམས་མེད་པར་བྱེད་པ་ལྟ་ག་ལ་སྲིད་དེ། སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་བར་དུ་མི་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐའ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་བདེན་པ་མངོན་པར་ རྟོགས་པའི་རྟགས་གང་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐའ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་དེ་ལ་དྲི་བ་དྲིས་པ་ན། འཇིགས་པ་དང་བག་ཚ་བ་སྐྱེད་མི་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ། །མཐར་ཐུག་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྟགས་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མཐར་ཐུག་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་གནས་ལྔ་ལ་སྤྱོད་མི་སྲིད་པ་ཡིན་ཏེ། བསམས་བཞིན་དུ་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་འཁྲིག་པའི་ཆོས་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དུ་བརྫུན་གྱི་ཚིག་སྨྲ་བ་དང་། སོག འཇོག་གི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་དག་གིས་སྐྲག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་རང་གིས་བྱས་པའམ་གཞན་གྱིས་བྱས་པའམ། རང་དང་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་ཡིད་ཆེས་པ་དང་། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་རང་ གིས་ཀྱང་མ་བྱས་གཞན་གྱིས་ཀྱང་མ་བྱས་པར་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བར་ཡིད་ཆེས་མི་སྲིད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དག་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དེ་དག་གི་རྟགས་དག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བསམ་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བསམས་ པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་།དེ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དད་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དད་པ་ཆེན་པོ་དཀོན་མཆོག་ལ་དམིགས་ པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་།དེ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། དེ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་ མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྣམ་པར་མ་བཞག་པའི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། དེ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ།

如果问什么是信解的标志，回答说：具有信解的人，无论是凡夫还是非凡夫，都不可能在今生或今生来世中称说有其他的导师、其他善说的法和其他善入的僧众。
如果问什么是戒解的标志，回答说：具有戒解的人，不可能故意杀害旁生道中出生的有情生命，不与而取，邪淫诸欲，故意妄语，饮用酒、调制酒、配制酒，以及依止放逸处。
如果问什么是现证智慧证悟真理的标志，回答说：具有现证智慧证悟真理的人，不可能执著见处，对自己的证悟产生疑惑和犹豫，喜欢一切生处，相信以相行能得清净，诽谤声闻乘、独觉乘或大乘而舍弃，造作恶趣业。更何况怎么可能造作杀父杀母等无间罪业，乃至第八有都不可能。
如果问什么是从现证究竟所生智慧证悟真理的标志，回答说：具有从现证究竟所生智慧证悟真理的人，当被问及时不可能生起恐惧和畏惧。
如果问什么是究竟现证的标志，回答说：具有究竟现证的人，不可能行持五处：故意杀害有情生命，不与而取，行不净行即依止淫欲法，故意说妄语，以储藏受用而享受诸欲。也不可能因无记事而恐惧，相信苦乐是自作、他作或自他共作，也不可能相信苦乐非自作非他作而无因而生。如是应当了知，与此相应者即是那些现证的标志。
如果问什么是思解的本体，回答说：是思所生的大智慧的本体，以及与之相应的菩提分法的本体。
如果问什么是信解的本体，回答说：是缘三宝的世间和出世间大信的本体，以及与之相应的菩提分法的本体。
如果问什么是戒解的本体，回答说：是圣者欢喜的身语业的本体，以及与之相应的菩提分法的本体。
如果问什么是现证智慧证悟真理的本体，回答说：是缘未安立谛的智慧的本体，以及与之相应的菩提分法的本体。

། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐའ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྣམ་པར་བཞག་པའི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། དེ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །མཐར་ཐུག པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། དེ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་དེ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པ་དྲུག་པོ་ དེ་དག་ལས།དུ་ནི་འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན། དུ་ནི་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན། དུ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན། དུ་ནི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཅིག་ནི་འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ནི་འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན། གཟུགས་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན། གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན། ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་དང་ལྷག་མ་གསུམ་ནི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ནི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར རྟོགས་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལས་དུ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་གནས་ལ་བརྟེན་ཏེ་དམིགས་པ་ཡིན།དུ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་གྱི་གནས་ལ་བརྟེན་ཏེ། དམིགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་གཅིག་ནི་གནས་གང་ལ་ཡང་མི་བརྟེན་པ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ གནས་ཐ་མས་ཅད་ལ་བརྟེན་ནས་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ།གསུམ་དང་གཅིག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ནི་གནས་ལྔ་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེའོ། །གལ་ཏེ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་མཚན་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་ རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་གནས་ལ་བརྟེན་ཏེ་དམིགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་བསམ་གཏན་མཐའ་དག་ཏུ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་སྙོམས་པར་འཇུག་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་བསམ་གཏན་ལ་ བརྟེན་ཏེ་དམིགས་པ་ཡིན་ལ།དེའི་མཚན་མས་མཚན་མ་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡིན་པར་ཡང་རིག་པར་བྱའོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པ་དེ་དག་ལས་དུ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན། དུ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཅིག་ དང་གཅིག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ནི་ཀུན་རྫོབ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།།གཅིག་ནི་དམིགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་དང་གཅིག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ནི་རྣམ་པར་བཞག་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ནི་རྣམ་པར་མ་བཞག་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་ དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།།མངོན་པར་རྟོགས་པ་དེ་དག་ལས་དུ་ནི་མཚན་མ་དང་བཅས་པ་ཡིན། དུ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བཞི་ནི་མཚན་མ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ནི་མཚན་མ་དང་བཅས་པ་དང་མཚན་མ་མེད་པ་ ཡིན་ནོ།།མངོན་པར་རྟོགས་པ་དེ་དག་ལས་དུ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན། དུ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མཚན་མ་དང་བཅས་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དག་ ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།མངོན་པར་རྟོགས་པ་དེ་དག་ལས་དུ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན། དུ་ནི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན། དུ་ནི་བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དང་པོ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཡིད་བདེ་བ་དང་། བདེ་བ་ དང་།བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པ་དེ་དག་ལས་དུ་ནི་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པ་གཉེན་པོ་ཡིན་། དུ་ནི་སྤོངས་པ་གཉེན་པོ་ཡིན། དུ་ནི་ཀུན་འཛིན་པ་གཉེན་པོ་ཡིན། དུ་ནི་ཐག་བསྲིང་བ་གཉེན་པོ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཉིས་ནི་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་ པ་གཉེན་པོ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།གཅིག་ནི་སྤོང་བ་དང་ཀུན་འཛིན་པ་དང་ཐག་བསྲིང་བ་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ནི་ཀུན་འཛིན་པ་དང་ཐག་བསྲིང་བ་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ།

如果问：从现观的究竟中所生的智慧，证悟真谛的现观本性是什么？
答：是缘于安立谛的智慧本性，以及与之相应的菩提分法的本性。
如果问：究竟现观的本性是什么？
答：是尽智与无生智的本性，以及与之相应的菩提分法的本性。应当了知，如是即是彼等现观的本性。
如果问：此等六种现观中，几种是具欲界，几种是具色界，几种是具无色界，几种是不具？
答：一种是具欲界。一种的一分是具欲界，也具色界，也具无色界，也非不具。一种本性的一分和其余三种是不具。一种既非具也非不具。
如果问：此等六种现观中，几种是依未至定处而缘，几种是乃至依无所有处而缘？
答：一种是不依任何处而缘。其余诸种是依一切处而缘。三种和一种的一分是依五处而生。
如果问：若现观智慧证悟真谛是无相故无分别，为何依有寻有伺处而缘？
答：在一切禅定中作真如作意时，于寻伺等入定，因此依有寻有伺禅而缘，应当了知以其相而无相及无分别。
如果问：彼等现观中，几种缘世俗谛，几种缘胜义谛？
答：一种和一种的一分是缘世俗。一种是无所缘。二种和一种的一分是缘安立胜义谛。一种是缘非安立胜义谛。
如果问：彼等现观中，几种是有相，几种是无相？
答：四种是有相。一种是无相。一种是有相及无相。
如果问：彼等现观中，几种是有分别，几种是无分别？
答：应当了知如有相与无相那样，有分别与无分别也是如此。
如果问：彼等现观中，几种具喜，几种具乐，几种具舍？
答：第一唯具喜。其余诸种具喜、乐、舍。
如果问：彼等现观中，几种是厌患对治，几种是断对治，几种是持对治，几种是远分对治？
答：二种唯是厌患对治。一种是断、持、远分对治。一种是持与远分对治。

།གཉིས་ནི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པ་དེ་དག་ལས་དུ་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རྣམ་པར་གནོན་པའི་ གཉེན་པོ་ཡིན།དུ་ནི་བག་ལ་ཉལ་ཡང་དག་པར་འཇོམས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གསུམ་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རྣམ་པར་གནོན་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ནི་དེ་གཉིས་ཀའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ནི་དེ་གཉི་གའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་ རྟོགས་པ་དེ་དག་ལས་དུ་ཞིག་ས་དང་ས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་སྤང་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། གཅིག་གོ་།ལྷག་མ་རྣམས་ནི་དེ་དང་མཐུན་པ་དང་དེའི་གྲོགས་དག་ཡིན་གྱི་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པ་དྲུག་དང་ཡོངས་སུ་ ཤེས་པ་དགུ་ལ།ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དགུ་གང་ཞེ་ན། འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་པོའོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གཉིས་པའོ།།འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གསུམ་པའོ། །འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བཞི་པའོ།།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལྔ་པའོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ལམ་མཐོང་བས་ སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དྲུག་པའོ།།ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་སྤངས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བདུན་པའོ། །གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་སྤངས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བརྒྱད་པའོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ འདོད་ཆགས་སྤངས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དགུ་པའོ།།མངོན་པར་རྟོགས་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལས་དུ་ཞིག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གང་གི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཅིག་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དགུའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་ རྟོགས་པ་དེ་དག་ལས་སྤོང་བ་གཉེན་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཅི་སྐྱེས་ནས་སྤོང་བ་གཉེན་པོ་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་མ་སྐྱེས་པས་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མ་སྐྱེས་པས་མ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་ན་ཡང་དུས་ཕྱི་མ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་དང་གཉེན་པོ་སྐྱེ་བ་ནི་མགོ་མཉམ་དུ་བལྟ་བར་ བྱའོ།།དེ་ལ་གཉེན་པོ་སྐྱེས་པས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་གདགས་པ་དང་ཐ་སྙད་གདགས་པ་དང་། བརྡར་གདགས་པ་ལས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པ་དེ་དག་ལས་དུ་དག་གིས་འབྲས་བུ་གང་འཐོབ་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། གཅིག་གིས་ནི་འབྲས་བུ་བཞི་པོ་ ཐམས་ཅད་འཐོབ་བོ།།གཅིག་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཚེ་འབྱུང་ངོ་། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་གཅིག་པོ་འཐོབ་པའི་གྲོགས་ཡིན་ཏེ། འཐོབ་པའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ་། །མངོན་པར་རྟོགས་པ་དེ་དག་ལས་དུ་དག་གིས་དབང་པོ་རྣམས་འཕོ་བར་བྱེད་ ཅེ་ན།སྨྲས་པ། གཅིག་མ་གཏོགས་པ་ལྷག་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པ་དེ་དག་ལས་དུ་དག་གིས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དག་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། གཅིག་མ་གཏོགས་པ་ལྷག་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སོ་། །དེ་ ལ་བསམ་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཅིའི་ལས་ཅན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ།དེ་བཞིན་དུ་མཐར་ཐུག་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་བར་ཡང་ཅིའི་ལས་ཅན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བསམ་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པས། བསྡུས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་དང་ མཐུན་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེད་པའི་ལས་ཅན་དང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་དགའ་བ་དང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེད་པའི་ལས་ཅན་དང་།ཐེ་ཚོམ་རྣམ་པར་ཟློག་པའི་ལས་ཅན་དང་། བསྒོམ་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ལས་ཅན་དང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དག་སྐྱེད་པའི་ལས་ ཅན་དང་།བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བའི་ལས་ཅན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

二者非对治。在这些现观中，有几个是烦恼现行对治，有几个是随眠永断对治呢？答：三者是烦恼现行对治，一者是二者皆对治，二者皆非对治。在这些现观中，有几个是地地中微、中、大烦恼对治呢？答：一个。其余诸者是随顺彼及彼伴侣，非断对治。
在六现观和九遍知中，何为九遍知？断除欲界所摄苦、集所断烦恼是第一遍知。断除色界、无色界所摄苦、集所断烦恼是第二遍知。断除欲界所摄灭谛所断烦恼是第三遍知。断除欲界所摄道谛所断烦恼是第四遍知。断除色界、无色界所摄灭谛所断烦恼是第五遍知。断除色界、无色界所摄道谛所断烦恼是第六遍知。断除顺下分结是第七遍知。断除色贪是第八遍知。断除无色贪是第九遍知。
在这六现观中，几个是哪些遍知的果呢？答：一个是九遍知的果，其余非果。在这些现观中，断对治是已生对治还是未生对治呢？答：非未生。已生亦非后时，应当了知烦恼断除与对治生起是同时的。其中说对治生故断烦恼，是就施设、言说、假名而言。
在这些现观中，以几个获得何果呢？答：一个获得一切四果。一个在圆满获得沙门果时生起。其余是获得一果的助伴，是获得的前行。在这些现观中，几个能转根呢？答：除一个外其余一切。在这些现观中，几个能成就神通等殊胜功德呢？答：除一个外其余一切。
其中，应当说胜解现观有何作用？如是乃至究竟现观亦应说有何作用呢？答：应当了知胜解现观有正觉所摄清净分随顺善法生起的作用、无罪欢喜和极喜生起的作用、断除疑惑的作用、随顺修习的作用、生起其他现观的作用、往生善趣的作用。

།དད་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་དཀོན་མཆོག་རྣམས་ལ་བསམ་པ་དག་པ་ནས་མོས་པ་མི་གཡོ་བ་སྐྱེད་པའི་ལས་ཅན་དང་། ཡང་དག་པར་རྟོགས་པས་རྣམ་པར་བྱང་བར་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་དང་། དེ་དག་ལས་ ལ་ལ་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བར་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ཡིན་ནོ་།། ཚུལ་ཁྲིམས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་ངན་སོང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་བར་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱིས་འབྲས་བུ་ཐམས་ ཅད་འཐོབ་པ་དང་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པས་རྣམ་པར་བྱང་བར་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་དང་།དེ་ལས་གཞན་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དག་སྐྱེད་པའི་ལས་ཅན་དང་བདེ་འགྲོར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཆེས་འོད་གསལ་བ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ ཡིན་ནོ།།མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐའ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་གཞག་པའི་བདེན་པ་དག་ལ་དྲིས་པའི་ལན་གདབ་པ་ལ་མཁས་པའི་ལས་ཅན་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བ་ཉིད་ཀྱི་ལས་ཅན་དང་། དེའི་གོང་མའི་མངོན་པར་རྟོགས་ པ་དག་སྐྱེད་པའི་ལས་ཅན་ཡིན་ནོ།།མཐར་ཐུག་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་ཚེ་འདི་ལ་མཆོག་ཏུ་བདེ་བར་གནས་པ་སྐྱེད་པའི་ལས་ཅན་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་དང་། ལུས་ཐ་མ་འཛིན་པའི་ལས་ཅན་ཡིན་ནོ། །བསམ་པ་མངོན་ པར་རྟོགས་པ་ལ་རྣམ་པ་དུ་ཡོད།དེ་བཞིན་དུ་མཐར་ཐུག་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་བར་ལ་ཡང་རྣམ་པ་དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། བསམ་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་རྣམ་པ་དུ་མ་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མདོའི་སྡེ་ལ་སེམས་པ་དང་། དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་དང་། ལུང་དུ་ བསྟན་པའི་སྡེ་ནས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་དང་།རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྡེ་དང་། གཏན་ལ་ཕབ་པར་བསྟན་པའི་སྡེའི་བར་ལ་སེམས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་སེམས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་འགོག་པ་དང་། ལམ་ལ་སེམས་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་སེམས་པ་དང་། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ལ་སེམས་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་སེམས་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་སེམས་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སེམས་པ་དང་། དེ་ལྟར་དེ་ལྟ་བུ་དང་། མཐུན་པ་ལ་སེམས་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དད་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་འདས་པའི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་དེ་དག་གི་ཆོས་དང་དེ་དག་གི་དགེ་འདུན་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། འདས་པའི་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་དང་དེ་ལས་གཞན་པ་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དག་གི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། དེ་དག་གི་ཆོས་དང་དེ་དག་གི་དགེ་འདུན་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་དད་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གང་ཡིན པའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་བཅུ་སྤང་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ནས། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། དེ་ བཞིན་གཤེགས་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་དུ་མ་ཡོད་དོ།།མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་། དབང་པོ་དང་། སྟོབས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་ ལམ་གྱི་ཡན་ལག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་དུ་མ་ཡོད་དོ།།མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐའ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། མཐར་ཐུག་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།

显现证悟信心是对三宝从清净意乐起不动信解的作用，以及由正确证悟而令清净的作用，以及由此令某些众生往生善趣的作用。
显现证悟戒律是从恶趣苦完全解脱的作用。
显现证悟智慧证悟真谛是以沙门行获得一切果位和圆满一切功德而令清净的作用，以及生起其他证悟的作用，以及在善趣中成就极为光明的异熟果的作用。
从显现证悟究竟所生的智慧证悟真谛是对所安立的诸谛善巧回答提问的作用，以及迅速获得神通的作用，以及生起更上层证悟的作用。
究竟显现证悟是于现世生起最胜安乐住的作用，以及从一切苦完全解脱的作用，以及执持最后身的作用。
意乐显现证悟有几种？如是乃至究竟显现证悟为止各有几种？
答曰：意乐显现证悟有多种，即：思维契经、应颂、记别乃至方广、希有法、论议等部类，思维苦、集、灭、道，思维真如、实际、法界，思维蕴界处等，思维声闻乘、独觉乘、大乘，如是应知有无量与此相应的思维。
显现证悟信心是正念过去诸正等觉佛及其法、其僧，如同过去一样正念未来、现在，以及此世界和其他十方世界诸正等觉佛及其法、其僧的显现证悟信心。
显现证悟戒律是以断除自性不善业道十种的差别，如是以相续差别，从预流相续乃至阿罗汉相续，以及独觉、菩萨、如来相续差别而有多种。
显现证悟智慧证悟真谛是以念住、正断、神足、根、力、觉支、道支等菩提分法的差别而有多种。
如同显现证悟智慧证悟真谛一样，应知从显现证悟究竟所生的智慧证悟真谛和究竟显现证悟也是如此。

།མངོན་པར་རྟོགས་པ་དེ་དག་མིང་གང་དང་མངོན་པར་བརྗོད་པ་གང་གིས་རྣམ་པར་འཇོག་པ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའམ། འོན་ཏེ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཐ་སྙད་ལས་ནི དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དོན་དམ་པར་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་བསམ་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་རྒྱུ་གང་ལས་བྱུང་། འབྲས་བུ་གང་ ཡིན།དེ་བཞིན་དུ་མཐར་ཐུག་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་བར་ཡང་རྒྱུ་གང་ལས་བྱུང་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བསམ་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་དང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་ པ་དང་།ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ལས་གང་དང་ལྡན་པ་དེའི་འབྲས་བུ་ཅན་ཡིན་ན། །བསམ་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡོད་དེ། དད་པ་མངོན་པར་ རྟོགས་པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡང་བསམ་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ཡིན་ལ། ངེས་པར་ འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ཡིན།རང་གི་རིགས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐའ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡང་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་ པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ཡིན་ནོ།།མཐར་ཐུག་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པ་དྲུག་དང་། མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བདུན་པོ་དག་ཅི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དྲུག་གིས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བདུན་བསྡུས་སམ། འོན་ཏེ་ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་བདུན་གྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དྲུག་བསྡུས་ཤེ་ན།སྨྲས་པ། མངོན་པར་རྟོགས་པ་གཉིས་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་གིས་ཀྱང་མ་བསྡུས་སོ། །གཅིག་གི་དགའ་བ་སྡུད་པས་བསྡུས་སོ། །གཅིག་ནི་དགའ་བ་སྡུད་པ་དང་། དཔྱོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ བསྡུས་སོ།།གཅིག་ནི་རབ་ཏུ་དབེན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། དགའ་བ་སྡུད་པ་དང་། སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པས་བསྡུས་སོ། །གཅིག་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུས་བསྡུས་སོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལྷག་མ་འདི་ལྟ་སྟེ་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། མོས་པ་ལས་ བྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་པས་མངོན་པར་རྟོགས་པས་མ་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གང་དག་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གང་གིས་བསྡུས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། གང་གིས་ཀྱང་མ་བསྡུས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བསམ་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དད་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། དད་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་བསམ་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མུ་བཞི་སྟེ། དེ་ལ་བསམ་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ལ་དད་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་དཀོན་མཆོག་ལ་དམིགས་པའི་ངེས་པར་སེམས་པ་མ་གཏོགས་པ། དེ་ལས་གཞན་པ་ལ་དམིགས་པའི་ངེས་པར་སེམས་པའོ། །དད་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ལ་བསམ་པ མངོན་པར་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་དཀོན་མཆོག་ལ་དམིགས་པའི་དད་པ་ཐོས་པ་དང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པའོ།།བསམ་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་དད་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡང་ཡིན་པ་ནི་དཀོན་མཆོག་ལ་དམིགས་པའི་ངེས་པར་སེམས་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པ་ནི་མུ་བཞི་པ་ཡིན་ནོ།

如果问：这些证悟是否应该说是以某种名称和某种言说而安立的自性，还是应该说不是它的自性？
答：从世俗谛而言，应该说是它的自性；从胜义谛而言，应该说不是它的自性。
为什么呢？因为法性本来就是一切法的义不可言说的缘故。
其中，如果问：意乐证悟从何因生起？其果是什么？如是乃至究竟证悟，也是从何因生起？其果是什么？
答：意乐证悟是从佛陀出世、依止善知识、听闻正法、相续成熟、如理作意等因而生起。具足何业即是其果。如同意乐证悟一样，一切证悟也应当如是了知。
其中差别是：信解证悟也是从其他证悟的因而生起。如是戒证悟和证悟智慧谛现观也是从意乐证悟的因而生起，也是从顺抉择分善根的因而生起，也是从自类的因而生起。
如是从证悟究竟所生的智慧谛现观也是从证悟智慧谛现观的因而生起。究竟证悟也是如此。
如果问：六种证悟和相分别等七种作意，是六种证悟摄七种作意，还是七种作意摄六种证悟？
答：两种证悟不为任何作意所摄。一种为摄喜所摄。一种为摄喜和观察作意所摄。一种为远离所生、摄喜和加行究竟所摄。一种为加行究竟果所摄。
其余作意，即相分别作意和胜解所生作意，应知是由证悟的随顺因所摄，故非为证悟所摄。
如果问：无量智和顺抉择分善根为何证悟所摄？
答：不为任何证悟所摄，应知它们也是证悟的随顺因。
如果问：凡是意乐证悟者即是信解证悟，凡是信解证悟者即是意乐证悟吗？
答：有四句。其中，是意乐证悟而非信解证悟的是除了缘三宝的决定思维之外，其他所缘的决定思维。是信解证悟而非意乐证悟的是缘三宝的闻所生和修所生信解。既是意乐证悟又是信解证悟的是缘三宝的决定思维。除了这些情况之外的是第四句。

།ཚུལ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལས་གཞན་པའི་མུ་བཞི་དག་ཀྱང་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ལས་བརྩམས་ནས། རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ལམ་ལ་གཅིག་པུ་སྤྱོད་པ་དང་། ཚིག་གོང་མ་དང་སྦྱོར་བ་དང་། ཚིག་འོག་མ་དང སྦྱོར་བ་དང་།མུ་བཞིའི་ཚུལ་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སེར་སྣ་དང་དྲི་མ་དེ་གཉིས་ཀ་ལ་སེར་སྣའི་དྲི་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དྲི་མ་ནི་བརྒྱད་དེ། དེ་དག་གིས་དྲི་མ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ནི་སེར་སྣའི་གཞིའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་སེར་སྣའི་དྲི་མ་ཞེས་བྱའོ། ། བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། སྔོན་སྦྱིན་པ་ལ་མ་གོམས་པས་ཚེ་འདི་ལ་ཟང་ཟིང་ལ་གདུ་བ་ཉིད་དང་། ལུས་དང་སྲོག་ལ་ཤས་ཆེར་ལྟ་ཞིང་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ལ་མི་ལྟ་བ་ཉིད་དང་། གང་ཟག་སེར་སྣ་ཅན་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་འགྲོགས་ཤིང་དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཉིད་དང་། ཞིང་མི་མཐུན པར་ལྟ་ཞིང་ཞིང་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ཉིད་དང་།སྔོན་སྙིང་རྗེ་ལ་མ་གོམས་ཤིང་དེ་ལ་ཕན་ཡོན་དུ་ལྟ་བ་ཉིད་དང་། ཚོགས་ཆེན་པོས་ལོངས་སྤྱོད་བསྒྲུབས་ཤིང་དེ་ལ་ཡོངས་སུ་གོམས་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ལེ་ལོ་དང་སྙོམ་ལས་བྱེད་པ་ཉིད་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ཞིང་གཏོང་བ་ལ་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དང་།ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་བསམ་པས་སྦྱིན་ཞིང་དེ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཉིད་དོ། །དགེ་ལེགས་ཀྱི་ལམ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ་ལོངས་སྤྱོད་འགྲུབ་པ་དང་། བདེ་འགྲོ་འགྲུབ་པ་དང་། བདེ་འགྲོ་འགྲུབ་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་འགྲུབ་པ་དང་། བདག་གི་དོན་འགྲུབ་པ་དང་། སེམས་ཅན་ གྱི་དོན་འགྲུབ་པའོ།།དེ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་འགྲུབ་པ་ནི་སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོའོ། །དེ་ལ་བདེ་འགྲོ་འགྲུབ་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོའོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་འགྲུབ་པ་ནི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོའོ། །དེ་ ལ་བདག་གི་དོན་འགྲུབ་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་མོ།།དེ་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་འགྲུབ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་མོ། །དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་ལྔ་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ། འདོད་པ་རྣམས་ལ་མི་གཙང་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། ལུས་རྣམས་ལ་འཚོ་བ་ངན་པའི་ འདུ་ཤེས་དང་།འདོད་པའི་ཁམས་ལ་འཇིག་པ་དང་བཅས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྙིང་བརྩེ་བའི་འདུ་ཤེས་སོ། །མར་གྱི་ཉིང་ཁུ་ལྟ་བུའི་མདོའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།། །།བམ་པོ་སུམ་ཅུ་ རྩ་གཉིས་པ།ཇི་ལྟར་མདོའི་སྡེ་དང་། རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྡེ་དང་། གཏན་ལ་བབ་པར་བསྟན་པའི་སྡེའི་བར་དག་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། བརྡ་དང་། གཟུང་བ་དང་། གོ་རིམས་དང་། ལུང་དང་། བྱེད་པས་སོ། །ཇི་ལྟར་བརྡ་ལས་ རབ་ཏུ་ཤེས་ཤེ་ན།ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་གང་གི་མིང་དང་། བརྡར་གདགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་གཟུང་བ་ལས་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤེ་ན། མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་གང་དག་གིས། དེས་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དེ་དག་བསྟན་ པ་དེ་དག་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་གོ་རིམས་ལས་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤེ་ན། ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དང་། ཚིག་གིས་ཚིག་གི་གོ་རིམས་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ལུང་ལས་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤེ་ན། འདི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་དག་ནི་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པས་གསུངས་པའམ།ཉན་ཐོས་ཀྱིས་བཤད་པའམ། ཁྱིམ་པས་བཤད་པའམ། རབ་ཏུ་བྱུང་བས་བཤད་དོ་ཞེས་རབ་ཏུ་ཤེས་པའོ། །ཇི་ལྟར་བྱེད་པ་ལས་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤེ་ན། འདི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་དག་ནི་བདག་ལ་ཕན་པ་དང་། གཞན་ལ་ཕན་པ་དང་། ལྷ་དང་མི་རྣམས་ལ་ཕན་པའི་བར་གྱི་ཕྱིར་བཤད་དོ་ཞེས་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་སྟེ། རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་གིས་མདོའི་སྡེ་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་ལ། གཏན་ལ་དབབ་པར་བསྟན་པའི་སྡེའི་བར་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དེའི་དོན་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤེ་ན། རྣམ་པ་ལྔ་ཁོ་ནས་ཏེ་ཀུན་ནས་སློང བ་དང་།ཚིག་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། མཚམས་སྦྱར་བ་དང་། རིགས་པ་དང་། དོན་མདོར་བསྡུ་བས་སོ།

以此方式也应当了知其他四句，从声闻开始，于抉择道中独自修行，与上句相连，与下句相连，应当了知四句方式是无量的。
对于悭吝和垢染二者，称为悭吝垢染，垢染有八种，由此等垢染而染污的相续心成为悭吝的所依处，因此称为悭吝垢染。
何为八种？由于往昔未曾习惯布施而于今生对财物吝惜，过分执著身命而不顾及后世，与悭吝之人为伴并随从他们，视福田不清净而寻求福田，往昔未曾习惯慈悲而视其为有功德，以大量财富受用而生起习惯想而懈怠放逸，执持见解为最胜而对布施有烦恼，以受用心布施并回向。
善妙道有五种：成就受用、成就善趣、成就无苦、成就自利、成就有情利益。
其中成就受用是布施所生福德事，成就善趣是持戒所生福德事，成就无苦是修习所生福德事，成就自利是声闻缘觉道，成就有情利益是菩萨道。
为获得此等应当修习五种想：于诸欲生不净想，于诸身生恶食想，于欲界生有坏想，于一切有为生无常想，于一切有情生悲悯想。
此为《醍醐经》之解释。
第三十二品
如何通达经藏、希有法藏及论藏？略说有五种：名相、所取、次第、教证及作用。
如何由名相通达？了知法门的名称及其安立。
如何由所取通达？了知以何等名身、句身、文身宣说彼等法门。
如何由次第通达？了知法门与法门之间、句与句之间的次第。
如何由教证通达？了知此等法门是如来所说，或声闻所说，或在家人所说，或出家人所说。
如何由作用通达？了知此等法门是为利益自己、利益他人、乃至利益天人而说。以此五相通达经藏乃至论藏。
如何了知所说之义？唯由五相：等起、句分别、相连、理证及摄义。

།ཇི་ལྟར་ཀུན་ནས་སློང་བ་ལས་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤེ་ན། གདུལ་བ་དེ་དག་ཁ་ཅིག་ལ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པ་དང་། དེ་དག་ཁ་ཅིག་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་དགའ་བར་བྱ་བའི་བར་གྱི་ ཕྱིར་བཤད་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་པའོ།།ཇི་ལྟར་ཚིག་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལས་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤེ་ན། རྣམ་གྲངས་དང་མཚན་ཉིད་དང་ངེས་པའི་ཚིག་དང་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རབ་ཏུ་ཤེས་པའོ། །ཇི་ལྟར་མཚམས་སྦྱར་བ་ལས་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤེ་ན། རྣམ་པར་བཤད་པའི་མཚམས་སྦྱར་བ་དང་། བསྒྲུབ་ པའི་མཚམས་སྦྱར་བ་དང་།ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཚམས་སྦྱར་བ་རབ་ཏུ་ཤེས་པའོ། །ཇི་ལྟར་རིགས་པ་ལས་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤེ་ན། རིགས་པ་བཞི་པོ་ལྟོས་པའི་རིགས་པ་དང་། འཐད་པས་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དང་། བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པས་ རབ་ཏུ་ཤེས་པའོ།།ཇི་ལྟར་དོན་མདོར་བསྡུ་བ་ལས་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤེ་ན། འདི་ནི་ཕུང་པོ་དང་ལྡན་པའི་གཏམ་མོ། །འདི་ནི་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་དང་། བདེན་པ་དང་ལྡན་པའི་གཏམ་མོ། །འདི་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་ གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ནས།འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་དང་ལྡན་པའི་བར་གྱི་གཏམ་མོ། །འདི་ནི་ལས་དང་ལྡན་པའི་གཏམ་མོ། །འདི་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པའི་གཏམ་མོ། །འདི་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་བསླབ་པ་དང་ལྡན་པའི་གཏམ་ མོ་ཞེས་རབ་ཏུ་ཤེས་པའོ།།ཇི་ལྟར་དུས་ཤེས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རྣམ་པ་ལྔ་ཁོ་ནས་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་གནས་སྐབས་རབ་ཏུ་ རྟོགས་པ་དང་།གཉེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྐྱེད་པ་དང་། གཉེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཚོད་ཤེས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་སྤོང་བ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཉེ་བར་ སྟོན་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་།བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། །དེ་ལ་ཉེ་བར་སྟོན་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ནི། བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བ་དང་། བཅའ་བ་དང་། མྱང་བའི་ཚོད་ཤེས་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ པ་ནི་འགྲོ་བ་དང་སྡོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚོད་ཤེས་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་བཟའ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚོད་ཤེས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། བླང་བ་དང་། ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཚོད་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ལ་བླང་བའི་ཚོད་ཤེས་པ་ནི་དུས་གང་གི་ཚེ་བླང་བར་བྱ་ བ་དང་།གང་ནས་བླང་པར་བྱ་བ་དང་། གང་བླང་བར་བྱ་བ་དང་། ཅི་ཙམ་བླང་བར་བྱ་བའི་ཚོད་ཤེས་པའོ། །དུས་གང་གི་ཚེ་བླང་བར་བྱ་ཞེ་ན། སྔ་དྲོ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་དུས་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཚེའོ། །གང་ནས་བླང་བར་བྱ་ཞེ་ན། སྤྱོད་ཡུལ་མ་ ཡིན་པ་ལྔ་མ་གཏོགས་པ་ནས་སོ།།གང་བླང་བར་བྱ་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རྗེས་སུ་གནང་བ་ཆང་ལ་སོགས་པ་བཏུང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། བཟའ་བ་མ་ཡིན་པ་མ་གཏོགས་པ་རུང་བའོ། །ཅི་ཙམ་བླང་བར་བྱ་ཞེ་ན། བདག་ཉིད་ལ་མི་གནོད་པ་དང་གཞན་ལ་མི་གནོད་ པར་བླང་བར་བྱ་བའི་ཚོད་རན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཚོད་ཤེས་པ་ཡང་དུས་གང་གི་ཚེ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱ་བ་དང་། གང་དུ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱ་བ་དང་། གང་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱ་བ་དང་། ཅི་ཙམ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་ བྱ་བའོ།།དེ་ལ་དུས་གང་གི་ཚེ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྔ་དྲོ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱད་པའི་དུས་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཚེའོ། །གང་དུ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱད་པར་བྱ་ཞེ་ན། གཙུག་ལག་ཁང་ངམ། གྲོང་ཁྱེར་དུ་འབབ་པའི་ཕྱོགས་སུའོ། །གང་ཡོངས་སུ་ལོངས་ སྤྱད་པར་བྱ་ཞེ་ན།སྔ་མ་བཞིན་དུ་རུང་བའོ། །ཇི་ཙམ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱད་པར་བྱ་ཞེ་ན། གང་གིས་བཀྲེས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། སྤོང་བ་མི་བཟོད་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། ཁམས་མི་མཉམ་པ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བར་དྲོད་རན་པར་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱད་པར་བྱའོ།

如何从发起而彻知？对于所化众生，为了正确教导他们一些人，以及令他们一些人生起欢喜，而彻知所说。
如何从词语分别而彻知？彻知异名、定义、词源、分类。
如何从连接而彻知？彻知解说的连接、修证的连接、圆满的连接。
如何从理趣而彻知？以四种理趣：观待理趣、作用理趣、证成理趣、法尔理趣而彻知。
如何从摄义而彻知？此是蕴相关之语，此是界、处、缘起、处非处、谛相关之语，此是从念住等乃至八支圣道相关之语，此是业相关之语，此是烦恼相关之语，此是增上戒等学处相关之语而彻知。
如何是知时？唯由五种：了知烦恼现行、了知烦恼趋向、了知无烦恼时分、生起对治作意、以对治作意。
如何是知量？对于饮食等当广说。其略说应知有二种：断除相顺及随顺。即教示随顺与精进所作随顺。
其中教示随顺是知饮食、咀嚼、品尝之量。精进所作随顺是知行住等之量。
其中如何知饮食等量？即知取用、受用之量。其中知取量是知何时应取、从何处取、取何物、取多少之量。
何时应取？在晨间受用之时。
从何处取？除五种非行处外之处。
取何物？除如来不许可之酒等饮品及非食物外之如法物。
取多少？取不害自他之适量。
其中知受用量亦是何时受用、何处受用、受用何物、受用多少。
其中何时受用？如前所说晨间受用之时。
何处受用？在寺院或城市入口处。
受用何物？如前所说如法之物。
受用多少？应适量受用，不致饥饿、不能修断、不生不调。

།དེ་ལ་བརྩོན་ འགྲུས་བརྩམས་པ་ཚོད་ཤེས་པ་ཡང་དུས་གང་གི་ཚེ་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམ་པར་བྱ་བ་དང་།གང་དུ་དང་། གང་དང་། ཇི་ཙམ་བརྩམ་པར་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་དུས་གང་གི་ཚེ་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམ་པར་བྱ་ཞེ་ན། འགྲོ་བའི་དུས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། གཉིད་ཀྱི་སྙོམ་པ་བསང་བར་བྱ་བའི་དུས་ ཀྱི་བར་དུ་གཉིད་ཀྱི་སྙོམ་པ་བསང་བར་བྱ་བའི་དུས་སུའོ།།གང་དུ་བརྩམ་པར་བྱ་ཞེ་ན། ཀུན་དགའི་ར་བའམ། གཙུག་ལག་ཁང་ངམ། ཁང་ཁྱིམ་མམ། འཆག་སར་རོ། །གང་བརྩམ་པར་བྱ་ཞེ་ན། འགྲོ་བ་དང་སྡོད་པ་ནས། གཉིད་ཀྱི་སྙོམ་པ་བསང་བར་བྱ་བའི་བར་ དག་བརྩམ་པར་བྱའོ།།ཇི་ཙམ་བརྩམ་པར་བྱ་ཞེ་ན། གང་གིས་བརྩོན་འགྲུས་ཧ་ཅང་ཞུམ་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། ཧ་ཅང་རབ་ཏུ་འཛིན་པར་ཡང་མི་འགྱུར་བར་དྲོད་རན་པར་བརྩམ་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་རྒྱལ་རིགས་ཀྱི་འཁོར་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤེ་ན། རྒྱལ་རིགས་ཀྱི་འཁོར་འདིའི་ མིང་ནི་འདི་ཞེས་བྱ།རུས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ་། རིགས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ། ཟས་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཟ་ཟ། ཆེའི་མཐའ་ནི་འདི་ཙམ་ཞིག་ཐུབ་ཅེས་བྱ་བར་རབ་ཏུ་ཤེས་པའོ། །ཁྱིམ་བདག་གི་འཁོར་གྱི་བར་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །ཇི་ལྟར་དགེ་སྦྱོང་གི་འཁོར་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤེ་ ན།མིང་ཤེས་པ་དང་། འདི་དག་ནི་གསར་བུའོ། །འདི་དག་ནི་བར་མའོ། །འདི་དག་ནི་རྒན་རབས་སོ། །འདི་དག་ནི་མདོ་སྡེ་འཛིན་པའོ། །འདི་དག་ནི་འདུལ་བ་འཛིན་པའོ། །འདི་དག་ནི་མ་མོ་འཛིན་པའོ། །འདི་དག་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་རབ་ཏུ་ཤེས་པའོ། ། བདག་འདིར་ཇི་ལྟར་འགྲོ་བར་བྱ་བ་ནས། ཇི་ལྟར་མི་སྨྲ་བར་བྱ་བའི་བར་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན། གང་གི་དོན་དང་། ཇི་ལྟར་འགྲོ་བར་བྱ་བ་ནས་མི་སྨྲ་བར་བྱ་བའི་བར་རོ། །དེ་ལ་གང་གི་དོན་དུ་ཞེ་ན། ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། ཡོ་བྱད་ཀྱི་དོན་དང་། མ་དད པ་རྣམས་དད་པར་བྱ་བ་དང་།དད་པ་རྣམས་ཕྱིར་ཞིང་འཕེལ་བར་བྱ་བ་དང་། ནད་པ་དང་ནད་ཚབས་ཆེ་བ་རྣམས་ཡོངས་སུ་དྲི་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བར་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་མྱ་ངན་བསང་བ་དང་། ཕན་ཚུན་འཁུ་ཞིང་མི་མཐུན་པར་གནས་པ་རྣམས་མཐུན་པར་བྱ་བ་དང་། གཞན་གྱི་བྱ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་དོན་དང་། གཞན་གྱི་གསོལ་བ་བཏབ་པ་དང་། མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་དང་། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པའི་རྗེས་སུ་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དང་། དགེ་འདུན་གྱི་བྱ་བའི་དོན་དུ་འགྲོ་བ་ནས་མི་སྨྲ་བའི་བར་དུ་བྱེད་པའོ། །ཇི་ལྟར་འགྲོ་བར་བྱེད ཅེ་ན།ཉན་ཐོས་ཀྱི་སར་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་སྡོད་ཅེ་ན། སོང་ནས་ཁང་ཁྱིམ་དེར་ཚམ་ཚོམ་མེད་པར་མི་འཇུག་པར་ང་རྒྱལ་མེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཡི་ཆད་པ་མེད་པ་དང་། འཁྲུག་པ་མེད་པར་སྒོ་དྲུང་ན་སྡོད་པ་དང་། ཁང་ཁྱིམ་གྱི་ནང་དུ་ཞུགས་ནས་ཀྱང་། མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་དང་། གསོང་པོར་སྨྲ་བ་དང་། འཛུམ་པ་སྔར་གཏོང་བ་དང་། ཁྲོ་གཉེར་མེད་པ་དང་། སྙན་པར་སྨྲ་ཞིང་སྡོད་པར་བྱེད་པའོ། །ཇི་ལྟར་འདུག་པར་བྱ་བ་ལ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤེ་ན། བསྒོ་བས་སྟན་ཅི་བཏིང་བ་ལ་ཚུལ་དང་མཐུན་པའི་སྤྱོད་ལམ་གྱིས འདུག་པའོ།།ཇི་ལྟར་དེ་ལྟར་སྨྲ་བར་བྱ་བ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤེ་ན། དུས་སུ་དང་། རིགས་པ་དང་། རན་པ་དང་། ཞི་བ་དང་། གནམ་པར་སྨྲ་བར་བྱ་བ་རབ་ཏུ་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་དུས་ནི་གསུམ་སྟེ། ཉན་འདོད་ཅིང་ཉན་མི་འདོད་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཉན་མི་འདོད་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ འདི་ན་ལ་ལ་བཀྲེས་པའམ།སྐོམ་པའམ། ལུས་ཆད་པ་དང་། དལ་བའམ། རླུང་དང་། ཉི་མས་ཡོངས་སུ་གདུངས་པ་སྟེ། དེ་ནི་དུས་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །སྤྱོད་ལམ་གྱི་གནས་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་མ་ཡིན་པས་མི་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ན་ལ་ལ་ཉན་འདོད་ཀྱང་སྤྱོད་ལམ་མ་ཡིན་པས་གནས་སོ། ། དེ་ལ་སྤྱོད་ལམ་མ་ཡིན་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། མི་ན་བར་འདུག་པ་ལ་འགྲེང་སྟེ་ཆོས་བཤད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་སོ་སོར་ཐར་པའི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ནི་དུས་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ།

关于精进修持的适度，是指何时应当精进、在何处精进、精进什么以及精进到何种程度。
关于何时应当精进，即行走时应当行走，直至需要休息时应当休息。
关于在何处精进，即在园林、寺院、房舍或经行处。
关于精进什么，即从行走、安住直至休息等都应当精进。
关于精进到何种程度，即不应过于怯懦，也不应过分用力，应当适度精进。
如何了知王族眷属？即了知此王族眷属名字是什么，种姓是什么，族系是什么，食用何种食物，寿命能活多久等。
对于居士眷属也应当如是了知。
如何了知沙门眷属？即了知其名字，知道谁是新学比丘，谁是中等比丘，谁是长老比丘，谁是持经者，谁是持律者，谁是持论者，谁是修习瑜伽者。
关于自己如何行走乃至如何保持沉默等的了知，简而言之，即为何目的以及如何行走乃至保持沉默。
关于为何目的，即为前往在家人处、为了资具、为使不信者生起信心、为使已信者信心增长、为探望病人和重病人、为安慰处于痛苦中的人、为调解不和者使其和睦、为随顺他人事业、为回应他人请求、为追随和成就亲教师、轨范师及同梵行者的事业、为僧团事业而行走乃至保持沉默。
如何行走？如声闻地中所说。
如何安住？到达后，不应傲慢地贸然进入房舍，应无骄慢、无失望、无烦恼地站在门前，进入房内后应面向对方、说话清晰、先露笑容、无皱眉、言语温和地安住。
如何了知应当如何就座？即依照邀请在所设座位上以如法威仪安坐。
如何了知应当如何说话？即了知应当适时、如理、适度、平和、柔和地说话。
其中时机有三种：乐于听闻而非不乐于听闻。不乐于听闻是指有人饥饿、口渴、身体疲惫、懒散或被风日所困，这是第一种时机。
不以非威仪而住是指不以非威仪的姿势安住。有些人虽然乐于听闻但以非威仪而住。
非威仪是指如别解脱经中所说：'不应对未生病而坐着的人站着说法'等，这是第二种时机。

།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་གྱི། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་འབྲེལ་བའམ་། འཕྲལ་གྱི་བྱ་བ་དེ་དང་དེ་དག་ལ་ཤས་ཆེར་བརྩོན་པ་དང་། བྲན་དང་། ལས་མིའམ། གསོད་པའམ། ཕྱིར་རྒོལ་བའམ། དགྲ་བོས་སེམས་འཁྲུགས་པའམ། ཁྲོས་པའམ། རྙོག་མ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་ནི་དུས་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རིགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སློང་བ་ན་རུང་བ་སློང་བ་དང་། ཚོད་རན་པར་སློང་བ་དང་། གཏམ་ཟེར་བ་ན་ཆོས་ཀྱི་གཏམ་དོན་དང་ལྡན་པ་ཟེར་བའོ། །དེ་ལ་རན་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་རིག་པར བྱ་སྟེ།རྣམ་པར་འཁྲུགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཚིག་དང་ཡི་གེ་འདུས་པ་དག་གིས་རྣམ་པར་མ་འཕྲོས་པར་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། ཟློས་བུ་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་སྟེ། ཚིག་ཟློས་བུ་དགོས་པ་མེད་པ་དོན་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་ཆུང་ཟད་ཙམ་ཡང་བརྗོད་པར་མི་བྱེད་ན། མང་པོ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། དེ་ལ་ཞི་བ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྤྱོད་ལམ་ཞི་བ་དང་། སྒྲ་ཞི་བ་དང་། སེམས་ཞི་བའོ། །དེ་ལ་སྤྱོད་ལམ་ཞི་བ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དབང་པོ་རྣམས་རབ་ཏུ་ཞི་བ་དང་། མི་གཡོ་བ་དང་། མི་རྒོད་པ་དང་། ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་དག་མི་འགྱུར་བས་གཏམ་ཟེར་བའོ། །དེ་ལ་སྒྲ་ཞི་བ་ནི་འདི ཡིན་ཏེ།ཧ་ཅང་སྐད་ཆེན་པོ་མ་ཡིན་པ་དང་། བརྟད་པ་མ་ཡིན་པར་ཚིག་རྗོད་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་སེམས་ཞི་བ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གནོད་པ་བྱས་ཀྱང་མི་འཁྲུགས་པར་ཚིག་སྨྲ་ན། གནོད་པ་མ་བྱས་ན་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་པ་དང་། ཟང་ཟིང་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྨྲ་བའོ་། །དེ་ལ་ ཚིག་གནམ་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།དུས་སུ་སྨྲ་བ་ནས་ཞི་བའི་བར་དུ་སྨྲ་བ་ན་སྔོན་གོམས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སམ། ཚེ་འདི་ལ་གོམས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཐ་མལ་པར་སྨྲ་བ་དང་། ཚིག་དེ་ལ་བསླབ་པར་འདོད་པས་སོ་སོར་རྟོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཟིན་པ་དང་། དེའི་ཚིག་དེ་ལྐོག་གམ། མིག་སྔར་དེ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་སླུ་བ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་མི་སྨྲ་བར་བྱ་ཞེ་ན། དུས་ལྔར་ཏེ། གལ་ཏེ་གཏམ་ཟེར་བ་ན་ཉན་པ་པོ་མི་ཉན་ཅིང་གཏམ་རླུང་སྐུར་བ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་སྟོན་པར་བྱེད་ན། དེ་ལ་སྨྲ་བ་པོས་མི་སྨྲ་བར་བྱ་ཞེ་ན་། གལ་ཏེ་གཏམ་ཟེར་བ་ན་ཉན་པ་པོ་ཆོག་གི མི་ཉན་ཏོ་ཞེས་གཏམ་སྤོང་བར་བྱེད་ན།དེ་ལ་ཡང་སྨྲ་བ་པོས་མི་སྨྲ་བར་བྱ་བ་དང་། གལ་ཏེ་གཏམ་ཟེར་བ་ན་ཉན་པ་པོ་སྨྲ་བ་པོ་ལ་ཀླན་ཀ་ཚོལ་བའི་སེམས་ཀྱིས་རྩོད་པ་དང་། ཉེས་རྩོམ་གྱི་ཚིག་གིས་ཉེ་བར་གནས་ན། དེ་ལ་ཡང་སྨྲ་བ་པོས་མི་སྨྲ་བར་བྱ་བ་དང་། སྦྱིན་པ་པོ་དང་སྦྱིན་ བདག་གིས་ཆོས་གོས་དང་བསོད་སྙོམས་ལ་སོགས་པས་མགྲོན་དུ་བོས་པ་ན་ཡང་མི་སྨྲ་བས་མགྲོན་དུ་བོས་པ་བདག་གིར་བྱ་བ་དང་།ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཉེ་བར་འོངས་ཏེ་གཏམ་ཟེར་བ་ན་། སྨྲ་བ་པོས་གཏམ་མཇུག་ཏུ་མ་ཕྱིན་གྱི་བར་དུ་ཡང་མི་སྨྲ་བར་བྱའོ། །བདག་གི་དད་པ་ནས་ རིགས་ཀྱི་བུ་ཉིད་ཇི་ཙམ་པ་ནི་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ།གནས་དང་ངོ་བོ་ཉིད་དང་དུས་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་གནས་ལས་དད་པ་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། དད་པའི་གནས་ཀྱི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་དང་། དམིགས་པ་གང་ལས་དད་པ་སྐྱེ་བ་ན་། བདག་གི་དད་པ་ནི་འདི་ཙམ་མོ། །དད་ པའི་གནས་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པའོ།།ཇི་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་དད་པ་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། དད་པ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པའོ། །ཇི་ལྟར་དུས་ལས་དད་པ་རིག་ པར་བྱ་ཞེ་ན།བདག་གིས་དད་པ་ནི་དུས་འདི་ཙམ་ནས་སྐྱེས་སོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་པའོ། །དད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ནས། སྤོབས་པའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དད་པ་ནི་འཇུག་པའི་ཡན་ ལག་ཡིན་ནོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཞུགས་པའི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཡིན་ནོ། །ཐོས་པ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ཡན་ལག་ཡིན་ནོ། །གཏོང་བ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ཚོགས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཡིན་ནོ།

具有无烦恼心，而不具有烦恼心。其中烦恼心是这样的，即对于相关的或当前的各种事务过分精进，或因奴仆、工人、杀戮、反抗、敌人而心生烦乱、愤怒、混浊，这是三时的。
其中道理也有三种：当乞求时乞求适宜之物，适量乞求，当说话时说具有意义的法语。
其中适宜也应当以三种方式了知：不散乱、以完整的词句不间断地说法、不重复而说，既然连一点无意义的重复语言都不应说，更何况说很多。
其中寂静也有三种：威仪寂静、声音寂静、心寂静。
其中威仪寂静是这样的：诸根极为寂静、不动摇、不轻浮、肢体安详而说话。
其中声音寂静是这样的：不过分高声、不激烈而说话。
其中心寂静是这样的：即使受到伤害也不生气而说话，更何况未受到伤害；以无执著心而说。
其中言语圆满也有三种：从适时而说乃至寂静而说时，以往昔或今生习惯的方式自然而说，以欲学习此语而以择法力所摄持，其言语无论私下或当面皆不欺诳。
其中何时不应说话呢？有五种时候：若说话时听者不听而轻视言语并显示散乱，说者则不应说；若说话时听者说'够了，不听'而舍弃谈话，说者也不应说；若说话时听者以寻过之心与说者争论，以过失之语相向，说者也不应说；当施主以衣食等邀请时也应以不说话而接受邀请；当他方论敌前来谈话时，说者在谈话未结束之前也不应说话。
从自己的信心乃至善男子的程度应当以三种因缘了知：处所、自性和时间。
其中如何从处所了知信心呢？对于信心处所的事物以及缘何生起信心时，如实了知'我的信心是如此程度，信心处所是这个'。
如何从自性了知信心呢？如实了知信心是小、中、大。
如何从时间了知信心呢？如实了知'我的信心是从这个时候生起的'。
如同信心一样，从持戒等直至辩才为止也应当如是了知。
其中信心是趣入支，持戒是已入止支，闻法是观支，布施是止观资粮支。

།བདག་ཉིད་ཀྱི་བསམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་དང་གཞན་ལས་རྗེས་ སུ་མཐུན་པའི་གདམས་ངག་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་སྡུད་པའི་ཡན་ལག་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་ཐོབ་པ་དང་། དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་ཡང་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་གི་དོན་རྟོགས་ན་ཤེས་པར་འདོད་པ་ ཐེ་ཚོམ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་རྣམ་པར་བཟློག་པའི་ཕྱིར་སྤོབས་སོ།།རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ཉིད་ནི་རྒོལ་བ་མི་མཐུན་པ་ལུས་དང་ངག་གིས་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པ་དག་ལ་བཟོད་པ་དང་དེས་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མ་དད་པ་ནི་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་འགྱུར་ཏེ། དཀོན་ མཆོག་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་མི་ཤེས་པ་དང་།མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ལྟ་བ་སྤྱོད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་རྣམས་སམ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོ་འཕྲུལ་གསུམ་པོ་གང་ཡང་རུང་བས་མ་བཏུལ་བས་སོ། །ཡང་དང་ཡང་དུ་ཀུན་དགའི་ར་བར་མི་འགྲོ་བ་ནི་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ ཏེ།བག་མེད་པ་དང་། ལེ་ལོའི་དབང་དུ་སོང་བ་དང་། བྱ་བ་མང་བ་དང་། གང་ཟག་ལ་མངོན་པར་དད་པས་སོ། །ཉེ་བར་མི་འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་དང་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་མི་འཇིགས་པ་དང་། ང་རྒྱལ་གྱིས་ཁེངས་པ་དང་། ཚིག་འབྲུ་ལ་རྟོན་པས་ སོ།།བསྙེན་བཀུར་མི་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡང་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ཏེ། མི་མཁས་པ་དང་། མཐུན་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། འདུན་པ་དྲག་པོ་མེད་པས་སོ། །ཡོངས་སུ་མི་འདྲི་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡང་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ཏེ། ཆོས་ལ་མི་མཁས་པ་དང་། དེ་གཉི་ག་ལ་ མི་མཁས་པས་སོ།།རྣ་མི་གཏོད་པ་ཡང་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤྱོད་པ་དང་། འདུ་འཛི་མང་བ་དང་། སྒྲིབ་པ་དག་གིས་སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པའོ་། །མི་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡང་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ཏེ། མི་ཉན་པ་དང་། ངན་པར་ཉན་པ་དང་། ཤེས་རབ་མ་རྒྱས་ཤིང་ཤེས་རབ་ཞུམ་པས་སོ། །ཆོས་ལ་མི་རྟོག་པ་ཡང་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ཏེ། སྨྲ་ལ་དགའ་བ་དང་། འདུ་འཛི་ལ་དགའ་བ་དང་། དཔྱོད་པའི་ཤེས་རབ་དང་མི་ལྡན་པས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་མི་སྒྲུབ་པ་ཡང་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ཏེ། ལུས་དང་སྲོག་ལ་ལྟ བ་དང་།དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྙེད་པ་འདོད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་འདོད་པས་སོ། །གཞན་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་མ་ཞུགས་པ་ཡང་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་རིགས་དམན་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆུང་བ་དང་། མཐུ་མེད་པས་སོ། །དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་ལས་རིག་པར་ བྱའོ།།ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་མང་པོ་སྣ་ཚོགས་དམིགས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཆུ་ཀླུང་གི་སྤྱོད་པ་དང་། རིའི་སྤྱོད་པ་དང་། རི་དགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་སྤྱོད་པ་དག་དམིགས་པ་དེ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པ་ཡི་དགས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་ན་། ཡི་དགས་ རྣམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོངས་སུ་འདྲི་བར་བྱེད།ཡོངས་སུ་ཞུ་བར་བྱེད། ཅི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ངོ་མཚར་ཙམ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རམ། འོན་ཏེ་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་ཡིན། གལ་ཏེ་བདག་ཉིད་ཀྱི་ངོ་མཚར་ཙམ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་ བྱར་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པ་ལ་དེ་མི་རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་བརྗོད་དགོས་སོ་ཞེ་ན། །སྨྲས་པ། སེམས་ཅན་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་དང་སེམས་ཅན་གཞན་དག་ལ་ ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འདི་ལྟར་དེས་རང་གི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡི་དགས་དེ་དག་གི་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱེད་ཅིང་དེས་ན་དེ་དག་གིས་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྔོན་ཉེས་པར་བྱ་བའི་ལས་དྲན་ནས། སྟོན་པ་དང་། སྐྱོ་བར་བྱེད་ལ་ཆོས་བསྟན་པ་ལ་ཡང་སེམས་ གཏོད་པར་བྱེད་དེ།རྒྱུ་དེས་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་ཡི་དགས་ཀྱི་སྐྱེ་གནས་ལས་ཡོངས་སུ་ཐར་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ་དེ་ལྟར་དེ་ནི་ཡི་དགས་དེ་དག་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

从自己的思维而生的智慧和从他人处所得的相应教诲指示，是止观摄持的支分。依靠这些可以获得止观，也能获得沙门行为的果报。为了遣除那些了知自利后想要了知而生疑惑者的疑虑而宣说。善男子，这就是对于身语不和谐的诤论者以及邪行者以忍辱和柔和来摄受。
对此不生信心有三种原因：不知三宝功德、持外道见行、未被诸佛或佛的声闻以三种神变中任何一种调伏。
一再不去精舍有三种原因：放逸、为懈怠所转、事务繁多以及对人执著信仰。
不亲近的性质者也有三种原因：本性不敬畏、傲慢自大、执著文字。
不承事的性质者也有三种原因：不善巧、不和顺、无强烈意乐。
不询问的性质者也有三种原因：于法不善巧、于二者都不善巧。
不谛听也有三种原因：行于分别、多有散乱、因诸障碍而心生烦恼。
不受持的性质者也有三种原因：不听闻、恶劣听闻、智慧未增长且智慧怯弱。
不思维法也有三种原因：喜好言谈、喜好散乱、不具观察智慧。
不修行随顺法的法也有三种原因：执著身命、为此而希求利养、希求恭敬。
不为利他而趣入也有三种原因：本性种姓低劣、悲心微小、无有能力。
白分则应当了知与此相反。
在声闻们中见到多种各异的行为，如是：江河的行为、山的行为、野兽的行为，见到如是行为。对此为何获得神通的声闻在行持饿鬼们的行为时，询问饿鬼们自身往昔业的异熟，请问是为了仅仅遣除自身的惊奇，还是为了利益众生？
如果说是为了仅仅遣除自身的惊奇，对于获得神通者这是不应理的。如果是为了利益众生，则应当说明如何利益众生。
回答说：是为了利益众生，为了利益他们和其他众生。如是，他以自己神通力忆念那些饿鬼的前世住处，因此他们忆念自身往昔所造的恶业，生起厌离，也专注于听闻教法。由此因缘很快就能从饿鬼处解脱，如是他对那些饿鬼作出利益。

།དེ་དག་གི་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མི་འདོད་པ་སྣ་ཚོགས་བསྟན་པ་དེ་དག་ཐོས་ནས། ཉན་ཐོས་མངོན་ པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པ་དེས་གཞན་དག་ཀྱང་མོས་པར་བྱེད་ཅིང་།གཞན་དག་གིས་ཀྱང་དེ་དེ་ལས་ཐོས་ནས་ཡིད་སྐྱོ་ཞིང་མི་དགེ་བ་སྤངས་ནས། དགེ་བ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་དེ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གཟུགས་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་རགས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། རགས་པ་ཉིད་རྣམ་པ་དྲུག་གང་ཞེ་ན། མང་བ་ཉིད་ཀྱིས་རགས་པ་ཉིད་དང་། མི་གཙང་བ་ཉིད་ཀྱིས་རགས་པ་ཉིད་དང་། རྩུབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་རགས་པ་ཉིད་དང་། ལྕི་བ་ཉིད་ཀྱིས་རགས་པ་ཉིད་དང་། འགྱུར བ་ཉིད་ཀྱིས་རགས་པ་ཉིད་དང་།སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མི་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱིས་རགས་པ་ཉིད་དོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་སའི་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་རྫོགས་ཏེ། རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་གཞུང་ལྷག་མ་ནི་མི་སྣང་ངོ་། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་གཞུང་ནི་མི་ སྣང་ངོ་།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་སྒྲུབ་པ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཀྱང་འགྲུབ་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་བརྡ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ དང་།མ་ངེས་པ་དང་། ངེས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། སྟོབས་ཆུང་བ་དང་། སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དང་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་བརྡ་ལས་བྱུང་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་སྐྱོན་ མེད་པ་ལ་ཡང་མ་ཞུགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིའོ།།དེ་ལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་དང་། ཉན་ཐོས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་། མ་ངེས་པ་ནི་དེའི་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། དེའི་རིགས་ཅན་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལས་ཕྱིར་ ལྡོག་པའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གང་ཡིན་པའོ།།སེམས་བསྐྱེད་པ་ངེས་པ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་གཞན་གྱི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའམ། རྒྱལ་པོས་འཇིགས་པའམ། རྐུན་པོས་འཛིན་པའམ། འཛིན་ཁྲིས་འཇིགས་པའམ། ཆུ་ཀླུང་གིས་འཇིགས་པའམ། འཚོ་བའི་ཕྱིར་རམ། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིའི་ཕྱིར་རམ། ཁ་གསག་དང་། གཞོགས་སློང་གི་ཕྱིར་ངེས་པར་མ་བརྟགས། ཡོངས་སུ་མ་བརྟགས། གཟུ་ལུམས་སུ་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པར་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན པ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྟོབས་ཆུང་བ་ནི་འདི་ལྟར་འདི་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ལ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དག་ གིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་བྱེད་ཅིང་།ཡང་དག་པའི་སྒྲུབ་པ་ལས་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་བྱས་ནས། ལོག་པའི་སྒྲུབ་པ་ལ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའོ། །སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ནས་བཟུང་སྟེ། ས་བཅུ་པའི་བར་གྱིའོ། །དེ་ལ་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་ལ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ང་ནི་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་དེ་ལས་ཐར་ཅིང་། བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་དང་། བྱང་ཆུབ་དམ་པ་ཡང་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ བུའོ།།སེམས་བསྐྱེད་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ལས་དུ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན། དུ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་གཏན་པ་དབབ་པའི་གཞུང་ནི་མི་སྣང་ངོ་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་བཞི་ནི་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་རྗེས་སུ་བསྲུང་བར་ བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སྙིང་རྗེའི་སེམས་དང་། ཚོགས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའོ།

听闻了那些前世业果所显示的种种不悦之事后，获得神通的声闻为他人宣说，其他人也从他那里听闻后心生厌离，断除不善，趣入修习善法，如是他对其他众生作出利益。
欲界的色法应当以六种方式观察其粗重性。何为六种粗重性？即：以数量多而粗重，以不净而粗重，以粗糙而粗重，以沉重而粗重，以变异而粗重，以不随心转而粗重。
声闻地的抉择分已圆满。其余抉择分的论文未见。独觉地的抉择分论文未见。
菩萨地的抉择分应知如声闻种性成就般菩萨种性也得成就。发心有十种，即：受教而起的发心，法尔获得的发心，不定发心，决定发心，未清净发心，清净发心，力微弱发心，具力发心，果未圆满发心，果已圆满发心。
其中受教而起的发心是指尚未趣入真实无过失的一切菩萨的发心。法尔获得的发心是指已趣入真实无过失的诸菩萨和回小向大的诸声闻的发心。不定发心是指非彼等及具彼种性而有退失发心法者的发心。决定发心应从与此相反而了知。
其中未清净发心是指有人随他而行，或因畏惧国王，或因盗贼捕获，或因畏惧刑罚，或因畏惧洪水，或为活命，或为利养恭敬，或为谄媚奉承，未经审察，未经观察，轻率发心，以及与此相类似的发心，应知为未清净发心。清净发心应从与此相反而了知。
其中力微弱发心是指某些菩萨被贪嗔痴烦恼所胜，退失正确修行而趣入邪行。具力发心应从与此相反而了知。
其中果未圆满发心是从信解行地直至第十地。果已圆满发心是在如来地，如世尊所说：'我已从苦行中解脱，并已获得自身的真实愿望和无上菩提'。
对于这十种发心，其中几种是有烦恼的，几种是无烦恼的，如是等类抉择分的论文未见。
菩萨应当恒常不断地守护四种心：即从闻思所生心，大悲心，资粮心，以及修所生心。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་གི་དོན་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལས་བརྩམས་ནས་བསྒྲུབ་པ་ནི་དགུ་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། འཁོར་བ་ལ་སྒྲུབ་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྒྲུབ་པ་དང་། བདག་ཉིད་ལ་སྒྲུབ་པ་དང་། འདོད་པ་རྣམས་ལ་སྒྲུབ་པ་དང་། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ལ་སྒྲུབ་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཐོ་མི་འཚམས་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་རྟག་ཏུ་སྒོམ་པ་ལ སྒྲུབ་པ་དང་།ནང་གི་སེམས་ཀྱི་ཞི་གནས་ལ་སྒྲུབ་པ་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཆོས་རྣམ་པར་མཐོང་བ་ལ་སྒྲུབ་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་འཁོར་བ་ལ་ཇི་ལྟར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ནད་པས་སྨན་ཚ་བ་ལ་བྱ་བ་ལྟར་རོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཇི་ ལྟར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་ཞེ་ན།འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་སྨན་པས་ནད་པ་ལ་བྱ་བ་ལྟར་རོ། །བདག་ཉིད་ལ་ཇི་ལྟར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་རྗེ་བོ་མཁས་པས་བྲན་ཡོངས་སུ་མ་བྱང་བ་ལ་བྱ་བ་ལྟར་རོ། །འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ ཚོང་པ་ཚོང་པའི་ལམ་དུ་རྒྱུ་བས་ཟོང་ལ་བྱ་བ་ལྟར་རོ།།ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ལ་ཇི་ལྟར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་བཙོ་བླག་མཁན་གྱིས་གོས་ལ་བྱ་བ་ལྟར་རོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཐོ་མི་འཚམས་པར་ཇི་ལྟར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཕས་བུ་ གཞོན་ནུ་པར་བར་བཤང་གཅི་བོར་བ་ལ་བྱ་བ་ལྟར་རོ།།དགེ་བའི་ཆོས་རྟག་ཏུ་བསྒོམ་པ་ལ་ཇི་ལྟར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་མེ་འདོད་པ་ལས་གཙུབ་ཤིང་གཙུབས་པ་ལ་བྱ་བ་ལྟར་རོ། །ནང་གི་སེམས་ཞི་གནས་ལ་ཇི་ལྟར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་རྗེ་བོས་ ཡིད་གཅུགས་པ་ནོར་དབུལ་བ་ལ་བྱ་བ་ལྟར་རོ།།ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཆོས་རྣམ་པར་མཐོང་བ་ལ་ཇི་ལྟར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་མཁན་མཁས་པས་སྒྱུ་མའི་བྱ་བ་ལ་བྱ་བ་ལྟར་རོ། །རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་གཞུང་ལྷག་མ་ནི་མི་སྣང་ངོ་། །སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་ ལྔ་ལ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་སྙིང་རྗེ་མེད་པ་དང་།སྙིང་བརྩེ་བ་མེད་པ་དང་། རྗེས་སུ་བརྩེ་བ་མེད་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ལྔ་གང་ཞེ་ན། འདོད་པ་དང་། ཕོངས་པ་དང་། ཕན་འདོགས་པར་འདོད་པ་དང་། བདེ་བ་འདོད་པ་དང་། ཆོས་འདོད་པ་ལའོ། །དེ་ལ་འདོད་པ་ནི་ལྔ་སྟེ། ཟས་འདོད་པ་དང་། གོས་འདོད་པ་དང་། གནས་འདོད་པ་དང་། ན་བའི་གསོས་སྨན་དང་། ཡོ་བྱད་འདོད་པ་དང་། སྐྱབས་འདོད་པའོ་ཕོངས་པ་ཡང་ལྔ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་བར་གནས་པ་དང་། འཁྲུལ་བ་དང་། སྐྱབས་སུ་འོངས་པ་དང་། ཡིད་བརྟན་པ་དང་། རབ་ཏུ་བཏུད་པའོ། །ཕན་འདོགས་པ་ཡང་ལྔ་སྟེ། ཕ་མ་དང་། བུ་དང་། ཆུང་མ་དང་། བྲན་དང་། བྲན་མོ་དང་། ལས་བྱེད་པ་དང་། ཞོ་ཤས་འཚོ་བ་དང་། མཛའ་བཤེས་དང་། གྲོས་གྲོགས་དང་། ཉེ་དུ་དང་སྣག་གི་གཉེན་མཚམས་སུའོ་། །བདེ་བ་འདོད་པ་ཡང་ལྔ་སྟེ། ལས་ཀྱི་མཐའ་འབྱོར་པའི་བདེ་བ་འདོད་པ་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་འབྱོར་བ་དང་མི འབྲལ་བའི་བདེ་བ་འདོད་པ་དང་།དུས་ཚིགས་འགྱུར་བ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་འབྲལ་བའི་བདེ་བ་འདོད་པ་དང་། ངལ་བསོ་བའི་བདེ་བ་འདོད་པ་དང་། ཁྱད་པར་བསྒྲུབ་པའི་བདེ་བ་འདོད་པའོ། །ཆོས་འདོད་པ་ཡང་ལྔ་སྟེ། དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་པར་འདོད་པ་དང་། ལུང་མནོད་པ་དང་། ཁ་ ཏོན་འདོད་པ་དང་།འབེལ་བའི་གཏམ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པར་འདོད་པ་དང་། གདམས་ངག་དང་རྗེས་སུ་སྟོན་པར་འདོད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པར་འདོད་པའོ། །དེ་ལ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་སམ། མི་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་སམ། གནོད་ པ་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་སམ།ཐ་མལ་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་རིག་པར་བྱའོ།

菩萨为了自利和利他而修行的有九种，即：对轮回的修行，对众生的修行，对自身的修行，对欲望的修行，对身语意业的修行，对众生无害的修行，对善法常修的修行，对内心止息的修行，对殊胜智慧见法的修行。
菩萨应当如何对轮回修行呢？譬如病人对苦药所做的那样。
应当如何对众生修行呢？譬如医生对病人所做的那样。
应当如何对自身修行呢？譬如智者主人对未调伏的仆人所做的那样。
应当如何对欲望修行呢？譬如商人在商道上对货物所做的那样。
应当如何对身语意业修行呢？譬如漂染师对衣服所做的那样。
应当如何对众生无害修行呢？譬如父亲对婴儿大小便所做的那样。
应当如何对善法常修修行呢？譬如求火者对钻木取火所做的那样。
应当如何对内心止息修行呢？譬如主人对可信赖的贫穷者所做的那样。
应当如何对殊胜智慧见法修行呢？譬如善巧幻师对幻术所做的那样。
其余的抉择论文已不复存在。
对五种众生类的邪行，应当说是无悲悯、无慈爱、无怜悯。
何为五种？即对求欲者、贫穷者、求利者、求乐者、求法者。
其中欲求有五：求食、求衣、求住处、求病药、求资具、求庇护。
贫穷也有五：处于痛苦、迷惑、来求庇护、可信赖、恭敬。
求利也有五：父母、子女、妻子、男女仆人、工人、佣工、朋友、谋友、亲属和姻亲。
求乐也有五：求事业成就之乐、求不离事业成就之乐、求离季节变迁所生苦之乐、求休息之乐、求成就殊胜之乐。
求法也有五：求听闻正法、求受持教法、求诵经、求决择相关言论、求教诫与教导、求修行随顺正法之法。
其中邪行应当从作为的加行、不作为的加行、损害的加行、或平庸的加行中了知。

།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྐལ་བ་མེད་པ་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། དེ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་གདུལ་བར་དཀའ་བ་ཡིན་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སམ། དེ་ལས་གཞན་པ་ དག་གིས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ།དེ་དག་ལ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དོན་དུ་བཞེད་པ། ཕན་པར་བཞེད་པ། བདེ་བར་བཞེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དོན་དང་། ཕན་པ་དང་། བདེ་བའི་བྱ་བ་དེ་དག་སྐུ་ཉམས་སུ་བསྟར་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་། དེ་ལ་རྩོམ་པ་ཡང་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན། །བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སམ།དེ་ལས་གཞན་པ་དག་གིས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་། ལྔ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་དག་པའི་སྐལ་བ་མེད་པ་ཉིད་དང་། སྦྱོར་བའི་སྐལ་བ་མེད་པ་ཉིད་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་སྐལ་བ་མེད་པ་ཉིད་དང་། སྦྱོར་བ་དང་དེའི་ འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་བསྒྲུབ་པའི་སྐལ་བ་མེད་པ་ཉིད་དང་།ཕན་གདགས་པའི་སྐལ་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་དག་པའི་སྐལ་བ་མེད་པ་ཉིད་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་སྦྱོར་བའི་ སྐལ་བ་མེད་པ་ཉིད་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་ཞིང་། སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེས་དེའི་མོད་ལ་ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བའི་ལས་བྱས་ཤིང་བསགས་པར་གྱུར་པས་དེས་ཚེ་ འདི་ལ་སྦྱོར་བའི་སྐལ་བ་མེད་པ་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་དེའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པའི་སྐལ་བ་མེད་པ་ཉིད་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཡང་། སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་ཡིན་པས། དེས་ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་སྒྲིབ་ པར་འགྱུར་བའི་ལས་བྱས་ཤིང་བསགས་པ་མ་ཡིན་ཡང་།དེས་ན་དེའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པའི་སྐལ་བ་མེད་པ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་དེའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པའི་སྐལ་བ་མེད་པ་ཉིད་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ བའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་ཡང་།རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། དེས་དེའི་མོད་ལ་ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱང་བྱས་ཤིང་བསགས་པས། དེས་གཉིས་ཀའི་སྐལ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཕན་གདགས་པའི་སྐལ་བ་མེད་པ་ཉིད་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ ལྟར་འདི་ན་ལ་ལས་དེའི་མོད་ལ་དབུལ་པོར་འགྱུར་བའམ།ཕོངས་པར་འགྱུར་བའམ། སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་བ་ངེས་པར་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་བྱས་ཤིང་བསགས་པས། དེས་ན་དེའི་ཚེ་འདི་ལ་ཕྱུག་པོ་ཉིད་དམ། འབྱོར་བའམ། བདེ་བར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།། སྐལ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཁོ་ནའི་དོན་རྣམ་པར་ཤེས་པར་འདོད་པས་མདོར་བསྡུ་ན་དངོས་པོ་ལྔ་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་སྡོམ་ནི། བསྟན་དང་མཉམ་པར་དབྱེ་བ་དང་། །ཡོད་དང་རྫས་དང་ཀུན་རྫོབ་དང་། །རབ་ཏུ་སྐྱེ་དང་གཞན་ཉིད་དང་། ། མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གཟུགས་ཅན་ཡིན། །དངོས་པོ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། རྒྱུ་མཚན་དང་། མིང་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའོ། །རྒྱུ་མཚན་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན། མངོན་པར་བརྗོད་པའི་ཚིག་གི་གཞིའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པའོ། །མིང གང་ཞེ་ན།རྒྱུ་མཚན་དེ་ཉིད་ལ་ཚིག་བླ་དགས་གང་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཞེ་ན། ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། ཆོས་བདག་མེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ། འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ། མངོན་པར་ བརྗོད་པ་ཚིག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིའི་གནས་སུ་མ་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པའོ།།ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྒྱུ་གཉིས་སུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། གཅིག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ།

众生无缘有五种，具有此等的众生，即便是如来也难以调伏，更何况是诸菩萨或其他人。对于这些众生，即便是为利益而发心、为饶益而发心、为安乐而发心的如来们，也无法实行利益、饶益、安乐之事，即便开始也会失败，更何况是诸菩萨或其他人。
五种是什么呢？即清净无缘、加行无缘、其果圆满无缘、加行及其果圆满无缘、获益无缘。
其中清净无缘是指：某些众生本性上就是不般涅槃法。
加行无缘是指：某些众生虽是般涅槃法，心相续也已成熟，但因造作并积累了即刻障碍正确加行的业，故此生无缘修行。
其果圆满无缘是指：某些众生虽是般涅槃法，但心相续未成熟，虽未造作并积累障碍正确加行的业，但无缘获得其果。
加行及其果圆满无缘是指：某些众生虽是般涅槃法，但心相续未成熟，且造作并积累了即刻障碍正确加行的业，故两者皆无缘。
获益无缘是指：某些众生造作并积累了即刻导致贫穷、匮乏、痛苦的必定感受之业，故此生无缘获得富裕、圆满、安乐。
五种有缘则与此相反可知。
欲知真实义者，略说应知五法之偈颂：'教与平等分，有及事世俗，极生及异性，相状诸色法。'
五法是什么？即因相、名称、分别、真如、正智。
什么是因相？略说即是成为言说所依基础的事物。
什么是名称？即是对彼因相的语言假立。
什么是分别？即是三界所行的心及心所法。
什么是真如？即是以法无我所区分，是圣智行境，非一切言说所依基础的事物。
什么是正智？略说应视为二因：一是出世间，二是世间与出世间。

།ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ གཅིག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་གང་ཞེ་ན།གང་གིས་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་ཉིད་རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའོ། །དེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རིག་པའི་གནས་ལྔ་པོ་དག་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ན། དེ་བཞིན་ཉིད་ཤེས་པ་ཐམས་ ཅད་དུ་འགྲོ་བས་དེ་ལ་ལན་མང་དུ་གནས་ཤིང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་དག་པར་འཐོབ་པར་བྱེད་པའོ།།ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་གང་ཞེ་ན། གང་གིས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་དང་པོས་དེ་ བཞིན་ཉིད་རབ་ཏུ་རྟོགས་ནས།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་པ་དང་པོའི་རྗེས་ལས་འཐོབ་པ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་བདེན་པ་དག་ལ་ཁམས་གསུམ་པ་ལས་ཡིད་སྐྲག་པར་བྱེད་པ་དང་། ཁམས་གསུམ་པ་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་ཅིང་ དེ་ལ་ལན་མང་དུ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པར་འཐོབ་པར་བྱེད་པའོ།།དེ་ཡང་མ་འདྲིས་པའི་དོན་གྱིས་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ལ། ཐ་སྙད་ཀྱི་མཚན་མ་ལ་དམིགས་པའི་དོན་གྱིས་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ་། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་ལས་དགོངས་ནས་ངས་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པ་ཡང་ཡོད་པར་གསུངས་སོ། །ངས་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་པ་ཡང་ཡོད་པར་གསུངས་སོ། །ངས་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་པ་ཡང་ཡོད་པར་གསུངས་སོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།།དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བསྡུས་པའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་དང་པོས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་ པའི་ཤེས་པ་གཉིས་པས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་མཚན་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱའམ་མེད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཅི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྱེ་བྲག་གདགས་པ་ལས་འདོགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་ དེ་ལྟར་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱའམ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། དེ་ལྟར་མེད་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཅི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱའམ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་ལྟར་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རྒྱུ་མཚན་དེ་ལྟར་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་མཁས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ ནི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་པར་ལན་འདེབས་པ་ལ་ཡང་མཁས་པ་ཡིན་ལ་མེད་པར་ལན་འདེབས་པ་ལ་ཡང་མཁས་པ་ཡིན།ཡོད་པ་དང་མེད་པར་ལན་འདེབས་པ་ལ་ཡང་མཁས་པ་ཡིན། ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་ལན་འདེབས་པ་ལ་ཡང་མཁས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ ལན་འདེབས་པ་ལ་ཡང་མཁས་པ་དེ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པའི་མཐའ་དང་སྐུར་བ་འདེབས་པའི་མཐའ་སྤངས་ནས།དབུ་མའི་ལམ་གྱིས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཅི་རྒྱུ་མཚན་བརྗོད་པའི་དོན་གྱིས་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱའམ། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དོན་གྱིས་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་ པ།གཉིས་ཀ་ལྟར་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་བརྗོད་པའི་གཞིའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་དེ་ལྟར་གནས་པ་བརྗོད་པའི་དོན་གྱིས་ནི་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ལ། ཇི་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་འདོགས་པ་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པ་དེ་ལྟར་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དོན་གྱིས་ནི་མེད་ པར་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱུ་མཚན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མིང་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱའམ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རྒྱུ་མཚན་རྫས་སུ་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱའམ། བཏགས་པའི་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འདུ་བྱེད་རྫས་སུ་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།

什么是唯一出世间的正确认知？就是声闻、缘觉和菩萨们通过它而彻底了悟真如的认知。菩萨们通过它修习五明处时，由于真如智遍及一切，多次安住于此而获得清净所知障的正确认知。
什么是世间和出世间的正确认知？就是声闻和缘觉们以第一正确认知彻底了悟真如后，从第一出世间智后得的世间和出世间所安立的诸谛中，对三界生起厌离心，并体验三界寂静的滋味，由于多次安住于此而迅速获得清净烦恼障的认知。由于是不熟悉的意义故为出世间，由于缘取世俗相的意义故为世间，因此称为世间和出世间。
世尊也基于此义而说：'我说有世间智，我说有出世间智，我说有世间和出世间智。'其中，凡是分别念所摄的认知唯是世间的。凡是第一正确认知所摄的是唯出世间的。凡是第二正确认知所摄的是世间和出世间的。
问：应说有因相还是无因相？答：应说有。问：是否应如自性和差别假立那样说有？答：不应如是说无。问：是否应如分别念的行境那样说有？答：应如是说有。
通达如是有因相的智者菩萨，既善巧于有的答复，也善巧于无的答复，也善巧于有无的答复，也善巧于非有非无的答复。如是善巧答复者远离增益边和损减边，以中道显示法界。
问：应以可说义说有，还是以不可说义说有？答：应以二者说有。为什么？因为如所说基位而住的缘故，以可说义应说有；如自性和差别假立不成立的缘故，以不可说义应说无。
问：名称、分别念、真如和正确认知是否也应如因相那样说有？答：应如是说有。问：因相应说实有还是假有？答：有为法的实有相应说实有。

།བཏགས་པའི་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་བཏགས་པའི་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་མཚན་ཡོད་པར་འདུ་བྱེད་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས སོ།།མིང་རྫས་སུ་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱའམ། བཏགས་པའི་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བཏགས་པའི་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་རྒྱུ་མཚན་ཙམ་ལ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱའམ། བཏགས་པའི་ཡོད་ པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། གཉི་གར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་རྫས་སུ་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱའམ། བཏགས་པའི་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན་། སྨྲས་པ། རྫས་སུ་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དོན་དམ་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ རྫས་སུ་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱའམ།བཏགས་པའི་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཉི་གར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། ཤེས་པའི་འཁོར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཡང་དག་པའི་ཤེས་ པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཉིས་སོ།།རྒྱུ་མཚན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱའམ། དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པར་བྱའོ། །རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ཕྱིར་དང་། གདགས་པའི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མིང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱའམ། དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ཕྱིར་དང་། གདགས་པའི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐ་སྙད་ཀྱི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པར་བྱའམ། དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །སྨྲས་པ། རྒྱུ་བཞི་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ནས སློང་བའི་ཕྱིར་དང་།གདགས་པའི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐ་སྙད་བག་ལ་ཉལ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཐ་སྙད་རྗེས་སུ་སད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་པར་བྱའམ། དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དོན་དམ་པར་ཡོད་ པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།རྣམ་པར་གདགས་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱའམ། དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དང་པོར་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། གཉིས་པ་ནི་གཉི་གར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རྒྱུ་མཚན་གང་ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྒྱུ་མཚན་ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་། སྔོན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །མིང་གང་ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གང ཟག་གི་འདུན་པ་ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་། རྒྱུ་མཚན་ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སྐྱེ་ བ་མེད་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་གང་ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ།། །། @##། །རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ། བམ་པོ་སུམ་ཅུ་གསུམ་པ། རྒྱུ་མཚན་ལས་མིང་གཞན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བའམ། གཞན་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་ པ།གཉི་གར་ཡང་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཉི་གར་ཡང་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཉིད་ཡིན་ན་སྐྱོན་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། མིང་རྫས་སུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བའོ། ། གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་ན་སྐྱོན་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། རྒྱུ་མཚན་གཟུང་བ་ན་མིང་ཡང་ཟིན་པར་འགྱུར་བའོ། །རྒྱུ་མཚན་ལས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཞན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའམ་། གཞན་མ་ཡིན་པར་བརྗོད པར་བྱ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། གཉི་གར་ཡང་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ།

应当说明假立的有为假立的有，凡是有因缘的诸行也有两种。
问：应当说是实有还是假立有？答：应当说是假立有，因为这仅仅是依因缘而假立的缘故。
问：分别应当说是实有还是假立有？答：应当说是二者。
问：真如应当说是实有还是假立有？答：应当说是实有，因为是胜义所摄的缘故。
问：正智应当说是实有还是假立有？答：应当说是二者。如所有智是实有，而智的眷属心和心所法是正智，所以是两种。
问：因缘应当说是世俗有还是胜义有？答：应当说是世俗有。由两个原因：能引发烦恼的缘故，是假立的所依的缘故。
问：名称应当说是世俗有还是胜义有？答：应当说是世俗有。由三个原因：能引发烦恼的缘故，是假立的所依的缘故，是言说的根据的缘故。
问：分别应当说是世俗有还是胜义有？答：应当说是世俗有。答：由四个原因：能引发烦恼的缘故，是假立的所依的缘故，言说随眠的缘故，言说随觉的缘故。
问：真如应当说是世俗有还是胜义有？答：应当说是胜义有，因为是为了显示而作为所缘的事物的缘故。
问：正智应当说是世俗有还是胜义有？答：首先应当说是胜义有，其次应当说是二者。
问：因缘应当说从何处生起？答：是从因缘生起和从前世的分别生起。
问：名称应当说从何处生起？答：是从补特伽罗的意乐生起。
问：分别应当说从何处生起？答：是从分别生起和从因缘生起。
问：真如应当说从何处生起？答：应当说是无生。
问：正智应当说从何处生起？答：是从正智、听闻正法和如理作意生起。
决择分摄，第三十三品。
问：因缘与名称应当说是异还是不异？答：二者都不应当说。为什么？因为会有过失的缘故。
问：若是异有何过失？答：名称将成为实有。
问：若是不异有何过失？答：取因缘时也将取得名称。
问：因缘与分别应当说是异还是不异？答：二者都不应当说。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཉི་གར་ཡང་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཉིད་ཡིན་ན་སྐྱོན་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ རྣམས་རྒྱུ་མཚན་གྱི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བའོ།།གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་ན་སྐྱོན་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་རྒྱུ་མཚན་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་ཁོ་ནར་ འགྱུར་བའོ།།རྒྱུ་མཚན་ལས་དེ་བཞིན་ཉིད་གཞན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའམ། གཞན་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཉི་གར་ཡང་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཉི་གར་ ཡང་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ཉིད་ཡིན་ན་སྐྱོན་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། རྒྱུ་མཚན་གྱི་དོན་དམ་པ་ཉིད་དེ་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བ་དང་། རྣལ་འབྱོར་པ་རྒྱུ་མཚན་ལ་མི་ལྟོས་པར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་ འགྱུར་བ་དང་།དེ་བཞིན་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ན་ཡང་རྒྱུ་མཚན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་བའོ། །གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་ན་སྐྱོན་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་ མཚན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་བྱེ་བྲག་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་།རྒྱུ་མཚན་དམིགས་པ་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དམིགས་ཀྱང་རྒྱུ་མཚན་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་དག་པར་མི་འགྱུར་བ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་མི་རྟག་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་ཡོད་ཀྱང་དེ་དག་ལས་གཞན་པའམ། གཞན་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་མི་བྱ་བ་དང་། ལུས་ དང་སེམས་ལ་གནས་ངན་ལེན་དང་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དག་ཡོད་ཀྱང་།ལུས་དང་སེམས་ལས་དེ་དག་གཞན་པའམ། གཞན་མ་ཡིན་པ་བརྗོད་པར་མི་བྱ་བ་དང་། དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ས་བོན་ཡོད་ཀྱང་། དེ་དག་ལས་གཞན་ པའམ།གཞན་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། གཉི་ག་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་ཡིན་པས་གཟུགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ན་ནམ་མཁའ་ཡོད་ཀྱང་། དེ་ལས་དེ་གཞན་པའམ། གཞན་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་ པར་མི་བྱ་སྟེ།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཉི་གར་ཡང་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཉིད་ཡིན་ན་སྐྱོན་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ནམ་མཁའ་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པར་འགྱུར་བའོ། །གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་ན་སྐྱོན་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། གཟུགས་ཀྱི་ ཕྱོགས་ལས་ནམ་མཁའ་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བ་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཚུལ་ཅི་རིགས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཀྱང་། ལ་ལར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལས་གཞན་པ་ཡང་མ་ཡིན། གཞན་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ པར་ལན་གདབ་པའི་ཚུལ་འདི་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ། དགེ་སློང་དག་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉིད་ཀྱང་ཉེ་བར་ལེན་པ་མ་ཡིན་ལ། ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་འདི་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པ་དེ་འདིར་ཉེ་ བར་ལེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལ་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ན་སྐྱོན་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལ་སྐུར་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་འདག་པའི་སྐྱོན་ནོ། །གཞན་ཉིད་ཡིན་ན་སྐྱོན་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ཉེ་བར་ ལེན་པ་རྟག་པ་ཉིད་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པ་དང་།རྣམ་པར་མི་འདག་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ནོ། །རྒྱུ་མཚན་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། མིང་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །རྒྱུ་མཚན་ལས་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་གཞན་དུ་ བརྗོད་པར་བྱའམ།གཞན་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞིན་དུ་གཉི་གར་ཡང་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། །མིང་ལས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཞན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའམ། གཞན་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཞན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །མིང་ལས་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་གཞན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའམ། གཞན་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཞན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ།

为什么这样说呢？因为两者都会导致过失。如果说是异体有何过失呢？分别就不会成为因相的本性。如果说是非异体有何过失呢？离开分别的因相也将成为唯分别的本性。
应当说真如异于因相还是非异于因相呢？答：两者都不应说。为什么这样说呢？因为两者都会导致过失。如果说是异体有何过失呢？因相的胜义就不会成为真如，瑜伽师不依因相而寻求真如，证悟真如圆满成佛时也不会证悟因相圆满成佛。如果说是非异体有何过失呢？如同真如无差别一样，一切因相也将无差别，缘取因相时也将缘取真如，虽然缘取真如但却不会像因相那样清净。
譬如诸行虽有无常、苦、无我等共相，但不应说它们是异体或非异体。又如身心虽有随眠和轻安，但不应说它们异于或不异于身心。又如善法、不善法和无记法虽有种子，但不应说它们是异体或非异体，因为两者都会导致过失。
又如虚空遍一切处，虽然在色法处有虚空，但不应说它异于或不异于色法。为什么这样说呢？因为两者都会导致过失。如果说是异体有何过失呢？虚空将不遍一切处而成为无常。如果说是非异体有何过失呢？虚空将不异于色法处。在此也应当如理观察。
世尊在声闻乘中也开示了这种'非异非不异'的回答方式，如说：'诸比丘，诸蕴本身不是取，离开诸蕴也没有取，然而对此的贪爱欲求，那就是此处的取。'
如果说非异体有何过失呢？答：诽谤诸蕴的善法和无记法，以及不清净的过失。如果说是异体有何过失呢？答：增益取为常住以及不清净的过失。
如同因相与真如的关系一样，名称、分别和正智也应当如是观察。应当说正智异于因相还是非异于因相呢？答：如同分别一样，两者都不应说。应当说分别异于名称还是非异于名称呢？答：应当说是异体。应当说正智异于名称还是非异于名称呢？答：应当说是异体。

།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་གཞན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའམ། གཞན་མ་ཡིན་པར་བརྗོད པར་བྱ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། གཞན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རྒྱུ་མཚན་གྱི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །མིང་གི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཐ་སྙད་ཀྱི་གནས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ ན།སྨྲས་པ། རྒྱུ་མཚན་སྤྱོད་ཡུལ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སྤྱོད་ཡུལ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། རྒྱུ་མཚན་གྱི་རྣམ་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེའི་རྣམ་པ་ཡང་སྣ་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་རྒྱུ་མཚན་དང་། སེམས་རྒྱུ་མཚན་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྒྱུ མཚན་དང་།སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྒྱུ་མཚན་དང་། འདུས་མ་བྱས་རྒྱུ་མཚན་དང་། འདུས་བྱས་རྒྱུ་མཚན་དང་། ཕུང་པོ་རྒྱུ་མཚན་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྒྱུ་མཚན་དང་། ཁམས་རྒྱུ་མཚན་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རྒྱུ་མཚན་དང་། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་རྒྱུ་ མཚན་དང་།དབང་པོ་རྒྱུ་མཚན་དང་། བདེན་པ་རྒྱུ་མཚན་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྒྱུ་མཚན་དང་། ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་། དབང་པོ་དང་། སྟོབས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ལམ་གྱི་ཡན་ལག་རྒྱུ་མཚན་དང་། ལམ་རྒྱུ་ མཚན་དང་།ཆོས་ཀྱི་གཞི་རྒྱུ་མཚན་དང་། ཞི་གནས་རྒྱུ་མཚན་དང་། ལྷག་མཐོང་རྒྱུ་མཚན་དང་། རབ་ཏུ་འཛིན་པ་རྒྱུ་མཚན་དང་། བཏང་སྙོམས་རྒྱུ་མཚན་དང་། རྐྱེན་རྒྱུ་མཚན་དང་། སྟོན་པ་རྒྱུ་མཚན་དང་། ས་རྒྱུ་མཚན་དང་། ཆུ་རྒྱུ་མཚན་དང་། མེ་རྒྱུ་མཚན་དང་། རླུང་ རྒྱུ་མཚན་དང་།ནམ་མཁའ་རྒྱུ་མཚན་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུ་མཚན་དང་། འཇིག་རྟེན་འདི་རྒྱུ་མཚན་དང་། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་རྒྱུ་མཚན་དང་། ཉི་མ་རྒྱུ་མཚན་དང་། ཟླ་བ་རྒྱུ་མཚན་དང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྒྱུ་མཚན་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དྭགས་དང་། ལྷ་དང་། མི་རྒྱུ་མཚན་དང་། རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷའི་རྒྱུ་མཚན་དང་། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་དང་། འཐབ་བྲལ་དང་། དགའ་ལྡན་དང་། འཕྲུལ་དགའ་དང་། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་ལྷ་རྒྱུ་མཚན་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་རྒྱུ་མཚན་དང་། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་དང་། བཞི་པ་རྒྱུ་མཚན་དང་། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་རྒྱུ་མཚན་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་རྒྱུ་མཚན་དང་། འབྱུང་བ་རྒྱུ་མཚན་དང་། འཇིག་པ་རྒྱུ མཚན་དང་།དངོས་པོ་རྒྱུ་མཚན་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་རྒྱུ་མཚན་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྒྱུ་མཚན་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་རྒྱུ་མཚན་དང་། མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཐོས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་རྒྱུ་མཚན་ དང་།ཡིད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་བརྟགས་པ་དང་། རྗེས་སུ་དཔྱད་པ་རྒྱུ་མཚན་དང་། དེ་ལྟར་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་རྒྱུ་མཚན་གཞན་གང་ཡིན་པ་དང་། གཞན་ཡང་རྒྱུ་མཚན་དྲུག་སྟེ། མཚན་མ་དང་བཅས་པ་རྒྱུ་མཚན་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་རྒྱུ་མཚན་དང་། ཆུང་ངུ་རྒྱུ་མཚན་ དང་།ཆེན་པོར་གྱུར་པ་རྒྱུ་མཚན་དང་། ཚད་མེད་པ་རྒྱུ་མཚན་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པ་རྒྱུ་མཚན་ནོ། མཚན་མ་དང་བཅས་པ་རྒྱུ་མཚན་གང་ཞེ་ན། དངོས་པོ་རྟོགས་པའི་མིང་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པའོ། །མཚན་མ་མེད་པ་རྒྱུ་མཚན་གང་ཞེ་ན། དངོས་ པོ་མ་རྟོགས་པའི་མིང་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པའོ།།ཆུང་ངུ་རྒྱུ་མཚན་གང་ཞེ་ན། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པའོ། །ཆེན་པོར་གྱུར་པ་རྒྱུ་མཚན་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་དངོས་པོ་ ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པའོ།

问：分别与真实智是否应说为异或非异？答：应说为异。
问：相（因相）的特征是什么？答：是分别的对境的特征。
问：名的特征是什么？答：是言说处的特征。
问：分别的特征是什么？答：是以相为对境的特征。
问：真如的特征是什么？答：是真实智的对境的特征。
问：真实智的特征是什么？答：是以真如为对境的特征。
问：相的种类是什么？答：由于分别有无量种种相，当知其相也有无量种种，即：色相、心相、心所相、心不相应相、无为相、有为相、蕴相、处相、界相、缘起相、处非处相、根相、谛相、念住相、正断相、神足相、根相、力相、觉支相、道支相、道相、法处相、止相、观相、执取相、舍相、缘相、说者相、地相、水相、火相、风相、空相、识相、此世间相、他世间相、日相、月相、地狱相、畜生相、饿鬼相、天相、人相、四大王天相、三十三天相、离诤天相、兜率天相、化乐天相、他化自在天相、初禅相、第二禅相、第三禅相、第四禅相、空无边处相、识无边处相、无所有处相、非想非非想处相、生相、灭相、有相、无相、杂染相、清净相、见相、闻相、别相、识相、闻相、寻求相、意寻思相、观察相，如是等类诸相，及其他相。
又有六种相：有相相、无相相、小相、大相、无量相、无所有相。
什么是有相相？是对已了知事物之名的分别相。
什么是无相相？是对未了知事物之名的分别相。
什么是小相？是对欲界事物的分别相。
什么是大相？是对色界事物的分别相。

།ཚད་མེད་པ་རྒྱུ་མཚན་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་དངོས་པོ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེད་མཆེད་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པའོ། །ཅི་ཡང་མེད་པ་རྒྱུ་ མཚན་གང་ཞེ་ན།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པའོ། །གཞན་ཡང་རྒྱུ་མཚན་ལྔ་སྟེ། རྒྱུ་མཚན་རྒྱུ་མཚན་དང་། མིང་རྒྱུ་མཚན་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྒྱུ་མཚན་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་རྒྱུ་ མཚན་དང་།ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །ཡང་རྒྱུ་མཚན་གཞན་གཉིས་ཏེ། རང་བཞིན་རྒྱུ་མཚན་དང་། གཟུགས་བརྙན་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །རང་བཞིན་རྒྱུ་མཚན་གང་ཞེ་ན། སྔོན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བསྐྱེད་པའི་མཚན་མ་དང་། མཚན་མས་བསྐྱེད་པ་གྲགས་ པའི་མཚན་མའོ།།གཟུགས་བརྙན་རྒྱུ་མཚན་གང་ཞེ་ན། ཀུན་བརྟགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མོས་པས་སྣང་བ་ཡིན་གྱི། རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མིང་གི་རྣམ་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་རྒྱུ་མཚན་གྱི་དབང་གིས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་དོ། །དེ་ཡང་ མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཏེ།ཐ་སྙད་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་དངོས་པོ་དང་། རིགས་དང་འབྲེལ་བ་དང་། སོ་སོ་དང་འབྲེལ་བ་དང་། ཡོན་ཏན་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཉེ་བར་བརྟགས་པ་དང་། གྲགས་པ་དང་། མ་གྲགས་པ་དང་། གསལ་བ་དང་། མི་ གསལ་བ་དང་།བསྡུས་པ་དང་། ཐ་དད་པའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་རྒྱུ་མཚན་དང་། མིང་གི་དབང་གིས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་དོ། །དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བདུན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མཚན་མ་ལས་བྱུང་བ་དང་། མཚན་མ་མེད་ པ་ལས་བྱུང་བ་དང་།ཡུལ་ལ་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པ་དང་། ཚོལ་བ་པ་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའི་རྣམ་ པ་གང་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་གཞག་པའི་བདེན་པ་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མཚན་མ་དང་། གཟུགས་བརྙན་དང་། མིག་ ཡོར་དང་།སྲིད་པ་དང་། སྤྲོས་པ་དང་། འཇིག་ཚོགས་དང་། འདུས་བྱས་དང་། བསམས་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མིང་དང་། བརྡ་དང་། གདགས་པ་དང་། ཐ་སྙད་དང་། ཀུན་རྫོབ་དང་། ཉེ་བར་འདོགས་པ་དང་། བརྗོད་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ནི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཀུན་དུ་རྟོག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དང་། ལོག་པའི་ལམ་དང་། ལོག་པའི་སྒྲུབ་པ་དང་། རྒྱུན་གོལ་བ་དང་། ཡང་དག་པར འཛིན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པ་ཉིད་དང་། བདེན་པ་ཉིད་དང་། མ་ནོར་བ་ཉིད་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཉིད་དང་། སྤྲོས་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་དང་། མཚན་མ་མེད་ པའི་དབྱིངས་དང་།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་། ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྟོགས་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ལམ་དང་། ཡང་ དག་པའི་སྒྲུབ་པ་དང་།ཡང་དག་པའི་རྒྱུན་དང་། ཡང་དག་པར་འཛིན་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་ལྔ་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལས་དུ་ཞིག་གཟུགས་ཡིན། དུ་ཞིག་སེམས་ཡིན། དུ་ཞིག་སེམས་ལས་བྱུང་ བ་དག་ཡིན།དུ་ཞིག་སེམས་དང་མི་ལྡན་པ་དག་ཡིན། དུ་ཞིག་འདུས་མ་བྱས་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྒྱུ་མཚན་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་ཚར་ཡིན་ནོ། །མིང་ནི་སེམས་དང་མི་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ནི། སེམས་ དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ནོ།

如果问无量的理由是什么，是无色界的事物空无边处和识无边处的分别相。
如果问无所有的理由是什么，是无色界的事物无所有处的分别相。
另外还有五种理由：理由之理由、名称理由、分别理由、真如理由和正智理由。
又有另外两种理由：自性理由和影像理由。
什么是自性理由？是由前世分别所生的相和由相所生的显现相。
什么是影像理由？是遍计所执，是由信解而显现，而非自性安住。
什么是名称的种类？也是由理由的力量而有无量种类。
这些总略而言有十二种：从言说而生、真实事物、与种类相关、与个别相关、从功德而生、假立、显著、不显著、明显、不明显、总摄、差别。
什么是分别的种类？也是由理由和名称的力量而有无量种类。
这些总略而言应当了知有七种：从相而生、从无相而生、于境自然趣入、寻求、观察、有烦恼、无烦恼。
什么是真如的种类？答：是不可言说的种类。
什么是正智的种类？答：出世间的是不可言说的种类。世间和出世间的是执持安立谛的种类。
其中相、影像、幻象、有、戏论、身见、有为、思维、缘起等等这些是理由的异名。
其中名称、标记、假立、言说、世俗、施设、表述等等这些是名称的异名。
其中分别、遍计、周遍思维、邪道、邪行、失序、非正执等等这些是分别的异名。
其中真如、真实性、真谛性、无错性、无颠倒性、无戏论界、无相界、法界、真实边际等等这些是真如的异名。
其中正智、正慧、正觉、正道、正行、正续、正执等等这些是正智的异名。
在这五法中，哪些是色法？哪些是心法？哪些是心所法？哪些是心不相应法？哪些是无为法？
答：理由是五种。名称是心不相应法。分别和正智是心法和心所法。真如是无为法。

།དུ་ཞིག་ཕུང་པོས་བསྡུས་པ་དག་ཡིན། དུ་ཞིག་མ་བསྡུས་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གསུམ་ནི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པ་དག་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་མཚན་ནི་བསྡུས་པ་དང་མ་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ བཞིན་ཉིད་ནི་མ་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ།།དུ་ཞིག་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དག་ཡིན། དུ་ཞིག་མ་བསྡུས་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་བསྡུས་པ་དག་ཡིན་ནོ། །དུ་ཞིག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བས་བསྡུས་པ་དག་ཡིན། དུ་ཞིག་མ་བསྡུས་པ་དག་ ཡིན་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། གསུམ་ནི་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་མཚན་ནི་བསྡུས་པ་དང་མ་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་མ་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བས་བསྡུས་པ་དང་མ་བསྡུས་པ་དག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་དང་། དབང་པོས་ བསྡུས་པ་དང་མ་བསྡུས་པ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།དུ་ཞིག་བདེན་པས་བསྡུས་པ་དག་ཡིན། དུ་ཞིག་མ་བསྡུས་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བདེན་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྣམ་པར་བཞག་པ་དང་། རྣམ་པར་མ་བཞག་པའོ། །དེ་ལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ ནི་རྣམ་པར་བཞག་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་མ་བཞག་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གསུམ་ནི་རྣམ་པར་བཞག་པའི་བདེན་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་མཚན་ནི་བསྡུས་པ་དང་མ་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་མ་བཞག་པའི་བདེན་པས་བསྡུས་ པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།དུ་ཞིག་རྒྱུའི་རྐྱེན་གྱིས་བསྡུས་པ་དག་ཡིན་ནོ་། །དུ་ཞིག་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་དང་། དམིགས་པ་དང་། བདག་པོའི་རྐྱེན་གྱིས་བསྡུས་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྒྱུ་མཚན་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དག་ཡིན་ནོ། །མིང་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་ རྐྱེན་གྱིས་མ་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ནི་བཞི་ཆར་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བསྡུས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དུ་ཞིག་ཆོས་ལ་རྟོན་པས་བསྡུས་པ་དག་ཡིན་ནོ་། །དུ་ཞིག་དོན་དང་། ངེས་པའི་དོན་གྱི་ མདོ་སྡེ་དང་།ཡེ་ཤེས་ལ་རྟོན་པས་བསྡུས་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྒྱུ་མཚན་རྟོག་པ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །མིང་ནི་ཆོས་ལ་རྟོན་པས་བསྡུས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་མཚན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ ཡུལ་ཡིན་པས་དོན་ལ་རྟོན་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལ་རྟོན་པ་ཁོ་ནས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །དུ་ཞིག་གཟུགས་ཅན་དག་ཡིན། དུ་ཞིག་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྒྱུ་མཚན་ནི་རྣམ་པ་གཉི་ག་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ དང་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ནོ།།མིང་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གཉི་ག་མ་ཡིན་ཏེ། བརྟགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ཅན་དང་། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་དང་། བསྟན་ དུ་མེད་པ་དང་།ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཐོགས་པ་མེད་པ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དུ་ཞིག་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཡིན། དུ་ཞིག་ཟག་པ་མེད་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྒྱུ་མཚན་ནི་གཉི་ག་ཡིན་ནོ། གཉིས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། ། གཉིས་ནི་ཟག་ པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་དམིགས་པའི་དོན་གྱིས་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་གྱི། ཟག་པ་ཟད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ནི་ཟག་པ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཉེན་པོའི་དོན་གྱིས་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དུ་ཞིག་འདུས་བྱས་དག་ ཡིན།དུ་ཞིག་འདུས་མ་བྱས་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྒྱུ་མཚན་ནི་གཉི་ག་ཡིན་ནོ། །གསུམ་ནི་འདུས་བྱས་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ཏེ། འདུས་བྱས་ཉེ་བར་ཞི་བའི་དམིགས་པའི་དོན་གྱིས་ཡིན་གྱི། འདུས་བྱས་ཉེ་བར་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱིས་ནི་མ་ ཡིན་ནོ།།དུ་ཞིག་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཡིན། དུ་ཞིག་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྒྱུ་མཚན་ནི་གཉི་ག་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།

问：有多少是蕴所摄，有多少是非蕴所摄？答：三者是蕴所摄。因相是摄与非摄。真如是非摄。
问：有多少是界处所摄，有多少是非界处所摄？答：一切皆是所摄。
问：有多少是缘起所摄，有多少是非缘起所摄？答：三者是所摄。因相是摄与非摄。真如是非摄。
如同缘起所摄与非所摄一样，处非处以及根所摄与非所摄也应当如是观察。
问：有多少是谛所摄，有多少是非谛所摄？答：谛有二种：安立谛与非安立谛。其中四圣谛是安立谛。真如是非安立谛。其中三者是安立谛所摄。因相是摄与非摄。真如唯是非安立谛所摄。
问：有多少是因缘所摄？有多少是等无间缘、所缘缘、增上缘所摄？答：因相是一切所摄。名是非等无间缘所摄。分别与正智是四缘所摄。真如唯是所缘缘所摄。
问：有多少是依法所摄？有多少是依义、依了义经、依智所摄？答：因相是三种分别所摄。名唯是依法所摄。如因相一样，分别也是如此。真如因是智慧境界故是依义所摄。正智唯是依智所摄。
问：有多少是有色，有多少是无色？答：因相是二种。分别与正智是无色。名与真如二者皆非，因为是假有故，因为是不可说故。
如同有色与无色一样，可示与不可示、有对与无对也应当如是观察。
问：有多少是有漏，有多少是无漏？答：因相是二种。二者是有漏。二者是无漏，真如是以无漏所缘义故是无漏，而非以漏尽相义故。正智是为断漏故以对治义而是无漏。
问：有多少是有为，有多少是无为？答：因相是二种。三者是有为。真如是无为，是以有为寂灭所缘义故，而非以有为寂灭相义故。
问：有多少是有烦恼，有多少是无烦恼？答：因相是二种。二者是有烦恼。

།གཉིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། འདིར་ཡང་ཟག་པ་དང་ བཅས་པ་དང་།ཟག་པ་མེད་པའི་ཚུལ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པ་དང་། ཟང་ཟིང་མེད་པ་དག་དང་། ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། མངོན་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པ་དག་ཀྱང་དེ་ བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།དུ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་པ་དག་ཡིན། དུ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གསུམ་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ ཡིན་ནོ།།ཕྱོགས་གཅིག་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་ཐ་སྙད་དང་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བའི་དམིགས་པའི་དོན་གྱིས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡིན་གྱི། ཐ་སྙད་དང་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པའི་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་ ཀྱི་དོན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཏོགས་པ་དང་། མ་གཏོགས་པ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དུ་ཞིག་ནང་གི་དག་ཡིན། དུ་ཞིག་ཕྱི་རོལ་གྱི་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྒྱུ་མཚན་ནི་གཉི་ག་ཡིན་ནོ། །མིང་ནི་ ཕྱི་རོལ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་སྐྱེ་བར་གཏོགས་པ་ལས་ནི་གཉི་ག་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གཉི་ག་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །དུ་ཞིག་རགས་པ་དག་ཡིན། དུ་ཞིག་ཕྲ་བ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གསུམ་ནི་ རྣམ་པ་གཉི་གར་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཕྲ་བ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པར་དཀའ་བའི་དོན་གྱིས་ཡིན་གྱི། མཚན་མ་ཉིད་དབྲི་ཞིང་བསྐྱུང་བའི་དོན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཡང་ཕྲ་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དོན་ཆ་ཕྲ་བ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུ་ཞིག་དམན་པ་ དག་ཡིན།དུ་ཞིག་གྱ་ནོམ་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གསུམ་ནི་གཉི་ག་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གྱ་ནོམ་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པའི་དོན་གྱིས་ཡིན་གྱི། ཉམས་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་ པའི་ཤེས་པ་ཡང་གྱ་ནོམ་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །དུ་ཞིག་ཐག་རིང་བ་དག་ཡིན། དུ་ཞིག་ཐག་ཉེ་བ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཅིག་ནི་ཡུལ་ཐག་རིང་བ་དང་། དུས་ཐག་རིང་བས་གཉི་ག་ཡིན་ནོ། །མིང་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཡང་ དག་པའི་ཤེས་པ་ནི་དུས་ཐག་རིང་བ་ཁོ་ནས་གཉི་ག་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གཉི་གས་གཉི་ག་མ་ཡིན་ཏེ། འདུས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུ་ཞིག་ཟིན་པ་དག་ཡིན། དུ་ཞིག་མ་ཟིན་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྒྱུ་མཚན་ནི་གཉི་ག་ཡིན་ནོ། །མིང་དང་རྣམ་པར་རྟོག་ པ་དང་།ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ནི་མ་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གཉི་ག་མ་ཡིན་ནོ། །དུ་ཞིག་མཚུངས་པ་དག་ཡིན། དུ་ཞིག་དེ་དག་དང་མཚུངས་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྒྱུ་མཚན་ནི་གཉི་ག་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་གཉི་ག་མ་ཡིན་ཏེ། མཚུངས་པར་ལྡན་ པ་དེ་དག་དང་མཚུངས་པ་ནི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དུ་ཞིག་རྒྱུ་ཡིན། དུ་ཞིག་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བཞི་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་དང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། འབྲས་བུ་དང་། འབྲས་བུ་མ་ཡིན་ པ་དང་།རྒྱུ་དང་བཅས་པ་དང་། རྒྱུ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་དང་། འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དུ་ཞིག་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན། དུ་ཞིག་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྒྱུ་མཚན་ནི་གཉི་ག་ཡིན་ནོ། ། མིང་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་གཉི་ག་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གཉི་ག་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དུ་ཞིག་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཡིན། དུ་ཞིག་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྒྱུ་མཚན་ནི་གཉི་ག་ཡིན་ནོ།

二者是无烦恼的，在此也应当如有漏和无漏那样来观察。如同有烦恼和无烦恼那样，有资具和无资具，依止执著和依止出离也应当如是观察。
问：几个是世间的？几个是出世间的？答：三者是世间的。真如是出世间的。正知的一分是出世间的。一分是世间和出世间的。真如也是由于灭除一切言说和戏论的所缘义而是出世间的，而不是由于真实超越一切言说和戏论的相的义而是出世间的。
如同世间和出世间那样，所摄和非所摄也应当如是观察。
问：几个是内的？几个是外的？答：因相是二者都是。名是外的。分别若从生起所摄则是二者都是。真如是二者都不是。如同分别那样，正知也是如此。
问：几个是粗的？几个是细的？答：三者是二种都是。真如是细的，是由于难以了知的义而是细的，而不是由于减损相的义而是细的。正知也是细的，因为能了知细微的义。
问：几个是劣的？几个是胜妙的？答：三者是二种都是。真如是胜妙的，是由于清净所缘的义而是胜妙的，而不是由于衰损和殊胜的自性义而是胜妙的。正知也是胜妙的，是由于真如境界的义。
问：几个是远的？几个是近的？答：一者由于处远和时远而是二者都是。名、分别和正知仅由于时远而是二者都是。真如由于二者都不是二者，因为是无为的缘故。
问：几个是有执受的？几个是无执受的？答：因相是二者都是。名、分别和正知是无执受的。真如是二者都不是。
问：几个是相应的？几个是与彼相应的？答：因相是二者都是。其余诸法都不是二者，因为相应和与彼相应是安立于有色根的缘故。
问：几个是因？几个非因？答：四者是因。真如非因。如同因和非因那样，果和非果、有因和无因、有果和无果也应当如是观察。
问：几个是异熟？几个非异熟？答：因相是二者都是。名是非异熟。分别也是二者都是。真如是二者都不是。正知也是非异熟。
问：几个是有异熟的？几个是无异熟的？答：因相是二者都是。

།མིང་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་གཉི་ག་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གཉི་ག་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དུ་ཞིག་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཡིན། དུ་ཞིག་དམིགས་པ་མེད་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྒྱུ་མཚན་ནི་གཉི་ག་ཡིན་ནོ། །མིང་ནི་དམིགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ནི་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གཉི་ག་མ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པ་དང་བཅས་པ དང་དམིགས་པ་མེད་པ་དག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ།མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དག་དང་། རྣམ་པ་དང་བཅས་པ་དང་རྣམ་པ་མེད་པ་དག་དང་། གནས་དང་བཅས་པ་དང་གནས་མེད་པ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དུ་ཞིག་བླ་ན་ཡོད་པ་དག་ ཡིན།དུ་ཞིག་བླ་ན་མེད་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བཞི་ནི་བླ་ན་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། འདུས་མ་བྱས་དང་རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །དུ་ཞིག་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དག་ཡིན། དུ་ཞིག་འདས་པ་ ཡང་མ་ཡིན།མ་འོངས་པ་ཡང་མ་ཡིན། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བཞི་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཅར་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་མ་ཡིན་ནོ། །དུ་ཞིག་འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གསུམ་མོ། །དུ་ཞིག་གཟུགས་ དང་ལྡན་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། གསུམ་ཁོ་ནའོ། །གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་དག་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་ནོ། །དུ་ཞིག་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཅིག་སྟེ། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡང་དག་པའི་ཤེས་ པ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གཉི་ག་མ་ཡིན་ནོ། །དུ་ཞིག་དགེ་བ་དག་ཡིན། དུ་ཞིག་མི་དགེ་བ་དག་ཡིན། དུ་ཞིག་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྒྱུ་མཚན་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་རྣམ་ པ་གསུམ་ཅར་ཡིན་ནོ།།མིང་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་དག་པ་དགེ་བའི་དམིགས་པའི་དོན་གྱིས་ཡིན་གྱི། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པའི་ ཤེས་པ་ནི་དགེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།དུ་ཞིག་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། དུ་ཞིག་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་དག་ཡིན། དུ་ཞིག་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྒྱུ་མཚན་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི། རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ཡིན་ལ། རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡང་ཡིན་ནོ། །མིང་ནི་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་མ་ཡིན་ལ། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ནི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །དུ་ཞིག་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དག་ཡིན། དུ་ཞིག་སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྒྱུ་མཚན་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ཡིན་ལ། རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡང་ཡིན་། མིང་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་མ་ཡིན་ལ། རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ཡིན་ལ།རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ཡང་མ་ཡིན་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ནོ་། །ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ཡིན་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ནོ།།གང་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་གསུངས་པ་དེར་ནི་དེ་དག་ཐོས་པ་དང་། བསམས་པ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།

名是无异熟的。分别也是二者。真如则非二者。正智唯是无异熟。
问：几种是有所缘？几种是无所缘？答：因相是二者。名是无所缘。分别和正智是有所缘。真如非二者。
如同有所缘和无所缘一样，相应和不相应、有相和无相、有处和无处也应当如是观察。
问：几种是有上？几种是无上？答：四者是有上。真如是无上，因为是无为和清净所缘义故。
问：几种是过去、未来、现在？几种非过去、非未来、非现在？答：四者是三世。真如非三世。
问：几种是具欲界？答：三种。问：几种是具色界？答：唯三种。具无色界者亦复如是。
问：几种是不具？答：一种，即出世间正智。世间和出世间正智是具和不具。真如非二者。
问：几种是善？几种是不善？几种是无记？答：因相和分别是三种。名是无记。真如是善，因为是清净善所缘义，而非欲乐果报生起相义。正智唯是善。
问：几种是闻所生？几种是闻所生境界？几种是思所生和修所生？几种是思所生和修所生境界？答：因相和分别是三种，也是三种境界。名是闻所生和思所生，也是三种境界。真如非三种，唯是修所生境界。正智是修所生，是三种境界。
问：几种是空性和空性境界？几种是无愿和无相？几种是无愿和无相境界？答：因相是三种，也是三种境界。名非三种，是二种境界。分别是三种，是二种境界。真如非三种，是空性境界和无相境界。正智是三种，是空性境界。
于说空性、无愿、无相无差别处，应当观察彼等是闻所生、思所生、修所生。

།གང་དུ་དེ་དག་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒྲ་ཁོ་ནར་གསུངས་པ་དེར་ ནི་དེ་དག་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གང་དུ་དེ་དག་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོའི་སྒྲ་ཁོ་ནར་གསུངས་པ་དེར་ནི་དེ་དག་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དུ་ཞིག་ལྷག་པའི་ཚུལ་ ཁྲིམས་དང་།ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་འཁོར་དག་ཡིན། དུ་ཞིག་ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྒྱུ་མཚན་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་ཡིན། ལྷག་པའི་ ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་འཁོར་ཀྱང་ཡིན།ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱང་ཡིན། དེ་དག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡང་ཡིན་ནོ། །མིང་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་འཁོར་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ ལྷག་པའི་སེམས་དང་།ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཡིན་ལ། དེ་དག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་འཁོར་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་མ་ཡིན་ལ། ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ནི་ ལྷག་པའི་སེམས་དང་།ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཡིན་ལ། དེ་གཉིས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་འཁོར་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །དུ་ཞིག་སློབ་པ་དག་ཡིན། དུ་ཞིག་མི་སློབ་པ་དག་ཡིན། དུ་ཞིག་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྒྱུ་མཚན་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ཡིན་ནོ། །མིང་ནི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འདུས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ནི་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་ཡིན་ནོ། །དུ་ཞིག མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཡིན།དུ་ཞིག་བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཡིན། དུ་ཞིག་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྒྱུ་མཚན་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ནོ། །མིང་ནི་བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ དང་།བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་མཚན་ལ་དམིགས་ནས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དུ་ཞིག་སྒོམ་པར་བྱེད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། བཞི་ཆར་རོ། །མིང་ལ་དམིགས་ ནས་དུ་ཞིག་ཅེ་ན།སྨྲས་པ། གཅིག་སྟེ། ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་དམིགས་ནས་དུ་ཞིག་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། གསུམ་སྟེ། ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་། ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་ནས་དུ་ཞིག་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། གཅིག་སྟེ། ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ། །ལུས་ཀྱི་མཚན་མའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་ཡང་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་། ཆོས་ཀྱིས་མཚན་ཉིད་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཡང་དག་པའི་ཤེས པ་ལ་དམིགས་ནས་དུ་ཞིག་ཅེ་ན།སྨྲས་པ། གསུམ་ཁོ་ན་སྟེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞིན་ནོ། །རྒྱུ་མཚན་ལ་དམིགས་ནས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་སོ་ཅོག་སྤོང་བར་བརྗོད་པར་བྱའམ་། མི་སྤོང་བར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྣམ་པར་གནོན་པའི་སྤོང་བས་སྤོང་བར་བརྗོད་པར་ བྱའི།བག་ལ་ཉལ་ཡང་དག་པར་འཇོམས་པའི་སྤོང་བས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་མཚན་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མིང་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་ཡང་དག་པར་འཇོམས་པའི་ སྤོང་བས་ཀྱང་སྤོང་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དངོས་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ལས་དངོས་པོ་དུ་ཞིག་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་། མིང་དང་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནའོ།

在那些只说为三摩地之处，应当观察它们是由修习所生的世间和出世间的。在那些只说为解脱门之处，应当观察它们是出世间的。
问：哪些是增上戒和增上戒的眷属？哪些是增上心和增上慧以及增上心和增上慧的境界？
答：因相既是增上戒，也是增上戒的眷属，也是增上心和增上慧，也是它们的境界。名是增上戒的眷属和增上心、增上慧的境界。分别是增上心和增上慧，也是它们的境界和增上戒的眷属。真如不是三者，而是增上心和增上慧的境界。正智是增上心和增上慧，也是这二者的境界和增上戒的眷属。
问：哪些是有学？哪些是无学？哪些既非有学又非无学？
答：因相和分别是三种都是。名既非有学又非无学。真如也既非有学又非无学，因为是无为的缘故。正智是有学和无学。
问：哪些是见所断？哪些是修所断？哪些是非所断？
答：因相是一切种。名是修所断。分别是见所断和修所断。真如是非所断。正智唯是非所断。
问：缘于因相修习几种念住？答：四种都是。问：缘于名修习几种？答：一种，即法念住。问：缘于分别修习几种？答：三种，即受念住、心念住和法念住。问：缘于真如修习几种？答：一种，即法念住。当作意身相的真如时，也修习缘于杂染的法念住。对于受、心、法的相也是如此。问：缘于正智修习几种？答：唯三种，如同分别一样。
问：缘于因相时，应说断除一切已生的罪恶不善法，还是应说不断除？答：应说以制伏断而断除，而不是以正断随眠断而断除。如同因相一样，名和分别也是如此。缘于真如和缘于正智，也应说以正断随眠断而断除。
问：从那五事中，作意哪些事时入世间初禅？答：当作意欲界所摄和初禅地所摄的因相、名和分别时。

།དེ་བཞིན་དུ་ས་འོག་མ་པ་དང་། བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པ་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་། མིང་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། །བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དངོས་པོ་དུ་ཞིག་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་ པ་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་།མིང་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནའོ། །ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ནི་ངེས་པར་འཇིག་རྟེན་པ་ཁོ་ནས་སོ། ། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུ་མཚན། ཅི་རྒྱུ་མཚན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའམ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མཚན་མ་མེད་པ་རྒྱུ་མཚན་དང་། ཆ་ཕྲ་བ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དངོས་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ལ་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ངོ་བོ ཉིད་གང་དག་དང་།དམིགས་པ་གང་དག་དང་། བདག་པོ་གང་དག་གིས་དབང་པོའི་མིང་འཐོབ་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། མིང་དང་རྒྱུ་མཚན་ལ་དམིགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའི་བདག་པོས་སོ། །དབང་པོའི་མིང་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ་སྟོབས་རྣམས་ཀྱི་མིང་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།།གནས་སྐབས་གང་ལ་སྟོབས་ཀྱི་མིང་འཐོབ་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། གང་གི་ཚེ་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་དེ་དག་ཉིད་མ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མ་འདྲེས་ཤིང་མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ནའོ། །དབང་པོ་དང་། སྟོབས་དག་ཇི་ ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་ཡན་ལག་ཡིན་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཡིན་པས་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་།དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པར་གཞག་པའི་བདེན་པ་རྟོག་པའི་བདག་པོ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱང་གང་དག་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་པ་ དེ་དག་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།གང་དག་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དེ་དག་ནི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ལས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡན་ལག་མ་རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་མ་བཞག་པའི་བདེན་པ་དང་། རྣམ་པར་བཞག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་དང་། ཟག་པ་ཐམས་ ཅད་ཟད་པ་མངོན་དུ་བྱ་བ་དང་།ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པའི་བདག་པོ་ཡིན་ནོ། །ལམ་གྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། ལམ་དང་། ཆོས་ཀྱི་གཞི་དང་། ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ལམ་ནི། དབང་པོ་རྟུལ་པོ་དང་། རྣོན་པོ་དང་། རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་ཐོབ་པ་དང་། མ་ཐོབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཆོས་ཀྱི་གཞི་རྣམས་ནི་བརྡར་བཏགས་པ་དང་། དོན་དམ་པ་པའི་ཆོས་འཛིན་པ་ལས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བརྡར་བཏགས་པའི་དམ་པའི་ཆོས འཛིན་པ་ལས་ནི་དང་པོ་གཉིས་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དོན་དམ་པའི་ཆོས་འཛིན་པ་ལས་ནི་ཐ་མ་གཉིས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་ནི་དམིགས་པ་ལས་མི་གཡོ་བ་དང་། དེ་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའི་དོན་གྱིས་ རྣམ་པར་གཞག་གོ།།མཚན་མ་དང་གནས་ངན་ལེན་གྱི་འཆིང་བ་གཉིས་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དབང་གིས་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དེ། དངོས་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ལ་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་གང་དག་ཡིན། དམིགས་པ་ནི་གང་དག་ཡིན། བདག་པོ་ནི་གང་དག་ཡིན་ཞེ་ ན།སྨྲས་པ། འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁ་དོག་གི་མཚན་མ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།

同样地，当作意下地和第二禅地所摄的因相、名称和分别时，即入世间第二禅定。其余诸禅定和无色定的等持，也应当如是随应了知。
问：作意几种事物时入出世间初禅？答：当作意欲界所摄和初禅地所摄的因相、名称和分别的真如时。乃至无所有处也应当如是随应了知。非想非非想处则必定唯是世间的。
问：非想非非想处所摄的因相，应当说是什么因相呢？答：应当说是无相因相和微细因相。
问：对于这五种事物，信等诸法是什么自性、所缘和增上力而得根的名称？答：以分别的自性、缘名和因相，以及以真如和正智为增上力。如同根的名称，力的名称也是如此。
问：在什么情况下得力的名称？答：当信等诸根本身不与不信等相杂，而成为不杂法性时。
如同根和力，世间菩提分中的念等，由于是为菩提的支分，应当视为分别的自性。
出世间菩提分中的念等，由于是菩提支分，应当视为正智的自性、缘真如、以及观察安立谛的增上力。
正见等道支中，凡是世间的，应当如前观察。
凡是出世间的，则是除戒支外的正智自性，缘非安立谛和安立真如，以及以尽一切漏现证和现法乐住为增上力。
如同道支，道、法住、止和观也应当如是观察。
其中，道是由钝根和利根、安立、得现法乐住和未得而安立。
诸法住是由假立和胜义法持而安立，即由增上戒的假立正法持而安立前二者，由增上心和增上慧的胜义法持而安立后二者。
止观是由所缘不动和于彼遍观的意义而安立。
由于从相和随眠二缚解脱的力量，有八解脱。问：对于这五种事物，八解脱的自性是什么？所缘是什么？增上力是什么？
答：是世间和出世间正智的自性。第一和第二是缘色相和真如。

།གསུམ་པ་ནི་གཟུགས་ཉིད་ཀྱི་ཕན་འདོགས་པའི་མཚན་མ་དང་། དེའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །བཞི་ནི་རང་གི་མཚན་མ་ལ་དམིགས་པ་དང་། དེ་དག་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཐ་མ་ནི་དམིགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱང་འཕགས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ ལ་བདག་པོ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ཀྱང་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་མཚན་མ་ལ་དབང་པོའི་སྒྲིབ་པས་བསྒྲིབས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་སྒྲིབ་པ་དེ་དག་སྤང་བའི་ཕྱིར་རྩོམ་པར་བྱེད་དོ། །ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད་ཀྱི། དང་པོ་བཞི་ནི་འདི་ ལྟ་སྟེ།དཔེར་ན་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་པོ་གཉིས་དང་འདྲའོ། །ཐ་མ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་རྣམ་པར་ཐར་པ་གསུམ་པ་དང་འདྲའོ། །གཟུགས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་དེ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ན། གཟུགས་མེད་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་དབང་ཡང་འཐོབ་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཤེས། ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་མཐོང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ལ། འཕགས་པས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཤེས། ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་མཐོང་ངོ་། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ།།སོ་སོ་སྐྱེ་བོས་ཇི་ལྟར་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འདུ་ཤེས་གསུམ་གྱིས་ཏེ། གཟུགས་སྡུག་པ་དང་། མི་སྡུག་པ་ལ་གཅིག་ལ་གཅིག་ལྟོས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། གཅིག་ལ་གཅིག་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ལ་གཅིག་འབྲེལ་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། གཅིག་ ལ་གཅིག་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་ལ་སྡུག་པར་རོ་གཅིག་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་སོ།།དེ་ལྟར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ཐ་མ་དེ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་དང་ཐུན་མོང་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ སྟོབས་ཀྱིས་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡོད་དེ། འབྱུང་བའི་མཚན་མ་ལ་དམིགས་པ་དང་། དེ་དག་གིས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མ་ལ་དམིགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་། ནམ་མཁའ་དང་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མཚན་མ་ལ་དམིགས་པ་དང་། དེ་ དག་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་དུ་ན་གནས་མ་ཁྱབ་པར་གནས་པ་ཁྱབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དམིགས་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཟད་པར་ལས་ཁྱབ་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་ཟད་པར་ཁྱད་པར་བྱེད་པ་ འདི་གཉིས་ཀྱིས་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པར་རྣམ་པར་དག་པ་དང་འཕགས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ།། ། །བམ་པོ་སུམ་ཅུ་བཞི་པ། སྡོམ་ནི། བསྡུ་དང་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ནི། །གཟུང་དང་འཇིག་ཚོགས་སྲིད་པ་དང་། །འཇིག་རྟེན་དེ་ཉིད་ཡོངས་ ཚོལ་དང་།།ཡང་དག་དགོངས་དང་གོ་རིམས་སོ། །རྒྱུ་མཚན་བདེན་པ་དུ་དག་གིས་བསྡུས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། རྣམ་པར་གཞག་པའི་བདེན་པ་བཞིས་སོ། །མིང་ནི་གཅིག་གིས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པས་སོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པ་མ་གཏོགས་ པ་གསུམ་གྱིས་སོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་མ་བཞག་པའི་བདེན་པ་བཞིས་སོ། །ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་མ་བཞག་པ་དང་། རྣམ་པར་བཞག་པའི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པའི་ལམ་གྱི་བདེན་པས་བསྡུས་སོ། །རྒྱུ་མཚན་གང་ཡིན་པ་དེ་མིང་ཡང་ཡིན་ལ། མིང་ གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།རེ་ཞིག་མིང་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་མཚན་ཡིན་ལ་མིང་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། མིང་རྒྱུ་མཚན་མ་གཏོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་རྒྱུ་མཚན་བཞི་པོ་དག་གོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་རིག་ པར་བྱའོ།།རྒྱུ་མཚན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་མཚན་རྒྱུ་མཚན་ཡང་ཡིན་ལ། རྒྱུ་མཚན་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་རྒྱུ་མཚན་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་མཚན་ཡིན་ལ་རྒྱུ་མཚན་རྒྱུ་མཚན་མ་ཡིན་ པ་ཡང་ཡོད་དེ།མིང་རྒྱུ་མཚན་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་དག་གོ།

第三是缘于色法本身的利益相及其真如相。第四是缘于自相及彼等真如相。最后是无所缘。一切皆是成就圣者神通功德之主。
瑜伽师因根本障蔽色相与无色相，为断除彼等障碍而精进。八胜处中，前四如是，譬如前二解脱。后四如是，譬如第三解脱。因色难以胜伏，若能胜伏色法，则能获得胜伏无色之力。
所说'胜知胜见'者，圣者以色相及真如作意而胜知胜见。凡夫则不如是。
若问凡夫如何胜伏？答：以三种想，即于可爱色与不可爱色互相观待之想，由互相观待故互相关联之想，由互相关联故于可爱色与不可爱色同一味之想。如是凡夫之最后胜伏亦与圣者共同。
十遍处应以胜处之力而观。其差别如是：缘于界相及彼等真如相，缘于虚空与识无边处相及彼等真如相。否则，所住不遍则不能遍满，彼所缘应以真如相作意说为遍满。
以此二种胜伏与遍处差别，能成就解脱清净与圣者神通功德。
第三十四品。总摄颂：摄及自性、所取、有身见、有、世间、真实遍求、了义及次第。
问：因相为几谛所摄？答：为四种安立谛所摄。名为一所摄，即苦谛所摄。分别为除灭谛外三谛所摄。真如为四种非安立谛所摄。正智为非安立及安立谛所缘之道谛所摄。
问：若是因相即是名，若是名即是因相耶？且凡是名者即是因相。有是因相而非名者，即除名因相外余四因相。余者亦应如是随理了知。
问：若是因相皆是因相之因相，若是因相之因相皆是因相耶？且凡是因相之因相即是因相。有是因相而非因相之因相者，即名因相等四者。

།རྒྱུ་མཚན་རྒྱུ་མཚན་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་མིང་དང་རྒྱུ་མཚན་དང་ལྡན་པའི་འབྲེལ་བ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནམ། མིང་རྒྱུ་མཚན་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ ཐམས་ཅད་རྒྱུ་མཚན་རྒྱུ་མཚན་དང་ལྡན་པའི་འབྲེལ་བ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།མུ་བཞི་སྟེ། རྒྱུ་མཚན་རྒྱུ་མཚན་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་ལ། མིང་རྒྱུ་མཚན་དང་ལྡན་པའི་འབྲེལ་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། མིང་མ་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་ མཚན་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་།མིང་གི་བག་ལ་ཉལ་བསལ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །མིང་རྒྱུ་མཚན་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་རྒྱུ་མཚན་རྒྱུ་མཚན་དང་ལྡན་པའི་འབྲེལ་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་བྱེད་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དངོས་པོ་མ་རྟོགས་པའི་མིང་ལ་ རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་གཉི་ག་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པ་ནི་གཉི་ག་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཁོ་ན་མཐོང་བར་འགྱུར་རམ། དེ་བཞིན་ཉིད་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་ དེ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན།མུ་བཞི་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་དེ། རྣམ་པར་རྟོག་པས་བསྡུས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན། ཇི་སྲིད་དུ་མ་རྟོགས་ཀྱི་བར་དུ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ མ་ནི་མཐོང་བར་འགྱུར་།དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་བའི་བར་དང་། རྟོགས་པར་གྱུར་ན་ཡང་དེའི་འོག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་ཡང་ཡོད་ དེ།དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཚེ་ན་དོན་དམ་པར་མཚན་མ་མེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་མཐོང་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་དེ། རྟོག་པའི་འོག་ཏུ་རྣམ་པར་མ་བཞག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྒྱུན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །དེ་བཞིན་ ཉིད་ཀྱང་མི་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་དེ།རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་མེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེས། མཚན་མ་ཉིད་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བར་འགྱུར་ རམ།མཚན་མ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བ་དེས་མཚན་མ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅེ་ན། མུ་བཞི་སྟེ། མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་ལ་མཚན་མ་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་མུ་གཉིས་པ་ལྟ་བུའོ། །མཚན་མ་མཐོང་ལ་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པར་ མི་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་མུ་དང་པོ་ལྟ་བུའོ། །མཚན་མ་ཡང་ཡིད་ལ་བྱེད་ལ་མཚན་མ་ཉིད་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་མུ་བཞི་པ་ལྟ་བུའོ། །མཚན་མ་ཡང་ཡིད་ལ་བྱེད་ལ་མཚན་མ་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་མུ་གསུམ་པ་ལྟ་བུའོ། །ཅི་དངོས་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་དེ་དག་གིས་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་གྱི། མེད་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མའི་ལས་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཡོད་ལ། རྟ་དང་གླང་པོ་ཆེ་དང་། ཤིང་རྟ་དང་། དཔུང་བུ་ཆུང་དང་། ནོར་བུ་དང་། མུ་ཏིག་དང་། གསེར་ དང་།དངུལ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མིང་དང་མཚན་མ་ཙམ་ཉིད་དུ་ནི་ཡོད་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཁྱད་པར་དུ་གདགས་པར་སྣང་བའི་དངོས་པོར་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་མཚན་རྒྱུ་མཚན་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དེས་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་ དམིགས་སུ་མེད་དོ།

问：凡是对因相进行分别的，是否都是对名称和因相具有关联的分别？凡是对名称因相进行分别的，是否都是对因相和因相具有关联的分别？
答：有四种情况：有对因相进行分别，但不对名称和因相具有关联进行分别的情况，即未了解名称时对因相的分别，以及已断除名称习气的情况。有对名称因相进行分别，但不对因相和因相具有关联进行分别的情况，即未了解事物时对名称进行分别的情况。与此相反的是两者都有的情况。除此之外的情况是两者都没有。
问：凡是对真如作意的，是否都能见到真如？凡是能见到真如的，是否都是对真如作意？
答：有四种情况：有对真如作意但不能见到真如的情况，即以分别心摄持的作意对真如作意时，在未证悟之前只能见到真如相而不能见到和证悟真如，以及证悟之后随后安立的真如作意。有见到真如但不对真如作意的情况，即证悟真如时对胜义无相作意。有既见到真如又对真如作意的情况，即证悟后未作安立的相续对真如作意。有既不见真如又不对真如作意的情况，即无有正理生起的作意对相作意。
问：凡是对相作意的，是否都能如实随见于相？凡是如实随见于相的，是否都对相作意？
答：有四种情况：有对相作意但不见相的情况，如第二种情况。有见相但不对相作意的情况，如第一种情况。有既对相作意又见相的情况，如第四种情况。有既对相作意又不见相的情况，如第三种情况。
问：这五法是否摄尽一切法？还是不是？
答：是的。
问：这些法的自性应当如何说？
答：是不可言说的自性。
问：应当如何观察它们的相？
答：是如幻相，并非是无，就像幻术所作虽然存在，但并非真实存在马、象、车、军队、宝石、珍珠、金、银等的自性。同样，自性虽然以名相的方式存在，但并不存在可以安立为自性和差别的事物。所谓'因相因相'这个名称，其因相的自性是不可得的。

།རྒྱུ་མཚན་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་མིང་གིས་མིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པས་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དེས་ཡང་དག་པའི་ཤེས་ པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་དོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་གང་གིས་རྒྱུ་མཚན་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ལ་དེ་དང་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱི་མིང་ཉེ་བར་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ནི་རྒྱུ་མཚན་ལ་རག་ལས་ པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེས་ན་ཉེ་བར་འདོགས་པའི་སྔོན་རོལ་ན། ཇི་ལྟར་མིང་རྣམ་པར་གཞག་པ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་མཚན་ལ་དེའི་བློ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། རྒྱུ་མཚན་གཅིག་ལ་ཡང་ཉེ་བར་འདོགས་པ་མང་བའི་ཕྱིར་དང་། སྣ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་མང་པོ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་འདོགས་པ་རྒྱུ་མཚན་ལ་རག་ལས་པར་མི་རུང་ངོ་། ། གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་རྒྱུ་མཚན་ལ་མིང་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མིང་གི་དབང་གིས་རྒྱུ་མཚན་གྱི་ངོ་བོ་དེ་ཉིད་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེས་ན་ཉེ་བར་འདོགས་པའི་སྔོན་རོལ་ན་རྒྱུ་མཚན་གྱི་ངོ བོ་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་མེད་ན་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་གཉི་ག་ཡང་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཉེ་བར་འདོགས་པ་མང་བའི་ཕྱིར་དང་། སྣ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་མང་པོ་ཉིད་དང་། གཞན་གྱི་དབང་དུ་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་དུ་ ཡང་འགྱུར་རོ།།གཞན་གྱི་དབང་དུ་འགྱུར་བ་ནི་རྒྱུ་མཚན་ལ་ཉེ་བར་འདོགས་པས་དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་མི་རུང་སྟེ། སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུའི་ལུས་སྣ་ཚོགས་གྲུབ་པ་དང་འདྲ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་མཁན་ གྱིས་སྐྱེས་པ་དང་།བུད་མེད་དང་། གླང་པོ་ཆེ་དང་། རྟ་དང་། དོམ་དང་། དྲེད་ཀྱི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལུས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དེ་ནི་ལུས་གང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། རྒྱུ་མཚན་ཡང་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ དེའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་རྒྱུ་མཚན་དང་ཉེ་བར་འདོགས་པ་གཉི་ག་འདུས་པས་དེ་དང་བྲལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་ནི་དེས་ན་དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནམ། མིང་ངམ། དེ་གཉི་གའམ། བར་མ་དོ་ཞིག་ཡིན་པར་དམིགས་པའི་རིགས་ནི་མི་དམིགས་ཏེ། དེའི་ ཕྱིར་དེ་ཡང་མི་རུང་ངོ་།།དེ་ལྟ་བས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཐ་སྙད་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་འདོད་ན། དེ་ལྟར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། བཟུང་ནས་སམ། མ་བཟུང་བར་ཉེ་བར་འདོགས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ བའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་རྒྱུ་མཚན་བཟུང་ནས་ཉེ་བར་འདོགས་པར་བྱེད་ན་ནི་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་མི་རུང་ངོ་། །ཇི་སྟེ་རྒྱུ་མཚན་མ་བཟུང་བར་ཉེ་བར་འདོགས་པར་བྱེད་ན་ནི་གཞི་མེད་པར་ཉེ་བར་འདོགས་པ་མི་རུང་ངོ་། །སྔ་མ་བཞིན་དུ་བདག་ཉིད་དུ་མ་ཡིན་པའི་སྐྱོན་དུ་ ཡང་འགྱུར་ཏེ།ཉེ་བར་འདོགས་པ་རྣམས་ནི་མང་པོ་སྣ་ཚོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསལ་བར་བྱེད་པའི་དཔེ་ནི་མི་མཐུན་པ་ཡིན་པས་མི་རུང་སྟེ། དེ་ལ་མི་མཐུན་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། སྣང་ཞིང་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པ་དང་། སྣ་ ཚོགས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ནི་དེ་ལྟར་འཛིན་པའི་རྒྱུ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པའོ།།གང་གི་ཕྱིར་བརྗོད་དུ་མེད་པར་བརྗོད་པ་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པར་སྣང་བ་དེའི་ཕྱིར། བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རུང་ལ། སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་ལུས་སྣ་ཚོགས་སུ་གྲུབ་པ་དེ་དག་ གིས་དེའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་ཡང་།སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་ལུས་སྣ་ཚོགས་སུ་གྲུབ་པ་དེའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་ཡང་དཔེ་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བརྗོད་དུ་མེད་པ་དེ་བརྗོད་དུ་མེད་དོ་ཞེས་དམ་བཅས་པའི་ཚེ་ཁོ་ན་དགག་པ་བྱས་ཟིན་པས་དེ་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ།

如同其因相那样，以名称不能获得名称的自性，以分别不能获得分别的自性，以真如不能获得真如的自性，以正智不能获得以'正智'之名所说的正智自性。为什么呢？因为其自性在一切方面都不合理。
若说：因为对于以何种自性安立因相者，即以与彼相应之名而施设，所以施设是依赖因相的。
那么在施设之前，如同安立名称一样，对因相会生起彼等认知，又因为对一个因相有多种施设，且因为多样性，将获得多种自性，所以施设不应依赖因相。
若说：如同对因相安立名称那样，由名称之力而生起因相之自性。
那么在施设之前就没有因相的自性，若无彼等则施设也不存在，因此二者都将成为不存在，又因为施设众多且多样，将有多种自性的过失，也将有依他起的过失。
依他起是因相依赖施设，所以一切施设都不应成为其自性体性，如同幻化人的种种身体成就，譬如：幻师所化现的男人、女人、象、马、熊、獭等种种身体的幻化人，彼非任何身体的自性，如是，因相也应观察为非一切施设的自性。
若说因相与施设二者和合而生起离彼之自性，那么应可见到是其因相或名称或二者或中间，然而不见，所以这也不合理。
因此，自性是从言说而生。若认为施设是诸自性的显明因，这也不合理，因为会有执取或未执取而施设的过失。
若执取因相而施设，则不应成为显明因。若未执取因相而施设，则不应无基础而施设。如前所说也将有多种自性的过失，因为诸施设是众多且多样的。
显明的比喻不合适，其不合适是：显现与显明之因于一切无差别且多样，而施设则不是如此执取之因。
因为不可说而说为'不可说'显现，所以不应成为不可说，又如幻化人成就种种身体，虽非其自性，却是幻化人种种身体成就的自性，所以比喻不相符。
答：在宣说不可说是不可说时已作否定，故无过失。

།དོན་ དེ་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།། འདྲ་བའི་ཕྱིར་དཔེ་མི་མཐུན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་དག་གིས་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཞིང་། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དོན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མིང་གིས་ཉེ་བར་འདོགས་པར་བྱེད་ན་ནི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་དངོས་པོ་སྲིད་ པར་འགྱུར་ལ།མི་བྱེད་ན་ནི་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཡང་རུང་བར་འགྱུར་ལ། བརྗོད་དུ་མེད་པར་རྟོག་པ་ཡང་རིགས་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན། དེའི་ཕྱིར་བརྗོད་དུ་མེད་པར་རྟོག་པ་ནི་དོན་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སའི་དངོས་ གཞིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྔ་མ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ལས་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་གསུམ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀུན་ཏུ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་འབྲེལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་དཔེ་ནི་ཆོས་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཉེ་བར་འདོགས་པ་སྤངས་ན། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལྡོག་པ་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་ནི་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དམིགས་པ་ཡིན་པས། དེ་ཡང་ཚད་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ བརྗོད་དུ་མེད་པར་རྟོག་པ་དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་རྒྱུ་མཚན་གྱི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཉེ་བར་འདོགས་པ་སྤོང་བ་ཡིན་ན། དེ་ལྟ་ན་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་གིས་རྒྱུ་མཚན་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བསྡུས་ པའི་སེམས་ཅན་དང་།སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་འགོག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་མཁན་དང་སྒྱུ་མའི་ལས་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དངོས་པོ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་ པ་ཐུན་མོང་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འགོག་པར་འགྱུར་ལ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐུན་མོང་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་རྣམ་པར་མ་བརྟགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཟིན་ པ་ཡིན་པས་མི་འགོག་སྟེ།གཞན་དུ་ན་གཞན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་མ་འགགས་ན་ཡང་རྣམ་པར་དག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་མཐོང་བ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་རབ་ཏུ་མང་པོས་དངོས་པོ་གཅིག་ ལ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཤེས་པས་སྣ་ཚོགས་སུ་མོས་པར་བྱེད་པ་དག་ལ་མཐོང་བ་སྣ་ཚོགས་དག་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་དང་འདྲའོ།།དངོས་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ལས་དུ་ཞིག་གཟུང་བ་དག་ཡིན། དུ་ཞིག་འཛིན་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གསུམ་ནི་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་ པར་རྟོག་པ་དང་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ནི་འཛིན་པ་ཡང་ཡིན།གཟུང་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་ལྔ་པོ་དག་ལ་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་དུ་ཞིག་འཛིན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དོན་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བརྗོད་པ་དང་བཅས་ཤིང་མཚན་མ་དང་བཅས་ པའི་འཛིན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་།བརྗོད་དུ་མེད་ལ་མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་འཛིན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་འཛིན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་ཐ་སྙད་རྗེས་སུ་སད་པའི་འཛིན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །གཉིས་པ་ནི་ཐ་སྙད་བག་ལ་འཛིན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། ། གསུམ་པ་ནི་ཐ་སྙད་བག་ལ་ཉལ་བ་མ་ཡིན་པའི་འཛིན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །དང་པོ་གཉིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །ཐ་མ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་བག་ལ་ཉལ་མེད་པ་དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པའི་འཛིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དེའི་སྤྱོད ཡུལ་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ཀར་གཏོགས་པའི་གཟུང་བ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་པའོ། །དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་རྣམ་པར་གཞག་པའི་བདེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་བདེན་པ་གཉི་གར་གཏོགས་པ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།

为了了知彼义而修习。由于相似的缘故，既不是不相应的比喻，也不是由于假立而成为它的本性，也不是无有不可言说的义。若以名言假立，则有因相之事物，若不作假立，则成为不存在，如是则相应法喻也成为合理，不可言说的分别也成为应理。若不如是，则不可言说的分别即成无义。
所说：如前所说，从地基八种分别中，生起现在三种事物。彼三种事物也是为了生起一切分别而生起，如是以相关的方式，烦恼相续不断，因此比喻是相应法。若断除分别的假立，烦恼也可以止息，彼为圣智所缘，彼也是量，因此不可言说的分别非无义。
若为安立因相事物而断除分别假立，如是则任一圣智将会遮遣一切因相和分别所摄的有情及非有情数事物，譬如幻师与幻术一般。答曰：事物是从不共分别因和共同分别因所生，从不共分别因所生的分别将被遮遣，从共同分别因所生的无分别则为他人分别所执，故不遮遣，否则他人分别将成无义。
当知即使未遮时，也将成为清净本性的清净见，譬如众多瑜伽师以等持智对一事物作种种胜解时，将见到种种所缘。此五事中几种是所取，几种是能取？答曰：三者是所取。分别与真实智是能取也是所取。
此五事总摄而言，应当观察有几种能取的行境义？答曰：三种，即有言说有相能取行境、无言说有相能取行境、无相能取行境。其中第一是随顺言说能取行境，第二是言说习气能取行境，第三是非言说习气能取行境。前二者是世俗谛能取，最后是胜义谛能取。
复次，也有从无习气后所得能取，其行境是属于二谛的所取，即世间和出世间智。由于其行境是安立谛，故安立其行境属于二谛。

འཇིག་ རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འཛིན་པ་དེ་གཉིས་ཀྱང་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།འདྲིས་པ་དང་མ་འདྲིས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐ་སྙད་དང་ཐ་སྙད་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་ན་མཚན་མ་དང་བཅས་པ་ལ་འཛིན་པར་ནི་གྲགས་ཀྱི། མཚན་མ་མེད་ པ་ལ་འཛིན་པར་ནི་མ་གྲགས་པས།རྒྱུ་མེད་པ་དང་རྐྱེན་མེད་པར་ནི་མི་རུང་ན་། དེའི་རྒྱུ་ནི་གང་རྐྱེན་ནི་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཐ་སྙད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་འཛིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་མཚན་མ་དང་བཅས་པ་ལ་འཛིན་པར་གྲགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བའོ། ། དོན་དམ་པའི་ཤེས་པས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་འཛིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་གཉི་ག་ཡང་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་དང་། རྐྱེན་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། མིག་ལ་རབ་རིབ་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོད་པ་ལ་སྐྲ་ཤད་འཛིངས་པ་ལ་སོགས པ་རབ་རིབ་ཀྱི་མཚན་མ་དམིགས་པ་ལྟ་བུ་དང་།སྐྱོན་མེད་པ་ལ་དེ་མི་དམིགས་ཤིང་། ཐ་མལ་པར་སྣང་བ་ལྟ་བུའོ། །གལ་ཏེ་མཚན་མ་མེད་པའི་དབྱིངས་ལ་མཚན་མར་འཛིན་ན་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་མི་འཛིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཡང་མཚན་མ་མེད་པ་ འཛིན་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། འཛིན་པ་ནི་ཐ་སྙད་བག་ལ་ཉལ་མེད་པའི་ཕྱིར་མཚན་མ་མེད་པའི་དབྱིངས་ལ་འཛིན་པ་ན་ཡང་། དེ་ལ་མཚན་མར་མི་འཛིན་པས་མཚན་མ་མེད་པ་འཛིན་པར་འཐད་དོ། །མཚན་མར་མི་འཛིན་པས་དེ་ཇི་ལྟར་འཛིན་ཞེ་ན། དེའི་མཚན་མ་ བཤིག་པའི་ཕྱིར་དང་།མངོན་རྟགས་སུ་འཛིན་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་མེད་པས་སོ། །ཇི་སྟེ་མཚན་མར་མི་འཛིན་ན་ཡང་མངོན་རྟགས་སུ་འཛིན་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་མེད་ན། མཚན་མ་ཉིད་ཅི་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དོན་དམ་པ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ དང་།མཚན་མ་མེད་པ་འཛིན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དངོས་པོ་ལྔ་པོ་ལ་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་མི་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མི་གསལ་བར་འཛིན་པར་རྣམ་པར་བཞག་ན། འཛིན་པ་དེ་འགོག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་རྟག་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། འགོག་པར་ ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་དེ་འགོག་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་དོ།།དེའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར་སོ་སོར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སོ། །དེ་ཇི་ལྟར་སོ་སོར་རིག་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་ཅིའི་ཕྱིར་ལན་འདེབས་པར་ མི་བྱེད་ཅེ་ན།སྨྲས་པ། སོ་སོར་རིག་པ་དེ་ནི་བརྗོད་པའི་གཞིའི་གནས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཤེས་པ་དང་པོ་མཚན་མ་མེད་པ་མ་ཡིན་ན་ནི། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་མཚན་མ་མེད་པའི་ཤེས་པ་གོམས་པ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལ་གོམས་པ་མེད་ན་ནི་མཚན་མ་མེད་ པ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་མི་རུང་ངོ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། མཚན་མ་དང་བཅས་པ་ཡང་མཚན་མ་མེད་པའི་རྒྱུར་རུང་སྟེ། དེ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སྐྱེ་བ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཟག་ པ་མེད་པ་དང་།སེམས་ཡོད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་མེད་པ་སྐྱེ་བ་དང་འདྲའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུར་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་གསུངས་པ་ལ། གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་ བདེན་པ་དག་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་ན་ནི།དེ་ན་མཚན་མ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་སྟེ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་མི་བྱེད་ན་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་བས། དེ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བདེན་པ་རྣམས་ལ་ འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཤེས་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པས་ན། མཚན་མ་མེད་པའི་ཤེས་པ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་ བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་གདགས་པ་བྱས་ནས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པས་ཉེ་བར་གདགས་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ།

世间和出世间的执著这两者也应当由两种因来了知，即由熟悉和不熟悉的缘故，以及依于言说和非言说的缘故。在世间中，对于有相的执著是众所周知的，而对于无相的执著则不为人知，既然无因无缘是不合理的，那么它的因是什么、缘是什么呢？
答曰：由言说熏习的执著之果是众所周知的有相执著，这是烦恼性的。由胜义智慧熏习的执著之果是无相执著，这是清净性的。因此，这两者都是有因有缘的，就像眼睛有翳障过患时，会见到发丝缠结等翳障之相，而无过患时则不见彼相，呈现平常状态一样。
如果对无相界执著为相，就不会成为无相执著。如果不执著，那么也就不会成为无相执著。对此回答：由于执著没有言说习气，所以即使执著无相界时，也不执著其为相，因此无相执著是合理的。
问：若不执著为相，那么如何执著？答：因为破除其相，且无增益为表相的执著。如果不执著为相且无增益为表相的执著，那么相应当如何理解呢？
答曰：因为执著胜义，且非执著无相，以及五法中一切相不显现为其特征。如果安立为不明显的执著，为何不认为那执著仅仅是遮遣呢？
答曰：由于遮遣不是造作，瑜伽行者不为遮遣而造作。其特征应当如何各别了知呢？答曰：由各别自证智慧。为何不如其所各别了知那样作答呢？
答曰：因为那各别了知不是言说的所依处。如果最初的智慧不是无相，则由于无有彼故，也就不会有无相智慧的修习，若无彼修习，则无相不应从无因而生。
答曰：有相也可以作为无相之因，因为与彼相顺。例如依世间而生出世间，依有漏而生无漏，依有心等至而生无心等至。
世尊说苦等智是清净之因，如果由苦等智遍计苦等诸谛为苦等，则成为有相。如果不遍计，则不成为苦等智，若无彼，如何成为清净呢？
答曰：诸谛中世间和出世间智慧的清净是由无相智慧力所生，由于以彼断除烦恼，无相智慧作为苦等智的因而能断除烦恼，对于彼即是于因上假立果，以苦等智假立则无过失。

།སྔར་བཟུང་བ་ནི་འཛིན་པའི་འབྲས་བུ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ན་འཛིན་པ་དེའི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཉི་ག་ གཅིག་གི་འབྲས་བུ་གཅིག་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ་ཤེས་བྱ་མི་རྟག་པ་འདྲིས་པ་བརྟན་པ་དང་དཔག་ཏུ་མེད་པ། ཕལ་ཆེར་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཚེ། རྣལ་འབྱོར་པ་དེས་ཇི་ལྟར་དེ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་ཅིང་རྣམ་པར་ཟློག་པར་ཡང་བྱེད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ཐོས་པ་དང་བསམ་པའི་དབང་ གིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པར་འགྱུར་ལ།དེས་ཤེས་བྱ་རྣམ་པ་ལྔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་མངོན་དུ་བྱས་ནས། ཤེས་བྱ་དེ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་དོ། །ཟིལ་གྱིས་གནོན་པས་ནི་རྣམ་པར་ཟློག་པར་བྱེད་དོ། །ཤེས་བྱ་རྣམ་པ་ལྔས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་ བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། གནས་པར་གྱུར་པ། འདུས་མ་བྱས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་དོན་གྱིས་ཡིན་གྱི་། མེད་པའི་དོན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཙམ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚེ། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་མེད་པའི་དོན་གྱིས་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཆུའི་ཁམས་ལ་རྙོག་པ་དངས་པ་ཙམ་གསལ་བ་ཡིན་ཡང་རྙོག་པ དངས་པར་གྱུར་པས་གསལ་བ་ཉིད་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།གསེར་སྐྱོན་དང་བྲལ་བ་ཙམ་བཟང་བ་ཉིད་ཡིན་ཡང་དེ་དང་བྲལ་བས་བཟང་བ་ཉིད་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ནམ་མཁའ་སྤྲིན་དང་། ཁུག་རྣ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བ་ཙམ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་དེ་དང་བྲལ་བས་རྣམ་པར་ དག་པ་ཉིད་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ།འདི་ལ་ཡང་ཚུལ་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཞེ་ན། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་བསྒོམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་བསལ་བས་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ ན་མི་ལ་ཞིག་གཉིད་ལོག་པའི་ཚེ་བདག་ཉིད་ཆུ་བོའི་ཆུས་ཁྱེར་བར་རྨིས་ནས་དེ་ཆུ་བོ་དེ་ལས་རྒལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོ་ལ་རྩོམ་པར་འགྱུར་བ་ལས།བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སད་པར་གྱུར་ཅིང་། སད་ནས་ཀྱང་ཆུ་བོའི་ཆུ་དེ་ཉིད་མི་སྣང་བར་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ་མཚན་མ་ སེལ་བ་འདི་ལ་ཡང་ཚུལ་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།ཅི་གང་གི་ཚེ་ཐ་སྙད་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་ན། མཚན་མ་རྣམ་པར་འཇིག་པར་བྱེད་དམ། འོན་ཏེ་སྤངས་པའི་འོག་ཏུ་དུས་གཞན་གྱི་ཚེ་ན་རྣམ་པར་འཇིག་པར་བྱེད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་དང་། དེ་ རྣམ་པར་འཇིག་པར་བྱེད་པ་ནི་སྲང་མདའི་མཐོན་དམན་གྱི་ཚུལ་བཞིན་དུ་མགོ་མཉམ་ཞིང་དུས་གཅིག་ཏུ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་རི་མོའི་དབྱིབས་ལ་ཚོན་རྩི་བྱེད་པ་ན། དབྱིབས་ཀྱང་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། རབ་རིབ་ཀྱི་སྐྱོན་བསལ་བ་ན་སྐྲ་ཤད་འཛིངས་པ་ལ་སོགས་པ་རབ་རིབ་ཀྱང་ བསལ་བར་མགོ་མཉམ་པ་བཞིན་དུ།འདི་ལ་ཡང་ཚུལ་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །རྣལ་འབྱོར་པས་ཇི་ལྟར་དམིགས་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་ལ་ཤེས་བྱའི་གཟུགས་བརྙན་བྱུང་བ་ན། སྔར་དོན་དམ་པ་ལེགས་པར་རྟོགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་ པས་མཚན་མ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་ལྡོག་།མཚན་མ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །མཚན་མ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་གནས་སྐབས་ལྔ་སྟེ། ཉི་ཚེ་བ་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་དང་། གཡོ་བ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་དང་། གྲུབ་པའོ། །གྲུབ་པ་དེ ཡང་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན།ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་། གནོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་བརྫི་བའི་ཕྱིར། གཏན་དུ་གནོད་པ་བྱར་མེད་པ་ཡིན་པས་ན་གནས་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་སྤྱོད་ཡུལ་པ་ དང་།ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་པ་དང་། ཐམས་ཅད་ལ་དབང་སྒྱུར་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་བའོ།

如果说'先前所执持的是具有执持果'，那么应当说明那个执持的果是什么呢？回答说：二者是一个的果。
当所知是无常的、熟悉的、坚固的、无量的、大多隐蔽的时候，瑜伽师如何缘于彼并且如何遮除呢？回答说：由闻思力而获得三摩地，由此现前五种所知的三摩地影像后，缘于彼所知。由胜解而遮除。
应当说明五种所知的胜解相是怎样的呢？回答说：安住、无为、涅槃的相是无上的。什么是涅槃？是清净的法界，由烦恼和苦寂灭的意义，而非由无的意义。
当仅仅烦恼和苦寂灭称为涅槃时，为什么不是由无的意义呢？回答说：譬如水界虽然仅仅是浊垢澄清而明净，但并非因浊垢澄清而无明净性；又如黄金虽然仅仅离垢而成为优质，但并非因离垢而无优质性；又如虚空虽然仅仅离开云雾等而清净，但并非因离开而无清净性；对此也应当如是观察。
什么是清净法界？依于修习正智而遣除一切相后的真如，譬如有人睡眠时梦见被河水冲走，为了渡过彼河而发起大精进，由于发起精进而醒来，醒来后彼河水即不显现，对于遣除相也应当如是观察。
是在断除言说习气时遮除相呢？还是在断除之后其他时候遮除呢？回答说：断除彼和遮除彼如同天平高低一样平等而同时，譬如绘画形状时也在上色，如同遣除眼翳时也遣除发丝缠结等眼翳同时平等，对此也应当如是观察。
瑜伽师如何胜解所缘呢？回答说：当心等持时所知影像生起，由先前善解胜义的作意，有相即遮除，成为无相。
成为无相也有五个阶段：局部的、遍行的、动摇的、有加行的和成就的。
成就又是什么相呢？由于一切烦恼和一切损害不能压制，故永远无可损害，称为安住成就。彼又是最极清净真实义的境界、一切现前的境界和一切自在的境界。

།གྲུབ་པ་དེ་ཡང་ཐེག་པ་དུས་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་ཅིང་། དུས་ཇི་ཙམ་གྱིས་འཐོབ་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། དབང་པོ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་རྣམ་པར་འཇོག་སྟེ། ཐེག་པ་གཉིས་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་ པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཐེག་པའི་རྩ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཉིས་ཀྱིས་ནི་དུས་ངེས་པ་མེད་པ་འཐོབ་སྟེ། རྐྱེན་ཇི་ལྟ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་སྨིན་པས་སོ། །ཐ་མས་ནི་གནས་ངན་ལེན་གསུམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱི་དུས་ཀྱིས་འཐོབ་པར་ འགྱུར་རོ།།གནས་ངན་ལེན་རྣམ་པ་གསུམ་གང་ཞེ་ན། ངན་སོང་ལ་མི་དགའ་བའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ལྤགས་ཤུན་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་གང་སྤངས་པས་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་། སྦྱོར་བ་བྱེད་པས་ན་ཡང་མི་དགའ་བ་དང་འདྲེ་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའི་ ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཕྲ་མོ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་གང་ཡང་སྤངས་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་མོ་ཡང་ཀུན་ཏུ་མི་འབྱུང་ཞིང་།བག་ལ་ཉལ་ཡང་དག་པར་འཇོམས་པར་ནི་མི་འགྱུར་བ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་སྙིང་པོ་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་གང་ཡང་སྤངས་པས་ མི་ཤེས་པའི་བག་ལ་ཉལ་ཡང་དག་པར་འཇོམས་ཤིང་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟར་ཉན་ཐོས་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ཏེ། སྤྲུལ་པ་དང་། སྨོན་ལམ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལ་སྤྲུལ་པ་ནི་འདུལ་བའི་ དབང་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དེ་དང་དེར་ཉན་ཐོས་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་པར་མཛད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་སྨོན་ལམ་ནི་གང་ཟག་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་པར་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ། ཉན་ཐོས་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་འཇོག་པར་མཛད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཉིད་ནི་གང་ཟག་གང་རང་བཞིན་ གྱིས་སྙིང་རྗེ་ཆུང་བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་གྱིས་འཇིགས་པ་དེ་རྒྱུ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དོན་ཀྱང་མི་འདོད་ལ། གཞན་དག་གི་དོན་དུ་འཁོར་བ་ཡང་མི་འདོད་པས་དེ་ལ་ཆོས་ཉིད་དེས་ཉན་ཐོས་སུ་འདོགས་པར་མཛད་པ་སྟེ། དེ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཡང་རྣམ་པར་ གཞག་པའི་བདེན་པ་དག་ལ་སྐྲག་པའི་རྣམ་པས་ཤས་ཆེར་འཇུག་པས་དེས་ན་དེ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ།།ཉན་ཐོས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཏེ། དེ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་འབྱུང་བ་མེད་ཀྱང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་ པར་འགྱུར་བས།ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པའི་རྒྱུ་གསུམ་ཁོ་ནས་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ཉན་ཐོས་ཆོས་འདུལ་བ་ལས་རབ་ཏུ་ཉམས་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པའི་རིམས་ནད་མེད་པ་ཙམ་འགོག་པ་ཡིན་ པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ན།བདག་ཆད་པར་འགྱུར་རོ། །ཆུད་ཟོས་པར་འགྱུར་རོ། །མི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སྐྲག་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་མི་ལ་ལ་ཞིག་རིམས་ཀྱིས་བཏབ་པར་གྱུར་པ་ན། དེ་རིམས་ནད་བྱུང་ན་རྣམ་ས་ཐམས་ཅད་དུ་ནད་མེད་པར་འགྱུར་བ་མི་ཤེས་ པས་ལུས་ཐམས་ཅད་འགག་པར་འགྱུར་བར་ཡོངས་སུ་རྟོག་ཅིང་སྐྲག་པར་གྱུར་པ་ན།རིམས་ཀྱི་ནད་ལས་ཡོངས་སུ་ཐར་བར་མི་འགྱུར་བས། དེ་ལྟར་དེ་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་དང་འདྲ་བར་ཉན་ཐོས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་ རབ་ཏུ་ཉམས་པ་ཡིན་ཞེ་ན།གལ་ཏེ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཟབ་པ་དང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཐོས་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་རིམས་ནད་མེད་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་ཅིང་། བདག་ཉིད་ནད་མེད་པར་རློམ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་མི་རིམས་ཀྱིས་བཏབ་པར་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་བདག་ཉིད་ནད་ མེད་པར་རློམ་པར་བྱེད་པ་ན།རིམས་ཀྱི་ནད་ལས་ཡོངས་སུ་ཐར་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་། རབ་ཏུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་དང་། འདྲ་བར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དངོས་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ལས་དུ་ཞིག་འཇིག་ཚོགས་ཡིན། དུ་ཞིག་འཇིག་ཚོགས་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྒྱུ་མཚན་ནི་གཉི་ག་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ནི་འཇིག་ཚོགས་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ནི་འཇིག་ཚོགས་མ་ཡིན་ནོ།

对于那个成就，也是依据乘和时间而安立的。如果问需要多长时间才能获得？回答说：由于有三种根器，故由三乘来安立。二乘也是以无上正等正觉乘为根本的缘故。通过二乘获得的时间是不确定的，这是随着因缘和成熟的程度而定。通过最后一乘则是依据三种随眠的力量，经过三个无数劫的时间而获得。
什么是三种随眠呢？如同树皮上存在的厌恶恶趣相应的随眠，断除它就不会堕入恶趣，即使行持也不会与不喜相混合；如同细微的烦恼障相应的随眠，断除它就能在一切方面都不生起极其细微的烦恼，但不能真正摧毁随眠；如同存在于心要中所知障相应的随眠，断除它就能真正摧毁无明随眠，并且能获得于一切所知无碍的智慧。
如何安立声闻呢？回答说：通过三种因：化现、愿力和法性。其中化现是指如来为了调伏而在各处示现声闻化身。其中愿力是指发愿成为声闻乘补特伽罗而安立为声闻。其中法性是指某些补特伽罗本性悲心微小且畏惧痛苦，由这两种因而不欲利他，也不愿为了他人而处于轮回中，以此法性而安立为声闻。虽然他具有现前圆满菩提的法性，但由于以恐惧的方式深入安立谛理，因此他也能成就。
如同声闻一样，独觉也是如此，但由于他们即使在佛不出世时也能现前圆满菩提而更为殊胜。菩萨则应当以与此相反的三种因来理解。
如何理解声闻从调伏法中退失呢？如果认为仅仅是灭除烦恼病的状态，就会生起'我将断灭'、'我将毁坏'、'我将不复存在'的恐惧。譬如有人被发烧病所困，由于不知道发烧病痊愈后将在一切方面无病，而认为全身将停止，生起恐惧，因此不能从发烧病中解脱。应当如此理解声闻也是同样退失。
如何是菩萨从大乘中退失呢？如果听闻诸法甚深和无自性后，认为本性上无烦恼病，执著自己无病，譬如那个发烧病人认为自己无病时，不能从发烧病中解脱而退失，应当如此理解那个菩萨也是同样的。
在那五事中，哪些是身见，哪些不是身见呢？回答说：因相是二者都是。二者是身见。一者不是身见。

།དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གཉི་ག་ཡང་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འཇིག་ཚོགས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྲིད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ཁོ་ན་བཞི་དང་དངོས པོ་ལྔ་པོ་དག་ལས་དངོས་པོ་ལྔས་དེ་ཁོ་ན་དུ་དག་བསྡུས་ཤེ་ན།སྨྲས་པ། འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་དང་། རིགས་པས་གྲགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ནི་དངོས་པོ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་སོ་། །ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དེ་ཁོ་ན་དང་། ཤེས་བྱའི་ སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ནི་དངོས་པོ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་སོ།།ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་བཞི་དང་དངོས་པོ་ལྔ་པོ་དག་ལས། དངོས་པོ་ལྔས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དུ་དག་བསྡུས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པས་ཡོངས་ སུ་ཚོལ་བ་བཞི་པོ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་སོ།།ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བཞི་དང་དངོས་པོ་ལྔ་པོ་དག་ལས་དངོས་པོ་དུ་དག་གིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དུ་དག་བསྡུས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པས་བཞི་པོ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་སོ། །བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་ལས་དགོངས་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཞེས་གསུངས་ཤེ་ན།སྨྲས་པ། དངོས་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཐ་སྙད་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དང་། རང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བཅས་པ་ཉིད་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་སོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་ལས་དགོངས་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་གསུངས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། འདུལ་བའི་དབང་གིས་དེ་དང་དེར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་ལས་དགོངས་ནས་གསུངས་ཏེ། མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དང་། སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དོ། །མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྐྱེན་གྱི་སྟོབས ཀྱིས་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི།རང་མི་སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱིས་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་དགེ་སློང་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པས་རུས་པའི་ཀེང་རུས་མང་པོ་ ལ་མོས་པར་བྱས་ནས་རྣམ་པར་འཇིག་པར་མ་ནུས་པ་ན།རུས་པའི་ཀེང་རུས་དེ་ལ་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་འབྱུང་བ་དང་འདྲ་བར། དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་། དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་དངོས་པོ་ལྔ་པོ་དག་ ནི་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས།ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་། སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དང་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་མཚན་དང་མིང་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ནི་གཉིས་ཀྱིས་སོ། ། དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་གང་གིས་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་ལས་དགོངས་ནས་བདེན་པ་གཅིག་སྟེ་གཉིས་པ་མེད་པར་སྨྲས་ཞེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་ལས་དགོངས་ནས། ཆོས་ཐམས ཅད་མ་སྐྱེས་པ་དང་།མ་འགགས་པ་དང་། གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་གསུངས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཁོ་ན་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་ལས་དགོངས་ནས། ཆོས་ཐམས་ ཅད་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ཞེས་གསུངས་ཤེ་ན།སྨྲས་པ། མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཅི་ལས་དགོངས་ནས། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཞེས་གསུངས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དང་། དོན་ དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་སོ།

应当说真如既非二者。应当如实观察身见以及三有和世间。如果问从四种真实和五事中，五事摄几种真实？答：世间共称的真实和理证共称的真实为三事所摄。烦恼障清净智慧境界的真实和所知障清净智慧境界的真实为二事所摄。
如果问从四种寻思和五事中，五事摄几种寻思？答：具有如理作意分别的寻思摄一切四种寻思。如果问从四种如实遍知和五事中，几事摄几种如实遍知？答：真实智摄一切四种。
如果问世尊依何密意说一切法无二？答：依彼五事即依世俗施设自性无自性性，及各各自相有自性性密意而说。如果问世尊依何密意说一切法无自性？答：依调伏之力，依彼彼三种无自性性密意而说，即：相无自性性、生无自性性和胜义无自性性。
何为相无自性性？即诸法世俗施设的自性。何为生无自性性？即诸行是缘起故，依缘力而生，自体不生，是名生无自性性。何为胜义无自性性？凡是离真实义相的法，即名胜义无自性性。
譬如瑜伽行比丘于众骸骨作意思惟而未能坏灭时，于彼骸骨恒时相续生起胜义无自性想，如是应当观察胜义无自性性。其中五事以相无自性性而非无自性，以生无自性性和胜义无自性性故是无自性，此亦随应而定。
其中因相、名、分别和真实智由二种无自性性。真如不由任何无自性性而成无自性，世尊依此密意如偈中所说'唯一谛无二'。
如果问世尊依何密意说一切法无生、无灭、本来寂静、自性涅槃？答：唯依相无自性性密意而说。如果问世尊依何密意说一切法如虚空？答：唯依彼相无自性性密意而说。如果问世尊依何密意说一切法如幻？答：依生无自性性和胜义无自性性密意而说。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་ལས་དགོངས་ནས། གཟུགས་ན་ཡོད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་ཡང་ཡོད་དེ། མི་རྟག་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་སོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་རྟག་པ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ངོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ནི་མི་རྟག་པར་ཡོད་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་ལས་དགོངས་ནས། གཟུགས་ནི་ཡོད་ དོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་ཡང་ཡོད་དེ། སྡུག་བསྔལ་བར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་ལས་དགོངས་ནས། གཟུགས་ ནི་ཡོད་དོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་ཡང་ཡོད་དེ། སྟོང་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དང་། དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ལས་དགོངས་ཏེ་ གསུངས་སོ།།བྲལ་བ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་ཉིད་ལས་དགོངས་ནས་བདག་མེད་པར་གསུངས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་ལས་དགོངས་ནས། གཟུགས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་ལ་ཚུལ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་དང་ངེས་པར་རྟོག་པ་དང་། ཉེ་བར་རྟོག་ པའི་བར་དུ་བྱེད་པ་དེ་ལ་ནི་ཚུལ་བཞིན་དུ་སྣང་ཞིང་།དེ་ལ་མེད་པར་ཡང་སྣང་ངོ་ཞེས་གསུངས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་ལས་དགོངས་ནས། དེ་ལ་གསོག་དང་གསོབ་དང་སྙིང་པོ་མེད་པར་ཡང་ སྣང་ངོ་ཞེས་གསུངས་ཤེ་ན།སྨྲས་པ། སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་ལས་དགོངས་ནས། དེ་ལྟ་བས་ན་གང་ལ་མིག་ཀྱང་འགག་ཅིང་ཁ་དོག་གི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཡིད་ཀྱི་བར་ཡང་འགག་ཅིང་ཆོས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བའི་གནས་དེ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་གང་ལས་ཀྱང་མ་དགོངས་པར་གསུངས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་ལས་དགོངས་ནས། གང་གི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཀྱི་འདུ ཤེས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་བཤིག་པར་གྱུར་པ་དེ་ཅི་ལ་བསྟེན་ཅིང་བསམ་གཏན་བྱེད་པ་ནི་དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་གསུངས་ཤེ་ན།སྨྲས་པ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་གང་ལས་ཀྱང་མ་དགོངས་པར་གསུངས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་ལས་དགོངས་ ནས།མིག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་དང་། ཡིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་བར་གྱི་ཆོས་ཡིད་བདེ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་གནས་ལྟ་བུ་དག་ལ་ཡང་དག་པ་ཉིད་དམ། བདེན་པ་ཉིད་དམ། མ་ནོར་བ་ཉིད་དམ། ཕྱིན་ཅི་མ་ མ་ལོག་པ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་ལ།འཕགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ནི། བདེན་པ་ཡིན་པར་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་གསུངས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་གང་ལས་ཀྱང་མ་དགོངས་པར་གསུངས་ སོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་ལས་དགོངས་ནས། བསམ་གཏན་པ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་གྱི་ཡུལ་དང་། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་བོ་ཞེས་གསུངས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པའམ། ཡང་ན་ ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་གང་ལས་ཀྱང་མ་དགོངས་པར་གསུངས་སོ།།དངོས་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ལས་ཅིའི་ཕྱིར་དང་པོ་ཁོ་ནར་རྒྱུ་མཚན་གདགས་པ་ལ་སོགས་པ་གོ་རིམས་དེ་ལྟར་གདགས་པ་མཛད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། གཞི་མེད་པ་ལ་མིང་གདགས་སུ་མི་རུང་བས་དེའི་ཕྱིར་དང་པོར་རྒྱུ་མཚན་གདགས་པ་ མཛད་དོ།།དེའི་འོག་ཏུ་གང་གིས་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འདོགས་པའམ། བྱེ་བྲག་ཏུ་འདོགས་པར་ལས་དེ་འདོགས་པ་བྱེད་པས། དེའི་ཕྱིར་མིང་གདགས་པ་མཛད་དོ།

如果问：世尊从何处思维而说'色是存在的，乃至识也是存在的，如实随见为无常'？答：从思维相无自性而说。为什么呢？因为所说'如实随见无常'即是说'如实随见为无常而存在'。
如果问：世尊从何处思维而说'色是存在的，乃至识也是存在的，如实随见为苦'？答：从思维生无自性和胜义无自性而说。
如果问：世尊从何处思维而说'色是存在的，乃至识也是存在的，如实随见为空'？答：从思维诸法相远离自性、彼等生无自性和胜义无自性而说。
如同远离性一样，应当了知从思维相不同性而说无我。
如果问：世尊从何处思维而说'对于如理观察色乃至识，决定思维乃至近思维者，于彼如理显现，于彼显现为无'？答：从思维相无自性而说。
如果问：世尊从何处思维而说'于彼显现为积聚、虚幻、无实'？答：从思维生无自性和胜义无自性而说。
如果问：世尊从何处思维而说'因此，应当了知眼灭及离色想，乃至意灭及离法想之处'？答：不从任何无自性而思维而说。
如果问：世尊从何处思维而说'因为一切处破除一切心想者，依止何处而修禅定，即使具有根的诸天也不知道'？答：不从任何无自性而思维而说。
如果问：世尊从何处思维而说'眼所识之色乃至意所识之法，于可意、不可意、舍处等，无有真实性、真谛性、无错性、无颠倒性'，又说'出世间圣者是真实的'？答：从思维一切无自性而说，以及不从任何无自性而思维而说。
如果问：世尊从何处思维而说'禅修者的禅定境界和诸佛的佛境界不可思议'？答：从思维一切无自性而说，或者不从任何无自性而思维而说。
如果问：为什么在那五种事物中，首先安立因相等如此次第？答：因为无有基础就不能安立名称，所以首先安立因相。其后，由于以何安立自性或差别，故作安立名称。

།དེའི་འོག་ཏུ་གང་གིས་རྒྱུ་མཚན་ནམ། མིང་ངམ། དེ་གཉི་ག་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་བས། དེའི་ ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གདགས་པ་མཛད་དོ།།དེ་ལྟར་ཆོས་གསུམ་པོ་དེ་དག་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་གོ་རིམས་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐབས་ཡིན་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་དེ་དག་གིས་དེ་བཞིན་ཉིད་ མཐོང་བ་དང་།ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་མཐོང་ན་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་གོ་རིམས་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་དེ་དག་གི་གོ་རིམས་ཡིན་ནོ། །དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་ལེའུའི་དངོས་པོའི་རྣམ་པར་གཏན་ ལ་དབབ་པ་རྫོགས་སོ།། ། །དེ་ཁོ་ནའི་དོན་རྣམ་པར་ཤེས་པར་འདོད་པས། ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ལ་བརྩོན་པར་བྱ་བའི་སྡོམ་ནི། རྟེན་དང་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་། །རྟེན་དང་རབ་དབྱེ་བརྟེན་པ་དང་། །ཕྲ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། །མིང་བརྗོད་ཇི་བཞིན་མངོན་པར་ཞེ་ན། །ངོ་བོ་ཉིད་ གསུམ་གང་ཞེ་ན།ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། ཇི་ཙམ་དུ་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་ཕྱིར་མིང་དང་བརྡ་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །གཞན་གྱི་དབང་གིས་ ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། མཚན་མ་དང་། གནས་ངན་ལེན་གྱི་འཆིང་བ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཡོན་ཏན་ ཐམས་ཅད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ།འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ལ་བརྟེན་ནས་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། རྒྱུ་མཚན་དང་མིང་འབྲེལ་པ་ལ་ བརྟེན་ནས་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།།གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ལ་བརྟེན་ནས་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ལ་བརྟེན་ནས་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། གཞན་གྱི་ དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་གཏན་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།།དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་ལས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེར་ནི་དེའི་རྣམ་པར་དག་པ་འཐོབ་ པ་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི།དེའི་མཚན་ཉིད་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དོན་འདིར་ནི་དེའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་རྣམ་པ་དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དང་། མིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་མ་ཡིན་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའོ། །དེ་ལ དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དང་། བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དང་། གཟུང་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དང་། འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།དངོས་པོ་འདི་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དངོས་པོ་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དངོས་པོ་འདི་ནི་མིག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དངོས་པོ་འདི་ནི་ཆོས་ཀྱི་བར་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའོ། །དེ་ལ་བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ནི།འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་འདི་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བའོ།

其后，由于生起对其因缘或名称或二者的分别，因此安立分别。如是以彼三法圆满显示杂染品的次第。其后是清净品的阶段，由于以彼等杂染法见到真如及正智则成清净，因此以彼二者圆满显示清净品的次第，如是彼即是彼等的次第。真实义品事相抉择竟。
欲了知真实义者，于三自性应当精进的总纲：所依及分别，所依及差别所依，执著细微，如实执著名言。
何为三自性？遍计所执自性、依他起自性及圆成实自性。何为遍计所执自性？为随顺施设言说而从名言所生的自性。何为依他起自性？缘起所生的自性。何为圆成实自性？即为清净、解脱一切相及习气束缚、成就一切功德故，诸法真如是圣智行境、圣智所缘。
依何而了知遍计所执自性？答：依因缘与名称的关联而了知。依何而了知依他起自性？答：依执著遍计所执自性而了知。依何而了知圆成实自性？答：依依他起自性中遍计所执自性毕竟无成就而了知。
其中，世尊于经中所说'依执著遍计所执自性而了知'者，是就获得其清净而说，非就其相而说。此义应视为其相。
其中遍计所执自性有几种？答：略说有五种：遍计义自性、遍计名自性、遍计杂染自性、遍计清净自性、遍计非杂染亦非清净自性。
其中遍计义自性有四种：遍计自性相、遍计差别相、遍计所取相、遍计能取相。其中遍计自性相即：此事是色自性，此事是乃至识自性，此事是眼自性，此事是乃至法自性等遍计。其中遍计差别相即：此色是可意的，

།འདི་ནི་ཡིད་དུ་མི་འོང་བའོ། །འདི་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ། །འདི་ནི་བསྟན་དུ་ཡོད་པའོ། །འདི་ནི་བསྟན་དུ་མེད་པའོ། །འདི་ནི་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའོ། །འདི་ནི་ ཐོགས་པ་མེད་པའོ།། འདི་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའོ། །འདི་ནི་ཟག་པ་མེད་པའོ། །འདི་ནི་འདུས་བྱས་སོ། །འདི་ནི་འདུས་མ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཚུལ་གྱིས་གཟུགས་དེ་གཅིག་པུའི་བྱེ་བྲག་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་རྣམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་གཟུང་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་འདི་ནི་མིག་གི་གཟུང་བའོ། །འདི་ནི་རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་གཟུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡོངས་སུ་རྟོག པ་གང་ཡིན་པ་དང་།ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་འདི་དག་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཡིད་ཀྱི་གཟུང་བའོ། །འདི་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཡིད་ཀྱི་གཟུང་བའོ། །འདི་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཡིད་ཀྱི་གཟུང་བའོ། །འདི་ནི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཡིད་ ཀྱི་གཟུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་འདི་ནི་གཟུགས་འཛིན་པའོ། ། གཟུགས་འདི་ནི་སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དང་། ཆོས་འཛིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་འདི་དག་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ནི་གཟུགས་འཛིན་པའོ། །འདི་ནི་སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དང་། ཆོས་འཛིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་མིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བྱེ་བྲག་མེད་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཅན་ནོ། །དེ་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བའི་མིང་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ཅན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ དང་།དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་མིང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཆོས་སོ་སོ་བ་དེ་དག་ལ་མིང་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་འདི་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་བཅས་ པ་དང་།གཏི་མུག་དང་བཅས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་མ་བྲལ་བ་དང་། དད་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་བྲལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་འདི་དག་དང་། རྣམ་པར ཤེས་པ་འདི་དག་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་དང་།ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པ་དང་། གཏི་མུག་དང་བཅས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དག་དང་མ་བྲལ་བ་དང་། དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་བྲལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་གང་ཡིན་ པའོ།།དེ་ལ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་འདི་ནི་གཟུང་བའོ། །འདི་ནི་འཛིན་པའོ། ། ཆོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་འདི་དག་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ནི་གཟུང་བའོ། །འདི་ནི་འཛིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། གཞན་ཡང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བར ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པའོ།

这是不悦意的。这既非悦意也非不悦意的。这是可见的。这是不可见的。这是有碍的。这是无碍的。这是有漏的。这是无漏的。这是有为的。这是无为的等等，以如是分别的方式，对于色法一者的差别作周遍思维。如同对色法一样，对其余诸蕴和一切处也应当如是观察。
其中，对所取相的周遍思维是这样的：此色是眼所取。这是耳、鼻、舌、身、意所取，如是周遍思维。以及这些受、想、行和识是欲界意所取。这是色界意所取。这是无色界意所取。这是不相应意所取，如是周遍思维。
其中，对能取相的周遍思维是这样的：此色是色取。此色是声、香、味、触、法取，如是周遍思维。以及这些受、想、行和识是色取。这是声、香、味、触、法取，如是周遍思维。
其中，对名体性的周遍思维有二种：无差别和有差别。其中无差别是指'一切法'这个名称。其中有差别是这样的：即'色'、'受'、'想'、'诸行'、'识'等如是相应的名称，对于这些各别法的分类作无量无数名称的周遍思维。
其中，对杂染体性的周遍思维是这样的：此色是有贪、有嗔、有痴、未离贪嗔痴、远离信等善法，如是周遍思维。以及这些受、想、行和识是有贪、有嗔、有痴、未离贪嗔痴、远离信等善法，如是周遍思维。
其中，对清净体性的周遍思维应当从与上述相反来理解。
其中，对非杂染亦非清净体性的周遍思维是这样的：此色是所取。这是能取。这些受、想、行和识是所取。这是能取，如是周遍思维。以及对于无记法作'是无记法'的周遍思维。

།ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མིང་ལ་བརྟེན་པའི་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དང་། དོན་ལ་བརྟེན་པའི་མིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དང་། མིང་ལ་བརྟེན་པའི་མིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་ རྟོག་པ་དང་།དོན་ལ་བརྟེན་པའི་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དང་། དེ་གཉི་ག་ལ་བརྟེན་པའི་དེ་གཉི་གའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའོ། །དེ་ལ་མིང་ལ་བརྟེན་པའི་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་དངོས་པོ་འདི་ནི་གཟུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་འདི་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དངོས་པོ་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། དེ་ལ་དོན་ལ་བརྟེན་པའི་མིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོ་འདིའི་མིང་ནི་གཟུགས་ཞེས་བྱའི། དངོས་པོ་འདི་ནི་གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། དངོས་པོ་འདིའི་མིང་ནི་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའི་།།དངོས་པོ་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་མིང་ལ་བརྟེན་པའི་མིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོ་མ་རྟོགས་པའི་མིང་གཟུགས་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ གང་ཡིན་པ་དང་།དངོས་པོ་མ་རྟོགས་པའི་མིང་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་དོན་ལ་བརྟེན་པའི་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མིང་ལས་མ་གཏོགས་ པའི་གཟུགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་མིང་དམིགས་ཀྱིས་མ་བསལ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།མིང་མ་གཏོགས་པའི་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། མིང་མ་གཏོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དངོས་པོ་ལ་མིང་དམིགས་ ཀྱིས་མ་བསལ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་དེ་གཉི་ག་ལ་བརྟེན་པའི་དེ་གཉི་གའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་འདིའི་མིང་ནི་གཟུགས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཚོར་བ་ དང་།འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་འདིའི་མིང་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འཛིན་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན། རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མངོན་པར་ འདུ་བྱེད་པས་འཛིན་པ་དང་།མིང་གི་བརྡས་འཛིན་པའོ། །དེ་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་འཛིན་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བའི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་། ཕྲད་པའི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་། འབྲལ་བའི་ མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་།བཏང་སྙོམས་སུ་འཇོག་པའི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་མིང་གི་བརྡས་འཛིན་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཡི་གེ་མེད་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། ཡི་གེ་ལས་གྱུར་པའོ། །དེ་ལ་ཡི་གེ་མེད་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ཅི་ཡིན། འདི་ཅི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཡི་གེ་ལས་གྱུར་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ནི་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའམ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་ཞེས་བྱ་བའམ། འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བའམ། འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བའམ། རྟག་ཅེས་བྱ བའམ།མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བའམ། དགེ་ཞེས་བྱ་བའམ། མི་དགེ་ཞེས་བྱ་བའམ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བའམ། དེ་ལྟ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པར་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པའོ།

另外，对于本性的分别应当了知有五种：依名而遍计义的本性，依义而遍计名的本性，依名而遍计名的本性，依义而遍计义的本性，依二者而遍计二者本性。
其中，依名而遍计义的本性是这样的：遍计'此色法是以色的自性而成就'，以及遍计'此受、想、诸行之法和此识法是以识的自性而成就'。
其中，依义而遍计名的本性是这样的：遍计'此法的名称叫做色，但此法并非色'，以及遍计'此法的名称叫做受、想、诸行和识，但此法并非识'。
其中，依名而遍计名的本性是这样的：对未了解之法作'色'的分别遍计，以及对未了解之法作'受、想、诸行和识'的分别遍计。
其中，依义而遍计义的本性是这样的：对除名之外的色法，不特别标明名称而作分别的遍计，以及对除名之外的受、想、诸行之法，和除名之外的识法，不特别标明名称而作分别的遍计。
其中，依二者而遍计二者本性是这样的：遍计'此色性之法的名称叫做色'，以及遍计'此受、想、诸行和识性之法的名称叫做识'。
遍计所执性的执著略说应当了知有二种：以造作而执著和以名言而执著。
其中，以造作而执著应当了知有五种：贪著的造作、嗔恚的造作、和合的造作、分离的造作、舍置的造作。
其中，以名言而执著应当了知有二种：从无文字而生起和从文字而生起。
其中，从无文字而生起是这样的：执著'这是什么？这是怎样的？'
其中，从文字而生起是这样的：执著'这是这个和这样的，即所谓色，乃至所谓识，或所谓有为，或所谓无为，或所谓常，或所谓无常，或所谓善，或所谓不善，或所谓无记'等等。

།ཕྲ་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཕྲ་བ་ནི་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པར་ མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་བདེ་བར་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་བར་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། མཚན་མ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། ། ། ། བམ་པོ་སུམ་ཅུ་ལྔ་པ། དེ་ལ་བྱིས་པ་རྣམས་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལ་རྒྱུ་ལྔས་མིང་ཇི་ལྟ་བ་དང་བརྗོད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་འདིའི་དངོས་པོ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་ཞེས་དྲིས་ན། ངོ་བོ་ཉིད་གཟུགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལན་འདེབས པར་བྱེད་ཀྱི།མིང་གཟུགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལན་འདེབས་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལན་འདེབས་པར་བྱེད་ཀྱི། མིང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལན་འདེབས་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། གཞན་ ཡང་གཅིག་པུ་དབེན་པར་སོང་སྟེ།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ལ་ཞུགས་པ་ན། དངོས་པོ་འདིའི་མཚན་ཉིད་ནི་གཟུགས་ཡིན་གྱི། །མིང་ནི་གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་དང་། དངོས་པོ་འདིའི་ མཚན་ཉིད་ནི་ཚོར་བ་དང་།འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་གྱི། མིང་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་དང་། གཞན་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་དངོས་པོ་དེའི་མཚན་ཉིད་གཟུགས་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པའི་ཚེ། མ་ རྙེད་པ་ན་མི་དགའ་ལ།མིང་གཟུགས་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པའི་ཚེ། མ་རྙེད་པ་ནི་མི་དགའ་བ་མེད་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དངོས་པོ་དེའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པའི་ ཚེ།མ་རྙེད་པ་ལ་མི་དགའ་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པའི་ཚེ། མ་རྙེད་ན་ནི་མི་དགའ་བ་མེད་པ་དང་། གཞན་ཡང་ཚིག་ནི་མིང་ལ་འཇུག་ལ་མིང་ནི་དོན་ལ་འཇུག་སྟེ། དེ་ལ་མིང་གང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་ ཀྱི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན།གཟུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན། འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། མིང་གང་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བར་གྱི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱི་བར་གསལ་ བར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་མིང་གང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་དེ་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བར་གྱི་དོན་ལ་ཡང་འཇུག་པར་འགྱུར་ན་ནི་དེས་ན་དེ་ལས་གཞན་པའི་མིང་རྣམས་ཀྱི་དོན་སོ་སོ་ཐ་དད་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་མི་དམིགས་པར་མི་རུང་ངོ་། ། དེ་ལྟར་སོ་སོའི་དོན་ཐ་དད་པ་ལ་འཇུག་པའི་མིང་དེ་དག་ལས་མིང་གང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་འཇུག་པ་དང་། མིང་གང་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བར་གྱི་དོན་ལ་ཡང་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་དེ། དེ་ལྟར་ཡོད་པའི་དོན་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རམ། འོན་ཏེ་མེད་པའི་དོན་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར། རེ་ཞིག་ཡོད་པའི་དོན་ལ་འཇུག་པར་ནི་མི་རུང་སྟེ། ཇི་ལྟར་མི་རུང་བ་དེ་ལྟར་ནི་སྔར་དངོས་པོ་བརྟགས་པའི་སྐབས་སུ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་ན་ནི་དེས་ན་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དོན་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུར་འགྱུར་ཏེ། གང་མཚན ཉིད་མེད་པའི་དོན་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་དེའི་དོན་ནི་དེ་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ།དེ་ལྟར་གསལ་བར་བྱེད་པ་དེ་ཡང་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

应当了知这五种是微细的执著：对无常执著为常，对苦执著为乐，对不净执著为净，对无我执著为我，对相执著为遍计所执自性。
第三十五品。其中，应当了知凡夫们由五种因对所说事物如其名称和言说执著为自性：如是，若问'此事物的自性是什么'，则回答说'自性是色'，而不回答说'名称是色'；回答说'自性是受、想、诸行、识'，而不回答说'名称是识'；
复次，独自前往寂静处，当入于观察诸法自相与共相时，寻求'此事物的相是色，名称不是色'；寻求'此事物的相是受、想、诸行、识，名称不是识'；
复次，当寻求色事物的相是色时，若未获得则不喜，当寻求名称是色时，未获得则无不喜；当寻求受、想、诸行、识事物的相是识时，若未获得则不喜，当寻求名称是识时，未获得则无不喜；
复次，语词系属于名称，名称系属于义。其中，若名称能显明自相义，则不能显明别相义，不能显明所取相义，不能显明能取相义；若名称能显明乃至能取相义，则不能显明乃至自相义的标识。
若名称既入于自相义又入于能取相义标识，则不应不见其余名称随顺各别义。如是于各别义中，名称若既入于自相义又入于能取相义标识，则此入于如是有义耶？抑或入于无义？首先，入于有义是不应理的，如何不应理已如前在观察事物品中说明。若如是入于非有义，则成为入于无相义，若入于无相义，则其义如是非有，如是显明者即是增益。

།གང་སྒྲོ་འདོགས་ཤིང་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་མིང་ཇི་ལྟ་བ་དང་། བརྗོད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པར་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་ཡིན་པ་དང་།གཞན་ཡང་བྱིས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མཚན་མ་ལ་བརྗོད་པས་བཅིངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིང་ཇི་ལྟ་བ་དང་། བརྗོད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། དངོས་པོ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་མཚན་ མ་ལ་བརྗོད་པས་བཅིངས་པ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། རིགས་པ་དང་ལུང་གིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རིགས་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བརྗོད་པ་མེད་པ་ན་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་མི་དམིགས་པ་དང་། བརྗོད་པ་དང་བཅས་པ་ན་དེ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་མི་དམིགས་ པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ནི་རྒྱུ་ཅིག་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་གཅིག་གི་སྐྱེ་བའི་གནས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་བརྗོད་པ་སྐྱེ་བ་ཡང་དམིགས་ལ། བརྗོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང་དངོས་པོ་སྐྱེ་བ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་པ་ དག་དངོས་པོ་ཡོད་ན།མིང་དུ་ཡང་བརྗོད་པས་རབ་ཏུ་རྟོག་པར་བྱེད་ཀྱི། དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་མི་ནུས་པས། དེ་ལྟར་ན་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་མིང་དང་བརྗོད་པ་སྐྱེ་བར་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་བསམ་གཏན་པ་སོ་སོའི་བདག་ཉིད་ལ་བསམ་ གཏན་བྱེད་པ་ན།ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཡིད་ལ་བརྗོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་དང་ཆ་མཐུན་པའི་གཟུགས་བརྙན་དག་སྣང་བར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་གྱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས། དེ་ལྟར་ན་བརྗོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དངོས་པོ་སྐྱེ་བ་ཡང་ དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་བརྗོད་པའི་གཉེན་པོ་མཚན་མ་མེད་པའི་དབྱིངས་ལ་སེམས་ཉེ་བར་གཏོད་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ནི་མི་སྣང་བར་འགྱུར་ལ། ཉེ་བར་མི་གཏོད་པའི་སེམས་ནི་མི་འདོད་པ་བཞིན་དུ་མཚན་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཁྲིད་པར་འགྱུར་བས། རྣམ་གྲངས་དེས་ ཀྱང་མཚན་མ་ལ་བརྗོད་པས་བཅིངས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ལུང་གང་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། བྱིས་པ་རྨོངས་པའི་སེམས་ལྡན་པ། །མཚན་མ་དག་ལ་བརྗོད་པས་བཅིངས། །བརྗོད་པའི་འཆིང་ལས་རྣམ་གྲོལ་བ། །མཚན་མའི་དབང་ལྡན་ཐུབ་པ་ཡིན། ། ཡང་དག་མཐོང་བའི་རྣལ་འབྱོར་པ། །ཡང་དག་ཤེས་ལ་རབ་ཏུ་གནས། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མི་དམིགས་ཤིང་། །དེ་ཡི་གནས་ཀྱང་མཐོང་མི་འགྱུར། །ཡང་དག་ཤེས་པ་རྣམ་དག་དེ་། །དེས་ན་ཡང་དག་རིག་ཅེས་བྱ། །འཛིན་པ་གཉིས་དང་རྣམ་བྲལ་བ། །དེས་ན་གཉིས་སུ་མེད ཅེས་བྱ།།ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་མཁས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ཙམ་ལ་བདག་ཏུ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་ལྟ་ཡང་། དེའི་བག་ལ་ཉལ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མི་འབྱུང་ བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཚུལ་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།སྡོམ་ནི། བསྡུ་དང་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ནི། །ཡོངས་སུ་ཤེས་དང་དགོངས་པ་དང་། །སྤྱོད་ཡུལ་རྟོག་དང་རྗེས་འཇུག་དང་། །རྣམ་པར་རྟེན་ནི་ཐ་མ་ཡིན། །ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་དང་རྒྱུ་མཚན་དང་། མིང་དང་ རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ལྔ་པོ་དག་ལས་ངོ་བོ་ཉིད་དང་པོ་ཆོས་ལྔ་པོ་དེ་དག་ལས་དུ་དག་གིས་བསྡུས་ཤེ་ན།སྨྲས་པ། གང་གིས་ཀྱང་མ་བསྡུས་སོ། །ངོ་བོ་ཉིད་གཉིས་པ་དུ་དག་གིས་བསྡུས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། བཞིས་སོ། །ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་པ་དུ་དག་གིས་ བསྡུས་ཤེ་ན།སྨྲས་པ། གཅིག་གིས་སོ། །གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་ཡང་ཡིན་ན། དེས་ན་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་ དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། དེར་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བའི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་བསམས་པ་ཡིན་གྱི། རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བ་ནི། དེ་ལ་མངོན་པར་མ་ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་ ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

凡是增益执取的，就是执著，因此如名称和言说那样，对事物执著为自性已经完全成立，
又因为一切凡夫都被相的言说所束缚，所以应当观察如名称和言说那样，对事物执著为自性。
若问为何应知是被相的言说所束缚？
答：应当以理和教来了知。什么是理？
答：因为在无言说时不见对事物的贪著，在有言说时见到对它的贪著。这是一个原因。
又因为一者是一者的生起处，如此，依事物而生言说可见，依言说而生事物也可见。
譬如世间人在有事物时，也以名称来分别，对无事物则不能分别，如此可见依事物而生名称和言说。
譬如禅修者各自修禅时，随着意中所说的作意，相应于心相续所摄的所知事物的影像显现而生起，如此可见依言说而生事物。
又于言说对治无相界专注心时，一切相都不显现，而不专注心时，则不由自主地被诸相牵引，由此理趣也应知是被相的言说所束缚。
什么是教？世尊说：'愚痴凡夫具迷心，为相言说所系缚，解脱言说诸系缚，具相自在是能仁。瑜伽师见真实相，安住于真实了知，自性亦不可得见，彼之住处不可见。清净真实之了知，是故称为真实知，远离二种执著故，是故称为无二法。'
譬如凡夫虽然通达蕴无我，仅仅是在蕴上假立为我，但因未断其习气，对此生起我执也非不会发生，此处也应如是观察。
总摄：摄持与自性，遍知及密意，行境分别随，所依为最后。
从三自性、因相、名称、分别等五法中，第一自性为几法所摄？
答：都不摄。第二自性为几法所摄？
答：四法所摄。第三自性为几法所摄？
答：一法所摄。若依他起自性也为真实智所摄，那么所说'依他起自性是依遍计所执自性的执著而了知'是如何？
答：那是就染污的依他起自性而言，不是就清净的依他起自性而言。应知清净的依他起自性是依不执著而了知的。

།ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་གསུམ་པོ་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དང་། སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དེ་ལ། མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི། གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། རང་མི་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཁོ་ནས་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དམ་པ་ཡིན་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་པོ་དེ་དག་ལས་དུ་ཞིག་ཡོངས་སུ ཤེས་པར་བྱ་བ་དག་ཡིན་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། ཐམས་ཅད་དོ། །དུ་ཞིག་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཅིག་གོ། །དུ་ཞིག་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཅིག་གོ། ། ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་པོ་དེ་དག་གིས་དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་དོན་ཀྱང་དྲང་བར་བྱའོ།།ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་པོ་དེ་དག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཚད་མེད་པ་བརྟན་པ་དང་ལྡན་པ་དག་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དགོངས་ཏེ་བཤད་པ་དག་གི་དོན་ཀྱང་རྗེས་སུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། །མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཞེས་ ཇི་སྐད་གསུངས་པ་དེའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་གྱིས་ཏེ། ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། གཟོད་མ་ནས་མི་སྐྱེ་བ་ལ་བཟོད་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། རང་མི་སྐྱེ་ བ་ལ་བཟོད་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་དྲི་མ་མི་སྐྱེ་བ་ལ་བཟོད་པ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། དེ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་ གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྨོན་པ་མེད་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ ལ་བརྟེན་ནས་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་མཚན་མ་མེད་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བྱིས་པའི་ཤེས་པའམ། འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སམ། ཤེས་པ་གང་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གང་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། མཚན་ཉིད་ མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཤེས་པ་གང་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་གཉི་གའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་ཡིན་མོད་ཀྱི། འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཤེས་པ་གང་གི་ སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁོ་ནའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྟོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་མཚན་མ་ལ་སྤྱོད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བའམ། མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པས་ རྟོགས་པ་ནི་མཚན་མ་ལ་སྤྱོད་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་པས་རྟོགས་པ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་ བྱའོ།།ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ངོ་བོ་ཉིད་གང་གི་རྗེས་སུ་འཇུག་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་གོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ངོ་བོ་ཉིད་གང་རྣམ་པར་འཇིག་ པར་བྱེད་ཅེ་ན།སྨྲས་པ། གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་འཇིག་པར་བྱེད་དོ།

三种自性和三种无自性，即相无自性性、生无自性性和胜义无自性性。其中，相无自性性是遍计所执性的无自性。生无自性性和胜义无自性性是依他起性的无自性，因为它自身不生，且非清净所缘。唯胜义无自性性是圆成实性的无自性。为什么呢？因为它是一切法的胜义，且以无自性性而区分。
在这三种自性中，应当了知几种？答：应当了知全部。应当断除几种？答：一种。应当证得几种？答：一种。
通过这三种自性，应当解释一切不了义经的含义。通过这三种自性，也应当理解如来以无量坚固意趣所说及菩萨以意趣所说的含义。
所说的无生法忍是如何安立的？答：通过三种自性：依遍计所执性，安立本来无生忍；依依他起性，安立自性无生忍；依圆成实性，安立烦恼和苦垢无生忍，应知这是不退转。
这三解脱门是依三种自性而安立：依遍计所执性安立空解脱门，依依他起性安立无愿解脱门，依圆成实性安立无相解脱门。
遍计所执性是否为凡夫智、圣智或任何智的境界？答：都不是其境界，因为无相。依他起性是何种智的境界？答：是二者的境界，但非出世间圣智的境界。圆成实性是何种智的境界？答：唯是圣智的境界。
了知遍计所执性的瑜伽师，应说是行相还是无相？答：以世间智了知者，应说是行相；以出世间智了知者，应说是行无相。如遍计所执性，依他起性和圆成实性也应如是观察。
正入遍计所执性的瑜伽师随顺何种自性？答：随顺圆成实性。随顺圆成实性的瑜伽师破除何种自性？答：破除依他起性。

།ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་རྣམ་པ་དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ཇི་ཙམ་དུ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་འདོགས་པ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་དེ་ཙམ་དུ་ཀུན་བརྟགས་ པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར།ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སད་པ་དང་། དེ་ལ་གོམས་ པའི་བག་ཆགས་བག་ལ་ཉལ་བའོ།།གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་རྣམ་པ་དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། འདིའི་རྣམ་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་རྒྱུ་མཚན་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ ཞེན་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་དང་།དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བའོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་རྣམ་པ་དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལ་རྣམ་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་ གཞག་པ་མེད་དོ།།ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ལ་བརྟེན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དངོས་པོ་གསུམ་ལ་སྟེ་། རྒྱུ་མཚན་དང་མིང་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལའོ། །གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ལ་བརྟེན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་ཉིད་དང་། བདག་གི་རྒྱུ་མཚན་མཐུན་པ་ལའོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ལ་བརྟེན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། མི་གནས་པ་དང་། མི་རྟེན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །སྡོམ་ནི། མེད་དང་ལས་དང་ཕྲ་སོགས་དང་། ། ལུས་མེད་སྐྱེ་དང་མངོན་ཞེན་དང་། །ཡོངས་སུ་ཤེས་དང་ཀུན་ཉོན་མོངས། །སྡུག་བསྔལ་འདྲ་དང་བརྟེན་པ་ཡིན། །གལ་ཏེ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ན་ཉེས་པ་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཐ་སྙད་མེད་པ་དང་། ཐ་སྙད་ལ་མངོན་པར ཞེན་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་མེད་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་མེད་ལ། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ན་ཉེས་པ་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་བསྩལ་མི་དགོས་པར་ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ།དེ་མེད་ན་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་མེད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ན་ཉེས་པ་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ ལས་དུ་དག་བྱེད་ཅེ་ན།སྨྲས་པ། ལྔ་སྟེ། གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་ཉིད་ལ་ཐ་སྙད་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དང་། གང་ཟག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་གཉི་ག་ལ་མངོན་པར་ ཞེན་པའི་བག་ཆགས་གནས་ངན་ལེན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའོ།།གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་དུ་དག་བྱེད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ལྔ་ཁོ་ན་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ ཉིད་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་པ་དང་།གང་ཟག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྟེན་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྟེན་བྱེད་པ་དང་། དེ་གཉི་ག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་གནས་ངན་ལེན་གྱི་རྟེན་བྱེད་པའོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་དུ་དག་བྱེད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ལྔ་སྟེ། དེ་གཉི་གའི་ལས་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དག་གི་གཉེན་པོ་སྐྱེ་བའི་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཕྲ་བར་བརྗོད་པར་བྱའམ། རགས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཕྲ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཕྲ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བར དཀའ་བ་དང་།ཉེ་བར་མཚོན་དཀའ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཕྲ་བར་བརྗོད་པར་བྱའམ། རགས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རགས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འོན་ཀྱང་མཐོང་བར་དཀའ་བ་དང་། ཉེ་བར་མཚོན་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ།

问：遍计所执性有几种？答：凡是依他起性中安立的自性和差别的假立，就是遍计所执性，因此应知遍计所执性的分类是无量的。
复次，对依他起性执著为遍计所执性有两种：一是现行，二是习气随眠。
问：依他起性有几种？答：此种类应如因相而观。复次，依他起性有二种：一是由执著遍计所执性而发起，二是由无执著而发起。
问：圆成实性有几种？答：圆成实性因为一切处都是一味的缘故，对此没有种类差别的安立。
问：遍计所执性依于何处？答：依于三种事：相、名、分别。
问：依他起性依于何处？答：依于执著遍计所执性本身和自己相应的因相。
问：圆成实性依于何处？答：应说是无住、无所依。
总偈：无及业与细等，无身生与执著，遍知及烦恼，苦相似与依。
问：若无遍计所执性有何过失？答：依他起性将无言说，也将无执著言说。若无此，则无杂染，也无清净。
问：若无依他起性有何过失？答：一切处将无须功用而成为无杂染，若无此，也必定无清净。
问：若无圆成实性有何过失？答：一切处将无清净。
问：遍计所执性有几种作用？答：有五种：一是生起依他起性，二是于彼起言说，三是生起对补特伽罗的执著，四是生起对法的执著，五是执持二者执著的习气随眠。
问：依他起性有几种作用？答：唯有五种：一是以杂染自性而生起，二是作为遍计所执性和圆成实性的所依，三是作为补特伽罗执著的所依，四是作为法执著的所依，五是作为二执习气随眠的所依。
问：圆成实性有几种作用？答：有五种：因为是彼二者五种作用的对治生起所缘事故。
问：遍计所执性应说为细还是粗？答：应说为细。如同细那样难见难以表示。
问：依他起性应说为细还是粗？答：应说为粗，然而是难见难以表示的。

།ཡོངས་ སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཕྲ་བར་བརྗོད་པར་བྱའམ།རགས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མཆོག་ཏུ་ཕྲ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །མཆོག་ཏུ་ཕྲ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཆོག་ཏུ་མཐོང་བར་དཀའ་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་ཉེ་བར་མཚོན་པར་དཀའ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་པོ་དེ་ དག་ལས་དུ་ཞིག་ལུས་མེད་པ་ཡིན་ལ།ལུས་དང་བཅས་པ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཅིག་གོ། །དུ་ཞིག་ལུས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། ལུས་དང་བཅས་པ་དང་། ལུས་མེད་པར་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཅིག་གོ། །དུ་ཞིག་ལུས་དང་ བཅས་པ་ཡིན་ལ།འཇུག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཅིག་གོ། །དུ་ཞིག་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ལ། སྐྱེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཅིག་གོ། །དུ་ཞིག་སྐྱེས་པ་ཡིན་ལ། སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ ན།སྨྲས་པ། གཅིག་གོ། །དུ་ཞིག་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ལ། སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་དག་སྐྱེས་པར་མི་བྱེད་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཅིག་གོ། །ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ། མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུར་བལྟ་ བར་བྱ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་སད་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའམ། དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་དང་། དེ་བག་ལ་ཉལ་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའམ། དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་ཐ་སྙད་ཀྱི་ བརྡ་ལས་བྱུང་བའི་མིང་ལ་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་།དེ་སད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མིང་ཙམ་ལ་མཁས་པ་འདི་ནི་མིང་ཙམ་ཡིན་གྱི། འདི་ནི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ནི་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པར་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། བག་ཆགས་བག་ལ་ཉལ་དེ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཇི་སྲིད་དུ་བག་ཆགས་གནས་ངན་ལེན་དེ་སྤོངས་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་སྲིད་དུ་ནི་དེ་བག་ལ་ཉལ་བ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་ནོ། །སྤངས་པ་ནི་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མངོན པར་ཞེན་པ་དང་།དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུར་བལྟ་བར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སད་པས། དེའི་རང་བཞིན་དང་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ནི་དང་པོའི་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་ནོ། །མཚན་མ་ཙམ་སྟེ་ དེའི་རང་བཞིན་དང་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ནི་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།མཚན་མའི་འཆིང་བ་མ་སྤངས་པ་མཚན་མ་ལ་དམིགས་པ་ནི་གཉིས་པའི་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་ནོ། །མཚན་མའི་འཆིང་བ་སྤངས་པ་མཚན་མ་མེད་པའི་ དབྱིངས་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་མཚན་མར་མི་དམིགས་པ་དང་།དེའི་འོག་ཏུ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དམིགས་པ་ནི་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུར་བལྟ་ བར་བྱ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དབྱིངས་དེ་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པའི་གཞིའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་མཐོང་བ་དང་། རིག་པ་དང་། མངོན་དུ་མ་བྱས་པ་ལ་མངོན་དུ་བྱས་པར་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ དང་མངོན་པར་ཞེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་།གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།

问：应当细说圆成实性的本体，还是粗说？答：应当极细说。如同极细，极难见，极难表示也是如此。
问：在这三种自性中，哪些是无体而能入有体者？答：一种。问：哪些是有体而能入有体和无体者？答：一种。问：哪些是有体而不能入者？答：一种。
问：哪些是未生而能生已生者？答：一种。问：哪些是已生而能生已生和未生者？答：一种。问：哪些是已生而不能生已生和未生者？答：一种。
问：应当如何看待遍计所执性中的执著和无执著的特征？答：应当从两个方面来看：对其现行的执著或无执著，以及对其种子的执著或无执著。
其中，从言说名言而起，对法的自性进行遍计，应知这是现行。对仅是名言通达者认为'这只是名言，而非法的自性'，应知这是对其无执著。
由于未断除习气种子，只要不断除习气随眠，就是对种子的执著。断除则是对其无执著。
问：应当如何看待依他起性中的执著和无执著的特征？答：由遍计所执性现行，执著其自性和本质，这是第一种执著。了知仅是相而非其自性和本质，这是无执著。
未断除相的束缚而缘于相，这是第二种执著。断除相的束缚，通达无相界而不缘相，以及随后如实缘取，这是无执著。
问：应当如何看待圆成实性中的执著和无执著的特征？答：对圆成实性唯有无执著，因为此界非是执著的所依处。
对于见、知、未证得而认为已证得的慢心和执著，应当视为唯是对遍计所执性和依他起性的执著。

།ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ མིང་ཙམ་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།ཀུན་བརྟགས་པ་ཙམ་དང་། མཚན་ཉིད་མེད་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་དང་། མ་འགགས་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། འདས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། མ་འོངས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། མ་བཅིངས་པ་དང་། མ་གྲོལ་བ་དང་། བདེ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྡུག བསྔལ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་ནམ་མཁའ་ལྟར་རོ་གཅིག་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་ ཞེ་ན།སྨྲས་པ། བརྗོད་པར་བྱ་བ་འདུས་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཕུང་པོའི་དངོས་པོ་དང་། ཁམས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་དང་།གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་དང་། དབང་པོའི་དངོས་པོ་དང་། ལས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་དངོས་པོ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་དངོས་པོ་དང་། སྐྱེ་བའི་དངོས་པོ་དང་། ངན་འགྲོའི་དངོས་པོ་དང་། བདེ་འགྲོའི་ དངོས་པོ་དང་།སྐྱེ་གནས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། རིགས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་དངོས་པོ་དང་། དུད་འགྲོའི་དངོས་པོ་དང་། ཡི་དགས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། གླིང་གི་དངོས་པོ་དང་། རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་བར་གྱི་དངོས་པོ་ དང་།ཚངས་རིས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། འོག་མིན་གྱི་བར་གྱི་དངོས་པོ་དང་། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་གྱི་དངོས་པོ་དང་། དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་དངོས་པོ་དང་། ཆོས་ཀྱིས་རྗེས་ སུ་འབྲང་བའི་དངོས་པོ་དང་།ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་དངོས་པོ་དང་། མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་དངོས་པོ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་དངོས་པོ་དང་། རྒྱུད་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་གྱི་དངོས་པོ་དང་། རང་བྱང་ ཆུབ་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་།ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པའི་དངོས་པོ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དངོས་པོ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་དངོས་པོ་དང་། ལམ་གྱི་ཡན་ལག་གི་བར་གྱི་དངོས་པོ་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དངོས་པོ་དང་། འདུ་ཤེས་བསྒོམ་པའི་དངོས་པོ་དང་། རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྒོམ་པའི་དངོས་པོ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བསྒོམ་པའི་དངོས་པོ་དང་། སྟོབས་དང་། མི་འཇིགས་པ་དང་། སྨོན་ནས་ཤེས་པ་དང་། བསྲུངས་པ་མེད་པ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། བག་ཆགས་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་དང་། མཚན་དང་། དཔེ་བྱད་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་། མཆོག་མཁྱེན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་པོ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་སྒྱུ་མ་དང་། རྨི་ལམ་དང་། མིག་ཡོར་དང་། བྲག་ཅ་དང་། ཆུ་ཟླ་དང་། གཟུགས་བརྙན་དང་། སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུར་ཤེས་པར་བྱའོ།

如何了知遍计所执自性？答：应当了知遍计所执自性仅是名相而已。应当以如下诸相了知：即是遍计所执而已，无相，无自性，无生，无灭，非杂染，非清净，本来寂静，自性涅槃，非过去，非未来，非现在，非相应，非不相应，非束缚，非解脱，非乐，非苦，非非苦非乐，一切如虚空平等一味，应当以如是等相了知。
如何了知依他起自性？答：应当从摄集一切所说有为法中了知。何为一切所说事？即：蕴事，界事，处事，缘起事，处非处事，根事，业事，烦恼事，随烦恼事，生事，恶趣事，善趣事，生处事，种姓事，地狱事，畜生事，饿鬼事，洲事，四大王众天事，乃至他化自在天事，梵众天事，乃至色究竟天事，空无边处事，乃至非想非非想处事，随信行事，随法行事，顺决择分善根事，见道事，修道事，预流果事，乃至阿罗汉果事，独觉菩提事，正等正觉事，灭受想事，波罗蜜多事，念住事，乃至道支事，禅定、无量、无色定事，想修习事，随念修习事，解脱、胜处、遍处修习事，力、无畏、愿智、无护、念住、大悲、断尽习气、相好、一切种、一切智、不共佛法等一切事。
应当了知这一切如幻、如梦、如阳焰、如回声、如水月、如影像、如变化。

།དབུ་བ་རྡོས་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཆུའི་ཆུ་བུར་ལྟ་བུ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ དང་།ཆུ་ཤིང་གི་སྡོང་པོ་ལྟ་བུ་དང་། སྨྱོན་པ་ལྟ་བུ་དང་། མྱོས་པ་ལྟ་བུ་དང་། གཤེད་མ་ལྟ་བུ་དང་། གཅིན་ལྡུད་པའི་དགྲ་བོ་ལྟ་བུ་དང་། གཞན་གྱི་བུ་ལྟ་བུ་དང་། སྤྲུལ་གྱི་པྲོག་མ་ལྟ་བུ་དང་། སྟོང་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། དབེན་པ་དང་། གཟུང་བ་མེད་པ་དང་། གསོག་དང་། གསོབ་དང་། སྙིང་པོ་མེད་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་གྲངས་དག་གིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སྔར་བསྟན་པའི་རྣམ་གྲངས་འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཡང དག་པའི་མཐའ་དང་།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། གཞན་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་མེད་པ་དང་། བསྟན་དུ་མེད་པ་དང་། གནས་མེད་པ་དང་། གཞི་མེད་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་རིག་པ་མེད་པ་དང་། རྟེན་མེད་པ་དང་། བརྗོད་ དུ་མེད་པ་དང་།སྤྲོས་པ་མེད་པ་དང་། བླང་བ་མེད་པ་དང་། དོར་བ་མེད་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་གྲངས་དག་གིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་པོ་དེ་དག་ལས་དུ་ཞིག་བདག་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་ལ། གཞན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པར་བྱེད་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། གཅིག་གོ། །དུ་ཞིག་བདག་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཅིག་གོ། །དུ་ཞིག་བདག་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱིར་འཇུག་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཅིག་གོ། །ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཇི་འདྲ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ནམ་མཁའ་དང་འདྲའོ། །གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཇི་འདྲ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཤེད་མ་དང་། ཕྱིར་རྒོལ་བ་ དང་འདྲའོ།།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཇི་འདྲ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མི་ཟད་པའི་གཏེར་ཆེན་པོ་དང་འདྲའོ། །ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཇི་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་སོ། །གཞན་ གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཇི་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་གྱི་དབང་ཡིན་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་སོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཇི་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཉོན་མོངས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་ པ་ཉིད་དང་།རྟག་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་སོ། །དེ་ཁོ་ནའི་དོན་འཛིན་པའི་ཤེས་རབ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ། ཅི་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་ལས་སམ། ཡང་དག་པར་འདས་པ་ལས་སམ། དངོས་ པོ་མེད་པ་ལས་སམ།རང་བཞིན་ལས་སམ། དམིགས་པ་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡིན། གལ་ཏེ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་ལས་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་སྟེ། གཉིད་ལོག་པ་དང་། མྱོས་པ་དང་། རབ་ཏུ་ མྱོས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ལས་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་གསུངས་པའི་གཞུང་དང་ཇི་ལྟར་འགལ་བར་མི་འགྱུར། གལ་ཏེ་ དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་ཤེས་རབ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་སུ་མི་འགྱུར་རོ།

应当以如下这些名相来了知：如同泡沫一般，如同水泡一般，如同海市蜃楼一般，如同芭蕉树干一般，如同疯子一般，如同醉汉一般，如同刽子手一般，如同仇敌一般，如同他人之子一般，如同蛇蜕一般，空性、无愿、远离、无所执取、虚幻、空洞、无实质等诸如此类的名相。
若问如何了知圆成实性？答：如前所说的这些名相，即：真如、实际、法界等，以及其他如：无色、不可见、无住、无基、无显现、无分别、无依、不可言说、无戏论、无所取、无所舍等诸如此类的名相来了知。
在这三种自性中，哪一种自身不是杂染而能令他者成为杂染的呢？答：一种。哪一种自身唯是杂染的呢？答：一种。哪一种自身是清净的，且能趣入清净呢？答：一种。如何了知杂染，苦也应当如是了知。
若问遍计所执性如何？答：如同虚空。若问依他起性如何？答：如同刽子手与对手。若问圆成实性如何？答：如同无尽大宝藏。
若问遍计所执性依于何而遍计？答：依于依他起性。若问依他起性依于何而成为依他？答：依于因缘。若问圆成实性依于何而圆成？答：依于一切烦恼与痛苦的无杂染性及恒常性。
所说'通达真实义的智慧是无分别的'，应当如何了知其无分别？是由于不作意？还是由于超越？还是由于无事物？还是由于自性？还是由于缘于所缘而造作而成为无分别？若是由于不作意，则不应说'具足如理作意'，因为这样连睡眠者、醉酒者、极度醉酒者也会如此。
若是由于超越，则如何不与'三界的心及心所法是分别'的教言相违？若是由于无事物，则智慧就不成为心所法了。

།གལ་ཏེ་རང་བཞིན་ལས་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་ཤེས་རབ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པར་རྙོག་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར། གལ་ཏེ་དམིགས་པ་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལ་ཡིན་ན་ནི་ ནི་དེས་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ཉིད་ལ་ཇི་ལྟར་སྐུར་པ་བཏབ་པར་མི་འགྱུར།དེ་ལྟར་རྣམ་པ་དེ་དག་མི་རིགས་པ་ཡིན་ན་། ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་དེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་ནི་དམིགས་པ་ལ་མངོན་པར་འདུ་ བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེའི་དམིགས་པ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་ཀྱང་སྔོན་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་གང་གི་ཚེ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པའི་ ཤེས་རབ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཚེ།དམིགས་པའི་མཚན་མ་དེས་མངོན་སུམ་དུ་འཛིན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་ལེའུའི་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་རྫོགས་སོ། ། ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མཐུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ པ་ནི་རྒྱུ་ལྔས་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ལྔ་གང་ཞེ་ན། རྟོག་གེ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། འཇིག་རྟེན་ན་དཔེ་དམིགས་སུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། མཐུ་དེ་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱང་བ་བྱས་པ་ཁོ་ན་དང་འབྲེལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། མཉམ་པར་མ་བཞག་ པའི་ས་པའི་སེམས་དང་གཅིག་ཏུ་ཆ་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།དེ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་སེམས་དང་འབྲེལ་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་སྤྱོད་པ་བཅུ་པོ་འདི་དག་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པར་ འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ།བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དག་ཡི་གེར་འདྲིར་བཅུག་སྟེ་འཛིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མཆོད་པ་དང་། གཞན་དག་ལ་སྦྱིན་པ་དང་། སྟོན་པ་ན་གུས་ པར་བྱས་ཏེ་ཉན་པ་དང་།བདག་ཉིད་ཀློག་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་ཆུབ་པར་ལུང་ནོད་པ་དང་། ལུང་ཕོག་པ་རྣམས་རྒྱ་ཆེར་དབྱངས་ཀྱིས་ཁ་ཏོན་བྱེད་པ་དང་། གཞན་དག་ལ་རྒྱ་ཆེར་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་དང་། གཅིག་པུ་དབེན་པར་སོང་སྟེ་སེམས་པ་དང་། འཇལ་བ་དང་། ཉེ་བར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་རྣམ་པས་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པའོ། །ཆོས་སྤྱོད་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ལས་དུ་ཞིག་བསོད་ནམས་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བའི་ལམ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཐམས་ཅད་དོ། །དུ་ཞིག་སྦྱོར་བའི་ལམ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཅིག་སྟེ་དགུ་པའོ། །དུ ཞིག་སྒྲིབ་པའི་རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་ཡིན་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། གཅིག་སྟེ་བཅུ་པའོ། །དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་གཞུང་ལྷག་མ་ནི་མི་སྣང་ངོ་། །ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པའི་སྐབས་སུ་བྱང་ཆུབ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། མཐུ་དང་། ཐབས་དང་། འཇུག་པ་དང་། ལྡོག་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཡིན། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་གནས་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཞིས་རིག་པར་བྱ སྟེ།འཇུག་པའི་གནས་དང་། མི་འཇུག་པའི་གནས་དང་། ཤེས་བྱ་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལ་འཇུག་པའི་གནས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་མངའ་བ་འཇིག་རྟེན་ལས་ འདས་པའི་ལམ་གྱི་འཇུག་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཏེ་གནས་གྱུར་པ་དེ་ལ་མ་བརྟེན་པར་ལམ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་གནས་གྱུར་པ་མེད་ཀྱང་། འཇུག་པར་གྱུར་ན་ནི་དང་པོ་ཉིད་ནས་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།

如果是从自性而来，那么为何不成为智慧的本性和真实无分别的特征呢？如果是对所缘境进行造作，那么为何不成为诽谤无分别智慧无造作性呢？如果这些方面都不合理，那么应当如何观察这智慧是无分别的呢？答曰：因为它对所缘境无造作的缘故。它的所缘境是与有无诸法不相应的如是性，而且它也是无分别的。虽然它无造作，但由往昔的力量，当与如是性三昧相应的智慧生起时，以所缘境的相直接领受，这就称为无分别。真实义品的抉择已完。
菩萨的不可思议威力应当由五种因缘来了知。哪五种呢？即：超越一切寻思的缘故，世间无可比喻的缘故，此威力唯与极善修心相应的缘故，与不等持地的心完全不相应的缘故，与等持地的心相应的缘故。
在大乘中，菩萨们的这十种法行能令众生成熟。哪十种呢？即：书写包含在菩萨藏中的大乘相应的经典等法，同样地供养，布施给他人，恭敬地听闻讲说，自己阅读，同样地完全受持，为他人广泛地诵读，为他人广泛地如实宣说，独自前往寂静处思维、衡量、观察，以修习的方式随学。
在这十种法行中，问：几种是生起广大福德之道？答：全部都是。问：几种是加行道？答：一种，即第九种。问：几种是障碍清净之道？答：一种，即第十种。其他类似的抉择论典未见。
如在闻所成地的大乘摄论中所说：'应当从五个方面了知菩提，即：本性、威力、方便、趣入、还灭。'其中何为广大菩提的本性？即超胜声闻、独觉的转依。这也应当由四个方面来了知：趣入处、不趣入处、善观察所知的果、法界清净的特征。其中趣入处是佛相续中具有的出世间道的趣入处，因为如果不是这样，不依止那转依则道不会生起也不会趣入。如果无有转依仍能趣入，则从最初就应当趣入。

།དེ་ལ་མི་ འཇུག་པའི་གནས་ནི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མི་འཇུག་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཏེ་གནས་གྱུར་བ་དེ་ལ་མ་བརྟེན་པར་རྐྱེན་ཚོགས་ཀྱང་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མི་འཇུག་པ་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལ་ཤེས་བྱ་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཤེས་བྱའི་དེ་ཁོ་ན་ཤེས་བྱའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལེགས་པར་རྟོག་པའི་འབྲས་བུ་ནི་གནས་གྱུར་པ་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ན་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། སྤང བར་བྱ་བ་དང་།དགག་པར་བྱ་དགོས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་མནན་པའི་ཕྱིར་གནས་གྱུར་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ན་མི་རྟག་པ་ དང་བསམ་དུ་རུང་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།དེ་ནི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གཉིས་སུ་མེད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཡུལ་དང་། གནས་པ་དང་། གཅིག་པ་ ཉིད་དང་།ཐ་དད་པ་ཉིད་དང་། བྱ་བ་བསྒྲུབ་པས་སོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གཟུགས་སམ། གཟུགས་ལས་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ ཤེས་པའམ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། སའི་ཁམས་སམ། སའི་ཁམས་ལས་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། ཆུའི་ཁམས་དང་། མེའི་ཁམས་དང་། རླུང་གི་ཁམས་སམ། རླུང་གི་ཁམས་ ལས་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་།མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དམ། མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དམ། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་གཞན་ཞེས་ བྱ་བ་དེ་ལྟར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་།དངོས་པོའམ། དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ཡུལ་ལས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདོད་པའི་ཁམས་སམ། འདོད་པའི་ཁམས་ལས་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་ བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སམ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལས་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སམ། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ལས་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། མི་རྣམས་སམ། མི་རྣམས་ལས་གཞན་ནམ། ལྷ་རྣམས་སམ། ལྷ་རྣམས་ལས་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། ཤར་ཕྱོགས་སམ། ཤར་ཕྱོགས་ལས་གཞན་ནམ། ལྷོ་དང་། ནུབ་དང་། བྱང་དང་། འོག་དང་། སྟེང་དང་། ཕྱོགས་མཚམས རྣམས་སམ།ཕྱོགས་མཚམས་རྣམས་ལས་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་གནས་པ་ལས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། །བདེ་བར་གནས་པ་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུས་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། ཞི་བར་ གནས་པ་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུས་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་།སེམས་དང་བཅས་པའི་གནས་པ་འདི་དང་། འདི་ལྟ་བུས་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། སེམས་མེད་པའི་གནས་པ་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུས་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ ལྟར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་།ལྷ་དང་ཚངས་པའི་གནས་པ་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུས་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། འཕགས་པའི་གནས་པ་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུས་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ ཇི་ལྟར་གཅིག་པ་ཉིད་དང་།ཐ་དད་པ་ཉིད་ལས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་གཅིག་ལ་གནས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཅི་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ནམ། ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ།

关于不入之处，是烦恼及其习气不入之处，因为若不是如此，若不依止于转依，即使因缘聚集，也不会见到烦恼及其习气不入。
关于善加观察所知之果，即是通达所知真如之果，就是那转依，因为若不是如此，诸佛的法性也将成为应当遍知、应当断除、应当遮止。
关于法界清净之相，因为胜伏一切相，故彼转依是由极清净法界所分别。若不是如此，将成为无常及可思议，然而它是以常性相及不可思议相而说为无二。
彼不可思议应当以五种方式了知：自性、境、住、一性、异性及成办事业。
其中，如何从自性而言不可思议呢？即是色或异于色如是不可思议，受、想、诸行、识或异于识如是不可思议，地界或异于地界如是不可思议，水界、火界、风界或异于风界如是不可思议，眼处或异于眼处如是不可思议，耳、鼻、舌、身、意处或异于意处如是不可思议，有或无如是不可思议。
其中，如何从境而言不可思议呢？欲界或异于欲界如是不可思议，色界或异于色界如是不可思议，无色界或异于无色界如是不可思议，诸人或异于诸人或诸天或异于诸天如是不可思议，东方或异于东方或南、西、北、下、上、诸方隅或异于诸方隅如是不可思议。
其中，如何从住而言不可思议呢？以如是如是安乐住如是不可思议，以如是如是寂静住如是不可思议，以如是如是有心住如是不可思议，以如是如是无心住如是不可思议，以如是如是天梵住如是不可思议，以如是如是圣住如是不可思议。
其中，如何从一性及异性而言不可思议呢？譬如，住于一无漏界的诸佛是一性还是异性，如是不可思议。

།དེ་ལ་ ཇི་ལྟར་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པ་ལས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཞེ་ན།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཁམས་མཉམ་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་དང་། མགྱོགས་པ་དང་། སྟོབས་དང་། ཕ་རོལ་གནོན་པ་མཉམ་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ལ་གནས་པ་རྣམས་གནས་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ ནས་འདི་ལྟ་འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དང་སེམས་ཅན་གྱི་བྱ་བ་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བྱ་བ་སྟེ། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དོན་གྱིས་ཚིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་པས་དེའི་ཕྱིར་བསམ་ གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་ན་དེའི་དཔེ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ། །མཐུ་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་དབང་བཅུ་ལ་མཐུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཚེ་ལ་དབང་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། སའི་དངོས་གཞིར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། ཐབས་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་སྤྲུལ་པ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་ཐབས་ཞེས་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་སྤྲུལ་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རྣམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྟོང གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་འཛམ་བུའི་གླིང་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱར་ཅིག་ཅར་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་སྤྲུལ་པའི་ཐབས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་།ཉན་ཐོས་ཀྱིས་འདུལ་བ་རྣམས་ལ་དེ་སྤྲུལ་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་འདུལ་བ་རྣམས་ལ་དེ་སྤྲུལ་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་ཕྱོགས་བཅུར་སྤྲུལ་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་མཐུ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་འཇུག་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེའི་མོད་ལ་འཇུག་པ་དང་། དེ་གཏན་དུ་འཇུག་པའོ། ། དེ་ལ་དེའི་མོད་ལ་འཇུག་པ་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་ཞིང་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བ་དེ་སྲིད་དུ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་འཇུག་པའོ། །དེ་ལ་དེ་གཏན་དུ་འཇུག་པ་ནི་ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མི་ཟད་ཅིང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ། འཇིག་རྟེན་ཇི་སྲིད ཡོད་ཀྱི་བར་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པ་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་འཇུག་པར་མཛད་པའོ།།དེ་ལ་ལྡོག་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེའི་མོད་ལ་ལྡོག་པ་དང་། དེ་གཏན་ལྡོག་པའོ། །དེ་ལ་དེའི་མོད་ལ་ལྡོག་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ ཡོངས་སུ་སྨིན་ཅིང་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་གྱུར་པ་ནི་དེའི་མོད་ལ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་ལྡོག་པར་མཛད་དོ།།དེ་ལ་དེ་གཏན་ལྡོག་པ་ནི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་སྡུག་བསྔལ་གནས་དང་བཅས་པ་གཏན་ཟད་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། ། ཇི་ལྟར་ན་བསྟོད་པ་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་བསྟོད་ན་བདག་ཉིད་ལ་ཕན་པར་སྤྱོད་པས་ཡིན་གྱི། བསྟོད་པ་དག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དུ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་བསྟོད་པ་དག་གིས་གཡོ་བར་མཛད་དེ། འདི་ལྟར་དེ བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་དགེ་བ་མི་སྤྱོམས་པ་དང་།མཆོག་ཏུ་འདོད་ཆེན་ཆུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བསྟོད་པ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ལ་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་ནི་གཉིས་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། བསྟོད་པ་བྱེད་པ་བདག་ཉིད་ཁོ་ན་འབའ་ཞིག་ལ་ཕན་པར་ཀུན་ ཏུ་སྤྱོད་པ་ན་བསོད་ནམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཞེད་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ལ་ཕན་གདགས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བསྟོད་པ་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་བདག་ཉིད་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ ཡིན་ལ།ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་བདག་ཉིད་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པས་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་བསོད་ནམས་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་མི་ཟད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་བཞེད་པའི་དངོས་པོ་དང་ལྡན་པ་དང་།མི་བཞེད་པའི་དངོས་པོ་དང་ལྡན་པའོ།

关于如何成办事业是不可思议的这一问题，诸如来界平等、智慧平等、迅速平等、力量平等、降伏他方平等，安住于无漏界中的诸佛，依靠彼等转依之故，如是如是成办众生利益和众生事业，这样的情况是不可思议的。
这种不可思议性应当从两个原因来理解：由于是不可言说的义理超越语言行境的缘故而不可思议；由于超越世间，世间中无有其比喻的缘故而不可思议。
什么是威力？简而言之，威力是指十种自在，即寿命自在等，如地藏所说。
什么是方便？简而言之，方便是指四种化现：为了令未成熟的众生成熟而示现菩萨行；为了令已成熟的众生解脱而在三千大千世界的亿万个南赡部洲同时示现如来身的方便；对声闻所化众生的示现；对缘觉所化众生的示现。应当了知诸佛世尊于十方具有这四种示现的无碍威力。
什么是趣入？这也应当从两个方面来理解：暂时趣入和永久趣入。其中暂时趣入是指只要众生未成熟、未解脱，诸佛的化现就会趣入。永久趣入是指如诸佛的本性不尽且不可思议，为随顺成办众生事业，乃至世间存在之间都会趣入。
什么是还灭？这也应当从两个方面来理解：暂时还灭和永久还灭。其中暂时还灭是指当众生成熟并获得解脱时，诸佛即刻示现涅槃而还灭。永久还灭是指应当了知从断尽具有习气的烦恼和具有苦处而言。
如何赞叹能对如来作出利益？如实赞叹时是对自己有益，而非通过赞叹本身。否则如来是不会被赞叹所动摇的，因为如来不夸耀善行且极其少欲。
对如来宣说赞叹有两种稀有殊胜法：一是仅仅对自己有益而修行时能生起无量福德；二是能利益已离一切意愿的如来。如是如是对如来作赞叹，如是如是即是对自己作利益；如是如是对自己作利益，如是如是即是以供养而利益如来。
因此，具有两种事相的福德极其广大且无尽：具有如来所愿之事相和具有如来所不愿之事相。

།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མཐའ་དག་དང་། དྲི་མ་མེད་པ་དག་དང་། མི་གཡོ་བ་དང་། མི་མཉམ་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་ དོན་གྱི་ལས་ཅན་དང་།མཐུས་སོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་མཐའ་དག་གིས་ཤེ་ན། འདི་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་དེ་དག་ཀྱང་། ངག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཡིན་པས། གང་གི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསྟོད་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་དེའི་ཕྱིར་བསྟོད་པར་འོས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་དྲི་མ་མེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཡོན་ཏན་གྱི་དྲི་མ་ནི་བདུན་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། འདོད་པ དང་།ལྟ་བ་དང་། ཡིད་གཉིས་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། རྒྱགས་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་དང་། སེར་སྣའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ནི་དེ་དག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མི་མངའ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་བདག་ལ་གཞན་དག་གིས་འདི་ནི་ཡོན་ཏན་དང་། ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་གྱུར་ན་ཅི་མ་རུང་སྙམ་དུ་ཡོན་ཏན་དག་གིས་གཞན་ལས་ཤེས་ཀྱི་ཁེ་ཚོལ་བར་མི་མཛད་པ་དང་། ཡོན་ཏན་དེ་དག་ལ་བལྟ་བས་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་མཛད་པ་དང་། ཡོན་ཏན་དེ་དག་ལ་འདི་དག་ཡོན་ཏན་ཡིན་ནམ་སྐྱོན་ཡིན་སྙམ་དུ་ཡིད་གཉིས་མི་མངའ་བ དང་།ཡོན་ཏན་དེ་དག་གིས་བདག་ཉིད་གཞན་དག་དང་བསྐྲུན་ཅིང་ཡོངས་སུ་འཇལ་བར་མི་མཛད་པ་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྗེས་སུ་གཟིགས་པ་ན་རྒྱགས་པ་དང་། རྒོད་པ་དང་། དགའ་བ་སྐྱེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། ཡོན་ཏན་དེ་དག་བག་ཆགས་ དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་དང་མི་ལྡན་པ་དང་།ཡོན་ཏན་དེ་དག་ལ་གཞན་གྱིས་རྟོགས་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིན་ཏུ་ཀུན་ཏུ་འཛིན་པའི་སེམས་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་མི་གཡོ་བས་ ཤེ་ན།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་མི་ཟད་པ་རྣམས་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་མི་བསྐྱོད་པའི་ཕྱིར་དང་། བདུད་རྣམས་ཀྱིས་མི་བསྐྱོད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཆོམ་རྐུན་པ་དག་གིས་མི་འཕྲོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉེ་དུ་རྣམས་ཀྱིས་མི་བསྐྱོད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱལ་པོ་རྣམས་ ཀྱིས་མི་བསྐྱོད་པའི་ཕྱིར་དང་།འབྱུང་བ་ཆེན་པོས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་གིས་མི་བསྐྱོད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཚེ་ཟད་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་དེ་དག་མི་ཟད་པ་སྟེ། དེས་ན་དེ་དག་མི་གཡོ་བའོ། །ཇི་ལྟར་མི་མཉམ་པས་ ཤེ་ན།མཐུ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་སྣ་ཚོགས་དག་གིས་སེམས་ཅན་དག་པ་དང་མ་དག་པ་རྣམས་དང་མི་མཉམ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེས་ན་དེ་དག་མི་མཉམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་ལས་ཅན་གྱིས་ཤེ་ན། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་བདེ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་བརྙེས་པ་སྤངས་ ནས།གཞན་གྱི་དོན་ལ་སྦྱོར་བ་ཡང་དག་པར་སྟོན་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེས་ན་དེ་དག་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་ལས་ཅན་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་མཐུས་ཤེ་ན། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་སྨོན་ལམ་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་ཐབས་ཤེས་པས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བའི་ ཕྱིར་དང་།དེ་དང་འབྲེལ་པ་ལ་ཡང་དག་པར་གཏོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་སྐྱབས་ཀྱི་འོས་ཡིན་ལ། ལྷ་རྣམས་སྐྱབས་ཀྱི་འོས་མ་ཡིན་པ་ནི་རྒྱུ་ལྔས་རིག་པར་བྱ་བ་སྟེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། རྟགས་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ལས་དང་། ཆོས་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་ བུས་སོ།།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་རྟགས་ལས་ཤེ་ན། ལྷ་རྣམས་ནི་བལྟར་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་ཐ་སྙད་བྱར་མེད་པ་དང་། དྲག་པོ་ཆ་བྱད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཇིགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། བག་མེད་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་སྲེད་པ་དང་བཅས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་ལ་མི་བལྟ་བའི་ཕྱིར་ སྙིང་རྗེ་མེད་པ་དང་།བྱས་པ་དང་མ་བྱས་པ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

应当知道如来功德是以六种相摄集的，即：圆满、无垢、不动、无等、利益有情之业、威力。其中如何是圆满呢？此中如来具足三界中世间和出世间的一切功德，而且那些出世间功德超越言语境界，因此如来超越一切赞叹，所以唯应赞叹。
如何是无垢呢？功德垢染有七种，即：贪欲、见解、疑惑、我慢、憍慢、随眠、悭吝。如来完全没有这一切，因为如来不会为了让他人知道'此人具有功德'而寻求功德的利益，不会因见到这些功德而执著，不会对这些功德生起'这是功德还是过失'的疑惑，不会以这些功德来衡量比较自己与他人，当观察自身功德时不会生起憍慢、欢喜、欣悦和愉悦，因已彻底摧毁一切烦恼及其习气而无烦恼随眠，不会因为'若他人了知这些功德就不好'而生起极度执著之心。
如何是不动呢？如来无尽功德不为外道所动摇，不为魔众所动摇，不为盗贼所夺取，不为亲属所动摇，不为国王所动摇，不为大种、水、火、风所动摇，不会因寿命尽而衰损，因此如来功德无尽，所以是不动的。
如何是无等呢？因以种种殊胜广大威力与清净及不清净众生不相等，所以是无等。
如何是利益有情之业呢？因为舍弃无过失的广大安乐，示现精进于利他，所以是利益有情之业。
如何是威力呢？因为利益众生的愿望圆满成就，以方便智慧所摄持，并且引导与此相应者。
应当以五种因相了知诸如来是应归依处，而诸天不是应归依处。何为五种？即：标相、自性、事业、法、因果。
其中如何是标相呢？诸天因不可见而无法言说，因具威猛相而令人恐惧，因依止放逸而有贪著，因不顾及他人利益而无悲心，因不知恩与不恩，因未证实相之义。

།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཇི་ལྟར་རྟགས་ལས་སྐྱབས་ཀྱི་འོས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། བལྟར་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་ཐ་སྙད་བྱར་ཡོད་པ་དང་། རབ་ཏུ་ ཞི་བའི་ཆ་བྱད་མངའ་བའི་ཕྱིར་འཇིགས་པ་དང་བྲལ་བ་དང་།བག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྲེད་པ་མི་མངའ་བ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་ལ་གཟིགས་པའི་ཕྱིར་ཐུགས་རྗེ་དང་བཅས་པ་དང་། བྱས་པ་དང་མ་བྱས་པ་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར་དང་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ནི་རྟགས་ལྔས་སྐྱབས་ཀྱི་འོས་ཁོ་ན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ལྔ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་བྲལ་ཞིང་བསྙེངས་པ་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ འཇུག་པར་མཛད་པ་དང་།ཕན་འདོགས་པ་དང་གནོད་པ་བྱེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མཉམ་པར་ཕན་པའི་ཐུགས་མངའ་བ་དང་། ཕོ་བྲང་དང་བཙུན་མོ་དང་སྲས་དང་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་ལ་ཆགས་པ་ཡོངས་སུ་བཏང་བས་དབང་པོ་ཞི་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐེ་ ཚོམ་ངེས་པར་འགྲེལ་པར་མཛད་པས་སོ།།ཇི་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཤེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་ཟག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ཀྱང་དུལ་བ་ཡིན་ལ་འདུལ་བར་མཛད་པ་ཡིན་པར་ཡང་འོས་ཀྱི། ལྷ་རྣམས་ནི་ཟག་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པས་གདུལ་བར་ བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་འདུལ་བར་བྱེད་པའི་འོས་མ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ལས་ལས་ཤེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་བསམ་གཏན་ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ལ་གནས་པར་མཛད་པའི་ཕྲིན་ལས་ཅན་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པའི་ཕྲིན་ལས་ཅན་ཡིན་གྱི་ལྷ་རྣམས་ནི་འདོད་པའི་ལོངས་ སྤྱོད་ལ་གནས་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་དང་།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་འཚེ་བའི་ལས་ཅན་ཡིན་པར་སྣང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་ཆོས་ལས་ཤེ་ན། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རང་གི་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་ལ་རག་ལས་པ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་མེད་ན་ལྷ་རྣམས་ལ་གུས་པ་དམ་པོས་ཞེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་འཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ལ།སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་ལ་གུས་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལས་ཤེ་ན། འདི་ལ་ལྷ་ཉིད་ནི་ལྷ་ཉིད་དུ་ འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱིས་སམ།དེ་ཉིད་ལ་མཆོད་པས་སམ། རྒྱུ་མེད་པས་འཐོབ་པར་འགྱུར་གྲང་ན། གལ་ཏེ་ལྷ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱིས་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་རང་གི་ལས་ཉིད་སྐྱབས་ཀྱི་འོས་ཡིན་གྱི། ལྷ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་རྒྱུ་མེད་པས་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་རྒྱུ་མེད་ པ་ཉིད་སྐྱབས་ཀྱི་འོས་ཡིན་གྱི།ལྷ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ལྷ་མཆོད་པས་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་ལྷ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཆོད་པ་ཉིད་དམ་ལྷ་ཉིད་དམ་དེ་གཉི་ག་ཡིན་པར་འགྱུར་གྲང་ན། གལ་ཏེ་མཆོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་མཆོད་པ་གང་ཡང་རུང་བས་ལྷ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་ལྷ་ཉིད་དོན་མེད་ པར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་ལྷ་ཉིད་ཀྱིས་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་ལྷ་མཆོད་པ་མེད་པར་ཡང་ལྷ་ཉིད་ཀྱིས་ལྷ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ལྷ་མཆོད་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་གཉི་གས་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་མཆོད་པས་ཕན་བཏགས་པའི་ལྷ་ཉིད་གང་སེམས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཡང་ དག་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར།དེས་ན་ལྷ་དེས་བསམ་པ་རྣམ་པ་བདུན་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པར་འཁྲུལ་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། མཆོད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཕན་བཏགས་པ་དང་། མོས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཕན་བཏགས་པ་དང་། དེ་ལ་མ་མོས་པ་རྣམས་མོས་ པར་བྱེད་པ་དང་།ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ལྷ་ཉིད་ཁས་བླངས་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཤིན་ཏུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་འཇིག་པ་དང་། འཆི་འཕོ་ལ་བསམ་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པར་འཁྲུལ་ པར་འགྱུར་རོ་།།རྣམ་པར་དག་པ་ནི་བཞི་སྟེ། མིང་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ངག་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། རྟགས་རྣམ་པར་དག་པའོ།

如果问如何从相应特征了知如来是皈依处，应当了知：由于可见故而可以称谓，由于具有寂静相故而远离恐惧，由于具足正念故而无有贪欲，由于观照他人利益故而具有大悲，由于了知已作与未作故以及通达真实义故。
复次，应当了知如来以五相而唯是皈依处。何为五相？为众生利益而圆满证得菩提，远离贪嗔而无有怯懦故而如实随顺宣说正法，对于作损害与作利益的众生皆具平等利益之心，由于舍弃对宫殿、妃子、王子的执著而诸根寂静，为一切众生决定解释疑惑。
如何从自性而言？诸如来由于远离一切漏故，自身调伏且堪能调伏，而诸天由于具有诸漏故是应被调伏者，不堪能调伏他者。
如何从业而言？诸如来安住于广大禅定之事业，具有利益众生之事业，而诸天则显现为安住于欲妙受用之业，显现为损恼众生之业。
如何从法而言？世间与出世间一切圆满皆依赖于自身的士夫作用，若无士夫作用，即使是对诸天具有坚固敬信的人也不能获得，而具有士夫作用者，即使是不具敬信者也能获得。
如何从因果而言？于此，天身是由成就天身之业力所得，还是由供养天神所得，抑或无因而得？若是由成就天身之业力所得，则自身业力才是皈依处，而非诸天。若是无因所得，则无因才是皈依处，而非诸天。若是由供养天神所得，则是由供养本身，还是由天神本身，抑或二者皆是？
若是由供养本身，则任何供养都能成就天身，天身将成无义。若是由天神本身，则即使无供养，天神也能令成就天身，供养天神将成无义。若是由二者，则由供养而得利益的天神所思维者皆能成就，因此天神成就七种思维纯属错乱，这也不应理。
即：由供养缘而得利益，由信解缘而得利益，令不信解者生起信解，承许殊胜天身，圆满极为殊胜受用，摧毁非天等违品，以及成就死亡之思维皆成错乱。
清净有四种：名清净、语清净、自性清净、相清净。

།དེ་ལ་རྟགས་ནི་མཐུ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པ་དང་། ལུང་སྟོན་པ་དང་། གདུལ་དཀའ་བ་འདུལ་བ་དང་། ལྷ་དང་མི་རྣམས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱིན་པའི་གདམས་ངག་སྟོན་པ་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་ཕམ་པར་བྱེད་པའོ། །ཇི་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མིང་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་ལ། གཟུགས་ལ་སོགས་པར་འདོགས་པ་བཏགས་པ་ལས་ཡོད་པ ཡིན་གྱི།རྫས་ལས་མ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་ཞེ་ན། མངོན་པར་བརྗོད་པ་ལ་ཡོངས་སུ་གོམས་པའི་མིང་ལ་གནས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མིང་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་གང་གིས་ཡོད་པ་དེ་ནི་བདག་ཉིད་དེས་ རྫས་དང་དོན་དམ་པ་གཉི་གར་ཡང་མེད་དོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མིང་ཅན་གྱི་ཆོས་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་དེས་ཀུན་བརྟགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བཏགས་པ་ལས་ཡོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མངོན་པར་བརྗོད་པ་ལ་ཡོངས་སུ་གོམས་པ་རྣམ་ པར་བསྩལ་བའི་མིང་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མིང་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་གང་གིས་ཡོད་པ་དེ་ནི་རྫས་དང་དོན་དམ་པ་གཉི་གར་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་དེ་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་རིགས་པ་བརྗོད་པ་ པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སར་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ལ་ཡོངས་སུ་གོམས་པའི་མིང་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། ནང་ན་ཡང་མི་དམིགས། ཕྱི་རོལ་ན་ཡང་ མི་དམིགས་།གཉི་ག་མེད་པར་ཡང་མི་དམིགས་ཏེ། མ་སྐྱེས་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་དང་། སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། མ་འགགས་པ། མི་འགག་པ། འགག་པར་མི་འགྱུར་བ། གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ ལྟར་འདི་ནི་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི།དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱིས་པས་བསྐྱེད་པའི་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་སྐྱེས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། འགག་པ་ དང་།འགག་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེ་མ་སྤངས་ཤིང་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ལ། དེ་སྤངས་ཤིང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། ། ། །བམ་པོ་སུམ་ཅུ་དྲུག་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ མང་དུ་ཐོས་པ་ཡང་དག་པར་འཛིན་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ནི་བཞི་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། མང་དུ་ཐོས་པའི་གཞི་དང་། མང་དུ་ཐོས་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་དང་། མང་དུ་ཐོས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། མང་དུ་ཐོས་པ་རྣམ་པར་དག་པའོ། །དེ་དག་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྨོན་ལམ་དང་། སྐྱེས་བུ་ དམ་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་།སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྟོབས་དང་། རབ་ཏུ་དབེན་པར་གནས་པ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པའི་ཁམས་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཡིད་ཆེས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལྷག་པའི་བསམ་པའི་ཁམས་གང་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་ཡིད་ཆེས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མོས་པའི་ཁམས་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ རྣམས་ལ་ཐོབ་པར་ནུས་པར་ཡིད་ཆེས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་གང་ཡིན་པའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་བརྩེ་བ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སྡུག་བསྔལ་བར་གནས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་སྙིང་བརྩེ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ལ་གནས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་སྙིང་བརྩེ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཤེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པ་ཡང་གང་ཡིན་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི ཡེ་ཤེས་གང་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། ཤེས་བྱ་ལ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ།

关于标记，即神通力、断除疑惑、授记、调伏难调者、令天人集会、宣说出离教诫以及降伏外道。
如何理解色等有名称的事物，是由假立色等名称而存在，而非实质性存在？对此，依止于熟习言说的名称的意识所缘的色等有名称的事物，以色等自性而存在的，以该自性于实质和胜义二者皆不存在。
因此，应当了知色等有名称的法，其本性实不存在，由彼遍计所执者，是由假立而存在。熟习言说所修习的名称的意识所缘的色等有名称的事物，以不可言说的自性而存在者，应知于实质和胜义二者皆如是存在。
对此，为成立此理所说的道理，即应如菩萨地中所说般了知。其中，依止于熟习言说的名称的意识所缘的遍计所执自性，于内不可得，于外不可得，于二者之间亦不可得，即是未生、不生、不当生，未灭、不灭、不当灭，本来寂静，自性涅槃。如是，此是假立而有，非胜义有故。
不可言说自性的体性，依止愚者所生的颠倒遍计，是已生、正生、当生，已灭、正灭、当灭。由未断除且未遍知彼故，开显杂染，由断除且遍知彼故，开显清净。
第三十六品。菩萨成就多闻的法有四种，即：多闻之基、成就多闻、多闻果报及清净多闻。此等依次是依于菩提愿、依止善士、择法力及住于远离。
何为菩萨们的意乐界？答：即是由确信佛法确实存在而开显者。
何为菩萨们的增上意乐界？答：即是由确信佛法具德性而开显者。
何为菩萨们的胜解界？答：即是由确信能获得佛法而开显者。
何为菩萨们的悲悯？答：即是对处于痛苦中的众生的随顺悲悯。
何为菩萨们的悲心？答：即是对处于痛苦因中的众生的随顺悲悯。
何为菩萨们的智慧？答：即是如实了知所知的存在性。
何为菩萨们的智？答：即是了知所知的一切存在性。

། སེམས་པའི་སྐྱོན་ནི་གསུམ་སྟེ། སེམས་པ་ལྷུར་ལེན་པ་དང་། གནས་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སེམས་པ་དང་། ལོག་པར་སེམས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཇི་ལྟར་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པ་དེ་ལ་ བརྟེན་ནས་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་རྣམ་པ་བདུན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ལྟ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ངག་ཡོངས་སུ་དག་པ་ དང་།ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། དྲི་མ་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ། ཡོངས་སུ་དག་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྣམ་པ་བཅུ་བཅུར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་དག་པ་རྣམ་པ་བཅུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མང་པོ་དང་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་རྒྱ་ཆེན་པོ་ སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་།མི་མང་མི་ཉུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་མཚུངས་པར་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། འདོད་པའི་དུས་ཉིད་ཀྱིས་དུས་སུ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གྱ་ནོམ་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། མི་གཙང་བའི་དངོས་པོ་དང་མ་འདྲེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ གཙང་བ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་།ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རུང་བ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། སློང་མོ་པའི་བསམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཅི་འདོད་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། འཕྲོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། སློང་མོ་པ་ལ་ལྟོས་པ་ཉིད་ཅིག་ཅར་རམ་རིམ་གྱིས་སྦྱིན་པར་ བྱེད་པ་དང་།རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་པ་བཅུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བསྒྲུབ་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། རང་གི་ཞོ་ཤས་བསྒྲུབས་པ་དག་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། རྟུལ་ཞིང་ དྲི་མ་ཆགས་ཆགས་སུ་བསྒྲུབས་པ་དག་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་།ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་བཞིན་དུ་ཐོབ་པ་དག་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། སྡིག་པ་ལས་ལོག་པ་དག་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། དབང་པོ་ཐུལ་བས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། གུས་པར་བྱས་ཏེ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། རབ་ཏུ་ བཏུད་དེ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་།རང་གི་ལག་ནས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། དང་པོར་རང་རང་གི་ཚལ་ཟའི་འཁོར་རྣམས་ལ་ལེགས་པར་རི་མོར་བྱས་ལེགས་པར་མཆོད་པར་བྱས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་སློང་མོ་པ་གཞན་དག་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་པ་བཅུ་ནི་འདི་ ལྟ་སྟེ།།བདག་ནི་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའོ་བདག་གི་སྦྱིན་པའོ་སྙམ་དུ་རློམ་སེམས་མེད་པར་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། བདག་ཉིད་གཞན་དག་དང་མི་སྒྲུན་པར་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། བདག་ཉིད་གཞན་དག་ལས་ཆེ་བའམ། མཉམ་པའམ། ཆུང་ངོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་པར་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། གཞན་དག་ལ་ལན་དུ་ཕན་འདོགས་པ་ལ་མི་ལྟ་བར་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཕྱི་མ་ལ་སྲིད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ལོངས་སྤྱོད་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་མི་ལྟ་བར་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་མི་ལྟ་བར་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཚུལ་དང་མི མཐུན་པ་དང་འབྲས་བུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་མི་ལྟ་བར་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་།འཚེ་བ་དང་བཅས་པ་ནི་དགེ་བའོ་སྙམ་དུ་མི་ལྟ་བར་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ངོ་མཚར་དང་བཀྲ་ཤིས་སུ་མི་ལྟ་བར་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། གྲགས་པ་དང་སྒྲ་དང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལ་མི་ ལྟ་བར་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའོ།

思维的过失有三种：执著思维、非处思维和邪思维。菩萨如何布施，应当了知依此布施而有七种清净：布施物清净、戒清净、见清净、心清净、语清净、智清净和垢清净，这一切清净都应当了知各有十种。
其中布施物清净十种是：以众多和种种性而作广大布施，以不多不少性而作平等布施，以适意时而作应时布施，以色等圆满性而作殊胜布施，以不杂不净物而作清净布施，以无过失相应性而作如法布施，以随乞者意乐而作如愿布施，以适宜性而作利益布施，以观待乞者而一次或渐次布施，以相续不断性而作恒常布施。
其中戒清净十种是：布施以精进所获得的受用，布施以自己份内所获得的，布施以勤劳辛苦所获得的，布施以如法所获得的，布施以远离罪恶所得的，布施时以调伏诸根，布施时以恭敬心，布施时以谦卑心，以自手布施，先善待供养自己的眷属后再布施其他乞者。
其中见清净十种是：布施时无'我是施者、这是我的布施'的执著心而布施，不与他人比较而布施，不认为自己比他人大或等同或小而布施，不期望他人回报而布施，不期望后世殊胜受生和殊胜受用而布施，不认为布施无果而布施，不认为果报不如法和果报颠倒而布施，不认为有害是善而布施，不为希求稀有祥瑞而布施，不为名声称颂诗偈而布施。

།དེ་ལ་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་པ་བཅུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བྱམས་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ། སྦྱིན་པ་ལ་རིན་པོ་ཆེའི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། འདི་ ལྟ་སྟེ།མཛའ་བཤེས་དང་། དགྲ་བོ་དང་། ཐ་མལ་བ་དག་ལ་སྙོམས་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ། སེར་སྣའི་དྲི་མ་དང་། སོགས་འཇོག་གི་དྲི་མ་གཞན་ལ་མི་གཏོང་བས་སེར་སྣའི་དྲི་མ་དང་། བདག་ཉིད་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་མི་བྱེད་པ་ལས་སོགས་འཇོག་ གི་དྲི་མར་རིག་པར་བྱ་བའི་དྲི་མ་བསྩལ་བའི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་།འདི་ལྟ་སྟེ། མངོན་པར་དགའ་བ་རྣམ་པ་བདུན་པོ་སློང་མོ་པ་མ་འོངས་པ་ནས་སེམས་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། སློང་མོ་འོངས་པ་ན་མཐོང་མ་ཐག་ཏུ་སེམས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་དང་། སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་ བྱེད་པ་ན་ཡིད་བདེ་བའི་སེམས་དང་།མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་དང་། ངོམས་མི་ཤེས་པའི་སེམས་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བའི་བསམ་པ་མེད་པའི་སེམས་དང་། བྱིན་ནས་འགྱོད་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས། སེམས་མངོན་པར་དགའ་བས་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། སློང་མོ་ བའི་དངན་དུས་ལ་བཟོད་པ་དང་སྐྱོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་།རྣམ་པར་འཚེ་བ་རྣམས་ལ་བྱམས་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡོན་ ཏན་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་དགའ་བའི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་།མཛའ་བཤེས་རྣམས་ལ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ངག་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་པ་བཅུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྦྱིན་པའི་སྔ་རོལ་ནས་སྦྱིན་པའི་སྐབས་འབྱེད་པ་དང་། འོངས་པ་ ན་ཚུར་ཤོག་ལེགས་པར་འོངས་སོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དང་།ཁྲོ་གཉེར་མེད་ཅིང་བཞིན་གྱི་མདོག་གསལ་ལ་འཛུམ་པ་སྔར་གཏོང་ཞིང་ཚིག་གི་ལམ་འཇམ་པོ་དག་གིས་གཏམ་འདྲེ་བར་བྱེད། ཕེབས་པར་སྨྲ་བར་བྱེད། ཀུན་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། སློང་མོ་པ་རྣམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྦྱིན་པར་ བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོས་ཀུན་ཏུ་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་།ད་ནི་ཁྱོད་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ཀུན་ཏུ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་། དངན་དུས་བྱེད་པ་ན་ཁྲོ་བས་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ཚིག་རྩུབ་པོ་རྗོད་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། སློང་མོ་པ་ལ་མངོན་སུམ་དང་ལྐོག་ནས་ མི་སྨོད་མི་སྒྲོགས་པ་དང་།སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་མི་འདོགས་ན་ཡང་ལེགས་པར་ཤད་ཀྱིས་སྦྱངས་ཏེ་གཏོང་བར་བྱེད་པ་དང་། སློང་མོ་པ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་སྨོད་པར་མི་བྱེད། ཁྱད་དུ་གསོད་པར་མི་བྱེད། བསྟིང་བར་མི་བྱེད། ཅོ་འདྲི་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། སྨ་འབེབས་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་ མི་བྱེད་པའོ།།དེ་ལ་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་པ་བཅུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྦྱིན་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སློང་མོ་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ལ་བརྟེན་པའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སྦྱིན་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་བརྟེན་ པའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་།སྦྱིན་པས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཐབས་ལ་མཁས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་ལ་བརྟེན་པའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། དྲི་མ་བསལ་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་དང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཕྱོགས་དྲུག་གིས་བཀབ་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་པའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པའོ། །དེ་ལ་ཤེས་པ རྣམ་པར་དག་པ་དང་པོས་ནི་སྦྱིན་པའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་ལ།སྦྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།

其中清净心有十种，即：以自然对一切众生慈爱之心而行布施，
即：以珍宝心而行布施，
即：以平等心对亲友、怨敌及普通人而行布施，
即：以断除吝啬垢染和储藏垢染之心而行布施，所谓不施予他人为吝啬垢染，自己不受用为储藏垢染，
即：以七种欢喜心而行布施：对未来乞者心生欢喜，见到乞者时立即心生欢喜，布施时心生愉悦，心生等持，心无厌足，无害心，布施后无后悔之心，
即：以忍辱心而行布施，因为对乞者的恶言不生厌烦，
即：以慈心对加害者而行布施，
即：以悲心对受苦者而行布施，
即：以喜心对具德者而行布施，
即：以舍心对亲友而行布施。
其中清净语有十种，即：布施之前开启布施之机，
乞者来时说'请来，善来'等语，
无皱眉，面色明亮含笑在先，以柔和语言交谈，说悦耳语，令欢喜，
随顺乞者心想布施，以布施物令其欢喜，
说'现在我将布施与你'等语，
乞者恶言相向时不以嗔心发粗语，
不当面或背后诽谤、宣扬乞者过失，
即使无可布施之物，也以善言解释后舍施，
不当面轻蔑乞者，不轻视，不欺凌，不呵斥，
不作诽谤。
其中清净智有十种，即：依布施的清净智，
依乞者的清净智，
依布施法的清净智，
依布施加行的清净智，
依布施成熟众生的清净智，
依善巧方便的清净智，
依欲望过患的清净智，
依断除垢染的清净智，
依断恶友摄善知识的清净智，
依六方遍覆的清净智。
其中第一清净智，如实了知布施的种类，如实了知布施的相、释义及分类。

།དེ་ལ་གཉིས་པས་ནི་སེམས་ཅན་དམན་པ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་དང་། སྐྱོན་ དང་།ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་དང་། གནོད་པ་བྱེད་པ་དང་ཕན་འདོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱིན་གནས་ཀྱི་བློ་ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་། སློང་མོ་པའི་འདོད་པ་ཉིད་ཀྱང་ཟུར་ཙམ་གྱིས་ཤེས་པ་དང་། སྦྱིན་པའི་སྔ་རོལ་ཉིད་ནས་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བསམ་པ་ ཐག་པ་ནས་ལེགས་པར་གཏོང་བར་བྱེད་པ་དང་།སློང་མོ་པ་རང་གིས་ཐུག་ཐུབ་དུ་བླངས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་རྗེས་སུ་གནང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་གསུམ་པས་ནི་བཟོ་དང་ལས་ཀྱི་གནས་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པས་མྱུར་བ་མྱུར་བར་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ཡང་དག་པར་ བསྒྲུབས་ནས་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་ལས་ཀྱང་འདི་ལྟ་སྟེ། ཚེ་སྔ་མའམ། ཚེ་འདི་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའམ། རྫུ་འཕྲུལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའམ། ཆོས་ཡང་དག་པར་བླང་བ་ལས་ཀྱང་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །གཞན་དག་གིས་བསྒྲུབས་ པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དེ་།འདི་ལྟ་སྟེ། གཞན་དག་དེ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་བཅུག་ནས་དེ་དག་ལ་བྱ་བའི་གྲོགས་སུ་འགྲོའོ། །དེ་ལ་བཞི་པས་ནི་ཅི་ནས་ཀྱང་སློང་མོ་པ་ལ་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་།རབ་ཏུ་ཕྱེ་ཞིང་དོན་དུ་གཉེར་བ་རྣམས་དང་། ཕོངས་པ་རྣམས་དང་། སྟོན་པ་མེད་པ་རྣམས་དང་། ཉེས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་། ལེགས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་། རང་གི་ཚལ་ཟ་རྣམས་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། དབུལ་པོའམ། ལོངས་སྤྱོད་འབྲིང་ངམ། ལོངས་སྤྱོད་ཆེ་བས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཆོ་ག་ཅི་རིགས་པས་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཅིང་། ཆོ་ག་མ་ཡིན་པས་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་ཤེས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ལྔ་པས་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་ཤེས་པར་བྱས ཤིང་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་།སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པ་ན་སྐྱེ་བོ་ཕལ་པོ་ཆེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཅིང་ཇི་ནས་ཀྱང་སྐྱེ་བོ་ཕལ་པོ་ཆེ་དག་བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་བྱེད་པ་དང་། དབུལ་པོ་སྦྱིན་པར་བྱེད་འདོད་པ་དག་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་བགོ་བཤའ་བྱེད་པ་དང་། དབུལ་པོ་མ་ ཡིན་པ་སེར་སྣ་ཅན་རྣམས་དང་།སེར་སྣ་མེད་པ་སྦྱིན་པ་བྱེད་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ནི་རང་གི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་བགོ་བཤའ་མི་བྱེད་པར་དེ་ལ་གྲོགས་བྱེད་དུ་འགྲོ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་འདོད་པ་གཞན་དག་ལ་སྦྱིན་པར་བྱའི་ཆོས་དག་བྱིན་ནས། ཇི་ནས་ ཀྱང་སྒོ་གཉི་ག་ནས་བསོད་ནམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་གཞན་དག་ཀྱང་བྱེད་དུ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་དྲུག་པས་ནི་བཤད་པས་ཀྱང་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་ལ་མཐུས་ཀྱང་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད། ལན་མནོད་པ་ལས་ཀྱང་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད། སྐྱེ་བ་དང་མཐུས་ཀྱང་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་ པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་བདུན་པས་ནི་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ནས་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཉེས་དམིགས་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱང་ཤེས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཚེ་འདི་པ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མ་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོའི་ མདོ་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་ནོ།།རྣམ་པ་ལྔ་ཡང་ཤེས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཉེས་དམིགས་ལྔ་པའི་མདོ་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པ་དྲུག་ཀྱང་ཤེས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པའི་མདོ་ལས་བྱུང་ བ་བཞིན་ནོ།།རྣམ་པ་བདུན་ཡང་ཤེས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པ་རྣམས་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། གསོག་དང་། གསོབ་བ་དང་། བརྫུན་པ་དང་། བསླུ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དང་། བྱིས་པ་འདྲིད་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱང་ཤེས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རུས་པའི་ཀེང་རུས་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྒྱས་པར་ཤིང་ལྗོན་པའི་འབྲས་བུ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ།

其次，第二是对低劣的众生、高贵的众生、具有过失的众生、具有功德的众生、作害的众生、作利的众生等一切众生都视为布施对象，并且能够稍微了解乞者的意愿，在布施之前就已经从内心深处将一切应布施之法善加施予一切众生，对于乞者自行取用的一切也都随喜。
其次，第三是通过精通一切工艺和事业之处，迅速如实成办受用后进行布施，也从摄受善根而布施，即从前世或今生将要感受的，或将成就神通的，或从正法摄受而布施。也以他人成办的受用而布施，即令他人摄受后作为助伴。
其次，第四是以不令乞者生烦恼，自己也以无烦恼心而行布施，对于分别追求者、贫穷者、无依怙者、行恶行者、行善行者、自食者等，以贫穷或中等受用或大受用而布施，以如法方式布施而非非法方式，如是了知应布施。
其次，第五是为了令众生成熟而了知布施并行布施，布施时与大众一起布施并令大众生起广大福德，对想布施的贫穷者分配受用，对非贫穷的悭吝者和无悭吝欲行布施者则不分配自己的受用而去作助伴，对想作佛法僧事业的其他人给予应布施之法，并令他人也从两方面生起福德而行持。
其次，第六是以言说而布施，以力量而布施，以报恩而布施，以生处和力量而布施。
其次，第七是如实了知诸欲过患而行布施。了知两种过患，即今生和后世的过患，如苦蕴经中所说。也了知五种过患，如五过患经中所说。也了知六种过患，如说'怖畏是诸欲的异名'等教示经中所说。也了知七种过患，如说'诸欲无常、积聚、虚伪、虚妄、具欺诳法、如幻术、诱惑愚者'。也了知八种过患，如经中所说'如骨锁'乃至'如树果'等。

།དེ་ལ་བརྒྱད་པས་ནི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དྲི་མ་ཅན་རྣམ་པ་བཅུ་བཞི་དང་བྲལ་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་ནས་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར བྱེད་དེ།དེ་དག་ཀྱང་འདི་ལྟ་སྟེ། གཙུག་ཕུད་ལེན་གྱི་མདོ་ལས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་དགུ་པས་ནི་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་བཞི་ཡོངས་སུ་སྤངས་ཤིང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བཞི་ཡོངས་སུ་བཟུང་ནས་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དེ། དེ་དག་ཀྱང་འདི་ལྟ་སྟེ། གཙུག་ཕུད་ལེན་ གྱི་མདོ་དེ་ཉིད་ལས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་ལ་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་བཅུ་པས་ནི་ཕྱོགས་དྲུག་གིས་བཀག་ནས་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དེ། དེ་དག་ཀྱང་འདི་ལྟ་སྟེ། གཙུག་ཕུད་ལེན་གྱི་མདོ་དེ་ཉིད་ལས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་དྲི་མ་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་པ་བཅུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ནང་ཡང་རུང་། ཕྱི་རོལ་ཡང་རུང་། རྒྱང་རིང་ཡང་རུང་། ཐག་ཉེ་ཡང་རུང་། ལུས་ངལ་ཡང་རུང་། ལུས་ངལ་བ་མེད་ཀྱང་རུང་། ལུས་ཉམ་ཆུང་ཡང་རུང་། ལུས་ཉམ་ཆུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་རུང་སྟེ། ལེ་ལོའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ། ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ལ་ཆགས་པའི་དྲི་མ དང་བྲལ་བའི་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་།འདི་ལྟ་སྟེ། སློང་མོ་པ་རྣམས་ལ་ཞེ་སྡང་གི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་གཏི་མུག་གི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ། གགས་བཞི་པོ་དེ་དག་གིས་གགས་ ཀྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་ལ་གགས་བཞིའི་དྲི་མ་ནི་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མ་གོམས་པ་དང་། རྒུད་པ་དང་། ཆགས་པ་དང་། འབྲས་བུ་མ་མཐོང་བའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། དབུལ་པོས་རང་གི་ཚལ་ཟ་རྣམས་དང་། ལོངས་སྤྱོད་འབྲིང་པོས་དེ་དག་དང་ སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་དང་།ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོས་དེ་དག་དང་དེ་ལས་གཞན་པའི་སློང་མོ་པ་རྣམས་ལ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་ཞིང་མི་རིགས་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། བསམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་ཤིང་ཉུང་བའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དེ།དེ་ལ་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། ཡོ་བྱད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡང་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་དང་། རྒྱན་གྱི་དངོས་པོ་དང་། གནས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། དེའི་གནས་ པའི་དངོས་པོ་དང་།ནང་གི་དངོས་པོ་ཡང་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་ནང་གི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དག་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་ཆགས་པ་མེད་པའི་བསམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ཡོངས་སུ་དག་པ་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། ནག་ནོག་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་སའི་དངོས་གཞིར་བསྟན་པ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་། རྣམ་པར་མ་དག་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ། སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་དང་། བསམ་པ་ཡོངས་སུ་བརྟག པ་དང་།ཞིང་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ཤིང་འཆལ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ལ་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ནི་སྩོགས་འཇོག་པས་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་། ཡོངས་ སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་པས་སྦྱིན་པ་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་གང་ཡིན་པའོ།

其中第八是了知十四种染污业边的真实情况后而行布施，这些如《顶髻经》中所说。
其中第九是断除四种恶友、摄受四种善知识后而行布施，这些也如《顶髻经》中所说。
其中第十清净智慧是以六方遮护而行布施，这些也如《顶髻经》中所说。
其中十种清净染污是这样的：无论是内在还是外在，无论是远处还是近处，无论身体疲惫与否，无论身体虚弱与否，都以远离懈怠染污而行布施；
即远离对受用贪著染污而行布施；
即对乞讨者远离嗔恨染污而行布施；
即对因果远离愚痴染污而行布施；
即远离四种障碍染污而行布施。
其中四种障碍染污是：即不熟练、衰退、贪著、不见果报。
即贫穷者对自己的眷属，中等富裕者对他们和受苦者，大富者对他们和其他乞讨者，以极为分别且远离不应理染污而行布施；
即从圆满事物和圆满意乐中圆满且远离微少染污而行布施。
其中圆满事物有七种：布施资具事物、布施处所事物、布施有情事物、布施庄严事物、布施住处事物、布施安住事物、布施内在事物。
其中圆满意乐是获得对内在身体和受用自然无贪的意乐。
即以十种清净，如无贪著、无污垢等地基正文中所说的清净，远离不清净染污而行布施；
即完全观察布施物、完全观察意乐、完全观察福田，远离邪慧染污而行布施。
其中完全观察布施物是了知储存受用不如殊胜受用，受用不如殊胜布施。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་སྩོགས་འཇོག་འབའ་ཞིག་ནི་བདག་ལ་ཡང་ཕན་པར་མི་འགྱུར། གཞན་ལ་ཕན་པར་ཡང་མི་འགྱུར། ཚེ་འདི་ལ་ཕན་པར་ཡང་མི་འགྱུར། ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ཕན་པར་ཡང་མི་ འགྱུར་བ་ཡིན་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ནི་བདག་ལ་ཕན་པ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཡང་། གཞན་ལ་ཕན་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་ཕན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགའ་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་དགའ་ བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྐྱེས་ཤིང་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའི་སྦྱིན་པ་ནི་བདག་ལ་ཕན་པ་དང་།གཞན་ལ་ཕན་པ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་ཕན་པ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་བསམ་པ་ དང་།འབྲས་བུ་ལ་ཆགས་པ་མེད་པའི་བསམ་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་བའི་བསམ་པ་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་བསམ་པས་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ཞིང་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གང་ ལ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཉིད་དམིགས་པ་དང་།གང་ལ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཡང་ཡིན་ལ་ཕོངས་པ་ཡང་ཡིན་པ་དང་། ཕོངས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་རྟོན་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། རྟོན་པ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལས་ལྡོག་པར་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱང་དམིགས་པ་དེ་ནི་ཞིང་ཡིན་ནོ། ། དེ་དག་མེད་ན་ཡང་གང་ལ་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དམིགས་པ་དེ་ནི་ཞིང་ལྔ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཞིང་མ་ཡིན་པ་ནི་རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སློང་མོ་པ་གཏུམ་པ་དང་། ཕྱིར་རྒོལ་བ་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་བ་ཕྱིར་རྒོལ་བར་གྱུར ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་དང་།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་གཞུག་པ་ན་དབང་དུ་མི་འགྱུར་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་སམ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་བསམ་པས་སློང་བར་བྱེད་པ་དང་། བདུད་དམ་བདུད་ཀྱིས་བརླམས་པར་གྱུར་ནས་ཐོ་འཚམས་པའི་ཕྱིར་སློང་བར་ བྱེད་པ་དང་།གནས་མ་ཡིན་པ་སློང་བར་བྱེད་དེ་ཕ་མའམ། གཞན་གང་ཡང་རུང་བ་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་སློང་བར་བྱེད་པ་དང་། དོན་དུ་གཉེར་བ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་ནི་ཞིང་མ་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཐབས་མ་ཡིན་ པའི་ཉེས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་ཐབས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དེ།དེ་ལ་ཐབས་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྦྱིན་པ་ལ་གོམས་པ་དང་། ལུས་དང་སྲོག་ལ་མི་ལྟ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ཤེས་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ མོས་པ་དང་།བཤད་པ་དང་། ནན་གྱིས་གནོན་པ་དང་། ཕན་བཏགས་པའི་ལན་དུ་ཕན་འདོགས་པར་སྦྱོར་བ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་མཐུའོ། །འདུལ་བ་ནི་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རེ་ཞིག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་འདུལ་བ་ལ། དང་པོར་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ ཁྲིམས་ཀྱི་འདུལ་བ་ཇི་ལྟར་བསྡུས་པ་དེ་ནི་འདུལ་བ་བསྡུས་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་འདུལ་བ་བསྡུས་པ་གང་ཞེ་ན། དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བརྩོན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་མདོར་བསྡུ་ན་སེམས་དྲུག་ལ་སོ་ སོར་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ།དྲུག་གང་ཞེ་ན། ཁྱད་དུ་གསོད་པའི་སེམས་དང་། ལེ་ལོ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་དང་། བསྒྲིབས་པའི་སེམས་དང་། བརྩལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བའི་སེམས་དང་། གནོད་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་དང་། བར་ཆད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་སོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྤོང་བར་སེམས་པ་ཉིད་དང་།མི་མོས་པའི་སེམས་ཉིད་དང་། བརྙས་པའི་སེམས་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཁྱད་དུ་གསོད་པའི་སེམས་ཞེས་བྱའོ། །ལེ་ལོ་དང་གླག་དལ་དང་བག་མེད་པས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་སེམས་ནི་ལེ་ལོ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ ཞེས་བྱའོ།།འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་གང་ཡང་རུང་བས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་སེམས་ནི་བསྒྲིབས་པའི་སེམས་ཞེས་བྱའོ།

为什么这样说呢？因为仅仅储存积累对自己没有利益，对他人也没有利益，对今生没有利益，对来世也没有利益。菩萨的受用虽然对自己有利益，对今生有利益，但对他人无益，对来世也无益。菩萨以欢喜和极大欢喜心所作的布施，对自己有利益，对他人有利益，对今生有利益，对来世也有利益。
其中对发心的观察应当了知有四种：对因不颠倒的发心、对果无执著的发心、对众生慈悲的发心、以圆满一切智智为目标的发心而行布施。
其中对福田的观察应当了知有五种：一是所希求的对象，二是既是所希求又贫穷的对象，三是贫穷又无依靠的对象，四是无依靠又能从恶行中回转的对象，这些是福田。五是即使没有上述情况，但具有善行和殊胜功德的对象，应当了知这是第五种福田。
非福田应当了知有七种：凶暴的乞者、投靠外道后来乞讨的人、引导受持善根时不能调伏的人、以烦恼心或染污心而乞讨的人、魔或被魔所惑而为损害而乞讨的人、乞讨不当之物如向父母或其他不应布施的对象乞讨的人、非所希求之物，应当了知以这些方式观察非福田。
远离非方便过失并具足方便功德而行布施。其中方便是：即布施的熟练、不顾惜身命、对众生慈悲、了知真实义、信解无上菩提、宣说、降伏、报恩而行、生起力量。
总的来说，调伏有三种：首先，世尊对声闻的调伏，最初是如何摄集别解脱戒的调伏，这应当视为摄集调伏。
什么是摄善法戒的调伏呢？精进于摄善法戒的菩萨，简要来说应当观察六种心：哪六种呢？轻蔑心、懈怠心、染污心、对精进厌倦的心、损害心、障碍心。
其中，菩萨对善法生起舍弃心、不信解心、轻视心，这就是轻蔑心。被懈怠、懒惰、放逸所缠绕的心，就是具有懈怠的心。被贪欲等烦恼和随烦恼所缠绕的心，就是染污心。

།བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ཤིང་གནས་པའི་ལུས་ཀྱི་ངལ་བ་དང་སེམས་ཀྱིས་འཁྲུག་པས་ཟིལ་གྱིས་ གནོན་པའི་སེམས་ནི་བརྩལ་བས་ཡོངས་སུ་ངལ་བའི་སེམས་ཞེས་བྱའོ།།གནོད་པ་གང་ཡང་རུང་བས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པའི་སེམས་སྦྱོར་བར་བཟོད་པའི་མཐུ་མེད་པ་དེ་ནི་གནོད་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཞེས་བྱའོ། །སྨྲ་བ་ལ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་བར་ཆད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ནི་བར་ཆད་དང་ ལྡན་པའི་སེམས་ཞེས་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལ་འདི་ལྟར་སོ་སོར་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་བདག་གི་སེམས་ལ་སེམས་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་རབ་ཏུ་སྤྱོད་པ་ཡོད་དམ། འོན་ཏེ་མེད་སྙམ་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དང་པོ་གསུམ་པོ་དག་ནི་སྐྱེས་སོ་ཅོག་གཅིག་ཏུ་དང་དུ་མི་བླང་བར་བྱ་སྟེ།གལ་ཏེ་དང་དུ་ལེན་པར་བྱེད་ཅིང་སྤོང་བར་མི་བྱེད་ན། ཐམས་ཅད་དུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ། །བརྩལ་བས་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བའི་སེམས་ནི་སྐྱེས་པ་ན། གལ་ཏེ་འདི་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱིས་དགེ་ བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྦྱོར་བ་གཏོང་བར་བྱེད་དེ།ཇི་ནས་ཀྱང་ལུས་དང་སེམས་ངལ་ཞིང་འཁྲུག་པར་བྱེད་པ་འདི་སོ་སོར་བསལ་ནས། ཡང་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་བདག་ལ་དགེ་བ་ལ་སྦྱོར་བ་གང་གིས་བདག་ཚེ་ འདི་ལ་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་བ་འདི་ལྟ་བུས་ཇི་ཞིག་བྱ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་གཏན་སྤོང་བར་བྱེད་ན་ནི་དེ་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ།།གནོད་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ནི་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་པ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་བའི་སྦྱོར་བ་ལ་འདོད་དགུར་ བྱར་མེད་པ་ཡིན་པས་དེ་དང་དུ་བླངས་ནས་ཡང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་དོ།།བར་ཆད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ནི་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་པ་ན། གལ་ཏེ་འདོད་དགུར་བྱར་མེད་དམ་དོན་ཆེས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ནས་དང་དུ་ལེན་པར་བྱེད་ན་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལ་ འདོད་དགུར་བྱར་ཡོད་དམ།དོན་མེད་པའམ། དོན་ཆེས་ཆུང་བ་ཞིག་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ནས་དང་དུ་ལེན་པར་བྱེད་ན་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལས་སེམས་སྔ་མ་གསུམ་པོ་དག་གིས་བྱུང་བ་དང་དུ་བླངས་སོ་ཅོག་ནི་གཅིག་ཏུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ།།གནོད་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་གཅིག་པུ་ནི་དང་དུ་བླངས་ཀྱང་གཅིག་ཏུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་དོ། །སེམས་ལྷག་མ་གཉིས་ཀྱི་བྱུང་བ་དང་དུ་བླངས་སོ་ཅོག་ནི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཅན་གྱི་ དོན་བྱ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བརྩོན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གནས་དྲུག་ལ་སོ་སོར་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ།བདག་དང་། གཞན་དང་། ཟང་ཟིང་གིས་ཕོངས་པ་དང་། ཟང་ཟིང་གིས་འབྱོར་པ་དང་། ཆོས་ཀྱིས་ཕོངས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱིས་འབྱོར་པ་ནི་གནས་ དྲུག་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཟང་ཟིང་གིས་ཕོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་གོས་དང་བསོད་སྙོམས་ལ་སོགས་པ་མ་རྙེད་པ་རྣམས་མི་རྙེད་པ་དང་། རྙེད་ཅིང་འཇུག་པ་རྣམས་རྒྱུན་འཆད་པར་འགྱུར་བའོ། །ཟང་ཟིང་གིས་འབྱོར་པ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །ཆོས་ཀྱིས་ཕོངས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསླབ་པ་ཉམས་པ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པ་དོན་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་སྔོན་མ་ཐོས་པ་མཉན་དུ་མེད་པ་དང་།སྔོན་མ་ཐོས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྔོན་མ་བསམས་པ་བསམ་དུ་མེད་པ་དང་། ཐོས་པའི་བར་ཆད་དང་། བསམ་པའི་བར་ ཆད་དང་།ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་བརྗོད་པ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བ་མ་ཐོབ་པ་མི་ཐོབ་པ་དང་། ཐོབ་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའོ། །ཆོས་འབྱོར་པ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱིས་ཕོངས་ པས་གཞན་དག་གི་ཟང་ཟིང་འབྱོར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བར་མི་བྱའོ།།ཟང་ཟིང་འབྱོར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་འབྱོར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།

精进修持时由身体疲惫和心的散乱所压制的心，称为因勤勉而疲惫的心。
被任何损害所压制而无力继续修持的心，称为具有损害的心。
喜好言谈等具有障碍的心，称为具有障碍的心。
菩萨应当如是观察这六种心：我的心中是否有这六种心中的任何一种在运行？还是没有？应当如是观察。
对此，菩萨对前三种心生起时都不应接受，如果接受而不舍弃，一切时候都将有过失。
当因勤勉而疲惫的心生起时，如果想着：以这样的心放弃修持善法，应当消除这使身心疲惫散乱的状态，然后再修持善法，这样则无过失。
如果想着：我何必要做这种使我今生痛苦的善法修持，而完全永远地舍弃，这样则有过失。
当具有损害的心生起时，因为菩萨对善法的修持无法随意，接受它也无过失。
当具有障碍的心生起时，如果无法随意或者看到极大的利益而接受，则无过失。
如果可以随意或者看到无意义或极小的利益而接受，则有过失。
在这六种心中，接受前三种心生起的一切情况都必定有过失。
单独接受具有损害的心必定无过失。
接受其余两种心的生起，有时有过失，有时无过失。
精进于利益众生戒律的菩萨应当观察六种思维处：自己、他人、资具匮乏、资具富足、法的匮乏、法的富足，这是六处。
其中资具匮乏是指：未获得的法衣、饮食等无法获得，已获得的将会断绝。
资具富足应当理解为与此相反。
法的匮乏是指：戒律毁坏，以及未曾听闻如来所说的究竟法语而无法听闻，未曾思维所未听闻的而无法思维，听闻有障碍，思维有障碍，以及未获得闻思修所生的善法而无法获得，已获得的完全退失。
法的富足应当理解为与此相反。
对此，菩萨不应以自身法的匮乏来成办他人的资具富足。
如同不应为了成办资具富足一样，为了成办法的富足也是如此。

།དོན་གྱི་སྐབས་འདིར་ཆོས་ཀྱིས་ཕོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསླབ་པ་ཉམས་པས་བསྡུས་པ་དང་། བསླབ་པ་ཉམས་ པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པས་བསྡུས་པ་དང་།ཐོབ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བདག་ཉིད་ཀྱི་ཟང་ཟིང་གིས་ཕོངས་པས་གཞན་དག་གི་ཟང་ཟིང་འབྱོར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་བརྩོན་པར་བྱ་སྟེ། ཟང་ཟིང་འབྱོར་པ་དེ་ཡང་གལ་ཏེ་ཆོས་ཀྱིས་ཕོངས་པ་ སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་ནའོ།།གལ་ཏེ་ཆོས་ཀྱིས་ཕོངས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་ནི་བརྩོན་པར་མི་བྱའོ། །ཟང་ཟིང་འབྱོར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་འབྱོར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །བདག་ཉིད་ཀྱི་ཟང་ཟིང་འབྱོར་པས་གཞན་དག་གི་ཟང་ཟིང་འབྱོར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་བརྩོན་ པར་བྱའོ།།ཟང་ཟིང་འབྱོར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། ཆོས་འབྱོར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །བདག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་འབྱོར་པས་གཞན་དག་གི་ཟང་ཟིང་འབྱོར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་བརྩོན་པར་བྱའོ། །ཟང་ཟིང་འབྱོར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་འབྱོར་པར་བྱ་ བའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།།དེ་ལྟར་སྦྱོར་བར་མི་བྱེད་ན་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ལ། སྦྱོར་བར་བྱེད་ན་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་རེ་ཞིག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་འདུལ་བ་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་དུས་རྟག་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱ་ཞིང་བསླབ་པར་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མ་ཚང་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པས་བསྡམས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའམ། །བསྡམས་པ་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། བསྡམས་པ་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ལས་འདི་ལྟ་སྟེ། སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་འདི་ནི་སྡུད་པར་བྱེད་པ་དང་། འབྱོར་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བསྡམས་ཤིང་བསྲུངས་ན་དེ་ལས་གཞན་པ་དག་ཀྱང་བསྡམས་ཤིང་བསྲུངས་པར་གྱུར་ལ། དེ་མ བསྡམས་ཤིང་མ་བསྲུངས་ན་དེ་ལས་གཞན་བདག་ཀྱང་མ་བསྡམས་ཤིང་མ་བསྲུངས་པར་འགྱུར་བས།དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་ན་སྡོམ་པ་ཐམས་ཅད་ཉམས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གང་གཞན་ལ་གྲགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་ གྱི་ངོ་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་།གཞན་གྱིས་ཡང་དག་པར་ལེན་དུ་བཅུག་པ་ན། དེ་ལེན་པར་བྱེད་པར་ཟད་ཀྱི། རང་གི་དད་པས་བསམ་པ་ཐག་པ་ནས་རྗེས་སུ་བརྟགས་ཤིང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེའི་སེམས་ཉེ་བར་གཞག་སྟེ། དགེ་བ་འདོད་པས་ལེན་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་ཡང་བསྡམས་ པ་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་དེས་དགེ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་སྦྱོར་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། དེའི་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་ཡང་འཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལས་བཟློག་པས་ནི་སྡོམ་པས་བསྡམས་པ་དང་། དགེ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་སྦྱོར་བར་འགྱུར་བ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་ཕན་ཡོན་ཡང་འཐོབ་པར་འགྱུར་ བར་རིག་པར་བྱའོ།།སྡོམ་པ་དེ་མ་བཏང་ན་ནི་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཡང་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་བཏང་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་གཏོང་བ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྒྱུ་བཞིས་འགྱུར་ཏེ། ཡང་དག་པར་ལེན་པའི་སེམས་ཀྱིས་མི་འདྲ་བར་ངེས་པའི་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། མི་བརྡ་ཕྲད་པའི་དྲུང་དུ་འབུལ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཕམ་པའི་གནས་ལྟ་བུའི་ཆོས་བཞི་པོ་དེ་དག་ལས་ཐམས་ཅད་དམ། རེ་རེའི་ཉེས་པ་འབྱིན་པ་དང་། ཕམ་པའི་གནས་ལྟ་བུའི་ཆོས་བཞི་པོ་ཐམས་ཅད་དམ་རེ་རེ་ལ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཆེན་པོས་ཉེས་པ་འབྱིན་པར བྱེད་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྡོམ་པ་བཏང་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་ཕྱིར་བླང་བའི་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ན་ཡང་ཕྱིར་བླང་བར་ཡང་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རབ་ཏུ་བྱུང་བས་ཆོས་གོས་གསུམ་མ་གཏོགས་པ་ཡོ་བྱད་ལྷག་པ། སངས་ རྒྱས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་གནང་བ་ལུས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་དང་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་གྱུར་པ་དག་།གལ་ཏེ་སློང་མོ་པ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ་སྦྱིན་པར་བྱེད་ན་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་དོ།

在这个意义上，所谓'缺乏法'是指应当了知：由破戒所摄，由随顺破戒所摄，以及由所得之法完全退失所摄。
为了以自己缺乏的资具来成办他人的资具，应当精进。若此资具圆满不会导致缺乏法，则应当如此行持。
若会导致缺乏法，则不应精进。如同为了成办资具圆满一样，为了成办法的圆满也是如此。
以自己的资具圆满来成办他人的资具圆满，也应当精进。如同为了成办资具圆满一样，为了成办法的圆满也是如此。
以自己的法圆满来成办他人的资具圆满，也应当精进。如同为了成办资具圆满一样，为了成办法的圆满也是如此。
若不如此行持则有过失，若如此行持则无过失。
如是，这就是菩萨律仪的略说。对此，菩萨应当时常忆念并学习。
若菩萨三种戒律中缺少任何一种，应当说是否具有菩萨律仪？应当说是不具有。
在这三种戒律中，这个律仪戒是能摄持和成办的，若能守护此戒，其他戒也能守护；若不守护此戒，其他戒也不能守护。因此，应当说菩萨若毁坏律仪戒，则一切戒律都毁坏。
若为了让他人知晓、为了他人面子，或者在他人劝导下而受戒，仅仅是形式上受持，而不是出于自己的信心、深入思维、对众生生起悲心、希求善法而受持，也应当说是不具有律仪。这样的人既不能圆满善法，也不能获得其果报利益。
与此相反，则具有律仪，能圆满善法，并能获得其果报利益。
应当了知，若不舍弃此律仪，则来世也会相续。若舍弃则不会相续。
简要来说，舍弃律仪有四种因缘：生起与受戒心不相符的决定心；在能解人前说出舍戒的言语；在四种他胜处法中犯一种或全部而发露；以大烦恼造作四种他胜处法中的一种或全部。若如是，则应说菩萨已舍弃律仪。
若获得清净的重受心，也可以重新受持。
出家菩萨除三衣之外的多余资具，若是佛陀开许的、适合身体受用安乐的，如果经过观察后布施给希求的乞者，则无过失。

།གལ་ཏེ་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི། འདོད་པའི་ཁོངས་སུ གཏོགས་པ་མ་ཡིན་པས་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་ན་ཡང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་གླེགས་བམ་བྲིས་ཟིན་པ་སློང་མོ་པ་བྱིས་པའི་ཤེས་རབ་ཅན་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་ན་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ལ་སྦྱིན་པའི་ཕྱིར་གཞན་དག་ལ་སློང་བར་བྱེད་ན་ཡང་ ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་བདག་གིས་འདི་ཆོས་ཟབ་མོ་རྣམས་འཛིན་དུ་གཞུག་པ་དང་མོས་པར་བྱ་ནུས་སོ་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཁོ་ནའི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པར་བྱེད་ན་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་དམ་པའི་ཆོས་ལྟར་བཅོས་པའི་གླེགས་བམ་མམ་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་བསྟན་ བཅོས་ཀྱི་གླེགས་བམ་ལ་དད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དེ་ཡི་གེར་འདྲིར་བཅུག་ནས་སམ།བྲིས་ཟིན་པ་ལག་ན་བདོག་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དམ། གཞན་ལས་བསླངས་ཏེ་སྦྱིན་པར་བྱེད་ན་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གླེགས་བམ་བྲིས་ཟིན་པ་ལག་ན་བདོག་པ་ དེ་ཡང་ཕྱིས་ཏེ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་རབ་ཡི་གེར་འདྲིར་གཞུག་པའམ། བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་སྙིང་པོ་མེད་པ་ཁོ་ནར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་ཞིང་། གཞན་དག་ལ་ཡང་ལེགས་པ་ཁོ་ནར་བསྒྲག་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་གླེགས་བམ་མ་བྲིས་པ་སློང་བ་ཞིག་འོངས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་ འདིས་ཁྱོད་ལ་ཇི་ཞིག་བྱ་ཞེས་ཡོངས་སུ་དྲི་བར་བྱ་སྟེ།གལ་ཏེ་བཙོངས་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གལ་ཏེ་གླེགས་བམ་དེ་ཆོས་ཀྱི་དོན་དུ་སྟ་གོན་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། དེ་ལ་སྦྱིན་པར་མི་བྱ་བར། རིན་བདོག་ན་རིན་སྦྱིན་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་རིམ་ མི་བདོག་ན་གཉི་ག་མ་བྱིན་ན་ཡང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་དོ།།གལ་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་དོན་དུ་སྟ་གོན་བྱས་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་ཇི་ནས་ཀྱང་བདེ་བར་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གླེགས་བམ་དེ་ཉིད་སྦྱིན་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་གཞུང་ཤིན་ཏུ་ངན་པ་འདྲི་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར་སློང་བ་ལ་མ་ བྱིན་ན་ཡང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་དོ།།གཞུང་ཤིན་ཏུ་ངན་པ་འདྲི་བར་འདོད་པ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཞུང་འབྲིང་འདྲི་བར་འདོད་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །གཞུང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་འདྲི་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར་སློང་བ་ལ་མ་བྱིན་ན་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ཕན་འདོགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་མཚན་མའི་རྗེས་སུ་འབྲང་ཞིང་ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པའི་སེམས་དང་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་མཛའ་བཤེས་ཀྱི་བསམ་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ།།གནོད་པ་བྱེད་པའི་ སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པའི་མཚན་མའི་རྗེས་སུ་འབྲང་ཞིང་རྙོག་པའི་སེམས་དང་།དགྲ་བོར་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་སེམས་ཀྱིས་དགྲ་བོའི་བསམ་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ། །གནོད་པ་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཕན་པ་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ ཅན་རྣམས་ལ་ཐ་མལ་པའི་བསམ་པ་དང་།བཏང་སྙོམས་ཀྱི་བསམ་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རབ་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་གསོལ་བ་འདེབས་པ་ཞིག་འོངས་ན། དུས་ཀྱི་སྐྱོན་དང་དུས་ཐ་མའི་སྐྱོན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་ཞིང་རབ་ཏུ་འབྱིན་པར་མི་ བྱེད་ན་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་དོ།།གལ་ཏེ་སྙིང་བརྩེ་བའི་སེམས་ཉེ་བར་གཞག་སྟེ་རབ་ཏུ་འབྱིན་པར་བྱེད་ན་ཡང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་དོ། །རབ་ཏུ་འབྱིན་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། གནས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། འཁོར་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ རིག་པར་བྱ་སྟེ།རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དེ་གསུམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ།

如果是为了善法而不给予，而不是出于贪欲，那么就完全没有过失。
如果将已经写好的佛法经典给予智慧如同孩童般的乞丐，就会有过失。
如果为了给予他们而向他人乞求，也会有过失。
如果是以'我能让他们受持和信解这些甚深法'这样的心态而给予，则没有过失。
如果将伪装成正法的经典或外道论典的经卷，让信心的众生抄写，或者将已经写好的现成经卷给予，或者向他人乞求后给予，都会有过失。
菩萨对于手中现有的已写好的经卷，应当擦除后让人抄写佛陀的经典，或者自己也应当完全了知其无实义，并且也要向他人善加宣说。
如果有人来乞求未写好的经卷，菩萨应当询问他'你要这个做什么？'如果他说'要卖掉享用'，那么菩萨如果这经卷是为了佛法而准备的，就不应给予，如果有钱就应给予钱财。
如果没有钱财，两样都不给也没有过失。
如果不是为了佛法而准备的，就应当给予经卷，以便他能安乐受用。
同样，如果不给予想要抄写极其恶劣典籍的乞求者，也没有过失。
如同对待想要抄写极其恶劣典籍的情况一样，对于想要抄写中等典籍的也是如此。
如果不给予为了抄写殊胜典籍而乞求的人，应当知道是有过失的。
如果菩萨对于有恩的众生，随顺报恩之相，以带有财物的心和摄受的方式生起亲友之心，就会有过失。
对于作害的众生，随顺加害之相，以染污心和视为敌人的心而生起敌意，就会有过失。
对于既不作害也不作益的众生，生起平庸心和舍心，就会有过失。
如果有人来请求出家，随顺时代过患和末法过患而不让其出家，则没有过失。
如果以悲悯心摄受而让其出家，也没有过失。
如同出家一样，对于授具足戒、给予住处、摄受眷属也应当如是了知。以这些方式应当了知菩萨戒蕴的三种圆满。

།དེ་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་མདོར་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་ཡོན་ཏན་ ལྔ་དང་ལྡན་ན་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་སྟེ།ལྔ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཆགས་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་། མི་ལྟ་བ་ཉིད་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །སྦྱིན་པ་ ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་ཉིད་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་གགས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་མི་ལྟ་བ་ཉིད་ནི་ཟང་ཟིང་དང་དེའི་འབྲས་བུ་ལ་སེམས་འབྲེལ་པ་མེད་ པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཉིད་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཉིད་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མི་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པའོ་། །དེ་ལ་ཡོངས་ སུ་བསྔོ་བ་ཉིད་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྲས་བུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པར་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་ལྔས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་སྦྱིན་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ཤེས་རབ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བར་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །དཀའ་བ་སྦྱིན་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། དཀའ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། རྒྱས་པར་སའི་དངོས་གཞིར་བསྟན་པའི་སྡོམ་ གྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཐམས་ཅད་རྗེས་སུ་རྟོགས་པར་བྱའོ།།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་ལ་བརྟེན་པ་རྣམ་པ་བཅུ་ཡོད་དེ། དེ་དག་གི་གཉེན་པོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སར་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་པ་བཅུ་བསྟན་པ་རྣམས་གཅིག་ལས་ འཕྲོས་པའི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་ལ་བརྟེན་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཡོངས་སུ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། སྤོངས་པ་དང་། བྱམས་པས་ཞེན་པ་མེད་པ་དང་། ཡིད་ལ་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པའོ། །ནང་ལ་བརྟེན་ པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ།ངེས་པར་འབྱིན་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉིད་དང་། སྟོབས་དང་མི་ལྡན་པ་ཉིད་དང་། ཕྱོགས་སུ་ལྷུང་བ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དང་། ཟད་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་དོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ལེའུར་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ རྣམ་པ་བཅུ་བསྟན་པ་ལ།རྣམ་པ་གཅིག་གིས་ནི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ཏོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོ་ བའི་སྦྱོར་བ་དང་།གྲོགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དང་། བསྲུང་བའི་སྦྱོར་བའོ་། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་སྦྱོར་བ་དང་པོ་བསྟན་ཏོ། །བཞི་པས་ནི་གཉིས་པའོ། །ལྔ་པས་ནི་གསུམ་པའོ། །དྲུག་པ་དང་། བདུན་པ་དང་། བརྒྱད་པ་དང་། དགུ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ ནི་བཞི་པའོ།།བཅུ་པས་ནི་སྦྱོར་བ་ལྔ་པ་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བཟོད་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྣམ་པ་བཅུ་ལ་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་དགུས་བསྟན་ཏོ། །བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་བཅུ་ པས་བསྟན་ཏོ།།སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། དེ་ཀུན་དུ་མི་སྤྱོད་པས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་སྐྱེ་བས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། དེའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་མི་ སྤོང་བས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ།རྣམ་པ་གཅིག་དང་། གཉིས་དང་། གསུམ་དང་། གོ་རིམས་བཞིན་ནོ།

现在对布施等广说的内容作简要阐述。其中，菩萨的布施总的来说具足五种功德，才能称为布施波罗蜜多。五种功德是什么呢？即：无贪著性、无所见性、无过失性、无分别性和回向性。如同布施一样，持戒等也应当如是了知。
其中，无贪著性是指对布施等一切法类都无贪著。无所见性是指对财物及其果报心无系著。无过失性是指完全断除布施等一切随烦恼。无分别性是指不将布施等视为遍计所执性。回向性是指将布施等一切果报发愿回向无上正等正觉。
如是，菩萨们的波罗蜜多为五种功德所摄持，称为菩萨布施乃至般若，也称为一切布施乃至一切般若，也称为难行布施乃至难行般若。详细内容应当依据地基中所说的总偈来了知。
布施波罗蜜多有依内外的十种随烦恼，为对治这些，在菩萨地中宣说了十种清净的布施波罗蜜多，应当了知它们是按照相互衍生的次第而说的。
其中，依外的随烦恼有五种：遍染污、贫穷、爱著无厌、意愿未圆满和未成熟。依内的随烦恼也有五种：非出离性、具烦恼性、无力性、有偏向性和有尽法性。
在持戒品中所说的十种清净戒中，一种表示意乐清净，其余表示加行清净，应当了知。其中加行有五种：相续不断加行、清净加行、回向加行、伴侣加行和守护加行。其中第二和第三表示第一加行，第四表示第二加行，第五表示第三加行，第六、七、八、九表示第四加行，第十表示第五加行，应当如是了知。
十种清净忍应当了知有两种清净：以择力清净由九种表示，以修力清净由第十种表示。择力清净又应当了知有四种：由断除过失而清净、由不行彼而清净、由生无过失而清净、由不舍其因而清净，分别由第一、第二、第三种次第表示。

།མི་བཟོད་པའི་རྒྱུ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ངོ་ཚ་བ་མེད་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་མེད་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་ རྣམ་པ་བཅུས་རྣམ་པར་དག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།རྣམ་པར་སྦྱོར་བས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་འདྲིས་པས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། རྩོམ་པས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཐབས་ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། དུས་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་གནས་པས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཚེགས་མེད་པར་ གནས་པས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་།ངེས་པར་འབྱུང་བས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། གྲོགས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། མི་ཟད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་པའོ། །བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་པ་བཅུས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ཏེ།དག་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། དངོས་གཞིའི་ཐབས་ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། དངོས་གཞི་ཐོབ་པས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། དབང་གི་ཐབས་ཀྱིས་ རྣམ་པར་དག་པ་དང་།གནས་པ་ལ་དབང་བས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་བསྒྲུབ་པ་ལ་དབང་བས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་དབང་བས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་ཚར་གཅད་པ་ལ་དབང་བས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། འབྲལ་བ་བླ་ན་མེད་པས་རྣམ་པར་དག་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། མཚན་ཉིད་རྟོགས་པས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྟོགས་པས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ལུང་འབོགས་པ་རྟོགས་པས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་རྟོགས་པས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། འཐོབ་པ་རྟོགས་པས་རྣམ་པར་དག་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཇི་ལྟར་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། མཚན་མའི་ལུས་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་སོ། །ལུས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ། ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་། ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བྱ་བ་དེ་དག་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པ་ལ་ཉེ བར་གནས་པའི་སེམས་ལ་མཚན་མ་དང་།གནས་ངན་ལེན་མི་སྣང་བར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་དང་། ནང་དུ་ཡང་དག་པར་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བྱའོ། །མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྐྱེས་པ་སྣང་བར་གྱུར་པ་རྣམས་དང་། ནང་དུ་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་གཉེན་པོ་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བྱ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དང་པོར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག པ་དག་ལ་ནི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་ཉེ་བར་གཏོད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་སེམས་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྩོལ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྫུ་ འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ལ་སྦྱོར་བར་རིག་པར་བྱའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཚན་མ་དང་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དབང་པོ་རྣམས་དང་། སྟོབས་རྣམས་ཀྱིས་ལམ་ཡང་དག་པར་རྩོམ་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ ནི་སྦྱོར་བའི་ལམ་ཆུང་ངུ་ཡང་དག་པར་རྩོམ་པར་རིག་པར་བྱེད་དོ།།སྟོབས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཆེན་པོའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཡང་དག་པར་བརྩམས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པའི་མཐའ་རྟོགས་པར་བྱེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ རྟོགས་པས་འདི་ལྟ་སྟེ།སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་ཐར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་རྗེས་སུ་འཐོབ་པར་རིག་པར་བྱའོ།

应当知道不堪忍的原因有三种：无惭、无愧、无悲悯。
应当知道精进波罗蜜多清净有十种清净：以修习而清净、以熟习而清净、以精勤而清净、以方便而清净、以时节有果而住而清净、以无艰难而住而清净、以出离而清净、以善友摄持而清净、以神通迅速而清净、以无尽而清净。
禅定波罗蜜多清净也有十种清净：以清净性而清净、以无漏而清净、以根本定方便而清净、以获得根本定而清净、以自在方便而清净、以安住自在而清净、以神通成就自在而清净、以成熟有情自在而清净、以降伏外道自在而清净、以无上解脱而清净。
智慧波罗蜜多清净有五种：以了知相而清净、以了知缘起而清净、以了知授记而清净、以了知士用而清净、以了知证得而清净。
菩萨如何安住于身随观身？答曰：于相之身随观真如之身而安住。如是于身，于受、心、法等亦应如理了知。
菩萨为不生未生诸恶不善法而生起欲求等，此等广说为何？答曰：如是安住于真如所缘之心，于相及随眠不显现一切及内在未正生者，为不生起而生起欲求，应当广说。
如同为不生未生者，对于已生显现者及内在已正生者为断除故，及为生起其对治未生善法故，为令已生者安住故而生起欲求，亦应如是了知广说。
其中首先于念住等，应知系心于所缘。其后为令心安住于彼所缘故，应知以正断等而精进。其后为圆满获得三摩地之三摩地故，应知修习神足。
其后为令圆满三摩地远离一切相及随眠故，应知以诸根及诸力正修道，其中以诸根正修小加行道，以诸力则修大者。
其后以已正修之菩提分而证悟真实际，应当了知。其后以证悟真实际，为解脱一切障碍故，以道支乃至无上正等正觉，应知随得。

།མཚན་མ་དང་གནས་ངན་ལེན་གྱི་འཆིང་བ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དབང་པོའི་འཆིང་བ་དང་། ཡུལ་གྱི་འཆིང་བ་དང་། སེམས་ཅན་གཅིག་ལ་གཅིག་ཆགས་པའི་འཆིང་བ་དང་། གནས་ཀྱི་འཆིང་བ་དང་། ཤེས་པ་མི་ཤེས་པའི་འཆིང་བ་དང་། ཤེས་བྱ་མི་ཤེས་པའི་འཆིང་བ་དང་། ཡང་འབྱུང་བ་ལ་སྲེད་པའི་འཆིང་བ་དང་། འཇིག་པ་ལ སྲེད་པའི་འཆིང་བ་དང་།རྒྱུ་མི་མཐུན་པ་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་འཆིང་བ་དང་། ཐོབ་པར་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་འཆིང་བ་དང་། ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་འཆིང་བ་དང་། གང་ཟག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་འཆིང་བ་དང་། གང་ ཟག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་འཆིང་བ་དང་།ཆོས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་འཆིང་བའོ། །དེ་ལ་གནས་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དབང་པོ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་པ་ལ་བརྩོན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་འདུ་ཤེས་ཀྱི་འཆིང་བ་རྣམ་པ་དྲུག་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་སྟེ། འདུ་ཤེས་ཀྱི་འཆིང་བ་རྣམ་པ་དྲུག་གང་ཞེ་ན། ལུས་དང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བར་ལ་ནང་དུ་འདུ་ཤེས་པ གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་འཆིང་བ་དང་པོའོ།།དེ་དག་ཉིད་ལ་ཕྱི་རོལ་དུ་འདུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཉིས་པའོ། །དེ་དག་ཉིད་ལ་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་དུ་འདུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གསུམ་པའོ། །ཕྱོགས་བཅུའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་གྲངས་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དེ་དག་རྣམ་པར་ཐར་བར་ བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་བཏབ་ནས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དག་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་དེ་ལ་འདུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བཞི་པའོ།།གང་གི་ལུས་ལ་སོགས་པ་ལ་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་དེ་ལ་འདུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྔ་པའོ། །ལུས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་དེ་ལ་ འདུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་འཆིང་བ་དྲུག་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ལྟ་བའི་གོང་ནས་གོང་དུ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་འཆིང་བ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གོང་ནས་གོང་དུ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་འཆིང་བ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་གང་ཞེ་ན། ལུས་ལ་སོགས་པ་ལ་ལུས་ལ་སོགས་པར་ རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་བདེན་པ་ལ་དོན་གྱི་མཆོག་ཏུ་འདུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དང་པོའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དོན་གྱི་མཆོག་དེ་ཉིད་ལ་བྱས་པར་འདུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཉིས་པའོ། །རྣམ་པར་བྱང་བ་པའི་དོན་གྱི་མཆོག་ དེ་ཉིད་ལ་མ་བྱས་པར་འདུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གསུམ་པའོ།།མ་བྱས་པའི་དོན་གྱི་མཆོག་དེ་ཉིད་ལ་རྟག་པར་འདུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བཞི་པའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བྱས་པ་ལ་རྒྱུན་དུ་འཇུག་པར་འདུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྔ་པའོ། །རྟག་པ་ཉིད་ལ་འགྱུར་བ་མེད་པར་ འདུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དྲུག་པའོ།།རྒྱུན་དུ་འཇུག་པ་དེ་ཉིད་ལ་སྡུག་བསྔལ་དང་འགྱུར་བ་དང་བཅས་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་འདུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདུན་པའོ། །དེ་ཉིད་ལ་སྐྱེ་བ་དང་། འཇིག་པ་དང་། གནས་པ་དང་། གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱིས་རང་གི་མཚན་ ཉིད་ཀྱིས་འགྱུར་བ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་འདུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྒྱད་པའོ།།འགྱུར་བ་མེད་པ་དང་འགྱུར་བ་དང་བཅས་པའི་དོན་གྱི་མཆོག་དེ་ཉིད་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འདུས་པར་འདུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དགུ་ པའོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་བདག་ཉིད་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བཅུ་པའོ།

相与过失的束缚应当知道有十四种：即感官的束缚、境界的束缚、众生互相贪著的束缚、住处的束缚、知与不知的束缚、所知与不知的束缚、对再生的贪著束缚、对毁灭的贪著束缚、对不相应因和无因的执著束缚、获得的我慢束缚、对遍计所执性的执著束缚、对人我自性的执著束缚、对通达人我的我慢束缚、对通达诸法的我慢束缚。
其中住处是指器世间，因为依此而生诸根。
依空性而修习念住的菩萨，简而言之，应当从六种想的束缚中解脱心识。什么是六种想的束缚？对身乃至法内在的认知，是第一种想的束缚。对这些外在的认知，是第二种。对这些内外的认知，是第三种。为了解脱十方无量无数众生界而发愿修习念住时的认知，是第四种。对观察身等时的认知，是第五种。对观察身等诸法时的认知，是第六种想的束缚。
其中应当了知有十一种渐进的想的束缚。什么是十一种渐进的想的束缚？对观察身等时烦恼和清净谛的殊胜义的认知，是第一种。对彼殊胜义烦恼已作的认知，是第二种。对彼殊胜义清净未作的认知，是第三种。对未作的殊胜义为常的认知，是第四种。对已作烦恼相续的认知，是第五种。对常性无变的认知，是第六种。对彼相续具苦性及变异性而为苦性的认知，是第七种。对彼以生、灭、住、异性的自相变异性而为其自相的认知，是第八种。对彼无变与变异的殊胜义中摄一切烦恼清净法的认知，是第九种。对一切烦恼清净诸法无烦恼清净自性的认知，是第十种。

།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་རང་གི་ མཚན་ཉིད་དུ་འདུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བཅུ་གཅིག་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་གོང་ནས་གོང་དུ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་འཆིང་བའི་རྣམ་པ་དེ་དག་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བས། དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དག་སྒོམ་པར་བྱེད་ཅིང་སེམས་ཀྱང་རྣམ་པར་གྲོལ་ བར་བྱེད་དེ།འདུ་ཤེས་ཀྱི་འཆིང་བ་དེ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ན། འདུ་ཤེས་ཀྱི་འཆིང་བ་ཐམས་ཅད་ལས་ཀྱང་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པ་ལ་ལ་རང་གི་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་འདི་སྐད་ཅེས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་ཐམས་ཅད་ཡོད་ལ། དོན་དམ་པར་ནི་ཐམས་ཅད་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་ རོ།།དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་དོན་དམ་པ་ནི་གང་ཡིན། ཀུན་རྫོབ་ནི་གང་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་སྐད་ཅེས་དྲིས་པ་ན། གལ་ཏེ་དེ་འདི་སྐད་ཅེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པ་ཡིན་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་དེ་དག་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་ གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། འདོགས་པ་དང་། མངོན་པར་བརྗོད་པ་དང་། ཐ་སྙད་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ལན་འདེབས་པར་གྱུར་ན། དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཅི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་དམིགས་ པ་དེ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པར་འདོད་དམ།འོན་ཏེ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཙམ་ཞིག་ཡིན་པར་འདོད། གལ་ཏེ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་མངོན་པར་བརྗོད་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཙམ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་གཞི་མེད་པར་མངོན་པར་བརྗོད་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ན་གང་དམིགས་པ་དེ་མེད་པ་ཡིན་ཞེས་ ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེ་སྐད་དྲིས་པ་ན། གལ་ཏེ་དེ་འདི་སྐད་ཅེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ལན་འདེབས་པར་གྱུར་ན། དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དེ་ཡོད་པར་འདོད་དམ་འོན་ཏེ་མེད་པར་འདོད། གལ་ཏེ་ཡོད་ན་ནི་དེས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ནི་དོན་དམ་པའོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་མེད་ན་ནི་དེས་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གང་དམིགས་པ་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་དོན་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་རྒྱུ་བསྟན་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སྟོན་པ་ལ་གུས་པ་བསྐྱེད་པ་ ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཤད་པ་ནི་དང་པོའོ།།འཁོར་ཡང་དག་པར་བསྡུ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཤད་པ་ནི་གཉིས་པའོ། །ཆོས་ལ་རིམ་གྲོ་ཆེར་བསྐྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཤད་པ་ནི་གསུམ་པའོ། །དངོས་པོ་ཉེ་བར་དགོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཤད་པ་ནི་བཞི་པའོ། །དེ་ཁོ་ནའི་དོན་མང་དུ་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ བཤད་པ་ནི་ལྔ་པའོ།།རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་དང་། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ལས་བརྩམས་ནས། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་པོ་དག་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ལམ་རྣམ་པ་བཅུ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ ལ་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་པོ་དག་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ཡིན་ལ།རྣམ་པ་བཞིས་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མིག་ལ་སོགས་པའི་མིང་དང་བརྡ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་སྒྲ་ཙམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ལམ་དང་པོའོ།།གཞན་ཡང་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་པོ་དག་ལ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པས་སྐྱེ་བ་སྣ་ཚོགས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཉིས་པའོ།

对于染污和清净诸法本身，认知其无自性的自相，这是第十一种。如是由于了知并见到从上至下这些想的束缚之相，因此菩萨依于空性而修习念住，并且解脱其心。从想的束缚中解脱时，也将从一切想的束缚中解脱。
某些大乘者执持己见而说道：'世俗中一切皆有，胜义中一切皆无。'对此应当如是问道：'具寿者，何为胜义？何为世俗？'如是询问时，若其回答道：'一切法无自性即是胜义，于无自性诸法中执著自性即是世俗。为何如此？因为这是对非有之法进行世俗安立、假名、言说、施设之故。'对此应当如是说道：'是否承许执著自性是由言说和世俗因而生？还是仅仅是言说和世俗？若是由言说和世俗因而生，则因为是由言说和世俗因而生，就不应说是非有。若仅仅是言说和世俗，则因为无有所依，就不应说是言说和世俗。'
对此也应当如是问道：'具寿者，为何所执著即是非有？'如是询问时，若其回答道：'因为是颠倒之事物故。'对此应当如是说道：'是否承许颠倒为有？还是承许为无？若是有，则不应说一切法无自性性即是胜义。若是无，则不应说因为是颠倒之事物故，所执著即是无自性。'
应当以五种方式了知大乘经典义理分别的因：为令生起对导师的恭敬而说是第一。为摄受眷属而说是第二。为令生起对法的大恭敬而说是第三。为安立事物而说是第四。为多说真实义而说是第五。
应当了知，基于遍计自相和遍计共相，于十二处中，为获得佛不共法，有十种无颠倒道。其中以六种方式遍计十二处的自相，应当了知以四种方式遍计共相。于眼等名言安立相中，了知为仅是声音之相，这是为获得佛不共法的第一种无颠倒道。复次，于十二处中，了知由邪遍计而取种种生的相，这是第二种。

། གཞན་ཡང་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་པོ་དག་ལ་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ཏེ་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གསུམ་པའོ། །གཞན་ཡང་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་པོ་དག་ལ་སྐད་ཅིག་ལ་འཇིག་ཅིང་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བཞི་པའོ། །གཞན ཡང་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་པོ་དག་ལ་རྣམ་པར་དག་པར་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྔ་པའོ།།དེ་ལ་ལས་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མངོན་པར་གྲུབ་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བའི་རྣམ་པར་དག་ པའོ།།གཞན་ཡང་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་པོ་དག་ལ་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་གཞིའི་གནས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དྲུག་པ་སྟེ། རྣམ་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་གིས་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལ་སྤྱིའི་ མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདུན་པའོ།།གཞན་ཡང་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྒྱད་པའོ། །གཞན་ཡང་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ ཉིད་ལ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དགུ་པའོ།།གཞན་ཡང་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། སངས་རྒྱས་ ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ལམ་བཅུ་པ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་གིས་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གནས་པ་དང་ས་རྣམས་ཀྱི་གོང་ནས་གོང་མའི་ཁྱད་པར་ནི་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བསམ་ པའི་ཁྱད་པར་དང་།སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་དང་། སྙིང་རྗེའི་ཁྱད་པར་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཁྱད་པར་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ཁྱད་པར་དང་། སངས་རྒྱས་སྣང་བར་འགྱུར་བ་དང་། མཆོད་པ་དང་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་དང་། སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་དང་། མཐུའི་ཁྱད་པར་གྱིས་སོ། ། ། །བམ་པོ་སུམ་ཅུ་བདུན་པ། དོན་དམ་པ་ནི་མཚན་ཉིད་ལྔ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད དང་།ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་ བ་བཞིན་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚུལ་བཞིན་ཀུན་འདྲིས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་ཟབ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་ལ་དྲི་བ་དྲིས་པ། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ གང་།ཇི་ལྟར་ན་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཡིན། རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ཇི་ཙམ་པ་སྟེ། འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་སོ། །དེ་ལ་འདུས་བྱས་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན། འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་འདུས་ མ་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན།འདུས་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་པ། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་ཇི་ལྟར་ན་འདུས་བྱས་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན། འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན། འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན། རིགས་ཀྱི་བུ་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ ནི་སྟོན་པས་བཏགས་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།སྟོན་པས་བཏགས་པའི་ཚིག་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ། ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ལ། ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པ་གཏན་ཡོངས་སུ་ མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་མ་ཡིན་ནོ།

再者，对于十二处，了知依靠因缘而趣入的特征，这是第三。再者，对于十二处，了知刹那生灭而趣入的特征，这是第四。再者，对于十二处，了知清净趣入的特征，这是第五。
其中，应当了知依靠两种业而有两种清净：现前成就的清净和寂灭的清净。
再者，对于十二处，了知言说所依的特征，这是第六。以上六种相，应当了知是了知自相。
对于这十二处，了知共相本性的特征，这是第七。再者，对于这十二处，了知共相无分别行境的特征，这是第八。再者，对于这十二处，了知共相出世间法行境的特征，这是第九。
再者，对于这十二处，了知共相清净因的特征，这是为获得佛不共法而修无颠倒道的第十。以上四种相，应当了知是遍计共相。
住处与诸地的层层差别，应当了知有八种差别：意乐的差别、心清净的差别、悲心的差别、波罗蜜多的差别、成熟有情的差别、见佛的差别、供养承事的差别、出生的差别和力量的差别。
第三十七品
胜义具有五种特征：不可言说的特征、无二的特征、超越寻思行境的特征、超越差别与无差别的特征、一味的特征。
其中，不可言说的特征和无二的特征，应当如《解深密经》所说而观：菩萨如理问一切，菩萨深义解深密而问：'善男子，一切法无二，一切法无二者，何为一切法？云何为无二？'
'善男子，一切法一切法者，即是二种，有为和无为。其中有为非有为亦非无为，无为亦非无为亦非有为。'
问：'善男子，云何有为非有为亦非无为，无为亦非无为亦非有为？'
'善男子，所谓有为是佛陀假立之词，凡是佛陀假立之词即是分别而起的言说，凡是分别而起的言说，因为种种分别言说皆不成立，故非有为。'

།རིགས་ཀྱི་བུ་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ལ། འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་སུ་མ་གཏོགས་པ་གང་ཅི་བརྗོད་ཀྱང་དེ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །དེ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། བརྗོད་ པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དངོས་པོ་དེ་ཡང་གང་ཡིན་། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། འཕགས་པའི་མཐོང་བས་བརྗོད་དུ་མེད་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་ པར་བྱང་ཆུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཞེས་མིང་དུ་བཏགས་སོ།།རིགས་ཀྱི་བུ་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་སྟོན་པས་བཏགས་པའི་ཚིག་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ལ། ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པ་གཏན་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།རིགས་ཀྱི་བུ་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ལ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་སུ་རྟོགས་པ་གང་ཅི་བརྗོད་ཀྱང་དེ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་ འགྱུར།དེ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །བརྗོད་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་འཕགས་པའི་མཐོང་བས་བརྗོད་དུ་མེད་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་མིང་དུ་བཏགས་སོ། །ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་ཇི་ལྟར་ན་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་འཕགས་པའི་མཐོང་བས་བརྗོད་དུ་མེད་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས ཤིང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་མིང་དུ་བཏགས་པ་ཡིན།རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་མཁན་ནམ་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱི་སློབ་པ་མཁས་པ་ཞིག་ལམ་པོ་ཆེའི་བཞི་མདོར་འདུག་སྟེ། རྩཝ་དག་གམ། ལོ་མ་དག་གམ། ཤིང་དག་གམ། གསེག་མ་དག་གམ། གྱོ་དུ་མ་དག་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་སྒྱུ་མའི་ལས་སྣ་ཚོགས་འདི་ལྟ་སྟེ། གླང་པོ་ཆེའི་ཚོགས་དང་། རྟ་བའི་ཚོགས་དང་། ཤིང་རྟའི་ཚོགས་དང་། དཔུང་བུ་ཆུང་གི་ཚོགས་དང་། ནོར་བུ་དང་། མུ་ཏིག་དང་། བཻ་ཌཱུཪྻ་དང་། དུང དང་།མན་ཤེལ་དང་། བྱུ་རུའི་ཚོགས་དང་། ནོར་དང་། འབྲུ་དང་། མཛོད་དང་། བང་བའི་ཚོགས་དག་རྣམ་པར་བསྟན་ན། དེ་ལ་སེམས་ཅན་གང་དག་བྱིས་པའི་རང་བཞིན་ཅན། རྨོངས་པའི་རང་བཞིན་ཅན། ཤེས་རབ་འཆལ་བའི་རང་བཞིན་ཅན། རྩཝ་དང་། ལོ་མ་དང་། ཤིང་དང་། གསེག་མ་དང་། གྱོ་དུ་མ་དེ་དག་མི་ཤེས་པ་དེ་དག་ནི་དེ་མཐོང་ངམ་ཐོས་ན་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། གླང་པོ་ཆེའི་ཚོགས་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཡོད་དོ། །རྟ་པའི་ཚོགས་དང་། ཤིང་རྟའི་ཚོགས་དང་། དཔུང་བུ་ཆུང་གི་ཚོགས་དང་། ནོར་བུ་དང་། མུ་ཏིག་དང་། བཻ་ཌཱུཪྻ དང་།དུང་དང་། མན་ཤེལ་དང་། བྱུ་རུའི་ཚོགས་དང་། ནོར་དང་། འབྲུ་དང་། མཛོད་དང་། བང་བའི་ཚོགས་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་། དེ་དག་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་དང་། ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་བཞིན་དུ་དེ་དག་ལ་ནན་གྱིས་མཆོག་ཏུ་གཟུང་ཞིང་། མངོན་པར་ ཞེན་ནས།འདི་ནི་བདེན་གྱི། གཞན་ནི་བརྫུན་པའོ་ཞེས་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་ཡང་བྱེད་དེ། དེ་ནི་དེ་དག་གིས་ཕྱིས་ཉེ་བར་བརྟག་པར་བྱ་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་གང་དག་བྱིས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་མ་ཡིན་པ། རྨོངས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་མ་ཡིན་པ། ཤེས་རབ་ དང་ལྡན་པའི་རང་བཞིན་ཅན།རྩཝ་དང་། ལོ་མ་དང་། ཤིང་དང་། གསིག་མ་དང་། གྱོ་དུ་མ་དེ་དག་ནི་མཐོང་ངམ་ཐོས་ནས་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། གླང་པོ་ཆེའི་ཚོགས་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་མེད་དོ།

善男子，所谓无为也是属于言说范畴，有为与无为所不摄的任何所说，也都是如此。也都是如此。言说并非无实，其实性是什么呢？即是圣者以圣智和圣见证悟不可言说的圆满菩提，为了证悟不可言说的法性而假立有为之名。善男子，所谓无为也是导师假立的词语，是从分别而生的言说，凡是从分别而生的言说，都是种种分别的言说，因为完全不成立，所以是无为。善男子，所谓有为也是属于言说范畴，有为与无为所悟的任何所说，也都是如此。也都是如此。言说并非无实，其实性是什么呢？即是圣者以圣智和圣见证悟不可言说的圆满菩提，为了证悟不可言说的法性而假立无为之名。
啊，佛子，圣者们如何以圣智和圣见证悟不可言说的圆满菩提，为了证悟不可言说的法性而假立有为与无为之名？善男子，譬如幻师或精通幻术的幻师弟子，坐在四衢大道，聚集草根、树叶、木材、稻草或芦苇等，变现种种幻术，如象群、骑兵队、车队、步兵队，以及珍宝、珍珠、琉璃、螺贝、水晶、珊瑚等珍宝聚，以及财物、谷物、仓库、库藏等。
其中有些众生性如婴儿、性如愚痴、性如智障，不知那些草根、树叶、木材、稻草和芦苇等，见到或听到这些时便作是念：'所见象群是实有的，骑兵队、车队、步兵队，以及珍宝、珍珠、琉璃、螺贝、水晶、珊瑚等珍宝聚，以及财物、谷物、仓库、库藏等所见都是实有的。'他们如其所见所闻，执著不舍，认为'此是真实，彼是虚妄'，如是言说，这些都需要他们日后观察。其中有些众生非如婴儿性、非如愚痴性、具有智慧性，见到或听到那些草根、树叶、木材、稻草和芦苇等时便作是念：'所见象群是不存在的。'

།རྟ་བའི་ཚོགས་དང་། ཤིང་རྟ་པའི་ཚོགས་དང་། དཔུང་བུ་ཆུང་གི་ཚོགས་དང་། ནོར་བུ་དང་། མུ་ཏིག་དང་། བཻ་ཌཱུརྱ་དང་། དུང་དང་། མན་ཤེལ་དང་། བྱུ་རུའི་ཚོགས་དང་། ནོར་དང་། འབྲུ་དང་། མཛོད་དང་། བང་བའི་ཚོགས་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་མེད་ཀྱི། གང་ལ་གླང་པོ་ཆེའི་ཚོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་། གླང་པོ་ཆེའི་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་འབྱུང བ་དང་།ནོར་དང་། འབྲུ་དང་། མཛོད་དང་། བང་བའི་ཚོགས་ཀྱི་བར་གྱི་འདུ་ཤེས་དང་། དེ་དག་གི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་འབྱུང་བའི་སྒྱུ་མ་བྱས་པ་འདི་ནི་ཡོད་དོ་། །མིག་སླུ་བར་བྱེད་པ་འདི་ནི་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་། དེ་དག་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་དང་། ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་བཞིན་དུ་ དེ་དག་ལ་ནན་གྱིས་མཆོག་ཏུ་གཟུང་ཞིང་མངོན་པར་ཞེན་ནས།འདི་ནི་བདེན་གྱི་གཞན་ནི་བརྫུན་ནོ་ཞེས་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་མི་འདོགས་ཀྱི། འདི་ལྟར་དོན་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་དེ་དག་གིས་ཕྱིས་ཉེ་བར་བརྟག་པར་བྱ་མི་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གང་དག་བྱིས་པའི་རང་བཞིན་ཅན། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོར་གྱུར་པ། ཤེས་རབ་འཕགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་མ་ཐོབ་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་མངོན་པར་མི་ཤེས་པ་དེ་དག་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་དེ་དག་མཐོང་ངམ་ཐོས་ནས འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་དེ་དག་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་དང་། ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་བཞིན་དུ་དེ་དག་ལ་ནན་གྱིས་མཆོག་ཏུ་གཟུང་ཞིང་མངོན་པར་ཞེན་ནས་འདི་ནི་བདེན་གྱི། གཞན་ནི་བརྫུན་པའོ་ཞེས་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་ འདོགས་པར་ཡང་བྱེད་དོ།།དེ་ནི་དེ་དག་གིས་ཕྱིས་ཉེ་བར་བརྟག་པར་བྱ་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་གང་དག་བྱིས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་མ་ཡིན་པ། བདེན་པ་མཐོང་བ། ཤེས་རབ་འཕགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ ཉིད་མངོན་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་དེ་དག་མཐོང་ངམ་ཐོས་ན་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མེད་ཀྱི། གང་ལ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ ཀྱི་འདུ་ཤེས་འབྱུང་བ་དང་།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་འདི་ནི་ཡོད་དོ་། །བློ་རྣམ་པར་རྨོངས་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་། དེ་དག་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་དང་། ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་བཞིན་དུ། དེ་ལ་ནན་གྱིས་མཆོག་ཏུ་གཟུང་ཞིང་མངོན་པར་ཞེན་ པ་འདི་ནི་བདེན་གྱི།གཞན་ནི་བརྫུན་པའོ་ཞེས་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་མི་འདོགས་ཀྱི། འདི་ལྟར་དོན་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་དེ་དག་གིས་ཕྱིས་ཉེ་བར་བརྟག་པར་བྱ་མི་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ལྟར་ན་འཕགས་ པ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་འཕགས་པའི་མཐོང་བས་རྗེས་སུ་བརྗོད་དུ་མེད་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཤིང་།།བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་མིང་དུ་བཏགས་པ་ ཡིན་ནོ།།དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་ཟབ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་གྱིས་དེའི་ཚེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་སྨྲས་སོ། །ཟབ་མོ་བྱིས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ། །བརྗོད་མེད་གཉིས་མིན་རྒྱལ་བས་བསྟན་མཛད་ཀྱང་། །བྱིས་པ་གཏི་མུག་རྨོངས་པ་འདི་དག་ནི། །སྨྲ་བའི་སྤྲོས་ ལ་དགའ་ཞིང་གཉིས་ལ་གནས།།མ་རྟོགས་པའམ་ལོག་པར་རྟོག་པ་དག། །ལུག་དང་བ་ལང་དག་ཏུ་ཡང་སྐྱེ་ཞིང་། །དེ་དག་ཤེས་པའི་སྨྲ་བ་དེ་བོར་ནས། །ཤིན་ཏུ་ཡུན་རིང་འཁོར་བ་འདིར་འཁོར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ པའི་མཚན་ཉིད་ནི་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་བཞིན་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་འཕགས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།

马队、车队、步兵队，以及珍宝、珍珠、琉璃、螺贝、水晶、珊瑚等众多财物，以及谷物、仓库、库藏等所显现的这一切实际并不存在；而对大象群产生认知，对大象群的种种认知生起，以及对财物、谷物、仓库、库藏等产生认知，对这些的种种认知生起，这些幻化所作是存在的。这是迷惑眼睛的现象是存在的，如是思维。对于所见所闻，执著为最胜而贪著，不会随意安立'这是真实，其他是虚妄'的名言，而是为了了知其义而安立名言，这是他们不需要后来再详加观察的。
同样，那些具有凡夫本性、处于凡夫地位、未获得出世间圣智慧、不能现证一切法不可言说法性的众生，见到或听到有为法和无为法后，便这样想：有为法和无为法的显现是存在的，如是思维。对于所见所闻，执著为最胜而贪著，并且随意安立'这是真实，其他是虚妄'的名言。这是他们需要后来详加观察的。
其中，那些不具凡夫本性、已见真谛、已获得出世间圣智慧、已现证一切法不可言说法性的众生，见到或听到有为法和无为法后，便这样想：有为法和无为法的显现实际并不存在；而对有为法和无为法产生认知，对有为法和无为法的种种认知生起，以及从分别念所生如幻的有为相是存在的。这是令心迷惑的现象是存在的，如是思维。对于所见所闻，不会执著为最胜而贪著，不会随意安立'这是真实，其他是虚妄'的名言，而是为了了知其义而安立名言，这是他们不需要后来再详加观察的。
善男子，如是圣者们对诸法以圣智和圣见现证不可言说而现证圆满菩提，为了证悟不可言说法性而假立'有为法'和'无为法'的名称。
这时，菩萨'甚深义密意决定解释'说出了这些偈颂：'甚深非是凡夫境，不可言说非二相，虽为佛陀所宣说，愚痴凡夫乐戏论，安住二边而执著。未证或是邪解者，转生羊牛等恶趣，舍弃智者所说法，长久轮回于此中。'
其中，超越寻思境界的特征，应当如《解深密经》中所说而观察，菩萨'法上'向世尊如是禀白。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་སྔོན་གྱི་དུས་རྣམས་ཀྱི་ཤིན་ཏུ་སྔ་བ་ཞིག་ན། འདི་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ ཁམས་གང་གཱའི་ཀླུང་བདུན་ཅུ་རྩ་བདུན་གྱི་བྱེ་མ་སྙེད་འདས་པ་ན།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གྲགས་པ་རྒྱ་ཆེན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གྲགས་པ་ཅན་ཞེས་བགྱི་བ་དེར་བདག་མཆིས་པའི་ཚེ། དེ་ན་བདག་གིས་མུ་སྟེགས་ཅན་རང་རང་གི་སྟོན་པ་ལ་སོགས་པ་འབུམ་ཕྲག་ བདུན་ཅུ་རྩ་བདུན་འདི་ལྟ་སྟེ།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་བསམས་པ་ལས་བརྩམས་ནས། ས་ཕྱོགས་ཞིག་ན་མཆིས་ཤིང་འདུས་ནས། དེ་དག་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་སེམས་པར་བགྱིད། འཇལ་པར་བགྱིད། །ཉེ་བར་རྟོག་པར་བགྱིད། ཡོངས་སུ་ ཚོལ་བར་བགྱིད་ཀྱང་མ་རྟོགས་ནས།།བློ་གྲོས་ཐ་དད་པ། ཡིད་གཉིས་ཅན། བློ་གྲོས་ངན་པ། རྩོད་པ་དང་། འགྱེད་པར་གྱུར་པ་དག་།གཅིག་ལ་གཅིག་ཁ་སྟོབས་ཀྱིས་གནོད་པ་བགྱིས། །ཞེར་འདེབས་པ་བགྱིས། །གབ་གབ་ཀྱིས་གནོན་པ་བགྱིས། །ཚར་གཅད་པར་ བགྱིད་དེ་།སོ་སོར་མཆིས་པ་དག་ཅིག་མཐོང་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་འདི་སྙམ་བགྱིད་དེ། ཀྱེ་མ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་ཞིང་། །དེ་དག་བྱུང་བས་དོན་དམ་པ་རྟོག་གེ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་འདི་ལྟ་བུ་རྟོག་པ་དང་ མངོན་སུམ་དུ་བགྱི་བ་མཆིས་པ་ནི་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ལགས་སོ་སྙམ་བགྱིད་ལགས་སོ།།དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་འཕགས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །ཆོས་འཕགས་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། ངས་ ནི་དོན་དམ་པ་རྟོག་གེ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཏེ།མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཀྱང་བསྙད་ཅིང་གསལ་བར་བྱས། །རྣམ་པར་ཕྱེ། གདགས་པ་བྱས། རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དོན་དམ་པ་ནི་ འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་ཡིན་པར་ངས་བཤད་ལ།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཕན་ཚུན་རིག་པར་བྱ་བ་ནི་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆོས་འཕགས་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་རྟོག་གེ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་ པ་དེ་ན་དོན་དམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཆོས་འཕགས་གཞན་ཡང་དོན་དམ་པ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པར་ངས་བཤད་ལ། རྟོག་གེ་ནི་མཚན་མའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་འཕགས་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་དེས་ཀྱང་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་རྟོག་གེ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་ དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཆོས་འཕགས་གཞན་ཡང་དོན་དམ་པ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཡིན་པར་ངས་བཤད་ལ། རྟོག་གེ་ནི་བརྗོད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་འཕགས་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་དེས་ཀྱང་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་རྟོག་གེ་ཐམས་ ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཆོས་འཕགས་གཞན་ཡང་དོན་དམ་པ་ནི་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ཆད་པ་ཡིན་པར་ངས་བཤད་ལ། རྟོག་གེ་ནི་ཐ་སྙད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་འཕགས་ དེའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་དེས་ཀྱང་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་རྟོག་གེ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཆོས་འཕགས་གཞན་ཡང་དོན་དམ་པ་ནི་རྩོད་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ཆད་པ་ཡིན་པར་ངས་བཤད་ལ། རྟོག་གེ་ནི་ རྩོད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ཏེ།ཆོས་འཕགས་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་དེས་ཀྱང་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་རྟོག་གེ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཆོས་འཕགས་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་ དུ་ཚ་བ་དང་ཁ་བའི་རོ་བསྟེན་བསྟེན་པས་ནི་སྦྲང་རྩིའི་རོའམ།ཤ་ཁ་རའི་རོ་བརྟག་པའམ། རྗེས་སུ་དཔག་པའམ། མོས་པར་མི་ནུས་སོ།

世尊，在极其久远的过去时，从此处越过七十七恒河沙数的世界之后，在如来广大名称佛的佛土名为'有名世界'中，当我住世之时，在那里我见到七十七万外道各自的导师等，以思维诸法胜义相为缘起，聚集在一处，他们思维诸法胜义相，度量，观察，遍寻，但未能通达。
由于智慧各异，怀疑不定，智慧低劣，争论不休，互相诽谤，互相伤害，互相贬低，互相压制，互相摧毁而各自分散。
世尊，我见此情形后心想：'啊！如来出现于世间，由于他们的出现，能够思维和现证如此超越一切戏论的胜义相，这真是稀有难得啊！'
说此语已，世尊对菩萨法上如是说道：'法上，确实如此！确实如此！我已现证超越一切戏论的胜义相而圆满成佛，成佛之后也宣说开显，分别，安立，显示。为什么呢？因为我说胜义是圣者们各自证悟的境界，凡夫们互相了知的是戏论的境界。
法上，因此以此理趣，你应当了知：凡是超越一切戏论的相，即是胜义。法上，又复胜义是我所说的无相之境界，戏论是有相之境界。法上，因此以此理趣，你也应当了知：凡是超越一切戏论的相，即是胜义。
法上，又复胜义是我所说的不可言说，戏论是言说的境界。法上，因此以此理趣，你也应当了知：凡是超越一切戏论的相，即是胜义。
法上，又复胜义是我所说的一切言词真实断绝，戏论是言词的境界。法上，因此以此理趣，你也应当了知：凡是超越一切戏论的相，即是胜义。
法上，又复胜义是我所说的一切诤论真实断绝，戏论是诤论的境界。法上，因此以此理趣，你也应当了知：凡是超越一切戏论的相，即是胜义。
法上，譬如有人终其一生尝试苦味和咸味，也无法品尝、推测或想象蜂蜜的味道或糖的味道。

།ཡུན་རིང་པོ་ནས་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་མོས་པ་དང་འདོད་པའི་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་གདུངས་པས་ནི་ནང་གི་རབ་ཏུ་དབེན་ པའི་བདེ་བ་གཟུགས་དང་།སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ལ་བརྟག་པའམ། རྗེས་སུ་དཔག་པའམ། མོས་པར་མི་ནུས་སོ། །ཡུན་རིང་པོ་ནས་ཀུན་ཏུ་སྨྲ་བ་ལ་མོས་པ་ཀུན་ཏུ་སྨྲ་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བས་ནི་ནང་གི་མི་སྨྲ་བ་འཕགས་པའི་ བདེན་པ་ལ་བརྟག་པའམ།རྗེས་སུ་དཔག་པའམ། མོས་པར་མི་ནུས་སོ། །ཡུན་རིང་པོ་ནས་མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཐ་སྙད་ལ་མོས་པ། ཐ་སྙད་ལ་མངོན་པར་དགའ་བས་ནི་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ཆད་པ་འཇིག་ ཚོགས་ལ་འགོག་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བརྟག་པའམ།རྗེས་སུ་དཔག་པའམ། མོས་པར་མི་ནུས་སོ། །ཆོས་འཕགས་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཡུན་རིང་པོ་ནས་བདག་གིར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྩོད་པ་ལ་བརྩོན་པ། རྩོད་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བས་ནི་བྱང་གི་ སྒྲ་མི་སྙན་པ་དག་གིས་བདག་གིར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་།རྩོད་པ་མེད་པ་ཉིད་ལ་བརྟག་པའམ། རྗེས་སུ་དཔག་པའམ། མོས་པར་མི་ནུས་སོ། །ཆོས་འཕགས་དེ་བཞིན་དུ་རྟོག་གེ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་དོན་དམ་པ་རྟོག་གེ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ མཚན་ཉིད་ལ་བརྟག་པའམ།རྗེས་སུ་དཔག་པའམ། །མོས་པར་མི་ནུས་སོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །སོ་སོ་རང་རིག་མཚན་མེད་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ། །བརྗོད་དུ་མེད་ཅིང་ཐ་སྙད་ཡོངས་ཆད་པ། །རྩོད་དང་བྲལ་བ་དོན་དམ་ཆོས་ ཡིན་ཏེ།།དེ་ནི་རྟོག་གེ་ཀུན་ལས་འདས་མཚན་ཉིད། །ཅེས་གསུངས་པའོ། །དེ་ལ་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་གྲོས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་གིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་གི་སླད་དུ་འདི་སྐད་ཅེས་དོན་དམ་པ་ནི་ཕྲ་བ་ཟབ་པ་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་དད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏེ།ཇི་ཙམ་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལེགས་པར་གསུངས་པ་དེ་ནི་ངོ་མཚར་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ན་བདག་གི་ས་ཕྱོགས་ཤིག་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་བཞུགས་པ་རབ་ཏུ་མང་པོ་དག་ཅིག་འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་ བྱེད་རྣམས་དང་།དོན་དམ་པ་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ལགས་པ་ཉིད་བསམས་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཕན་ཚུན་ནས་མཆིས་ཤིང་མཆིས་ནས་འདུས་ཏེ་མཆིས་ནས། དེ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁ་ཅིག་འདི་སྐད་ཅེས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མ་ ལགས་སོ་ཞེས་མཆི།ཁ་ཅིག་ནི་འདི་སྐད་ཅེས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ལགས་པ་མ་ལགས་ཀྱི། འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ལགས་སོ་ཞེས་མཆི། ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་པའི་བློ་གྲོས་ཅན་ཡིད་གཉིས་སུ་ གྱུར་པ་ཁ་ཅིག་ནི་འདི་སྐད་དུ།།གང་དག་དེ་སྐད་ཅེས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ལགས་སོ་ཞེས་མཆི་བ་དང་། གང་དག་དེ་སྐད་ཅེས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་མཆི་བའི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་དེ་དག་ལ་གང་ནི་མང་པར་མཆི་བ་ལགས།གང་ནི་ཤོ་བེ་མཆི་བ་ལགས། གང་ནི་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཞུགས་པ་ལགས། གང་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ལགས་པར་ཞུགས་པ་ལགས་ཞེས་མཆི་བདག་ཅིག་མཐོང་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་མཐོང་ནས་ཀྱང་བདག་འདི་ སྙམ་བགྱིད་དེ།རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་འདི་ལྟར་དོན་དམ་པ་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ལགས་པ་ཉིད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་ཕྲ་བ་མ་འཚལ་བ། བྱིས་པ་རྨོངས་པ་མི་གསལ་བ། མི་མཁས་པ། ཚུལ་བཞིན་མ་ལགས་པར་ཞུགས་ པ་ཤ་སྟག་ལགས་སོ་སྙམ་བགྱིད་ལགས་སོ།།དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་གྲོས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།

由于长期以来执着于欲望贪著和欲望的热恼而备受煎熬，因此无法观察、推测或信解远离一切色、声、香、味、触等相的内在寂静安乐。
由于长期以来执着于言谈并喜好言谈，因此无法观察、推测或信解内在的不言之圣谛。
由于长期以来执着于见闻觉知等名言并喜好名言，因此无法观察、推测或信解一切名言永断的我见寂灭涅槃。
法尊者，譬如长期以来由于我执而勤于争论、喜好争论者，无法观察、推测或信解北俱卢洲人无我执、无争论的状态。
法尊者，同样地，一切寻思者也无法观察、推测或信解胜义谛超越一切寻思的特征。
这时，世尊说此偈颂：'自证无相行境界，不可言说名言断，远离诤论真实法，其相超越诸寻思。'
关于超越异同的特征，应当如《解深密经》所说而观察：菩萨极清净慧向世尊如是请问：'世尊，世尊为何说胜义谛微细深奥、超越异同之相难以通达？世尊所善说者实为稀有。世尊，我见此处有许多住于信解行地的菩萨，就诸行与胜义谛异同之思惟而聚集。
其中有些菩萨说：'诸行相与胜义谛相无异。'有些则说：'诸行相与胜义谛相非异非不异，而是诸行相与胜义谛相有异。'
有些具疑惑智慧、心怀犹豫者说：'对于那些说诸行相与胜义谛相有异者，以及那些说诸行相与胜义谛相无异的菩萨们，谁说得多？谁说得少？谁如理行？谁非理行？'
世尊，我见此已作如是思：'这些善男子皆不了知胜义谛超越诸行异同之相的微细特征，都是愚痴、迷惑、不明、不智、非理行者。'
作是请问已，世尊对极清净慧菩萨如是开示：

།བློ་གྲོས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་འདི་ལྟར་དོན་ དམ་པ་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་ཕྲ་བ་མི་ཤེས་པ།བྱིས་པ། རྨོངས་པ། མི་གསལ་བ། མི་མཁས་པ། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཞུགས་པ་ཤ་སྟག་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བློ་གྲོས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་འདུ་བྱེད་ རྣམས་ལ་དེ་ལྟར་སོ་སོར་རྟོག་པ་དག་ནི་དོན་དམ་པ་རྟོག་པའམ།དོན་དམ་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བློ་གྲོས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་དེས་ན་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ བདེན་པ་མཐོང་བ་ཡིན་པར་ཡང་འགྱུར།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བཞིན་དུ་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་བླ་ན་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པར་ཡང་འགྱུར། །བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ ལས་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་དེས་ན་བདེན་པ་མཐོང་བ་རྣམས་ཀྱང་།།འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་དང་མ་བྲལ་བར་འགྱུར། འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་བདེན་པ་མཐོང་བ་ཡང་མཚན་མའི་འཆིང་བ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་ཡང་མི་འགྱུར། མཚན་མའི་འཆིང་བ་ལས་རྣམ་ པར་མ་གྲོལ་ན་གནས་ངན་ལེན་གྱི་འཆིང་བ་ལས་ཀྱང་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བར་འགྱུར།འཆིང་བ་དེ་གཉིས་ལས་མ་གྲོལ་ན་བདེན་པ་མཐོང་བས་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་བླ་ན་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པར་ཡང་མི་འགྱུར། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་ རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ།།བློ་གྲོས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་གང་གི་ཕྱིར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་བདེན་པ་མཐོང་བ་མ་ཡིན། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བཞིན་དུ་གྲུབ་པ་དང་། བདེ་བ་བླ་ན་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པར་ཡང་མི་འགྱུར། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་ པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར།།འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱར་མི་རུང་སྟེ། དེ་ལ་གང་དག་དེ་སྐད་ཅེས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་ ཟེར་བ་དེ་དག་ནི་རྣམ་གྲངས་དེས་ན།ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་གྱི། །ཚུལ་བཞིན་དུ་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བློ་གྲོས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་གང་གི་ཕྱིར་བདེན་པ་མཐོང་བ་རྣམས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་གྱི། བྲལ་བ་ ཁོ་ན་ཡིན་པ་དང་།བདེན་པ་མཐོང་བ་མཚན་མའི་འཆིང་བ་ལས་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བ་མ་ཡིན་གྱི། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་པ་དང་། བདེན་པ་མཐོང་བ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་འཆིང་བ་ལས་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བ་མ་ཡིན་གྱི། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་པ་དང་། འཆིང་བ་དེ་གཉི་ག་ལས་ རྣམ་པར་གྲོལ་ན་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་བླ་ན་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང་།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་ཡང་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར། འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱར་ མི་རུང་སྟེ།དེ་ལ་གང་དག་དེ་སྐད་ཅེས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་ནི་རྣམ་གྲངས་དེས་ན། ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་གྱི། ཚུལ་བཞིན་དུ་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བློ་གྲོས་ཤིན་ ཏུ་རྣམ་དག་གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི།དེས་ན་ཇི་ལྟར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གཏོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གཏོགས་པར་ འགྱུར་རོ།

具有极其清净智慧者，确实如此。确实如此。善男子，那些人都是这样的：不了知胜义与诸行之间差异与无差异的微细特征，是愚者、迷惑者、不明了者、无智者、非如理行者。为什么呢？
具有极其清净智慧者，如此观察诸行，既不是观察胜义，也不是现证胜义。为什么呢？具有极其清净智慧者，假如诸行的特征与胜义的特征无有差异，那么一切凡夫就都应该见到真谛，
仅仅作为凡夫就应该获得成就和无上安乐涅槃，也应该现前证得无上正等正觉。假如诸行的特征与胜义的特征有差异，那么见到真谛者也将不离诸行之相，
由于不离诸行之相，见真谛者也不能从相的束缚中解脱。若不从相的束缚中解脱，也就不能从随眠的束缚中解脱。若不从这两种束缚中解脱，见真谛者就不能获得成就和无上安乐涅槃，
也不能现前证得无上正等正觉。具有极其清净智慧者，因为凡夫不见真谛，仅仅作为凡夫就不能获得成就和无上安乐涅槃，也不能现前证得无上正等正觉，
所以不应该说诸行的特征与胜义的特征无差异。对于那些说诸行的特征与胜义的特征无差异的人，以此道理，你应当了知他们是非如理行者，而不是如理行者。
具有极其清净智慧者，因为见真谛者并非不离诸行之相，而是确实已离；见真谛者并非未从相的束缚中解脱，而是已经解脱；见真谛者并非未从随眠的束缚中解脱，而是已经解脱；
从这两种束缚中解脱后就能获得成就和无上安乐涅槃，也能现前证得无上正等正觉，所以不应该说诸行的特征与胜义的特征有差异。对于那些说诸行的特征与胜义的特征有差异的人，
以此道理，你应当了知他们是非如理行者，而不是如理行者。具有极其清净智慧者，再者，假如诸行的特征与胜义的特征无差异，那么正如诸行的特征属于烦恼的特征一样，胜义的特征也将属于烦恼的特征。

།བློ་གྲོས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ཡང་དེས་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ལ་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །བློ་གྲོས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་གང་ གི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ལ་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དེའི་ཕྱིར། འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱར་ཡང་མི་རུང་ལ། དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། དེ་ལ་གང་དག་དེ་སྐད་ཅེས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་བ་དང་། དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་ནི་རྣམ་གྲངས་དེས་ན། ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་གྱི། །ཚུལ་བཞིན་དུ ཞུགས་པ་ནི་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།བློ་གྲོས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི། དེས་ན་ཇི་ལྟར་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བྱེ་ བྲག་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་།རྣལ་འབྱོར་པ་དག་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་དང་། ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་དང་། ཇི་ལྟར་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གོང་དུ་དོན་དམ་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། དོན་དམ་ པའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་དེས་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཙམ་དང་།ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཙམ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་ཡང་མི་འགྱུར། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་དུས་གཅིག་ཏུ་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་དུ་ གྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།།བློ་གྲོས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་གང་གི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ནི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། བྱེ་བྲག་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་པ་དག་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གོང་དུ་དོན་དམ་པ་ ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་དང་།དོན་དམ་པ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་བདག་མེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་དུས་གཅིག་ཏུ་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་དུ་གྲུབ་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར། འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་དོན་དམ་པའི་ མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའམ་།།ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་གང་དག་འདི་སྐད་ཅེས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའམ། ཐ་དད་པ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་ནི་རྣམ་གྲངས་དེས་ན། ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ ཞུགས་པ་ཡིན་གྱི།ཚུལ་བཞིན་དུ་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བློ་གྲོས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་དུང་གི་དཀར་པོ་ཉིད་ནི་དུང་དང་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའམ། མཚན་ཉིད་ཐ་དད་དུ་གདགས་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དུང་གི་དཀར་པོ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ།གསེར་གྱི་སེར་པོ་ཉིད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །པི་ཝང་གི་སྒྲའི་སྙན་པ་ཉིད་ཀྱང་པི་ཝང་གི་སྒྲ་ཉིད་དང་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའམ། མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པར་གདགས་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཀ་རུ་ནག་པོའི་དྲི་ཞིམ་པོ་ཉིད་ཀྱང་ཨ་ཀ་རུ་ནག་པོ་དང་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ མ་ཡིན་པའམ།མཚན་ཉིད་ཐ་དད་དུ་གདགས་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ན་ལེ་ཤམ་གྱི་ཚ་བ་ཉིད་ཀྱང་ན་ལེ་ཤམ་དང་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའམ། མཚན་ཉིད་ཐ་དད་དུ་གདགས་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ན་ལེ་ཤམ་གྱི་ཚ་བ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཨ་རུ་རའི་བསྐ་བ་ཉིད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ ནོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཤིང་བལ་གྱི་འདའ་བའི་འཇམ་པ་ཉིད་ཀྱང་ཤིང་བལ་གྱི་འདའ་བ་དང་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའམ། མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པར་གདགས་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ།

极为清净的智慧啊，如果有为法的相与胜义谛的相是有差别的话，那么一切有为法的相就不会成为胜义谛相的共相。极为清净的智慧啊，因为胜义谛相不属于烦恼相，而胜义谛相是一切有为法相的共相，所以不能说有为法相与胜义谛相是有差别的，也不能说胜义谛相是有差别的。对于那些说有为法相与胜义谛相无差别，或说胜义谛相有差别的人，应当知道他们是以这种方式非如理行事，而不是如理行事。
极为清净的智慧啊，再者，如果有为法相与胜义谛相无差别的话，那么就如同一切胜义谛相无差别一样，一切有为法相也将无差别，而且瑜伽行者们也就不会从所见、所闻、所分别、所了知的有为法中进一步寻求胜义谛了。如果有为法相与胜义谛相是有差别的话，那么有为法的无我性和无自性就不会成为胜义谛相，而且烦恼相和清净相也将同时成为有差别的相。
极为清净的智慧啊，因为有为法相是有差别而非无差别的，瑜伽行者们从所见、所闻、所分别、所了知的有为法中进一步寻求胜义谛，而且胜义谛是由有为法的无我性所显示的，烦恼相和清净相也不会同时成为有差别的相，所以不应说有为法相与胜义谛相是有差别或无差别。对于那些说有为法相与胜义谛相无差别或有差别的人，应当知道他们是以这种方式非如理行事，而不是如理行事。
极为清净的智慧啊，譬如海螺的白色与海螺不能说是相有差别或相无差别。如同海螺的白色一样，黄金的黄色也是如此。琵琶声音的悦耳性与琵琶声本身不能说是相有差别或相无差别。沉香的香气与沉香不能说是相有差别或相无差别。诃子的辛辣性与诃子不能说是相有差别或相无差别。如同诃子的辛辣性一样，诃黎勒的涩味也是如此。譬如，棉絮的柔软性与棉絮不能说是相有差别或相无差别。

།འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་མར་ལ་མར་གྱི་སྙིང་ཁུ་ཡང་མར་དང་མཚན་ཉིད་ཐ་ དད་པ་མ་ཡིན་པའམ།མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པར་གདགས་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་དེ་དག་དང་ མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའམ།མཚན་ཉིད་ཐ་དད་དུ་གདགས་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ། བློ་གྲོས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་འདོད་ཆགས་ཀྱི་མ་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའམ། མཚན་ཉིད་ཐ་དད་དུ་གདགས་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གི་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །བློ་གྲོས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་དེ་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའམ། མཚན ཉིད་ཐ་དད་དུ་གདགས་པར་མི་བཟོད་དོ།།བློ་གྲོས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་ངས་ནི་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པ། ཕྲ་བ། མཆོག་ཏུ་ཕྲ་བ། ཟབ་པ། མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ། རྟོགས་པར་དཀའ་བ། མཆོག་ཏུ་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་ མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཏེ།མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཀྱང་བསྙད་ཅིང་གསལ་བར་བྱས། རྣམ་པར་ཕྱེ། གདགས་པ་བྱས། རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་བཀའ་སྩལ་ཏོ། འདུ་བྱེད་ཁམས་དང་དོན་ དམ་མཚན་ཉིད་ནི།།གཅིག་དང་ཐ་དད་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་དེ། །གཅིག་དང་ཐ་དད་ཉིད་དུ་གང་རྟོག་པ། དེ་དག་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ཞུགས་པ་ཡིན། །སྐྱེ་བ་པོ་ཡིས་ལྷག་མཐོང་དང་། ཞི་གནས་གོམས་པར་བྱས་ནས་ནི། །གནས་ངན་ལེན་གྱི་མཆིང་བ་དང་། མཚན་མའི་འཆིང་ ལས་རྣམ་གྲོལ་འགྱུར།།ཞེས་གསུངས་སོ།

比如说，就像酥油和酥油精华，其性相不是相异的，也不容易安立为相异的性相。
比如说，就像一切有为法的无常性，以及一切有漏法的痛苦性，以及一切法的补特伽罗无我性，这些与它们的性相也不是相异的，也不容易安立为相异的性相。
极清净慧啊，比如说，贪欲的不寂静性相和烦恼性相，与贪欲的性相也不是相异的，也不容易安立为相异的性相。如同贪欲一样，对于嗔恨和愚痴也应当如是了知。
极清净慧啊，如是有为法的性相和胜义的性相也不是相异的性相，也不能安立为相异的性相。
极清净慧啊，我如是现证圆满了胜义、微细、最微细、甚深、最甚深、难解、最难解，超越异与不异性相的性相，现证圆满之后也宣说、阐明、分别、安立、显示。
这时，世尊说了这些偈颂：
有为界和胜义性相，远离一异的性相，若有人执著一和异，彼等即入非正理。
修行者修习止观已，则能从随眠系缚及相的系缚得解脱。

།དེ་ལ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། །རབ་འབྱོར་ཁྱོད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་ ཁམས་ན།གང་དག་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་མངོན་དུ་ཟིན་ཅིང་། །ཤེས་པ་བརྡ་སྤྲོད་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ཅན་ནི་ཇི་ཙམ་ཞིག་ཡོད་པར་ཤེས། ཁྱོད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ན། གང་དག་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པར་ཤེས་པ་བརྡ་སྤྲོད་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ཅན་ཇི་ཙམ་ཞིག་ ཡོད་པར་ཤེས།རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ན་གང་དག་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མ་མཆིས་པར་ཤེས་པ་བརྡ་སྤྲོད་པར་བགྱིད་པའི་སེམས་ཅན་ནི་ཉུང་ཤས་ཅིག་མཆིས་པར་འཚལ་བ་ལགས་ཀྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་སེམས་ ཅན་གྱི་ཁམས་ན།གང་དག་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་མངོན་དུ་ཟིན་ཅིང་ཤེས་པ་བརྡ་སྤྲོད་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ཅན་ནི་ཚད་མ་མཆིས། གྲངས་མ་མཆིས། །བརྗོད་དུ་མ་མཆིས་པ་སྙེད་ཅིག་མཆིས་པར་འཚལ་ལགས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་ དུས་གཅིག་ཅིག་ན།དགོན་པ་ནགས་ཁྲོད་ཆེན་པོ་ཞིག་ན་མཆིས་པའི་ཚེ། དེ་ན་བདག་གི་ཉེ་འཁོར་ན་དགེ་སློང་རབ་ཏུ་མང་པོ་དག་ཅིག་ཀྱང་དགོན་པ་ནགས་ཁྲོད་ཆེན་པོ་ན་བརྟེན་ཅིང་གནས་ལགས་ཏེ། བདག་གིས་སྔ་དྲོའི་དུས་ཀྱི་ཚེ། དགེ་སློང་དེ་དག་ཕན་ཚུན་ནས་མཆིས་ཤིང་ མཇལ་ནས་ཆོས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དམིགས་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྟོན་པས་ཤེས་པ་བརྡ་སྤྲོད་པར་བགྱིད་དེ།དེ་ན་ཁ་ཅིག་ནི་ཕུང་པོ་དམིགས་པ་དང་། ཕུང་པོའི་མཚན་མ་དམིགས་པ་དང་། ཕུང་པོའི་སྐྱེ་བ་དམིགས་པ་དང་། ཕུང་པོའི་འཇིག་པ་དམིགས་པ་དང་། ཕུང་པོ་ འགོག་པ་དམིགས་པ་དང་།ཕུང་པོ་འགོ་པ་མངོན་དུ་བགྱི་བ་དམིགས་པས་ཤེས་པ་བརྡ་སྤྲོད་པར་བགྱིད། ཁ་ཅིག་ཕུང་པོའི་དམིགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ། ཁ་ཅིག་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དམིགས་པས། ཁ་ཅིག་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དམིགས་པས་ཤེས་པ་བརྡ་སྤྲོད་པར་ བགྱིད།ཁ་ཅིག་ནི་ཟས་དམིགས་པ་དང་། ཟས་ཀྱི་མཚན་མ་དམིགས་པ་དང་། ཟས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དམིགས་པ་དང་། ཟས་ཀྱི་འཇིག་པ་དམིགས་པ་དང་། ཟས་འགོག་པ་དམིགས་པ་དང་། ཟས་འགོག་པ་མངོན་དུ་བགྱི་བ་དམིགས་པས་ཤེས་པ་བརྡ་སྤྲོད་པར་བགྱིད། ཁ་ཅིག་ནི་བདེན་པ་དམིགས་པ་དང་། བདེན་པའི་མཚན་མ་དམིགས་པ་དང་། བདེན་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དམིགས་པ་དང་། བདེན་པ་སྤང་བ་དམིགས་པ་དང་། བདེན་པ་མངོན་དུ་བགྱིད་པ་དམིགས་པ་དང་། བདེན་པ་བསྒོམ་པ་དམིགས་པས་ཤེས་པ་བརྡ་སྤྲོད་པར་བགྱིད། ཁ་ཅིག ནི་ཁམས་དམིགས་པ་དང་།ཁམས་ཀྱི་མཚན་མ་དམིགས་པ་དང་། ཁམས་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་དམིགས་པ་དང་། ཁམས་དུ་མ་པ་དམིགས་པ་དང་། ཁམས་འགོག་པ་དམིགས་པ་དང་། ཁམས་འགོག་པ་མངོན་དུ་བགྱིད་པ་དམིགས་པས་ཤེས་པ་བརྡ་སྤྲོད་པར་བགྱིད། ཁ་ཅིག་ནི་དྲན་ པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དམིགས་པ་དང་།དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་མཚན་མ་དམིགས་པ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་དམིགས་པ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་བསྒོམ་པ་དམིགས་པ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་མ་སྐྱེས་པ་སྐྱེ་བ་དམིགས་པ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་སྐྱེས་པ་གནས་པ་དང་། མ་བསྐྱུད་པ་དང་། སླར་ཞིང་འབྱུང་བ་དང་། འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པ་དམིགས་པས་ཤེས་པ་བརྡ་སྤྲོད་པར་བགྱིད། ཁ་ཅིག་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ། ཁ་ཅིག་ནི་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་རྣམས་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ རྣམས་དང་།དབང་པོ་རྣམས་དང་། སྟོབས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་དང་། ཁ་ཅིག་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་དམིགས་པ་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་མཚན་མ་དམིགས་པ་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་མི་མཐུན་ པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་དམིགས་པ་དང་།འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་བསྒོམ་པ་དམིགས་པ་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་མ་སྐྱེས་པ་སྐྱེ་བ་དམིགས་པ་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་སྐྱེས་པ་གནས་པ་དང་། མ་བསྐྱུད་པ་དང་། སླར་ཞིང་ འབྱུང་བ་དང་།

关于一切同一味的特征，应当如《解深密经》中所说般观察。世尊对具寿舍利子开示道：'舍利子，你知道在有情界中，有多少众生为增上慢所执，而以分别心进行表达？你知道在有情界中，有多少众生无增上慢而以分别心进行表达？'
舍利子答道：'世尊，我知道在有情界中，无增上慢而以分别心进行表达的众生极少；世尊，我知道在有情界中，有增上慢、为增上慢所执而以分别心进行表达的众生无量无数不可说。'
'世尊，我曾一时住于一大寂静林中，当时我的周围也有众多比丘住于这大寂静林中。我于晨时见到那些比丘互相会面，以种种法相的证悟而进行表达。'
'其中有些以蕴为所缘、以蕴相为所缘、以蕴生为所缘、以蕴灭为所缘、以蕴灭尽为所缘、以现证蕴灭为所缘而进行表达。如同缘蕴一般，有些以处为所缘，有些以缘起为所缘而进行表达。'
'有些以食为所缘、以食相为所缘、以食生为所缘、以食灭为所缘、以食灭尽为所缘、以现证食灭为所缘而进行表达。'
'有些以谛为所缘、以谛相为所缘、以遍知谛为所缘、以断谛为所缘、以现证谛为所缘、以修谛为所缘而进行表达。'
'有些以界为所缘、以界相为所缘、以界差别为所缘、以界多样为所缘、以界灭尽为所缘、以现证界灭为所缘而进行表达。'
'有些以念住为所缘、以念住相为所缘、以念住违品对治为所缘、以念住修习为所缘、以未生念住令生为所缘、以已生念住令住、令不退、令再生、令增长广大为所缘而进行表达。'
'如同念住，有些以正断、神足、根、力、觉支，有些以八圣道支为所缘、以八圣道支相为所缘、以八圣道支违品对治为所缘、以八圣道支修习为所缘、以未生八圣道支令生为所缘、以已生八圣道支令住、令不退、令再生'

མ་བསྐྱུད་པ་དང་། སླར་ཞིང་ འབྱུང་བ་དང་།འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པ་དམིགས་པས་ཤེས་པ་བརྡ་སྤྲོད་པར་རིག་པ་དག་མཐོང་ལགས་སོ། །མཐོང་ནས་ཀྱང་བདག་འདི་སྙམ་བགྱིད་དེ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་འདི་དག་ནི་ཆོས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དམིགས་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྟོན་པས་ཤེས་པ་བརྡ་སྤྲོད་པར་བགྱིད་ཅིང་། འདི་ལྟར་ དོན་དམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་མ་འཚལ་བས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན།མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་མངོན་དུ་ཟིན་ཅིང་། ཤེས་པ་བརྡ་སྤྲོད་པར་བགྱིད་པ་ཤ་སྟག་ལགས་སོ་སྙམ་བགྱིད་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་གང་གི་སླད་དུ་འདི་སྐད་ཅེས།དོན་དམ་པ་ནི་ཕྲ་བ། ཟབ་པ། རྟོགས་པར་དཀའ་བ། མཆོག་ཏུ་རྟོགས་པར་དཀའ་བ། ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པ། ཇི་ཙམ་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལེགས་པར་གསུངས་པ་དེ་ནི་ངོ་མཚར་ལགས་ཏེ། བཅོམ་ ལྡན་འདས་དོན་དམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བསྟན་པ་འདི་ཉིད་ལ་ཞུགས་པ་དང་།དགེ་སློང་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་ལྟར་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ལགས་ན། འདི་ལས་སླད་རོལ་པའི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ ཅི་འཚལ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། དེས་ནི་དོན་དམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཕྲ་བ། མཆོག་ཏུ་ཕྲ་བ། ཟབ་པ། མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ། རྟོགས་པར་དཀའ་བ། མཆོག་ཏུ་རྟོགས་པར་དཀའ་བ། མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཏེ། མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཀྱང་བསྙད་ཅིང་གསལ་བར་བྱས། རྣམ་པར་ཕྱེ། གདགས་པ་བྱས། རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངས་དོན་དམ པ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཅིང་རབ་འབྱོར་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་། ཟས་རྣམས་དང་། བདེན་པ་རྣམས་དང་། ཁམས་རྣམས་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་དང་། ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་རྣམས་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་དང་། དབང་པོ་རྣམས་དང་། སྟོབས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་དང་། རབ་འབྱོར་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ལ་རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། ངས་དོན་དམ་པ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་ལ རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པ་དེ་ཡང་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པ་སྟེ།མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་བར་ལ་རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པ་དེ་ཡང་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་ པ་སྟེ།མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རབ་འབྱོར་རྣམ་གྲངས་དེས་ན། ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་དགེ་སློང་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་ནི་ཕུང་པོ་གཅིག་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་ པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་རབ་ཏུ་རྟོགས་ནས།ཡང་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་དང་། ཁམས་རྣམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྣམས་དང་། ཟས་རྣམས་དང་། བདེན་པ་རྣམས་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་དང་། ཡང་དག་པའི་ སྤོང་བ་རྣམས་དང་།རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་དང་། དབང་པོ་རྣམས་དང་། སྟོབས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་སོ་སོ་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་སོ་སོ་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་མི་བྱེད་ཀྱི། དེ་བཞིན་ ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས།དོན་དམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ངེས་པར་འཛིན་པ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཁོ་ནར་བྱེད་དེ། རབ་འབྱོར་རྣམས་གྲངས་དེས་ཀྱང་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

未曾间断，再次出现，增长广大，以所缘而了知语言表达的智慧等我已见到。见到之后，我这样想：具寿们以种种法所缘的现观宣说而了知语言表达，如是由于不知胜义一味相，这些具寿们都是增上慢者，为增上慢所执，唯是了知语言表达者。
世尊，世尊为何如是说：'胜义是微细的、甚深的、难以证悟的、最极难以证悟的、一切处一味相'，世尊如是善说，此实稀有。世尊，胜义一切处一味相，即使是入于世尊教法、成为比丘的众生们也如是难以证悟，更何况其后的外道们。
世尊告曰：'须菩提，如是如是。如是，彼已现证胜义一切处一味相微细、最极微细、甚深、最极甚深、难以证悟、最极难以证悟，现证圆满菩提后，宣说开显，分别建立，广为显示。何以故？须菩提，我已遍示蕴中清净所缘即是胜义。须菩提，处及缘起、食、谛、界、念住、正断、神足、根、力、觉支，须菩提，乃至八支圣道中清净所缘，我已遍示即是胜义故。'
蕴中清净所缘亦是一切处一味，无有异相。如蕴，处乃至八支圣道中清净所缘亦是一切处一味，无有异相。须菩提，由此理趣，汝应如是了知：一切处一味相即是胜义。
须菩提，复次，瑜伽行比丘证悟一蕴真如胜义无我法已，于其余蕴、界、处、缘起、食、谛、念住、正断、神足、根、力、觉支及八支圣道各别，不复寻求真如胜义无我法，而依随顺真如无二智，即由彼定解现证胜义一切处一味相。须菩提，由此理趣，汝亦应如是了知：一切处一味相即是胜义。

།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཇི་ལྟར་ཕུང་པོ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་། ཟས་དང་། བདེན་པ་དང་། ཁམས་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ རྐང་པ་དང་།དབང་པོ་དང་། སྟོབས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་འདི་དག་ཕན་ཚུན་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ཕན་ཚུན་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། གལ་ཏེ་ཆོས་དེ་དག་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཡང་ མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་དེས་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཡང་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཞིང་མཚན་ཉིད་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་འདུས་བྱས་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །འདུས་བྱས་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་དོན་དམ་པ་ཡིན་པར་མི་ འགྱུར་རོ།།དོན་དམ་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་དོན་དམ་པ་གཞན་ཞིག་ཡོངས་སུ་བཙལ་དགོས་པར་འགྱུར་རོ། །རབ་འབྱོར་གང་གི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། འདུས་བྱས་མ་ཡིན་པ་དང་། དོན་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དོན་དམ་པ་དེའི་དོན་ དམ་པ་གཞན་ཡོངས་སུ་བཙལ་བར་བྱ་མི་དགོས་ཀྱི།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་། མ་བྱུང་ཡང་རུང་སྟེ། རྟག་པ་རྟག་པའི་དུས་དང་། ཐེར་ཟུག་ཐེར་ཟུག་གི་དུས་སུ་ཆོས་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དབྱིངས་དེ་ནི་རྣམ་པར་གནས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེའི་ ཕྱིར།རབ་འབྱོར་རྣམ་གྲངས་དེས་ཀྱང་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དུ་མ་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ལ། མཚན་མ་མེད་པ་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་མེད་པ་འགྱུར་བ་མེད་པ་སྟེ།ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་ཚིགས་སུ་ བཅད་པ་འདི་བཀའ་སྩལ་ཏོ།།དོན་དམ་དེ་ནི་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཀུན་ཏུ་རོ་གཅིག་མཚན་ཉིད་སངས་རྒྱས་གསུངས་། །དེ་ལ་གང་དག་ཐ་དད་ཀུན་རྟོག་པ། །དེ་དག་ང་རྒྱལ་གནས་པ་རྨོངས་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པའོ། ། ། །བམ་པོ་སུམ་ཅུ་བརྒྱད་པ། དེ་ལ་སེམས་ ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་གྲོས་ཡངས་པས་ཞུ་བ་ཞུས་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དང་། ཡིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་གསང་བ་ལ་མཁས་པ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དང་། ཡིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གསང་བ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བགྱི་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དང་། ཡིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གསང་བ་ལ་མཁས་པ་ལགས། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དང་།ཡིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གསང་བ་ལ་མཁས་པར་ཡང་དག་པར་འདོགས་ན་ཡང་ཇི་ཙམ་གྱིས་འདོགས་ལགས། དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་གྲོས་ཡངས་པ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ བཀའ་སྩལ་ཏོ།།བློ་གྲོས་ཡངས་པ་ཁྱོད་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་ཕན་པ་དང་། སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་བདེ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལ་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་། ལྷ་དང་མིར་བཅས་པའི་སྐྱེ་དགུའི་དོན་དང་། ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཁྱོད་དོན་འདི་ཉིད་འདྲི་བར་ སེམས་པ་ནི་ལེགས་སོ།།ལེགས་སོ། །བློ་གྲོས་ཡངས་པ་དེའི་ཕྱིར་ཉོན་ཅིག་དང་། སེམས་དང་། ཡིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གསང་བ་ལ་མཁས་པ་ཁྱོད་ལ་བཤད་པར་བྱའོ།

复次，善现，如同蕴、处、缘起、食、谛、界、念住、正断、神足、根、力、觉支等这些法相互之间有不同的特征，如同八支圣道的支分相互之间有不同的特征一样，如果这些法的真如胜义无我性也有不同的特征的话，那么真如胜义无我性就会有因，特征就会从因而生。若是从因而生，就会成为有为法。若是有为法，就不会是胜义。若不是胜义，就需要另外寻求胜义。
善现，因为真如胜义无我性不是从因而生，不是有为法，不是非胜义，也不需要另外寻求其他胜义，无论如来出世与否，恒常时、永恒时，为令诸法安住，诸法法性界唯是安住，因此，善现，由此理趣，你应当了知：一切处唯一味相即是胜义。
善现，譬如虚空对于种种不同特征的色相，是无相、无分别、无变异的，一切处都是唯一味相。善现，如是胜义对于不同特征的诸法，也应当视为一切处唯一味相。
尔时，世尊即说偈曰：'胜义彼非有差别，一切唯一相佛说，于彼若起诸分别，彼等住慢愚痴者。'
第三十八品
其中，关于心的特征，应当如《解深密经》中所说般观察：菩萨广慧向世尊请问：'世尊，所谓菩萨善巧心、意、识秘密，世尊，云何菩萨善巧心、意、识秘密？如来称赞菩萨善巧心、意、识秘密，又是如何称赞？'
如是请问已，世尊对菩萨广慧如是宣说：'广慧，你为利益众多众生，为众多众生安乐，悲愍世间，为天人众生的利益安乐而发问，向如来询问此义，善哉！善哉！广慧，因此谛听，我将为你宣说善巧心、意、识秘密。'

།བློ་གྲོས་ཡངས་པ་ཁྱོད་འགྲོ་བ་དྲུག་གི་འཁོར་བ་འདི་ན་སེམས་ཅན་གང་དང་གང་དག་སེམས་ ཅན་གྱི་རིགས་གང་དང་གང་དུ་ཡང་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་སམ།ཡང་ན་མངལ་ནས་སྐྱེ་བའམ། ཡང་ན་དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བའམ། ཡང་ན་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་སུ་ལུས་མངོན་པར་འགྲུབ་ཅིང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེར་དང་པོར་འདི་ལྟར་ལེན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་གནས་དང་ བཅས་པའི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལེན་པ་དང་།མཚན་མ་དང་། མིང་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་སྤྲོས་པའི་བག་ཆགས་ལེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ས་བོན་ཐམས་ཅད་པའི་སེམས་རྣམ་པར་སྨིན་ཅིང་འཇུག་ལ། རྒྱས་ཤིང་འཕེལ་བ་དང་། ཡངས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལ་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་ན་ནི་ལེན་པ་གཉི་ག་ཡོད་ལ། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཁམས་ན་ནི་ལེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་དོ། །བློ་གྲོས་ཡངས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེས་ལུས་འདི་བཟུང་ཞིང་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་གཞི རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་དེ་ལུས་འདི་ལ་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་གཅིག་པའི་དོན་གྱིས་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་། རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་ནི་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ ཀུན་ཏུ་བསགས་པ་དང་།ཉེ་བར་བསགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བློ་གྲོས་ཡངས་པ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ནས། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་འབྱུང་ངོ་།།དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་མིག་དང་གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་སྟེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་རྗེས་སུ་འཇུག་པ། དུས་མཚུངས་པ། སྤྱོད་ཡུལ་མཚུངས་པ། རྣམ་པར་རྟོག་ པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་འབྱུང་ངོ་།།བློ་གྲོས་ཡངས་པ་དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་དང་། རེག་བྱ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་སྟེ། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དང་ ལྷན་ཅིག་རྗེས་སུ་འཇུག་པ།དུས་མཚུངས་པ། སྤྱོད་ཡུལ་མཚུངས་པ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་འབྱུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ན་ནི། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་སྤྱོད་ཡུལ་མཚུངས་པ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ཡང་གཅིག་ཁོ་ན་ལན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་གཉིས་སམ། གསུམ་མམ་བཞི་ལན་ཅིག་གམ། ལྔ་ཆར་ལན་ཅིག་འབྱུང་ན་ཡང་། དེར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་དང་སྤྱོད་ཡུལ་མཚུངས་པ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ཡང་གཅིག་ཁོ་ན་ལན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་།།བློ་གྲོས་ཡངས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ཆུ་ཀླུང་ཆེན་པོ་འབབ་པ་ལ། གལ་ཏེ་རླབས་གཅིག་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ན། རླབས་ཀྱང་གཅིག་ཁོ་ན་འབྱུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་རླབས་གཉིས་སམ། གལ་ཏེ་རབ་ཏུ་ མང་པོ་དག་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ན།རླབས་ཀྱང་གཉིས་སམ་རབ་ཏུ་མང་པོ་དག་འབྱུང་ཞིང་། ཆུའི་ཀླུང་དེ་རང་གི་རྒྱུན་གྱིས་རྒྱུན་འཆད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། ཡོངས་སུ་ཟད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །མེ་ལོང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་ཡང་། གལ་ཏེ་ གཟུགས་བརྙན་གཅིག་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ན།གཟུགས་བརྙན་ཡང་གཅིག་ཁོ་ན་འབྱུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་གཟུགས་བརྙན་གཉིས་སམ། གལ་ཏེ་གཟུགས་བརྙན་རབ་ཏུ་མང་པོ་དག་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ན། གཟུགས་བརྙན་ཡང་གཉིས་སམ་རབ་ཏུ་ མང་པོ་དག་འབྱུང་ཞིང་།མེ་ལོང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དངོས་པོར་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ན། ཡོངས་སུ་སྦྱོར་བར་ཡང་མི་མངོན་ནོ།

广大智慧者，在六道轮回中，任何众生以及任何众生种类，无论是卵生、胎生、湿生，还是化生，其身体形成和出现时，首先有两种执取：一是执取具有处所的有色根，二是执取相、名、分别的戏论习气。依此，一切种子心成熟、趣入、增长、广大。
其中，在色界中有两种执取，在无色界中则无二种执取。广大智慧者，此识也称为执取识，因为它执持此身。也称为阿赖耶识，因为它以成就和安乐一味之义，普遍结合、极为结合此身。也称为心，因为它被色、声、香、味、触、法等所积集、所熏习。
广大智慧者，依止并安住于此执取识，生起六识聚，即：眼识、耳识、鼻识、舌识、身识、意识。其中，依于具识之眼和诸色，生起眼识；与此眼识同时俱行、时分相同、境界相同的分别意识也随之生起。
广大智慧者，如是依于具识之耳、鼻、舌、具识之身和诸触，生起身识；与此身识同时俱行、时分相同、境界相同的分别意识也随之生起。若生起一个眼识，则与眼识境界相同的分别意识也唯一同时生起。若二、三、四或五识聚同时生起，则与五识聚境界相同的分别意识也唯一同时生起。
广大智慧者，譬如大河流水，若有一波生起之缘近住，则唯生一波。若有二波或极多波生起之缘近住，则生二波或极多波，而彼水流不断其相续，亦不穷尽。又如极为清净之镜面，若有一影像生起之缘近住，则唯生一影像。若有二影像或极多影像生起之缘近住，则生二影像或极多影像，而彼镜面不转变为影像之事物，亦不显现为圆满结合。

།བློ་གྲོས་ཡངས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆུ་ཀླུང་ལྟ་བུ་དང་། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ནས། གལ་ཏེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ལན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ན་ཡང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ཁོ་ན་ལན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ཆར་གྱི་བར་དག་ལན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས ལྔ་ཆར་ལན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་།།བློ་གྲོས་ཡངས་པ་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཀྱི་ལུགས་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ཅིང་། ཆོས་ཀྱི་ལུགས་ཤེས་པ་ལ་གནས་ནས། སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གསང་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཡང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དང་།ཡིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གསང་བ་ལ་མཁས་པར་འདོགས་ན། དེ་ཙམ་གྱིས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འདོགས་སོ། །བློ་གྲོས་ཡངས་པ་གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནང་གི་སོ་སོ་རང་གི་ལེན་པ་མི་མཐོང་། །ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མི་མཐོང་ལ། དེ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡིན་པ་དང་། ཀུན་གཞི་ཡང་མི་མཐོང་། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མི་མཐོང་། བསྩགས་པ་ཡང་མི་མཐོང་། སེམས་ཀྱང་མི་མཐོང་། མིག་ཀྱང་མི་མཐོང་། གཟུགས་ཀྱང་མི་མཐོང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མི་མཐོང་། རྣ བ་ཡང་མི་མཐོང་།སྒྲ་ཡང་མི་མཐོང་། རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མི་མཐོང་། སྣ་ཡང་མི་མཐོང་། དྲི་ཡང་མི་མཐོང་། སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མི་མཐོང་། ལྕེ་ཡང་མི་མཐོང་། རོ་ཡང་མི་མཐོང་། ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མི་མཐོང་། ལུས་ཀྱང་མི་མཐོང་། རེག་བྱ་ ཡང་མི་མཐོང་།ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མི་མཐོང་ཞིང་། བློ་གྲོས་ཡངས་པ་གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནང་གི་སོ་སོ་རང་གི་ཡིད་ཀྱང་མི་མཐོང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱང་མི་མཐོང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མི་མཐོང་ལ། དེ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡིན་ ན།དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་དམ་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་དམ་པ་ལ་མཁས་པ་ནི་སེམས་དང་། ཡིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གསང་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་པར་འདོགས་སོ། །བློ་གྲོས་ཡངས་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་ ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དང་།ཡིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གསང་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དང་། ཡིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གསང་བ་ལ་མཁས་པར་འདོགས་ན་ཡང་དེ་ཙམ་གྱིས་འདོགས་སོ། །དེ་ནས་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་བཀའ་སྩལ་ཏོ།།ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཟབ་ཅིང་ཕྲ། །ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཆུ་བོའི་ཀླུང་ལྟར་འབབ། །བདག་ཏུ་རྟོག་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་ཞེས། །བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ངས་ནི་དེ་མ་བསྟན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ཆོས་རྣམས་ ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི།དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་ཞུ་བ་ཞུས་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བགྱི་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པ་ལགས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ མཁས་པར་འདོགས་ན་ཡང་ཇི་ཙམ་གྱིས་འདོགས་ལགས།དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་ཁྱོད་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་ཕན་པ་དང་། སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་བདེ་ བ་དང་།འཇིག་རྟེན་ལ་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་། ལྷ་དང་མིར་བཅས་པའི་སྐྱེ་དགུའི་དོན་དང་། ཕན་པ་དང་། བདེ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཁྱོད་དོན་འདི་ཉིད་འདྲི་བར་སེམས་པ་ནི་ལེགས་སོ། །ལེགས་སོ། །ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་དེའི་ཕྱིར་ཉོན་ཅིག་དང་། ཆོས་རྣམས་ ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པ་ཁྱོད་ལ་བཤད་པར་བྱའོ།

广大智慧如同河流和镜子一般，依止并安住于取识之上。若眼识生起的因缘临近时，则唯一生起一个眼识。若五识聚生起的因缘临近时，则五识聚同时生起。
广大智慧，如是菩萨了知法理，依止并安住于了知法理之上，虽然通达心、意、识之秘密，如来说菩萨通达心、意、识之秘密，但不仅仅如此而已。
广大智慧，因为菩萨不见内在各自的取，也不见取识，而这也是如实的，也不见阿赖耶，也不见阿赖耶识，也不见积聚，也不见心，也不见眼，也不见色，也不见眼识，也不见耳，也不见声，也不见耳识，也不见鼻，也不见香，也不见鼻识，也不见舌，也不见味，也不见舌识，也不见身，也不见触，也不见身识。
广大智慧，因为菩萨不见内在各自的意，也不见诸法，也不见意识，而这也是如实的，则称为通达胜义的菩萨。如来也说通达胜义的菩萨即是通达心、意、识秘密的菩萨。
广大智慧，仅此而言，菩萨通达心、意、识之秘密，如来说菩萨通达心、意、识之秘密，也仅此而已。
尔时，世尊说此偈颂：'取识甚深细，如河流种子，我不为愚者，演说恐执我。'
关于诸法相，应当如《解深密经》所说而观，菩萨功德生起向世尊请问：'世尊，所谓通达诸法相的菩萨，通达诸法相的菩萨者，世尊，以何为菩萨通达诸法相？如来说菩萨通达诸法相，又以何而说？'
如是请问已，世尊对菩萨功德生起如是说道：'功德生起，你如是为利益众生，为众生安乐，悲悯世间，为天人众生之利益、福祉、安乐而发心，向如来询问此义甚善！甚善！功德生起，因此谛听，我将为你宣说通达诸法相。'

།ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། གསུམ་གང་ཞེ་ན། ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་དེ་ལ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། ཇི་ཙམ་དུ་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་ཕྱིར། མིང་དང་བརྡས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དམ་བྱེ་བྲག་ཏུ་མིང་དང་བརྡར་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་ལ། འདི་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེ་བ་འདི་ལྟ་སྟེ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེ་ལྟར་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་ འབའ་ཞིག་འདི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གང་ཡིན་པའོ།།ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བརྟུན་པའི་རྒྱུ་དང་། ལེགས་པར་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་ བྱས་པའི་རྒྱུས་དེ་རྟོགས་ཤིང་།དེ་རྟོགས་པ་གོམས་པར་བྱས་པ་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པས་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་རབ་རིབ་ཅན་གྱི་མིག་ལ་རབ་ རིབ་ཀྱི་སྐྱོན་ཆགས་པ་དེ་ལྟ་བུར་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་བལྟ་བར་བྱའོ།།ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་དེ་ཉིད་ལ་རབ་རིབ་ཀྱི་མཚན་མ་སྐྲ་ཤད་འཛིངས་པའམ། སྦྲང་མའམ། ཏིལ་གྱི་འབྲུའམ། སྔོན་པོའི་མཚན་མའམ། སེར་པོའི་མཚན་མའམ། དམར་ པོའི་མཚན་མའམ།དཀར་པོའི་མཚན་མ་སྣང་བར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་བུར་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་དེ་ཉིད་ཀྱི་མིག་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་མིག་ལ་རབ་རིབ་ཀྱི་སྐྱོན་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པ་ན། མིག་ དེ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ནོར་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་དེ་ལྟ་བུར་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་བལྟ་བར་བྱའོ།།ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ཤེལ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་ཚོན་སྔོན་པོ་དང་ཕྲད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ནི་། ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ཨན་ད་རྙིལ་དང་། མཐོན་ཀ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུར་སྣང་ བར་འགྱུར་ཞིང་།ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ཨན་ད་རྙིལ་དང་། མཐོན་ཀ་ཆེན་པོར་ལོག་པར་འཛིན་པས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་རྣམ་པར་རྨོངས་པར་བྱེད་དོ། །གང་གི་ཚེ་ཚོན་དམར་པོ་དང་ཕྲད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ནི། ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་པདྨ་རཱ་ག་ལྟ་བུར་སྣང་བར་འགྱུར་ཞིང་། ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ པདྨ་རཱ་གར་ལོག་པར་འཛིན་པས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་རྣམ་པར་རྨོངས་པར་བྱེད་དོ།།གང་གི་ཚེ་ཚོན་ལྗང་གུ་དང་ཕྲད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ནི། ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་མརྐཌ་ལྟ་བུར་སྣང་བར་འགྱུར་ཞིང་། ནོར་བུ་རིན་ཆེན་པོ་མརྐཌ་དུ་ལོག་པར་འཛིན་པས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་རྣམ་པར་རྨོངས་ པར་བྱེད་དོ།།གང་གི་ཚེ་ཚོན་སེར་པོ་དང་ཕྲད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ནི། གསེར་ལྟ་བུར་སྣང་བར་འགྱུར་ཞིང་། གསེར་དུ་ལོག་པར་འཛིན་པས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་རྣམ་པར་རྨོངས་པར་བྱེད་དོ། །ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ཤེལ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་ཚོན་དང་ཕྲད་པ་དེ་ལྟ་ བུར་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལ།ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་བག་ཆགས་བལྟ་བར་བྱའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ཤེལ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་ལ་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ཨན་ད་རྙིལ་དང་། མཐོན་ཀ་ཆེན་པོ་དང་། པདྨ་རཱ་ག་དང་། མརྐ་ཏ་དང་། གསེར་དུ་ལོག་པར་འཛིན་པ་དེ་ལྟ་བུར་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལ། ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འཛིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། ཤེལ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་ཉིད་ལྟ་བུར་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་བལྟ་བར་བྱའོ།

功德源，诸法之相有此三种，何为三种？遍计所执相、依他起相及圆成实相。
功德源，其中诸法之遍计所执相为何？为随顺施设名言，以名称及表示而安立诸法之体性或差别之名称及表示。
功德源，诸法之依他起相为何？即诸法之缘起性，如是：此有故彼生，此生故彼生，即所谓'无明缘行'等乃至'如是唯有此大苦蕴生起'。
功德源，诸法之圆成实相为何？即诸法之真如，菩萨以精进因及善巧如理作意因而证悟彼，以证悟修习圆满故，乃至无上正等正觉皆得圆满。
功德源，譬如有眼翳之人眼中生起眼翳过患，如是当观遍计所执相。
功德源，譬如于彼现见眼翳之相，或缠结毛发、或蚊蝇、或芝麻粒、或青相、或黄相、或赤相、或白相，如是当观依他起相。
功德源，譬如彼人眼得清净，远离眼翳过患时，彼眼本性境界无误之境界，如是当观圆成实相。
功德源，譬如极净水晶，当其遇青色时，则现似因陀尼拉宝及大青金刚宝，以错执为因陀尼拉宝及大青金刚宝故令诸有情迷惑。当其遇赤色时，则现似红宝石，以错执为红宝石故令诸有情迷惑。当其遇绿色时，则现似绿宝石，以错执为绿宝石故令诸有情迷惑。当其遇黄色时，则现似金，以错执为金故令诸有情迷惑。
功德源，譬如极净水晶遇色，如是当观依他起相中遍计所执相之名言习气。譬如于极净水晶中错执为因陀尼拉宝、大青金刚宝、红宝石、绿宝石及金，如是当观于依他起相中执为遍计所执相。
功德源，譬如极净水晶自体，如是当观依他起相。

།འདི་ལྟ་སྟེ དཔེར་ན།ཤེལ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་དེ་ཉིད་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ཨན་ད་རྙིལ་དང་། མཐོན་ཀ་ཆེན་པོ་དང་། པདྨ་རཱ་ག་དང་། མརྐཏ་དང་། གསེར་གྱི་མཚན་ཉིད་དེར་རྟག་པ་རྟག་པའི་དུས་དང་། ཐེར་ཟུག་ཐེར་ཟུག་གི་དུས་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་ཅིང་། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་ལྟར་བུར་ནི་གཞན་ གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དེ།ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེར་རྟག་པ་རྟག་པའི་དུས་དང་། ཐེར་ཟུག་ཐེར་ཟུག་གི་དུས་སུ་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་ཅིང་། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་དེ་ལ་མིང་དང་འབྲེལ་བའི་མཚན་མ་ལ་བརྟེན་ ནས་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།།གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་ པ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།།ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ན། མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ཡང་དག་ པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།།ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ན། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་དེ་ལ་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་ན།རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ན།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རབ་ཏུ་སྤོང་ངོ་། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རབ་ཏུ་སྤངས་ན། རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟར་ན་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་། མཚན་ཉིད་མེད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡང དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ལ།མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་ནས། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རབ་ཏུ་སྤོང་ཞིང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རབ་ཏུ་སྤངས་ནས། རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་ ཀྱི་ཆོས་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཙམ་གྱིས་ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པར་འདོགས་པར་མཛད་པ་ན་ཡང་དེ་ཙམ་གྱིས་འདོགས་པར་མཛད་དོ། ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ནི་རབ་ཤེས་ན། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མཚན་ཉིད་ཆོས་སྤོང་འགྱུར། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཆོས་ནི་རབ་སྤངས་ན། །ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་མཚན་ཉིད་ཆོས་འཐོབ་འགྱུར། ། སྐྱེ་བོ་བག་མེད་ཉེས་རྩོམ་ལེ་ལོ་ཅན། །འདུ་བྱེད་སྐྱོན་ལ་རྟོག་པར་མི་བྱེད་པ། །བརྟན་མེད་གཡོ་བ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ། །རབ་ཏུ་ཉམས་པས་སྙིང་བརྩེར་བྱས་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་བའི མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།

比如说，就像极其透明的水晶本身，永远永久、恒常恒常都不会成为宝石、蓝宝石、大青金石、红宝石、绿宝石、黄金的性质，且无有自性，如是依他起相也是以遍计所执相永远永久、恒常恒常都不成立且无有自性的方式而圆成实相应当观察。功德源，依于名称相关的相而了知遍计所执相。依于对依他起相执著为遍计所执相而了知依他起相。依于对依他起相无有执著为遍计所执相而了知圆成实相。
功德源，若菩萨如实了知诸法依他起相上的遍计所执相，则如实了知无相之法。功德源，若菩萨如实了知依他起相，则如实了知杂染相之法。功德源，若菩萨如实了知圆成实相，则如实了知清净相之法。功德源，若菩萨如实了知依他起相上的无相之法，则断除杂染相之法。若断除杂染相之法，则获得清净相之法。
功德源，因此菩萨如是如实了知诸法的遍计所执相、依他起相、圆成实相，以及如实了知无相、杂染相、清净相，如实了知无相之法后，断除杂染相之法，断除杂染相之法后，获得清净相之法，仅此而言，菩萨即是通达诸法之相，如来称许菩萨通达诸法之相时，也仅此而称许。
尔时，世尊说此偈颂：'若了知无相法，则能断杂染相法，若断除杂染法，则得极清净相法。放逸造过失，懈怠诸众生，不观行蕴过，无常无动法，以极损坏故，而生起悲心。'如是所说。
其中诸法无自性相，应当如《解深密经》中所说而观察，菩萨胜义勇于世尊如是启白。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ན་བདག་གཅིག་པུ་དབེན་པ་ཞིག་ན་མཆིས་པའི་ཚེ། སེམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་ རྟོག་པ་འདི་ལྟ་བུ་སྐྱེས་ལགས་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྣམ་གྲངས་དུ་མར་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་བཀའ་སྩལ། སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། སྤང་བ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡང་བཀའ་སྩལ་། ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ བཞིན་དུ་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་། ཟས་རྣམས་ཀྱི་ཡང་བཀའ་སྩལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྣམ་གྲངས་དུ་མར་བདེན་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་བཀའ་སྩལ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། སྤང་བ་དང་། མངོན་དུ་བགྱི་བ་དང་། བསྒོམ་ པ་ཡང་བཀའ་སྩལ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྣམ་གྲངས་དུ་མར་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་བཀའ་སྩལ། ཁམས་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་དང་། ཁམས་དུ་མ་བ་ཉིད་དང་། སྤང་བ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡང་བཀའ་སྩལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྣམ་གྲངས་ དུ་མར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་བཀའ་སྩལ།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་། གཉེན་པོ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བ་དང་། སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པ་དང་། མི་བསྐྱེད་པ་དང་། སླར་ཞིང་འབྱུང་བ་དང་། འཕེལ་ཞིང་ཡངས་པ་ཉིད་ཀྱང་བཀའ་ སྩལ།དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ཀྱི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་རྣམས་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་དང་། དབང་པོ་རྣམས་དང་། སྟོབས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱི་ཡང་བཀའ་སྩལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྣམ་གྲངས་དུ་མར་ འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་བཀའ་སྩལ།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་། གཉེན་པོ་དང་། བསྒོམ་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བ་དང་། སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པ་དང་། མི་བསྐྱེད་པ་དང་། སླར་ཞིང་འབྱུང་བ་དང་། འཕེལ་ཞིང་ཡངས་པ་ཉིད་ ཀྱང་བཀའ་སྩལ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མ་མཆིས་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ། མ་འགགས་པ། གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་ཀྱང་བཀའ་སྩལ་ལགས་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཅི་ལས་དགོངས་ ནས།ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མ་མཆིས་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ། མ་འགགས་པ། གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ། རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་སྙམ་བགྱིད་ལགས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཅི་ལས་དགོངས་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ ཉིད་མ་མཆིས་པ།ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ། མ་འགགས་པ། གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ། རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་བའི་དོན་དེ་ཉིད། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བདག་ཡོངས་སུ་ཞུ་ལགས་སོ། །དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་བ་དང་། བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།།དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས། ཁྱོད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དགེ་བ་ཚུལ་བཞིན་སྐྱེས་པ་ལེགས་སོ། །ལེགས་སོ། །དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་ཁྱོད་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་ ཕན་པ་དང་།སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་བདེ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལ་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་། ལྷ་དང་མིར་བཅས་པའི་སྐྱེ་དགུའི་དོན་དང་། ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཁྱོད་དོན་འདི་ཉིད་འདྲི་བར་སེམས་པ་ནི་ཡང་ཁྱོད་ལེགས་སོ། །དོན་དམ་ཡང་དག་ འཕགས་དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཉོན་ཅིག་དང་།ངས་ཅི་ལས་དགོངས་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ། མ་འགགས་པ། གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ། རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ཁྱོད་ལ་བཤད་པར་བྱའོ། །དོན་དམ་ ཡང་དག་འཕགས་ངས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ།མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དང་། སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ལས་དགོངས་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དོན་དམ་ཡང་དག་ འཕགས་དེ་ལ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན།ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ།

世尊，当我独自一人在寂静处时，心中生起如是思惟：世尊以种种方式宣说了诸蕴的自相，也宣说了生相、灭相、断除和遍知。
如同诸蕴一样，也宣说了诸处、缘起和诸食。
世尊以种种方式宣说了诸谛的自相，也宣说了遍知、断除、证得和修习。
世尊以种种方式宣说了诸界的自相，也宣说了界的种种性、界的多样性、断除和遍知。
世尊以种种方式宣说了诸念住的自相，也宣说了违品、对治、未生令生、已生令住、不退失、再次生起、增长广大。
如同诸念住一样，也宣说了正断、神足、诸根、诸力、诸觉支。
世尊以种种方式宣说了八支圣道的自相，也宣说了违品、对治、修习、未生令生、已生令住、不退失、再次生起、增长广大。
世尊又宣说一切法无自性，一切法无生，无灭，本来寂静，自性涅槃。
世尊依何密意宣说一切法无自性，一切法无生，无灭，本来寂静，自性涅槃？
我今请问世尊，依何密意宣说一切法无自性，一切法无生，无灭，本来寂静，自性涅槃的这个道理。
当如是请问时，世尊对胜义谛菩萨如是宣说：
胜义谛，你善哉！善哉！你的心生起如是如理善巧思惟。
胜义谛，你为利益众多众生，为众多众生安乐，悲愍世间，为天人众生的利益安乐而发问，你向如来询问此义，这实在善哉！
胜义谛，因此你当谛听，我将为你解说依何密意宣说一切法无自性，一切法无生，无灭，本来寂静，自性涅槃。
胜义谛，我依诸法三种无自性性，即：相无自性性、生无自性性、胜义无自性性，而宣说一切法无自性。
胜义谛，其中诸法相无自性性是什么呢？即是遍计所执相。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་ནི་མིང་དང་བརྡར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་གྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གནས་པ་ནི་མ་ཡིན་ པས།དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་ནི་རྐྱེན་གཞན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ བྱུང་བ་ཡིན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཆོས་གང་དག་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ པ་དེ་དག་ནི་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དོན་དམ་པ་ཡང་དག་འཕགས་ཆོས་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངས་དོན་དམ་པ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་བསྟན་ལ། གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དེ་ནི་ རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་པས།དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་གཞན་ཡང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དོན་ དམ་ཡང་དག་འཕགས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་བདག་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་དོན་དམ་པ་ཡིན་ལ། དོན་དམ་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། ། དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་དེ་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟ་བུར་ནི་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་བལྟ་བར་བྱའོ། །དོན་དམ་པ་ཡང་དག་འཕགས་དེ་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་བྱས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟ་བུར་ནི་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་བལྟ་བར་བྱའོ། །དོན དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དེ་ལས་ཀྱང་གཅིག་བལྟ་བར་བྱའོ།།དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་དེ་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟ་བུར་ནི་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དེ་ལས་ཆོས་ བདག་མེད་པར་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང་།ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་གཅིག་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་ངས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ལས་དགོངས་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ལས་དགོངས་ནས།ངས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ། མ་འགགས་པ། གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ། རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་འདི་ལྟར་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན།མ་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་འགགས་པ་ཡིན། མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ་ཡིན། གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན། རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ལས་དགོངས་ནས། ངས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ། མ་འགགས་པ། གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ། རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་ཡང་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཆོས་བདག་མེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ལས་དགོངས་ནས། ངས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ། མ་འགགས་པ། གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ། རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།

为什么呢？因为这是以名称和语言约定而建立的特征，而不是以自相而安立，所以称为无相自性。
什么是胜义谛中诸法的无生自性呢？就是诸法的依他起相。
为什么呢？因为这是依靠其他缘的力量而生起，而不是由自身产生，所以称为无生自性。
什么是胜义谛中诸法的胜义无自性呢？凡是缘起法，以无生自性而无自性者，也是以胜义无自性而无自性。
为什么呢？因为我宣说胜义谛中诸法的清净所缘是胜义，而依他起相不是清净所缘，所以称为胜义无自性。
另外，胜义谛中诸法的圆成实相也称为胜义无自性。
为什么呢？胜义谛中诸法的法无我性就是它们的无自性，这是胜义，而胜义是由一切法的无自性所显示，所以称为胜义无自性。
胜义谛中，应当如同虚空花那样来观察无相自性。
胜义谛中，应当如同幻化物那样来观察无生自性。
也应当如此观察胜义无自性。
胜义谛中，应当如同虚空以无色自性而显示，遍及一切那样，观察胜义无自性以法无我而显示，遍及一切。
胜义谛中，我依据这三种无自性而宣说'一切法无自性'。
胜义谛中，我依据无相自性而宣说'一切法无生、无灭、本来寂静、自性涅槃'。
为什么呢？胜义谛中，凡是以自相而不存在的，即是无生；凡是无生的，即是无灭；凡是无生无灭的，即是本来寂静；凡是本来寂静的，即是自性涅槃；凡是自性涅槃的，就完全没有可涅槃的。
因此，依据无相自性，我宣说'一切法无生、无灭、本来寂静、自性涅槃'。
胜义谛中，我也依据以法无我显示的胜义无自性而宣说'一切法无生、无灭、本来寂静、自性涅槃'。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཆོས་བདག་མེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་རྟག་པ་རྟག་པའི་དུས་དང་། ཐེར་ཟུག་ཐེར་ཟུག་གི་དུས་སུ་རྣམ་པར་གནས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། དེ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་འདུས་མ་བྱས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཏེ།རྟག་པ་རྟག་པའི་དུས་དང་། ཐེར་ཟུག་ཐེར་ཟུག་གི་དུས་སུ་ཆོས་ཉིད་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གནས་པ། འདུས་མ་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པ་དང་། མ་འགགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་ཉོན་མོངས་ པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར།གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཆོས་བདག་མེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ལས་དགོངས་ནས། ངས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ། མ་འགགས་པ། གཟོད་ མ་ནས་ཞི་བ།རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་ང་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་དད་པར་མཐོང་ཞིང་། གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་ གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་དད་པར་མཐོང་བ་དེའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་མི་འདོགས་ཀྱི།སེམས་ཅན་རྣམས་གཞན་གྱི་དབང་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ། ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྒྲོ་བཏགས་ནས། གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་ གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ།ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་བཏགས་པས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་སེམས་ཐ་སྙད་བཏགས་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའམ། ཐ་སྙད་བཏགས་པ་བག་ ལ་ཉལ་གྱིས་གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ།ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་ཏོ། །ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ། ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་ ཕྱི་མ་ལ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀུན་ཏུ་སྐྱེད་དེ།གཞི་དེས་ན་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་ཀྱང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར། ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་ཀྱང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་ཞིང་། ཡུན་རིང་པོར་ ཡང་ན་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་སམ།ཡང་ན་དུད་འགྲོ་རྣམས་སམ། ཡང་ན་ཡི་དྭགས་རྣམས་སམ། ཡང་ན་ལྷ་རྣམས་སམ། ཡང་ན་ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་སམ། ཡང་ན་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ཀུན་ཏུ་རྒྱུག་ཅིང་འཁོར་བར་འགྱུར་ཏེ། འཁོར་བ་ལས་མི་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་དེ་ལ་སེམས་ཅན་གང་དག་དང་པོ་ཉིད་ནས། དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་བསྐྱེད་པ། སྒྲིབ་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ། རྒྱུད་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ། མོས་པ་མི་མང་བ། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡང་དག་པར་མ་གྲུབ་པ་དེ་དག་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད མེད་པ་ཉིད་ལས་བརྩམས་ནས་ཆོས་སྟོན་ཏེ།།དེ་དག་གིས་ཆོས་དེ་ཐོས་ནས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འདུ་ཤེས་ཤིང་། མི་བརྟན་པ་ཉིད་དང་། ཡིད་བརྟན་དུ་མི་རུང་བ་ཉིད་དང་། འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་དུ་ཤེས་ནས། འདུ་བྱེད་ཐམས་ ཅད་ལ་ཡིད་དང་བར་བྱེད་དོ།།སྐྱོ་བར་བྱེད་དོ། །ཡིད་དང་བར་བྱས། སྐྱོ་བར་བྱས་ནས་སྡིག་པ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་སྟེ། དེ་དག་སྡིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མི་བྱེད་ཅིང་དགེ་བ་ལ་རྟེན་པར་བྱེད་དོ། །དགེ་བ་ལ་བརྟེན་པའི་རྒྱུས་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་བསྐྱེད་པ་རྣམས་ནི་སྐྱེད་དོ། །སྒྲིབ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ བྱང་བ་རྣམས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་ངོ་།།རྒྱུད་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ། །གཞི་དེས་མོས་པ་མང་ཞིང་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།

为什么这样说呢？因为如此，胜义无自性即法无我所分别的，是永恒永恒之时和恒常恒常之时唯一安住的，这是诸法之法性无为的、远离一切烦恼的。
永恒永恒之时和恒常恒常之时以彼法性而安住，凡是无为的，因为是无为故而无生无灭，因为远离一切烦恼故，本来寂静，自性涅槃。
因此，依据胜义无自性即法无我所分别的意趣，我说'一切法无生、无灭、本来寂静、自性涅槃'。
胜义正圣，我见有情界中诸有情遍计所执自性以自性差别，依他起自性和圆成实自性也以自性差别，因此不安立三种无自性，而是诸有情对依他起和圆成实自性增益为遍计所执自性，对依他起和圆成实自性随行假立为遍计所执自性之相。
如何如何随行假立，如是如是由随行假立所熏习的心与假立相应，或由假立习气对依他起和圆成实自性执著为遍计所执自性之相。
如何如何执著，如是如是对依他起自性执著为遍计所执自性的彼因彼缘，于后世生起依他起自性。
由此基础而为烦恼杂染所杂染，业杂染和生杂染也杂染，长久地或于地狱众生中，或于旁生中，或于饿鬼中，或于天人中，或于非天中，或于人中流转轮回，因为不出离轮回的缘故。
胜义正圣，对于从最初未生善根、未清净障碍、未成熟相续、信解不广、未圆满福慧资粮的诸有情，为其宣说以生无自性为主的法。
他们听闻此法后，对缘起诸行了知为无常性、不坚固性、不可靠性、变异法性，对一切行生起信解，生起厌离。
生起信解、生起厌离后远离罪恶，不造作彼等罪恶而依止善法。由依止善法之因，未生善根者令生起，未清净障碍者令清净，未成熟相续者令成熟，由此基础而信解广大，福慧资粮得以圆满。

།དེ་དག་དེ་ལྟར་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྐྱེད་པ་ནས། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ ཚོགས་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་པས། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དག་པར་སྐྱོ་བར་མི་འགྱུར། ཡང་ དག་པར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་མི་འགྱུར།ཡང་དག་པར་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་། ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར། ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར། སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་བས།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་དེ་དག་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ལས་བརྩམས་ནས། འདི་ལྟར་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་ སྐྱོ་བར་བྱ་བ་དང་།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཡང་དག་པར་བཟླ་བ་དང་། ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཡང་དག་པར་བཟླ་བ་དང་། སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཡང་དག་ པར་བཟླ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་ཏོ།།དེ་དག་གིས་ཆོས་དེ་ཐོས་ནས་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པས། སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་མོས་པར་ བྱེད།རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་བྱེད་ཅིང་། འདི་ལྟ་སྟེ། ཐ་སྙད་བཏགས་པས་ཡོངས་སུ་མ་བསྒོས་པའི་ཤེས་པ་ཐ་སྙད་བཏགས་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་མེད་ཅིང་། ཐ་སྙད་བཏགས་པ་བག་ལ་ཉལ་བ་མེད་པའི་ཤེས་པས་གཞན་གྱི་ དབང་གི་མཚན་ཉིད་དེ་ཚེ་འདི་ལ་ཤེས་པའི་སྟོབས་སྐྱེད་པ་དང་།ཕྱི་མ་ལ་རྒྱུ་ཡང་དག་པར་ཆད་པས་འགོག་པར་བྱེད་དེ། གཞི་དེས་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དག་པར་སྐྱོ་བ་དང་། ཡང་དག་པར་འདོད་ཆགས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་དང་། ཡང་དག་པར་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་ ཞིང་།ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་དེ་ལ་སེམས་ཅན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ལམ་འདི་ ཉིད་དང་།བསྒྲུབ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་དང་། བདེ་བ་བླ་ན་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ལ། སེམས་ཅན་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པའི་རིགས་ཅན་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ལམ་འདི་ཉིད་དང་། བསྒྲུབ་པ་འདི་ཉིད་ ཀྱིས་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་བླ་ན་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས།འདི་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་གཅིག་པ་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་གཅིག་སྟེ། གཉིས་པ་གང་ཡང་མེད་པས། ངས་ དེ་ལས་དགོངས་ནས་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་བསྟན་ཏེ།སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ན་སེམས་ཅན་རང་བཞིན་གྱིས་དབང་པོ་རྟུལ་བ་རྣམས་དང་། དབང་པོ་འབྲིང་རྣམས་དང་། དབང་པོ་རྣོན་པོ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་སྣ་ཚོགས་དག་ཀྱང་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་ཉན་ ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་གང་ཟག་ཞི་བའི་བགྲོད་པ་གཅིག་པུ་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་བརྩོན་པ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཀྱང་།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་ཞུགས་ཏེ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱར་མི་ནུས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཤིན་ཏུ་ཆུང་བ་ དང་།སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཤིན་ཏུ་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་རིགས་དམན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་སྙིང་རྗེ་ཤིན་ཏུ་ཆུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་མི་ཕྱོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཤིན་ཏུ་འཇིགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདུ་ བྱེད་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཤིན་ཏུ་མི་ཕྱོགས་པར་འགྱུར་རོ།

虽然他们如是生起善根乃至圆满福德智慧二资粮，然而由于对无自性生起不如实了知无相自性和胜义无自性这两种，故不能对一切行真实厌离，不能真实离贪，不能真实解脱，也不能从烦恼杂染中解脱，不能从业杂染中解脱，不能从生杂染中解脱。
因此如来为他们宣说法要，即是从无相自性和胜义无自性出发，为使其对一切行真实厌离、离贪、解脱，从烦恼杂染中真实出离，从业杂染中真实出离，从生杂染中真实出离。
他们听闻此法后，由于对依他起自性不执著为遍计所执自性相，故于无自性生起信解无相自性和胜义无自性，详加分别，如实了知。即以不被名言戏论所染，不随顺名言戏论，无名言戏论习气的智慧，于现世生起了知依他起相的智慧力，并于来世以正确断除因缘而得灭。
以此为基础，对一切行生起真实厌离，真实远离一切贪欲，真实解脱，并从烦恼杂染、业杂染、生杂染中获得解脱。
胜义正觉，声闻种性众生以此道、此修行能获得无上涅槃之安乐，缘觉种性众生和如来种性众生也以此道、此修行能获得无上涅槃之安乐。因此这是声闻、缘觉、菩萨们的唯一清净道，清净也是唯一，别无其二。我依此密意宣说一乘，但并非说众生界中没有根性钝、中、利等各种根性的众生。
胜义正觉，声闻种性补特伽罗唯一寂静行者，即使一切诸佛精进摄受，入于菩提心，也不能证得无上正等正觉。为什么呢？因为他们悲心极小，极度畏惧痛苦，故本性就是下劣种性。
他们悲心越小，越不趋向利益众生；越畏惧痛苦，越不趋向一切造作诸行。

།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་མི་ཕྱོགས་པ་དང་། འདུ་བྱེད་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཤིན་ཏུ་མི་ཕྱོགས་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངས་མ་བསྟན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཞི་བའི་ བགྲོད་པ་གཅིག་པུ་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཉན་ཐོས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་དེ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངས་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐུལ་ན་ཤེས་ བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ནི་དང་པོར་བདག་གི་དོན་ལ་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་སུ་འདོགས་སོ། །དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་འདི་ལྟར་ངའི་ ཆོས་འདུལ་བ་ལེགས་པར་གསུངས་པ་ཤིན་ཏུ་གྱ་ནོམ་པ།བསམ་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟོན་པ། ཆོས་ལེགས་པར་བསྟན་པ་ལ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མོས་པའི་རིམ་པ་ཡང་སྣང་སྟེ། དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་འདི་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལས་དགོངས་ནས་དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་བརྗོད་པའི་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་སྟེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ། མ་འགགས་པ། གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ། རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་ཆོས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ ལ་སེམས་ཅན་གང་དག་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་པ།སྒྲིབ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ། རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ། མོས་པ་མང་བ། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པ་དེ་དག་གིས་ནི་ཆོས་དེ་ཐོས་ན། ངའི་དགོངས་ཏེ་བཤད་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་།ཆོས་དེ་ལ་ཡང་མོས་པར་འགྱུར་ལ། དོན་དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞིང་དེ་རྟོགས་པ་གོམས་པས་ཀྱང་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་ཤིན་ཏུ་མཐར་ཐུག་པ་དེ་ཉིད་རྗེས་སུ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ང་ལ་ཡང་ཨ་ལ་ལ་ བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཡིན་ཏེ།དེས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལེགས་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་དད་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་གང་དག་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། རྒྱུད་ ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་།མོས་པ་ཆེན་པོ་མ་ཡིན་པ། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པར་མ་གྲུབ་པ། དྲང་པོ་དྲང་པོའི་རང་བཞིན་ཅན། རྟོག་པ་སེལ་མི་ནུས་པ། རང་གི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པར་མི་གནས་པ་དེ་དག་གིས་ནི་ཆོས་དེ་ཐོས་ན་ངས་དགོངས་ཏེ་ བཤད་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་ཆོས་དེ་ལ་མོས་པར་བྱེད་ཅིང་དད་པ་ཡང་འཐོབ་སྟེ། མདོ་སྡེ་འདི་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པ། ཟབ་པ། ཟབ་པར་སྣང་བ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པ། མཐོང་བར་དཀའ་བ། རྟོགས་པར་དཀའ་ བ།བརྟག་མི་ནུས་པ། རྟོག་གེ་པའི་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་པ། ཞིབ་མོ་བརྟགས་པ་མཁས་པ། མཛངས་པས་རིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མོས་པར་བྱེད་དོ། །མདོ་སྡེ་དེ་དག་གི་དོན་བསྟན་པ་དག་ལ་བདག་མི་ཤེས་སོ་སྙམ་ནས་འདུག་སྟེ། འདི་སྐད་ཅེས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ནི་ཟབ། ཆོས་ རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་ཟབ་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཁྱེན་གྱི། བདག་ཅག་གིས་ནི་ཇེ་མི་ཤེས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་མཁྱེན་པ་དང་། གཟིགས་པ་མཐའ་ཡས་པ་ཡིན། བདག་ཅག་གིས་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་ནི་བ་ལང་གི་རྗེས་ཙམ་མོ་སྙམ་ནས། དེ་དག་མདོ་སྡེ་དེ་རྣམས་ལ་གུས་པར་བྱས་ཏེ། ཡི་གེར་འདྲི་བ་ཡང་བྱེད། ཡི་གེར་བྲིས་ནས་འཆང་བར་ཡང་བྱེད། ཀློག་པར་ཡང་བྱེད། ཡང་དག་པར་འགྱེད་པར་ཡང བྱེད།མཆོད་པར་ཡང་བྱེད། ལུང་ནོད་པར་ཡང་བྱེད། འདོན་པར་ཡང་བྱེད། ཁ་ཏོན་དུ་ཡང་བྱེད་མོད་ཀྱི། འདི་ལྟར་ངའི་དགོངས་ཏེ་བཤད་པ་ཟབ་མོ་འདི་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པའི་རྣམ་པར་སྦྱོར་བར་མི་ནུས་སོ།

对于利益有情之事极不趋向，对于一切有为造作之事极不趋向，我说这不是无上正等正觉，因此称为独一寂静道。
声闻菩提所圆满转变者，我以种种方便说为菩萨，如是彼从烦恼障中解脱后，若蒙如来劝请则能从所知障中解脱心故。
彼最初以自利之相从烦恼障中解脱，因此如来安立为声闻种姓。
胜义正觉，如是我所善说之法，极为殊胜，显示极为清净意乐，于善说法中有情之信解次第亦显现。胜义正觉，于此如来依三种无自性性而说了义经，其相如是：'一切法无自性，一切法无生，无灭，本来寂静，自性涅槃'而说法。
其中若有众生，已生广大善根，遍净障碍，相续已成熟，具足胜解，圆满广大福德智慧资粮者，彼等闻此法已，如实了知我之密意所说，于此法亦生信解，以智慧如实通达彼义，由修习通达亦能速疾证得究竟，于我亦生信解：'啊！世尊是真正圆满佛陀，彼已善妙现证一切法。'
其中若有众生，已生善根，遍净障碍，相续已成熟，非大胜解，未圆满广大福德智慧资粮，性质正直，不能遣除分别，不住执著自见者，彼等闻此法已，虽不能如实了知我之密意所说，然于此法生信解，获得信心，认为'此等经典是如来所说，甚深，显现甚深，具空性，难见，难悟，不可测度，非寻思境，微细观察，智者所知。'
于此等经典义理，自认不解而住，说道：'佛菩提甚深，诸法法性亦甚深，唯如来自知，我等不能了知。如来说法是随诸有情种种信解而入，如来智见无边，我等智见仅如牛迹。'彼等于此等经典恭敬，书写、受持、读诵、开演、供养、受学、诵习、念诵，然因未通达我如是密意甚深义故，不能修习。

།དེ་དག་གཞི་དེས་ན་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་ཀྱང་འཕེལ་ བར་འགྱུར།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་ཀྱང་འཕེལ་བར་འགྱུར་ལ། གང་དུ་ཡང་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་དག་ཀྱང་སྨིན་པར་བྱེད་དོ། །ཇི་སྟེ་སེམས་ཅན་དེ་དག་ལས་སེམས་ཅན་གང་དག་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོའི་བར་དུ་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ལ། དྲང་ པོ་དྲང་པོའི་རང་བཞིན་ཅན་ནི་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་རྟོག་པ་སེལ་ནུས་པ་། རང་གི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པར་གནས་པ་དེ་དག་གིས་ནི་ཆོས་དེ་ཐོས་ན། ངའི་དགོངས་ཏེ་བཤད་པ་ཟབ་མོ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་ཏེ། ཆོས་དེ་ལ་མོས་ཀྱང་ཆོས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ངོ་ བོ་ཉིད་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།ཆོས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་མ་སྐྱེས་པ་ཁོ་ནའོ། །མ་འགགས་པ་ཁོ་ནའོ། །གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ་ཁོ་ནའོ། ། རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ཆོས་ཀྱི་དོན་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་ཁོ་ནར་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱེད་དེ། དེ་དག་གཞི་དེས་ ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མེད་པར་ལྟ་བ་དང་མཚན་ཉིད་མེད་པར་ལྟ་བ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།མེད་པར་ལྟ་བ་དང་། མཚན་ཉིད་མེད་པར་ལྟ་བ་ཐོབ་ནས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ལ་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྐུར་བ་འདེབས་ཏེ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་ ཡང་སྐུར་པ་འདེབས།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་ཡང་སྐུར་བ་འདེབས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་འདི་ལྟར་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་ན་ནི་ཀུན་བརྟགས་ པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་འགྱུར་ན།དེ་ལ་གང་དག་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་པར་མཐོང་བ་དེ་དག་གིས་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་ཡང་སྐུར་པ་བཏབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་ནི་མཚན་ ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ལ་ཡང་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་དག་ནི་ངའི་ཆོས་ཆོས་ལ་ཆོས་སུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་། དོན་མ་ཡིན་པ་ལ་དོན་དུ་འདུ་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། ངའི་ཆོས་ལ་ཆོས་སུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་། དོན་མ་ཡིན་པ་ལ་དོན་དུ་འདུ་ཤེས་པ་དེ་དག་ཆོས་ལ་ཡང་ཆོས་སུ་འཛིན། དོན་མ་ཡིན་པ་ལ་དོན་དུ་འཛིན་ཏོ། །དེ་དག་ཆོས་ལ་མོས་པས་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་འཕེལ་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དོན་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་ཤེས་རབ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ན། དགེ་བའི་ཆོས་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བ དང་།ཤིན་ཏུ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་དག་དེ་དག་ལས་ཆོས་ལ་ཆོས་སུ་དང་། དོན་མ་ཡིན་པ་ལ་དོན་དུ་ཐོས་ནས། གང་དག་ལྟ་བ་ལ་དགའ་བར་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་ཆོས་ལ་ཆོས་སུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་། དོན་མ་ཡིན་པ་ལ་དོན་དུ་འདུ་ཤེས་ པས།ཆོས་ལ་ཆོས་སུ་ཤེས་པ་དང་། དོན་མ་ཡིན་པ་དོན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་གཞི་དེས་ན་དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བའི་ཆོས་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གང་དག་ལྟ་བའི་རྗེས་སུ་དགའ་བར་མི་བྱེད་པ་དེ་དག་ལས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཐོས་ ཤིང་།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགགས་པ་མེད་པ་དང་། གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོས་ནས་སྐྲག་ཅིང་དངང་ལ། ཀུན་ཏུ་དངང་བར་འགྱུར་ཞིང་། འདི་སྐད་ཅེས་འདི་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་མ་ཡིན་གྱི། འདི་ནི་བདུད་ཀྱིས་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་ཟེར་ཞིང་། དེ་ལྟར་རིག་ནས་མདོ་སྡེ་དེ་དག་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པར་བྱེད། སྤོང་བར་བྱེད། མི་བསྔགས་པ་རྗོད་པར་བྱེད། ངན་དུ་རྗོད་པར་བྱེད་དེ། གཞི་དེས་ན་ཕོངས་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞིང་། ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཆེན་པོས་ཀྱང་རེག པར་འགྱུར་རོ།།གཞི་དེས་ཀྱང་གང་དག་སྐྱེ་བོ་ཕལ་པོ་ཆེ་ལ་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཆེན་པོ་འཐོབ་པས་སླུ་བར་བྱེད་པ། མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་མེད་པར་ལྟ་ཞིང་དོན་མ་ཡིན་པ་དོན་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པར་ང་སྨྲའོ།

由于这些基础，福德资粮也将增长，智慧资粮也将增长，并且能令任何未成熟的相续得以成熟。假如在那些众生中，有些众生虽然尚未圆满成就广大福德智慧资粮，也不是正直本性者，然而能够遣除分别，执著自见为最胜的那些人听闻此法时，不能如实通达我所宣说的甚深密意，虽然信解此法，却执著一切法唯是无自性，一切法唯是无生，唯是无灭，唯是本来寂静，唯是自性涅槃这些法义的文字表面意思。
由于这些基础，他们将获得一切法无见和无相见，获得无见和无相见之后，又以一切相否定一切，不但否定诸法的遍计所执相，也否定诸法的依他起相和圆成实相。为什么呢？胜义生，如是若有依他起相和圆成实相，则能通达遍计所执相，然而对于那些见依他起相和圆成实相为无相的人们，也否定了遍计所执相，因此他们被称为否定三种相。
他们对我的法，将法认作法，将非义认作义，他们执著法为法，执著非义为义。虽然由于信解法而增长善法，但是由于执著非胜义故，从智慧中退失，若从智慧退失，则将从极其广大无量的善法中退失。其他人从他们那里听闻法为法、非义为义后，那些喜好见解的人由于将法认作法，将非义认作义，而执著法为法，执著非义为义，应当了知他们也同样由于这些基础而退失善法。
那些不喜好随顺见解的人听闻诸法无自性、诸法无生、无灭、本来寂静、自性涅槃后，恐惧、惊慌、极为惊慌，并且说道：'这不是佛陀世尊所说，这是魔所说。'如是了知后诽谤这些经典，舍弃、说不赞叹语、说恶语，由于这些基础将获得大贫困，也将感受大业障。
由于这些基础，我说那些以获得大业障而欺骗大众，见一切相为无，将非义显示为义的人们具有广大业障。

།དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་དེ་ལ་སེམས་ ཅན་གང་དག་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་བསྐྱེད་།སྒྲིབ་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་།རྒྱུད་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན། མོས་པ་མི་མང་། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡང་དག་པར་མ་གྲུབ་ཅིང་དྲང་པོ་མ་ཡིན་ལ་དྲང་པོའི་རང་བཞིན་ཅན་མ་ཡིན་ཡང་། རྟོག་པ་སེལ་ནུས་ལ། རང་གི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་ འཛིན་པར་གནས་པ་དེ་དག་གིས་ནི་ཆོས་དེ་ཐོས་ན།ངའི་དགོངས་ཏེ་བཤད་པ་ཡང་། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་ཤིང་། ཆོས་དེ་ལ་མོས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། དེ་དག་ཆོས་ལ་ཆོས་མ་ཡིན་པར་འདུ་ཤེས་ཤིང་། དོན་ལ་དོན་མ་ཡིན་པར་འདུ་ཤེས་ལ། ཆོས་ ལ་ཡང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་།དོན་ལ་ཡང་དོན་མ་ཡིན་པར་མངོན་པར་ཞེན་ནས། འདི་སྐད་ཅེས་འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་མ་ཡིན་གྱི། འདི་ནི་བདུད་ཀྱིས་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་ཟེར་ཞིང་། དེ་ལྟར་རིག་ནས་མདོ་སྡེ་དེ་དག་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པར་བྱེད། སྤོང་བར་བྱེད། མི་བསྔགས་བརྗོད་པར་བྱེད། ངན་དུ་རྗོད་པར་བྱེད་ཅིང་ལྷད་ཀྱང་འཇུག་པར་བྱེད་དེ། རྣམ་གྲངས་དུ་མར་མདོ་སྡེ་དེ་དག་སྤང་བ་དང་། ཆུད་གཟན་པ་དང་། རྣམ་པར་གཞིག་པའི་ཕྱིར་ཞུགས་ཤིང་། དེ་ལ་མོས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་ཡང་དགྲར་འདུ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ནི དང་པོ་ཉིད་ནས་ཀྱང་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་བསྒྲིབས་པ་ཡིན་ལ།གཞི་དེས་ཀྱང་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དེ་ལྟ་བུས་སྒྲིབ་པར་བྱེད་དེ། ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དེའི་དང་པོ་ནི་གདགས་པར་སླའི་བསྐལ་པ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་འབུམ་ཕྲག་འདི་སྙེད་ཀྱི་བར་གྱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ གདགས་པར་དཀའོ།།དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་དེ་ལྟར་ན་ངའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལེགས་པར་གསུངས་པ། ཤིན་ཏུ་གྱ་ནོམ་པ། བསམ་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟོན་པ། ཆོས་ལེགས་པར་བསྟན་པ་ལ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མོས་པའི་རིམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ཀྱང་སྣང་ངོ་། ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །ཆོས་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཆོས་རྣམས་མ་སྐྱེས་དང་། ཆོས་རྣམས་མ་འགགས་ཆོས་རྣམས་གཟོད་ནས་ཞི་བ་དང་། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མྱ་ངན་འདས་པར་ནི། །དགོངས་པ་མེད པར་མཁས་པ་སུ་ཞིག་སྨྲ་བར་བྱེད།།མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་མེད། །དོན་དམ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་ངས་བཤད་དོ། །འདི་ལ་མཁས་པ་གང་ཞིག་དགོངས་པ་ཤེས་པ་ནི། །རབ་ཏུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་དུ་དེ་མི་འགྲོ། །ཀུན་གྱི་རྣམ་དག་ལམ་ནི་གཅིག་པུ་འདི་ ཡིན་ཏེ།།རྣམ་པར་དག་པའང་གཅིག་སྟེ་གཉིས་པ་གང་ཡང་མེད། །དེ་ཕྱིར་ཐེག་པ་གཅིག་པ་འདི་ནི་འདོགས་བྱེད་ཀྱང་། །སེམས་ཅན་རིགས་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མེད་མ་ཡིན། །སེམས་ཅན་ཁམས་འདི་ན་ནི་གང་དག་བདག་གཅིག་པུ། །མྱ་ངན་འདའ་བར་བྱེད་པའི་སེམས་ཅན་ དཔག་ཏུ་མེད།།གང་དག་མྱ་ངན་འདས་ཀྱང་སེམས་ཅན་མི་གཏོང་བའི། །བསྟན་པ་སྙིང་རྗེ་ལྡན་པ་དེ་དག་ཤིན་ཏུ་དཀོན། །གང་གྲོལ་དེ་དག་རྣམས་ཀྱི་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས། །ཕྲ་ཞིང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་མཉམ་ཞིང་བྱེ་བྲག་མེད། །ཐམས་ཅད་དོན་གྲུབ་སྡུག་བསྔལ་ཉོན་མོངས་སྤངས་ པ་སྟེ།།གཉིས་སུ་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་བདེ་ཞིང་བརྟན་པ་ཡིན། །དེ་ནས་དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ཙམ་དུ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ། ཕྲ་བ། མཆོག་ཏུ་ཕྲ་བ། ཟབ་པ། མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ། རྟོགས་པར་དཀའ་བ། མཆོག་ཏུ་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ནི་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ལགས་སོ།

对于胜义谛，那些众生未种善根、未清净障碍、未成熟相续、信解不广、未圆满福慧资粮，不正直且非正直本性，虽能遣除分别，但执著自见为最胜。
这些人若听闻此法，即使是我的密意宣说，也不能如实了知，对此法也不会生起信解。他们将法视为非法，将义理视为非义理，执著法为非法、义理为非义理。
他们会说：'这不是佛陀的教言，这是魔所说的。'如此认定后，诽谤这些经典，舍弃、不赞叹、恶语诽谤，还会掺杂不实之言。他们以种种方式致力于舍弃、毁坏、破坏这些经典，对信受此法的人也视为敌人。
这些人从一开始就被业障所覆，并因此而更增业障，这业障的开始容易计算，但要计算其持续时间需经过数百千万亿劫之久却难以计数。
胜义谛啊，如是我善说的调伏法，极为殊胜，显示极为清净的意趣，善说正法中，众生的信解次第也是如此显现。
诸法无自性，诸法本不生，诸法无灭尽，诸法本寂静，
一切法自性，本来即涅槃，智者谁能说，无有密意义。
相无自性性，生无自性性，我说胜义中，诸法无自性。
于此若智者，了知密意义，彼不会趣入，退失之道路。
一切清净道，唯此一道净，更无第二净，是故立一乘。
虽然无种种，众生种性别，此界诸众生，无量趣涅槃。
虽入般涅槃，不舍诸众生，具悲之教法，如是极稀有。
解脱诸圣者，无漏之法界，微细不思议，平等无差别。
一切义成就，断除苦烦恼，非说为二相，安乐且坚固。
这时，胜义谛菩萨对世尊如是说道：'世尊，诸佛世尊所密意宣说的微细、极微细、甚深、极甚深、难解、极难解之法，实在是稀有难得啊。'

།བཅོམ་ལྡན་འདས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པའི་དོན་བདག་གིས་འདི་ལྟར་འཚལ་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས།འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་ལ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དམ། བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་དུ་མིང་དང་བརྡར་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྐྱེའོ་ཞེའམ། འགག་གོ་ཞེའམ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྤང་བ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དམ། བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་གང་ལགས་པ་དེ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ལགས་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མ་མཆིས་པ་ཉིད་འདོགས་པར་མཛད་ལགས སོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས། འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་གང་ལགས་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལགས་སོ། །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་དེ་མ་མཆིས་པ་ཉིད་དང་། དེ་ལས་ཅིག་ཤོས་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ ཉིད་མ་མཆིས་པ་ཉིད་ཀྱང་འདོགས་པར་མཛད་ལགས་སོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པའི་དོན་བདག་གིས་འདི་ལྟར་འཚལ་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས། འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་དེ་ཉིད་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེར་ཡོངས་སུ་ མ་གྲུབ་ཅིང་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཁོ་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་མ་མཆིས་པ་ཉིད་ཆོས་ལ་བདག་མ་མཆིས་པ།དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པ་གང་ལགས་པ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ལགས་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། དེ་ལས་ཅིག་ཤོས་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ མཆིས་པ་ཉིད་ལས་གཅིག་འདོགས་པར་མཛད་ལགས་སོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བགྱི་ལགས་སོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་པོ་དག་གི་སྐྱེ་མཆེད་རེ་རེ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ལགས་ སོ།།སྲིད་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་དག་གི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་རེ་རེ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ལགས་སོ། །ཟས་བཞི་པོ་དག་གི་ཟས་རེ་རེ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ལགས་སོ། །ཁམས་དྲུག་པོ་དང་། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དག་གི་ཁམས་རེ་རེ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ལགས་ སོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པའི་དོན་བདག་གིས་འདི་ལྟར་འཚལ་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས། འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ ཞེས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དམ།བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་དུ་མིང་དང་བརྡར་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ལགས་པ་དེ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ལགས་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མ་མཆིས་པ་ཉིད་འདོགས་པར་མཛད་ལགས་སོ། ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས། འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་གང་ལགས་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལགས་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མ་མཆིས་པ་ཉིད་དང་། དེ་ལས་གཅིག་ཤོས་དོན་དམ པ་ངོ་བོ་ཉིད་མ་མཆིས་པ་ཉིད་ཀྱང་འདོགས་པར་མཛད་ལགས་སོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པའི་དོན་འདི་ལྟར་བདག་གིས་འཚལ་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས། འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་དེ་ཉིད་ཀུན་ བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེར་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་ཅིང་།ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཁོ་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་མ་མཆིས་པ་ཉིད་ཆོས་ལ་བདག་མ་མཆིས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པ་གང་ལགས་པ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ལགས་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལས་ཅིག་ ཤོས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མ་མཆིས་པ་ཉིད་འདོགས་པར་མཛད་ལགས་སོ།།སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བདེན་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བགྱི་ལགས་སོ།

世尊，我如是理解世尊所说之义：对于分别行境遍计相之处、诸行相中，以色蕴之自相或别相而安立名言，或说色蕴生起、灭尽，或说断除色蕴、遍知色蕴等自相或别相之诸行相，此即是遍计所执相。依此，世尊安立诸法相无自性性。
分别行境遍计相之处、诸行相，此即是依他起相。依此，世尊安立诸法生无自性性以及胜义无自性性。
世尊，我如是理解世尊所说之义：分别行境遍计相之处、诸行相，于彼遍计相中非圆成实，以彼自性即是无自性性、法无我性、真如清净所缘，此即是圆成实相。依此，世尊安立胜义无自性性。
如色蕴，余蕴亦当如是配。如诸蕴，十二处中一一处亦复如是。
十二缘起支中一一支亦复如是。四食中一一食亦复如是。六界及十八界中一一界亦复如是。
世尊，我如是理解世尊所说之义：对于分别行境遍计相之处、诸行相中，以苦谛及遍知苦谛之自相或别相而安立名言，此即是遍计所执相。依此，世尊安立诸法相无自性性。
世尊，我如是理解世尊所说之义：分别行境遍计相之处、诸行相，于彼遍计相中非圆成实，以彼自性即是无自性性、法无我性、真如清净所缘，此即是圆成实相。依此，世尊安立诸法胜义无自性性。
如苦圣谛，余谛亦当如是配。

།བདེན་པ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ རྣམས་དང་།ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་རྣམས་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་དང་། དབང་པོ་རྣམས་དང་། སྟོབས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་དང་། ལམ་གྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱི་ཡན་ལག་རེ་རེ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བགྱི་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པའི་དོན་བདག་གིས་འདི་ལྟར་འཚལ་ལགས་ཏེ།རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས། འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་ལ་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེའམ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་ཞེའམ། ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་ཞེའམ། མ་སྐྱེས་པ་སྐྱེ་བ་ཞེའམ། སྐྱེས་པ་གནས་པ་དང་། མི་བསྐྱུད་པ་དང་། སླར་ཞིང་འབྱུང་བ་དང་། འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པ་ཉིད་ཅེས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དམ། བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་དུ་མིང་དང་བརྡར་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ལགས་པ་དེ་ནི་ཀུན་བརྟགས པའི་མཚན་ཉིད་ལགས་ཏེ།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མ་མཆིས་པ་ཉིད་འདོགས་པར་མཛད་ལགས་སོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས། འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་གང་ལགས་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ ཉིད་ལགས་ཏེ།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མ་མཆིས་པ་ཉིད་དང་། དེ་ལས་ཅིག་ཤོས་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མ་མཆིས་པ་ཉིད་ཀྱང་འདོགས་པར་མཛད་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པའི་དོན་བདག་གིས་ འདི་ལྟར་འཚལ་ཏེ།རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས། འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་དེ་ཉིད་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེར་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་ཅིང་། ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཁོ་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་མ་མཆིས་པ་ཉིད་ཆོས་ལ་བདག་མ་མཆིས་པ། དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་ པར་དག་པའི་དམིགས་པ་གང་ལགས་པ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ལགས་ཏེ།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལས་ཅིག་ཤོས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མ་མཆིས་པ་ཉིད་འདོགས་པར་མཛད་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་བགྱི་ན། བཅའ་ སྒའི་ཕྱེ་མའི་སྨན་སྦྱར་བ་དང་།བཅུད་ཀྱིས་ལེན་སྦྱར་བ་ཐམས་ཅད་དུ་བསྩལ་བར་བགྱི་བ་ལགས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་མཆིས་པ་ཉིད་ལས་བརྩམས་ཏེ། སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པ་དང་། འགག་པ་མ་མཆིས་པ་ དང་།གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་ལས་བརྩམས་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པ་འདི་ཡང་དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་དུ་བསྩལ་བར་བགྱི་བ་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་བགྱི་ ན་རི་མོ་བྲི་བའི་གཞི་ནི་སྔོན་པོའམ།སེར་པོའམ། དཀར་པོའམ། དམར་པོའམ། རི་མོར་བགྱི་བ་ཐམས་ཅད་ལ་རོ་གཅིག་པ་ལགས་ཤིང་། རི་མོ་བྲིས་པ་དེ་ཡང་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བགྱིད་པ་ལགས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་མཆིས་པ་ཉིད་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་ ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་ལས་བརྩམས་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པ་འདི་ནི་དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་ལ་རོ་གཅིག་པ་དང་། དྲང་བའི་དོན་དེ་དག་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བགྱིད་པ་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་བགྱི་ན་ ཆབ་མར་ནི་སྣོད་དུ་བསྒྲལ་བ་དང་།ཤ་གཡོས་པ་དང་། བག་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ། ཆབ་མར་བསྩལ་ན་ཤིན་ཏུ་འདའ་བར་འགྱུར་ལགས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་མཆིས་པ་ཉིད་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་ལས་ བརྩམས་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པ་འདི་ནི་དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་དུ་བསྩལ་ན། དགའ་བ་དང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ཆེན་པོར་འགྱུར་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་བགྱི་ན་ནམ་མཁའ་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་རོ་གཅིག་པ་དང་། བསྩལ་བ་ ཐམས་ཅད་ལ་སྒྲིབ་པར་མི་འགྱུར་ལགས་སོ།

对于诸谛也是如此安立念住、正断、神足、诸根、诸力、觉支、道支等支分。世尊，我如是理解世尊所说之义：分别心行境中遍计相的所依，即有为之相，无论是说正等持，或说等持的违品与对治，或说修习等持，或说未生令生，或说已生令住、不退、再生、增长广大等，凡是以自性相或差别相而安立名言者，即是遍计相。依此，世尊安立诸法无自性相。
分别心行境中遍计相的所依，即有为之相，此即是依他起相。依此，世尊安立诸法生无自性以及胜义无自性。世尊，我如是理解世尊所说之义：分别心行境中遍计相的所依，即有为之相，于彼遍计相中完全不成立，以彼自性即是无自性、无我法性、真如清净所缘，此即是圆成实相。依此，世尊安立诸法胜义无自性。
世尊，譬如调配药粉和长生不老药时，皆当遍施。如是，世尊从诸法无自性开始，无生、无灭、本来寂静、自性涅槃等，世尊所说了义教法，亦当遍施于一切不了义经。世尊，譬如绘画底色，无论青、黄、白、红，于一切图画皆为一味，且能令图画更加明显。如是，从诸法无自性乃至自性涅槃，世尊所说了义教法于一切不了义经皆为一味，且能令不了义更加明显。
世尊，譬如酥油注入容器、烹煮肉食、各种面食中，若以酥油遍施则极为美味。如是，从诸法无自性乃至自性涅槃，世尊所说了义教法若遍施于一切不了义经中，则生大欢喜和极大欢喜。世尊，譬如虚空于一切处皆为一味，于一切遍施处皆无障碍。

།དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་མཆིས་པ་ཉིད་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་ལས་བརྩམས་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པ་འདི་ནི་དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་ལ་རོ་ གཅིག་པ་དང་།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་བསྩལ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་བསྒྲིབ་པར་མི་འགྱུར་བ་ལགས་སོ། །དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་ལ་ ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་བྱིན་ཏེ།དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ། །དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དགོངས་ཏེ་བཤད་པ་ཤེས་ཏེ། དོན་དེ་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ་བཅའ་སྒ་དང་། རི་མོ་བྲི་བའི་གཞི་དང་། མར་གྱིས་གདབ་པ་དང་། ནམ་ མཁའི་དཔེ་ལེགས་པར་བྱས་པ་དེ་ནི།དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། གཞན་དུ་མ་ཡིན་གྱི་དེ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་ཟུང་ཤིག་།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དང་པོར་ ཡུལ་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱི་དྲང་སྲོང་སྨྲ་བ་རི་དྭགས་ཀྱི་ནགས་སུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ།འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་རྣམ་པར་བསྟན་པས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བ། སྔོན་ལྷར་གྱུར་པའམ། མིར་གྱུར་པ་སུས་ཀྱང་ཆོས་དང་མཐུན་པར་ འཇིག་རྟེན་དུ་མ་བསྐོར་བ་ཅིག་རབ་ཏུ་བསྐོར་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དེ་ཡང་བླ་ན་མཆིས་པ། སྐབས་མཆིས་པ། དྲང་བའི་དོན་རྩོད་པའི་གཞིའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ལགས་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་མཆིས་པ་ཉིད་ལས་ བརྩམས་ཏེ།སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པ་དང་། འགག་པ་མ་མཆིས་པ་དང་། གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་ལས་བརྩམས་ནས། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་སྨོས་པའི་རྣམ་པས་ཆེས་ངོ་མཚར་ རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་གཉིས་པ་བསྐོར་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དེ་ཡང་བླ་ན་མཆིས་པ། སྐབས་མཆིས་པ། དྲང་བའི་དོན་རྩོད་པའི་གཞིའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ལགས་ཀྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་མཆིས་ པ་ཉིད་ལས་བརྩམས་ཏེ།སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པ་ཉིད་དང་། འགག་པ་མ་མཆིས་པ་ཉིད་དང་། གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་ལས་བརྩམས་ནས། ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ། ལེགས་པར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་དང་ལྡན་པ་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་གསུམ་པ་བསྐོར་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་འདི་ནི་བླ་ན་མ་མཆིས་པ། སྐབས་མ་མཆིས་པ། ངེས་པའི་དོན་ལགས་ཏེ། རྩོད་པའི་གཞིའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་མ་ལགས སོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་མཆིས་པ་ཉིད་ལས་བརྩམས། རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་ལས་བརྩམས་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པ་འདི་རིགས་ཀྱི་བུའམ། རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་གིས་ཐོས་ནས་ མོས་པར་བགྱིད་པ་དང་།ཡི་གེར་འདྲིར་སྩོལ་བ་དང་། ཡི་གེར་བྲིས་ནས་ཀྱང་འཆང་བ་དང་། ཀློག་པ་དང་། མཆོད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་འགེད་པ་དང་། ལུང་ནོད་པ་དང་། ཁ་ཏོན་བགྱིད་པ་དང་། སེམས་པ་དང་། སྒོམ་པའི་རྣམ་པས་སྦྱོར་བར་བགྱིད་པ་དེ་བསོད་ནམས་ ཇི་ཙམ་ཞིག་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་ལགས།དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་བ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་རིགས་ཀྱི་བུའམ། རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་ནི་བསོད་ནམས་དཔག་ཏུ་ མེད།གྲངས་མེད་པ་བསྐྱེད་དེ། དེའི་དཔེ་བྱ་བར་སླ་བ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་མདོར་བསྡུས་ཏེ་ཁྱོད་ལ་བཤད་པར་བྱའོ།

同样地，从诸法无自性以及本性涅槃等开始，世尊所宣说的了义之教，对一切不了义经典都是一味的，对声闻乘、缘觉乘以及大乘所说的一切都不会有障碍。说此语时，世尊对菩萨胜义谛赐予'善哉'之语：'胜义谛，善哉善哉！胜义谛，你已经知晓如来密意所说。对于此义，譬如竹笛、绘画底稿、涂抹酥油、虚空之喻，善加运用。胜义谛，此即如是，不应作他解，当如是受持。'
其时，菩萨胜义谛对世尊如是说道：'世尊最初于波罗奈仙人说法鹿野苑中，为诸趣入声闻乘者宣说四圣谛，转起奇特稀有之法轮，此为过去天人或人类从未如法于世间转起者。世尊所转此法轮乃是有上、有余、不了义、诤论之所依。
世尊从诸法无自性开始，从无生、无灭、本来寂静、本性涅槃开始，为诸趣入大乘者以宣说空性之方式转第二奇特稀有法轮。世尊所转此法轮亦是有上、有余、不了义、诤论之所依。
世尊从诸法无自性开始，从无生、无灭、本来寂静、本性涅槃开始，为诸趣入一切乘者善加分别，转第三奇特稀有法轮。世尊所转此法轮是无上、无余、了义，非诤论之所依。
世尊，从诸法无自性乃至本性涅槃开始，世尊所说此了义教，若有善男子、善女人听闻后生起信解、书写、受持、读诵、供养、广为他说、受学、念诵、思维、以修习方式修行，将生几许福德？'
说此语时，世尊对菩萨胜义谛如是宣说：'胜义谛，彼善男子、善女人将生无量无数福德。虽难举喻，然当为汝略说。'

།དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། སེན་མོའི་རྩེ་མོ་ལ་གནས་པའི་སའི་རྡུལ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ས་ལ་གནས་པའི་སའི་རྡུལ་རྣམས་ དང་བསྒྲུན་ན།བརྒྱའི་ཆར་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོ་བ་ནས་། །སྟོང་གི་ཆ་དང་། འབུམ་གྱི་ཆ་དང་། གྲངས་དང་། ཆ་དང་། བགྲང་བ་དང་། དཔེ་དང་། རྒྱུར་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོའོ། །བ་ལང་གི་རྗེས་ཀྱི་ཆུ་ནི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་བཞིའི་ཆུ་དང་བསྒྲུན་ན། བརྒྱའི་ཆར་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོ་བ་ནས། རྒྱུའི་བར་དུ་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་ངས་དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལ་མོས་པ་ནས། བསྒོམ་པའི་རྣམ་པས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་བར་གྱི་བསོད་ནམས་གང་བཤད་པ་དེ་ནི། ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པ་ལ་མོས་པ་ལས་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པ་ནས། བསྒོམ་པའི་རྣམ་པས་སྦྱོར་བ་ལས་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པའི་བར་གྱི་བསོད་ནམས་འདི་དང་བསྒྲུན་ན། བརྒྱའི་ཆར་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོ་བ་ནས། །རྒྱུའི་བར་དུ་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོའོ། །དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་བ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་དམ་ཡང དག་འཕགས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདིར་བསྟན་པ་འདིའི་མིང་ཅི་ལགས། འདི་ཇི་ལྟར་གཟུང་བར་བགྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་འདི་ནི་ དོན་དམ་པ་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ནི་དོན་དམ་པ་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཟུང་ཤིག་།དོན་དམ་པ་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པ་འདི་བཤད་པ་ན། སྲོག་ཆགས་དྲུག་འབུམ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་སྐྱེས་སོ། །ཉན་ཐོས་སུམ་ འབུམ་ནི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་མིག་རྡུལ་མེད་ཅིང་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་རྣམ་པར་དག་གོ།།ཉན་ཐོས་འབུམ་ལྔ་ཁྲི་ནི་ལེན་པ་མེད་པར་ཟག་པ་རྣམས་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདུན་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་གིས་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་ གསུངས་སོ།། ། །བམ་པོ་སུམ་ཅུ་དགུ་པ། ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་དགོད་པ་ལས་བརྩམས་ནས། རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་བྱུང་བ་བཞིན་ རིག་པར་བྱ་སྟེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱམས་པས་ཞུ་བ་ཞུས་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཅི་ལ་གནས། ཅི་ལ་བརྟེན་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པར་བགྱིད་ལགས། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་ པ།བྱམས་པ་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྨོན་ལམ་མི་གཏོང་བ་ལ་གནས་ཤིང་བརྟེན་ནས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་བཞི་པོ་ འདི་ལྟ་སྟེ།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་དང་། དངོས་པོའི་མཐའ་དང་། དགོངས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་གང་དག་བསྟན་པ་དེ་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དུ་ཞིག་ཞི་གནས་ཀྱི་དམིགས་པ་ལགས། བཀའ་ སྩལ་བ།གཅིག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་ནོ། །དུ་ཞིག་ལྷག་མཐོང་གི་དམིགས་པ་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། གཅིག་ཁོ་ན་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་ནོ། །དུ་ཞིག་དེ་གཉི་གའི་དམིགས་པ་ལགས། བཀའ་ སྩལ་པ།གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོའི་མཐའ་དང་། དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ།

胜义圣者，譬如指甲尖上所有的尘土，与地上的尘土相比，连百分之一都不及，乃至千分之一、十万分之一、数量、部分、计数、比喻、因都不及。
牛蹄印中的水与四大海水相比，连百分之一都不及，乃至因都不及。
同样，胜义圣者，我所说从信解不了义经，乃至以修行相应的福德，与从信解了义教法，乃至以修行相应所成就的福德相比，连百分之一都不及，乃至因都不及。
说此语时，胜义圣者对世尊如是说道：'世尊所说此解深密法门，其名为何？应当如何受持？'
世尊告曰：'胜义圣者，此为胜义了义之教，应当受持为胜义了义之教。'
当说此胜义了义教法时，六十万众生发无上正等正觉心，三十万声闻获得清净无垢离染之法眼，五十万声闻无取著而心解脱诸漏，七万五千菩萨获得无生法忍。
第三十九品。从建立诸法而摄持瑜伽的止观道之分别，应当如解深密经所说而了知：
弥勒菩萨向世尊请问：'世尊，菩萨依止何处，依靠何处，修习大乘止观？'
世尊告曰：'弥勒，依止并安住于建立诸法及不舍无上正等正觉之愿。'
世尊所说止观所缘四法，即：有分别影像、无分别影像、事边际、所作成就。世尊，其中几种是止的所缘？
告曰：'一种，即无分别影像。'
'几种是观的所缘？'
告曰：'唯一种，即有分别影像。'
'几种是二者的所缘？'
告曰：'二种，即事边际与所作成就。'

།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་བཞི་པོ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ནས། ཇི་ལྟར་ཞི་གནས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་ བགྱི་བ་དང་།ལྷག་མཐོང་ལ་མཁས་པ་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། བྱམས་པ་ངས་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། མདོའི་སྡེ་དང་། དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་དང་། ལུང་དུ་བསྟན་པའི་སྡེ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྡེ་དང་། ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་སྡེ་ དང་།གླིང་གཞིའི་སྡེ་དང་། རྟོགས་པ་བརྗོད་པའི་སྡེ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བའི་སྡེ་དང་། སྐྱེས་པ་རབས་ཀྱི་སྡེ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་དང་། རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྡེ་དང་། གཏན་ལ་ཕབ་པར་བསྟན་པའི་སྡེ་གང་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་བཤད་པ་དེ་དག་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔས་ལེགས་པར་ཐོས།ལེགས་པར་བཟུང་། །ཁ་ཏོན་བྱང་བར་བྱས། ཡིད་ཀྱིས་ལེགས་པར་བརྟགས། མཐོང་བས་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱས་ནས་དེ་གཅིག་པུ་དབེན་པར་འདུག་སྟེ་ནང་དུ་ཡང་དག་བཞག་ནས། ཇི་ལྟར་ལེགས་པར་བསམས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་།སེམས་གང་གིས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སེམས་དེ་ནང་དུ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཞུགས་ཤིང་དེ་ལ་ལན་མང་དུ་གནས་པ་དེ་ལ་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞི་གནས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞི་གནས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དེ་ཐོབ་ནས། དེ་ཉིད་ལ་གནས་ཏེ་བསམས་པའི་རྣམ་པ་སྤངས་ནས། ཇི་ལྟར་བསམས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ནང་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ གཟུགས་བརྙན་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད།མོས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་བརྙན་དེ་དག་ལ་ཤེས་བྱའི་དོན་དེ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པ་དང་། བཟོད་པ་དང་། འདོད་པ་ དང་།བྱེ་བྲག་འབྱེད་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷག་མཐོང་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྷག་མཐོང་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཇི་སྲིད་དུ་སེམས་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་ནང་དུ་ཡིད་ལ་བགྱིད་ པ་ན།ཇི་སྲིད་དུ་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་མ་ཐོབ་པ་དེའི་བར་དུ། ཡིད་ལ་བགྱིད་པ་དེ་ལ་ཅི་ཞེས་བགྱི། །བྱམས་པ་ཞི་གནས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཞི་གནས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་མོས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བཅོམ་ ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཇི་སྲིད་དུ།ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ། ཇི་ལྟར་ལེགས་པར་བསམས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ནང་དུ་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་བརྙན་ནང་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཡིད་ལ་བགྱིད་པ་དེ་ལ་ཅི་ཞིག་ བགྱི།བྱམས་པ་ལྷག་མཐོང་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ལྷག་མཐོང་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་མོས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་ཐ་དད་ཅེས་བགྱིའམ། ཐ་དད་པ་མ་ལགས་ཞེས་བགྱི།བཀའ་ སྩལ་པ།བྱམས་པ་ཐ་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། ལྷག་མཐོང་གི་དམིགས་པའི་སེམས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེ་ན། རྣམ་ པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་ལ་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་ལྟ་བར་བགྱིད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་བརྙན་གང་ལགས་པ་དེ་ཅི་ལགས། དེ་སེམས་དེ་དང་ཐ་དད་པ་ཞེས་བགྱིའམ། ཐ་དད་པ་མ་ལགས་ཞེས་བགྱི། བྱམས་ པ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། གཟུགས་བརྙན་དེ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བྱམས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངས་བཤད་དོ།

世尊，菩萨依止安住于止观所缘四法之后，应当如何寻求止以及善巧于观？
佛告曰：'弥勒，我所施设安立之法，即是：经部、应颂部、记别部、伽陀部、自说部、因缘部、譬喻部、如是语部、本生部、方广部、希有法部、论议部，凡是对诸菩萨所说的这些法类，菩萨应当善听、善持、熟习诵读、意善思惟、见而通达。之后独处寂静，内心正住，如理作意所善思维的这些法，以心作意时，其心于内相续作意而修。'
如是趣入并多次安住于此，由此生起身极轻安及心极轻安，此即名为止。如是菩萨寻求于止。
获得身心极轻安后，安住于此，舍弃思维相，于如理所思维之法，于内等持行境影像中作观察、胜解。如是于等持行境影像中，对所知义作分别、极分别、遍思、遍察、忍可、欲求、辨别、见解、推求，此即名为观，如是菩萨善巧于观。
世尊，菩萨于内作意缘心之心时，乃至未得身心极轻安之间，此作意应当如何称呼？
'弥勒，此非止，应当说是与止随顺胜解相应。'
世尊，菩萨乃至获得身心极轻安之间，于内作意如理所思维诸法等持行境影像时，此作意应当如何称呼？
'弥勒，此非观，应当说是与观随顺胜解相应。'
世尊，止道与观道是异是一？
佛告曰：'弥勒，非异亦非不异。何以非异？以观所缘即是心故。何以非不异？以分别有相影像故。'
世尊，所观察的等持行境影像是什么？它与心是异是一？
'弥勒，非异。何以非异？以影像唯是识故。弥勒，我说识是由所缘识别而分。'

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་བརྙན་དེ།གལ་ཏེ་སེམས་དེ་ལས་ཐ་དད་པ་མ་ལགས་ན། སེམས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་དེ་ཉིད་ལ་ཇི་ལྟར་རྟོག་པར་བགྱིད་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། བྱམས་པ་དེ་ལ་གང་ཡང་ཆོས་གང་ལ་ཡང་རྟོག་པར་མི་བྱེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དེ་ལྟར་སྐྱེས་པའི་སེམས་ གང་ཡིན་པ་དང་ལྟར་སྣང་ངོ་།།བྱམས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་མེ་ལོང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་གཟུགས་ཉིད་མཐོང་ཡང་། །གཟུགས་བརྙན་མཐོང་ངོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ་དེ་ལ། གཟུགས་དེ་ལ་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་དེ་དོན་ཐ་དད་པར་ སྣང་ངོ་།།དེ་བཞིན་དུ་དེ་ལྟར་སྐྱེས་པའི་སེམས་དེ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་བརྙན་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེའང་དེ་ལས་དོན་གཞན་ཡིན་པ་ལྟ་བུར་སྣང་ངོ་། །བཅོམ་ལྡན་འདས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་སེམས་ཀྱི་། །གཟུགས་ བརྙན་རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་གང་ལགས་པ་དེ་ཡང་།སེམས་དེ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ལགས་པ་ཞེས་བགྱིའམ། །བཀའ་སྩལ་པ། བྱམས་པ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བྱིས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློ་ཅན་རྣམས་ལ་ནི། གཟུགས་བརྙན་དེ་དག་ལ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དེ་ཉིད་ཡང་དག་ པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མི་ཤེས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སེམས་སོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་གཅིག་ཏུ་ལྷག་མཐོང་སྒོམ་པ་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། གང་གི་ཚེ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས། །སེམས་ཀྱི་མཚན་མ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །ཅི་ཙམ་གྱིས་ ན་གཅིག་ཏུ་ཞི་གནས་སྒོམ་པ་ལགས།བཀའ་སྩལ་པ། གང་གི་ཚེ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་བར་ཆད་མེད་པའི་སེམས་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གཉིས་འདྲེས་པར་གྱུར་ཏེ། མཉམ་པར་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ལགས། །བཀའ་སྩལ་པ། གང་གི་ཚེ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། བཅོམ་ལྡན་འདས་སེམས་ཀྱི་མཚན་མ་གང་ལགས། བྱམས་པ་ལྷག་མཐོང་གི་དམིགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་གང་ཡིན་པའོ། །བར་ཆད་མ་མཆིས་པའི་སེམས་གང ལགས།བྱམས་པ་ཞི་གནས་ཀྱི་དམིགས་པ་གཟུགས་བརྙན་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པའོ། །སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་གང་ལགས། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་བརྙན་དེ་ལ་འདི་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་ཏེ། དེ་རྟོགས་ནས་ཀྱང་ དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ལྷག་མཐོང་ལ་རྣམ་པ་དུ་མཆིས། བྱམས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མཚན་མ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །མཚན་མ་ལས་བྱུང་བ་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་འབའ་ཞིག་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ལྷག་མཐོང་གང་ཡིན་པའོ། །ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལས་བྱུང་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་དང་དེར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་མ་རྟོགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་རྟོགས པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ལྷག་མཐོང་གང་ཡིན་པའོ། །སོ་སོར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་དང་དེར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་རྟོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ལྷག་མཐོང་ གང་ཡིན་པའོ།།ཞི་གནས་ལ་རྣམ་པ་དུ་མཆིས། བཀའ་སྩལ་པ། བར་ཆད་མེད་པའི་སེམས་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བྱམས་པ་ཡང་ཞི་གནས་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་པའོ། །ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། བྱམས་པ་ཚད་མེད་པ་དང་། སྙིང རྗེ་དང་།དགའ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཚད་མེད་པའོ།

世尊，三摩地境界的影像，如果它与心不是异体，那么心本身怎么能观察心本身呢？
佛告曰：'弥勒，虽然不观察任何法，但是如此生起的心，就是如此显现。'
弥勒，譬如依靠色法，在极其清净的镜面中虽然见到色法，但认为见到影像，在此，色法中显现的影像似乎是异体显现。
同样，如此生起的心和所谓三摩地境界影像，也似乎是异体显现。
世尊，众生显现为色等的心的影像自性所住，是否也说它与心不异？
佛告曰：'弥勒，说是不异，但是对于颠倒见解的愚者们来说，由于不如实了知那些影像唯是识性，而颠倒思维。'
世尊，菩萨以何为单修毗婆舍那？
佛告曰：'当相续作意时，作意于心的相。'
以何为单修奢摩他？
佛告曰：'当相续作意时，作意于无障碍的心性。'
以何为奢摩他和毗婆舍那双运平等？
佛告曰：'当作意于心一境性时。'
世尊，何为心相？
弥勒，是毗婆舍那所缘三摩地境界有分别影像。
何为无障碍心？
弥勒，是奢摩他所缘缘取影像的心。
何为心一境性？
于三摩地境界影像了知'此唯是识'，了知后如实作意。
世尊，毗婆舍那有几种？
弥勒，有三种：从相生起、从寻求生起、从观察生起。
何为从相生起？是唯作意于三摩地境界有分别影像的毗婆舍那。
何为从寻求生起？是为了善巧通达尚未以智慧善巧通达的诸法而作意的毗婆舍那。
何为从观察生起？是为了以解脱善得安乐而作意于已以智慧善巧通达的诸法的毗婆舍那。
奢摩他有几种？
佛告曰：'随顺无障碍心，也说有三种。'
弥勒，奢摩他又有八种：初禅、第二禅、第三禅、第四禅、空无边处、识无边处、无所有处、非想非非想处。
又有四种：慈无量、悲无量、喜无量、舍无量。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ནི་ཆོས་ལ་གནས་པ་ཞེས་ཀྱང་བགྱི། ཆོས་ལ་མི་གནས་པ་ཞེས་ཀྱང་བགྱི་ན། ཆོས་ལ་གནས་པ་ནི་གང་ལགས། ཆོས་ལ་མི་གནས་པ་ནི་གང་ལགས། བྱམས་པ་ཇི་ལྟར་ གཟུང་བ་དང་།བསམས་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་མའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་དོན་ལ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུང་བ་དང་བསམས་པའི་ཆོས་ལ་མི་ལྟོས་པར་གཞན་གྱི་གདམས་ངག་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དོན་ལ་ཞི་གནས་དང་ ལྷག་མཐོང་གང་ཡིན་པ་འདི་ལྟ་སྟེ།རྣམ་པར་བསྔོས་པའམ། རྣམ་པར་རྣགས་པའམ། །དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་སམ། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བའམ། སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱ་བའམ། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའམ། ། མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བའམ།དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དེ་ནི་ཆོས་ལ་མི་གནས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱམས་པ་དེ་ལ་ང་ནི་ཆོས་ལ་གནས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་བརྟེན་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དབང་པོ་རྣོན་པོར་ འདོགས་སོ།།ཆོས་ལ་མི་གནས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དབང་པོ་རྟུལ་པོར་འདོགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ནི་མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་ཀྱང་བགྱི། འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་ཀྱང་བགྱི་ན། མ་འདྲེས་ པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ནི་གང་ལགས།འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ནི་གང་ལགས། བྱམས་པ་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཇི་ལྟར་གཟུང་བ་དང་། བསམས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལས་མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་སོ་སོ་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་སྒོམ་ པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་གཅིག་ཏུ་བཟླུམ་པ་དང་། གཅིག་ཏུ་བསྡུ་བ་དང་། གཅིག་ཏུ་བཏུལ་བ་དང་། ཕུང་པོ་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཏེ། ཆོས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གཞོལ་བ།དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་འབབ་པ། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་བབ་པ། བྱང་ཆུབ་ལ་གཞོལ་བ། བྱང་ཆུབ་ལ་འབབ་པ། བྱང་ཆུབ་ལ་བབ་པ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གཞོལ་བ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་འབབ་པ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བབ་པ། གནས་གྱུར་པ་ལ་གཞོལ་བ། གནས་གྱུར་པ་ལ་འབབ་པ། གནས་གྱུར་པ་ལ་བབ་པ་དག་སྟེ། ཆོས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་དཔག་ཏུ་མེད་པ། གྲངས་མེད་པ་དག་མངོན་པར་བརྗོད་པས་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ནི། འདྲེས་པའི ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཡིན་ནོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ནི་འདྲེས་པ་ཆུང་ངུའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་ཀྱང་བགྱི། །འདྲེས་པ་ཆེན་པོར་གྱུར་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་ཀྱང་བགྱི། འདྲེས་པ་ཚད་མ་མཆིས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་ པ་ཞེས་ཀྱང་བགྱི་ན།འདྲེས་པ་ཆུང་ངུའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ནི་གང་ལགས། འདྲེས་པ་ཆེན་པོར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ནི་གང་ལགས། འདྲེས་པ་ཚད་མ་མཆིས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ནི་གང་ལགས། བྱམས་པ་མདོའི་སྡེ་ནས། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་དང་། རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྡེ་དང་། གཏན་ལ་བབ་པར་བསྟན་པའི་སྡེའི་བར་དག་སོ་སོར་གཅིག་ཏུ་བཟླུམས་ཏེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་ནི་འདྲེས་པ་ཆུང་ངུའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་ཇི་སྙེད་གཟུང བ་དང་།བསམས་པ་སོ་སོར་གཅིག་ཏུ་བཟླུམས་ཏེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་འདྲེས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོར་གྱུར་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་པ་ཚད་མེད་པ་རྣམས་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ཚད་མེད་པ་ རྣམས་དང་།གོང་ནས་གོང་དུ་ཤེས་རབ་དང་སྤོབས་པ་ཚད་མེད་པ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་བཟླུམས་ཏེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་འདྲེས་པ་ཚད་མེད་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

世尊，止观既称为住于法，也称为不住于法，那么什么是住于法？什么是不住于法？慈氏，如所执取和所思维的法相随行，以此为所缘的止观，是为住于法。不依于所执取和所思维的法，而依靠他人的教诫和随顺教导，以此为所缘的止观，如所谓腐烂、化脓等类似的，或者'一切行无常'，或者'是苦'，或者'一切法无我'，或者'涅槃寂静'等类似的止观，应当了知这是不住于法。
慈氏，关于这点，我依于住于法的止观，安立菩萨为随法行利根者；依于不住于法的止观，安立为随信行钝根者。
世尊，止观既称为缘于不杂合法，也称为缘于杂合法，那么什么是缘于不杂合法？什么是缘于杂合法？慈氏，若菩萨如所执取和所思维的诸法中，对经等各别法类修习止观，这是缘于不杂合法的止观。若将经等诸法合一、归一、统一、汇集为一，思维'这一切法皆趣向真如、流入真如、契入真如，趣向菩提、流入菩提、契入菩提，趣向涅槃、流入涅槃、契入涅槃，趣向转依、流入转依、契入转依，这一切法是以无量无数善法的言说而言说'，这是缘于杂合法的止观。
世尊，止观既称为缘于小杂合法，也称为缘于大杂合法，也称为缘于无量杂合法，那么什么是缘于小杂合法？什么是缘于大杂合法？什么是缘于无量杂合法？慈氏，从契经乃至方广、未曾有法、论议等各别合一而作意的止观，应当了知这是缘于小杂合法。将所执取和所思维的一切经等合一而作意，应当了知这是缘于大杂合法。将诸如来无量法教、无量法句文字、层层无量智慧辩才合一而作意，应当了知这是缘于无量杂合法。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཇི་ཙམ་གྱིས་ན། འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་ དམིགས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཐོབ་པར་འགྱུར་ལགས།བྱམས་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་ལྔས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཚེ་སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་ལ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་རྟེན་ཐམས་ཅད་འཇིག་པར་བྱེད་པ་དང་། འདུ་ཤེས་སྣ་ཚོགས་རྣམས་ པར་སྤངས་ཏེ།ཆོས་ཀྱི་ཀུན་དགའ་ལ་དགའ་བ་འཐོབ་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ཕྱོགས་བཅུར་ཚད་མེད་ཅིང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་དང་། དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་མཚན་མ་རྣམ་པར་མ་བརྟགས་ པ་རྣམས་དེ་ལ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུ་གོང་མ་བས་ཆེས་གོང་མ་བཟང་པོ་བས་ཆེས་བཟང་པོ་ཡང་དག་པར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་ དམིགས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དེ་གང་ལ་རྟོགས་ཤིང་།།གང་ལ་འཐོབ་པར་འཚལ་བར་བགྱི་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། བྱམས་པ་ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་ནི་རྟོགས་པ་ཡིན་ལ། ས་གསུམ་པ་འོད་བྱེད་པ་ལ་ནི་ཐོབ་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བྱམས་པ་དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་དང་པོ་པས་ཀྱང་དེ་ལ་རྗེས་སུ་བསླབ་ཅིང་ཡིད་ལ་བྱ་བ་མི་གཏང་བར་བྱའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་འགྱུར་བ་ལགས། ཇི་ལྟར་ན་རྟོག་པ་མ་མཆིས་ ཤིང་དཔྱོད་པ་ཙམ་དུ་འགྱུར་བ་ལགས།ཇི་ལྟར་ན་རྟོག་པ་མ་མཆིས་པ་དང་། དཔྱོད་པ་མ་མཆིས་པར་འགྱུར་བ་ལགས། བྱམས་པ་ཇི་ལྟར་གཟུང་ཞིང་བརྟགས་པ་དང་དཔྱད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དེ་དག་གི་མཚན་མ་གསལ་ཞིང་རགས་པ་མྱོང་བའི་རྗེས་སུ་དཔྱོད་པའི་ཞི་གནས་དང་ ལྷག་མཐོང་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི།རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མ་གསལ་ཞིང་རགས་པ་མྱོང་པའི་རྗེས་སུ་དཔྱོད་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དེ་སྣང་བ་འོལ་སྤྱིའི་དྲན་པ་ཙམ་ཕྲ་མོ་མྱོང་བའི་རྗེས་སུ་དཔྱོད་པའི་ཞི་གནས་དང་ ལྷག་མཐོང་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི།རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་ཙམ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ནོ་། །དེ་དག་གི་མཚན་མ་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་ཆོས་མྱོང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས། རྣམ་པར་སྤྱོད་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་། དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ནོ། །བྱམས་པ་ཡང་ཆོས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ནོ། །སོ་སོར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བའི་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། རྟོག་པ་མེད ཅིང་དཔྱོད་པ་ཙམ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ནོ།།འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞི་གནས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ནི་གང་ལགས། །རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་གང་ལགས། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ གང་ལགས།།བྱམས་པ་སེམས་རྒོད་པའམ་རྒོད་དུ་དོགས་པ་ན་ཀུན་ཏུ་སྐྱོ་བར་འགྱུར་བ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། བར་ཆད་མེད་པའི་སེམས་དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཞེས་བྱའོ། །བྱམས་པ་སེམས་བྱིང་ངམ། བྱིང་དུ་དོགས་པ་ན་མངོན་པར་དགའ་བར་འགྱུར་བ་དང་ མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་།སེམས་ཀྱི་མཚན་མ་དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཞེས་བྱའོ། །བྱམས་པ་ཞི་གནས་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པའམ། ལྷག་མཐོང་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པའམ། ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི་ལམ་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་གཉི་ གའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པ་ལ།སེམས་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པ་ན། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཞེས་བྱའོ།

世尊，菩萨以何种方式获得缘于杂染法的止观？
弥勒，应当知道由五种因而获得：即在作意时，于刹那刹那间能摧毁一切随眠的所依；远离种种想，获得法喜之乐；如实了知十方无量法光，相续不断；于其中生起无分别的清净分随顺相，具足圆满所需；为获得、圆满、成就法身，而摄受较前更胜、较善更善的因。
世尊，于杂染法所缘的止观，在何处通达，在何处获得？
告曰：弥勒，在初地欢喜地通达，在第三地发光地获得。弥勒，虽然如此，初业菩萨也应当随学，不舍作意。
世尊，如何是有寻有伺三摩地的止观？如何是无寻唯伺？如何是无寻无伺？
弥勒，对所取、所思维、所观察的诸法，随观其明显粗显相的止观，是有寻有伺三摩地。虽然不是随观其明显粗显相，但是随观其微细的总相忆念的止观，是无寻唯伺三摩地。于其相中，以任运成就的法受作意，所行的止观，是无寻无伺三摩地。
弥勒，复次，从寻求法而生的止观，是有寻有伺三摩地。从观察而生的是无寻唯伺三摩地。缘于杂染法的是无寻无伺三摩地。
世尊，止的相是什么？策励的相是什么？舍的相是什么？
弥勒，当心掉举或恐惧掉举时，与厌离相应的诸法，及无间断心的作意，是止的相。弥勒，当心沉没或恐惧沉没时，与欢喜相应的诸法，及心相的作意，是策励的相。弥勒，于专注于止，或专注于观，或双运道，当为二者的烦恼所扰时，心自然趣入，任运成就的作意，是舍的相。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞི་ གནས་དང་ལྷག་མཐོང་སྒོམ་པ་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་།དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལགས་ན། ཇི་ལྟར་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལགས། ཇི་ལྟར་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལགས་། བྱམས་པ་རྣམ་པ་ལྔས་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་ པ་ཡིན་ཏེ།མིང་དང་། ཚིག་དང་། ཡི་གེ་དང་། སོ་སོ་བ་དང་། བསྡུས་པས་སོ། །མིང་གང་ཞེ་ན། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྱེ་བྲག་གི་མིང་དུ་བྱ་བར་བཏགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཚིག་གང་ཞེ་ན། ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་དོན་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་ཕྱིར།གནས་དང་། རྟེན་དང་། མིང་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཚོགས་ལ་བརྟེན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡི་གེ་གང་ཞེ་ན། དེ་གཉི་གའི་གནས་ཀྱི་ཡིག་འབྲུ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་དག་སོ་སོ་ལས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ རིག་པ་གང་ཞེ་ན།མ་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །བསྡུས་པ་ལས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གང་ཞེ་ན། འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་དག་ ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་བཅུས་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། འཛིན་པའི་དོན་དང་། གཟུང་བའི་དོན་དང་། གནས་ཀྱི་དོན་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་དོན་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དོན་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དོན་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དོན་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་དོན་གྱིས་སོ། །བྱམས་པ་དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་པ་དང་རྣམ པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི།ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་གྲངས་ནི་ལྔས་སོ། །ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་གྲངས་ནི་དྲུག་གིས་སོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ གྲངས་དྲུག་ཁོ་ནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།བྱམས་པ་དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། འབྱུང་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ།།མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། ། གནས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ངས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལོག་པར་བསྒྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ངས་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ངས་འགོག་པའི་བདེན་པ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡང དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ངས་ལམ་གྱི་བདེན་པ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།བྱམས་པ་དེ་ལ་འབྱུང་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་། གནས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་། ལོག་པར་བསྒྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མཚུངས་ ཤིང་མཉམ་མོ།།བྱམས་པ་དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་། རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚུངས་ཤིང་མཉམ་མོ། །བྱམས་པ་དེ་ལ་རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་གང་ཡིན་ པ་དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་གང་ཡིན་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་གང་ཡིན་པ་དེའི་བྱང་ཆུབ་ཐམས་ཅད་མཚུངས་ཤིང་མཉམ་མོ། །བྱམས་པ་དེ་ལ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེས་ནི་ཐོས་པ་ཐམས་ཅད་འདྲེས་པའི་ཆོས་ ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གིས་བསྡུས་པའི་ཤེས་རབ་མཚུངས་ཤིང་མཉམ་མོ།

世尊，菩萨修习止观，若能如实了知法与义，那么如何是如实了知法？如何是如实了知义？
弥勒，以五种方式如实了知法：名、句、文、各别、总摄。
何为名？即是对染污法和清净法，安立自性与差别之名称。
何为句？即是为了随顺表达染污和清净之义，依止处所、所依及彼等名聚而建立者。
何为文？即是彼二者处所之字母。
何为各别了知？即是以不杂染为所缘的作意而如实了知。
何为总摄了知？即是以杂染为所缘的作意而如实了知。
将这一切总摄为一，称为如实了知法。如是为如实了知法。
菩萨以十种方式如实了知义：尽所有性、如所有性、能取义、所取义、住处义、受用义、颠倒义、无颠倒义、染污义、清净义。
弥勒，其中染污法和清净法一切差别之究竟即是尽所有性，即是：蕴之数为五，内处之数为六，外处之数亦唯六等。
弥勒，其中彼等染污法和清净法之真如即是如所有性。此有七种：生起真如即是诸行无始无终性；相真如即是一切法之人无我与法无我性；了别真如即是诸行唯识性；住处真如即是我所说苦谛；邪行真如即是我所说集谛；清净真如即是我所说灭谛；正行真如即是我所说道谛。
弥勒，其中生起真如、住处真如及邪行真如，一切众生皆同等平等。
弥勒，其中相真如及了别真如，一切诸法皆同等平等。
弥勒，其中清净真如，声闻菩提、独觉菩提及无上正等正觉菩提，一切菩提皆同等平等。
弥勒，其中正行真如，一切闻法所缘杂染法之止观所摄智慧皆同等平等。

།བྱམས་པ་དེ་ལ་འཛིན་པའི་དོན་ནི་སྐྱེ་མཆེད་གཟུགས་ཅན་ལྔ་དང་། སེམས་དང་། ཡིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ རྣམས་དང་།བྱམས་པ་དེ་གཟུང་བའི་དོན་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་དག་ཡིན་ནོ། །བྱམས་པ་ཡང་འཛིན་པའི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུང་བའི་དོན་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །བྱམས་པ་དེ་ལ་གནས་ཀྱི་དོན་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་ཡིན་པ་སྟེ། གང་ལ་གནས་ན་སེམས་ཅན་གྱི་ ཁམས་སྣང་བའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། གྲོང་ཚིག་དང་། གྲོང་ཚིག་བརྒྱ་དང་། དེ་སྟོང་དང་། དེ་འབུམ་དང་། རྒྱ་མཚོ་ལ་ཐུག་པའི་ས་དང་། དེ་བརྒྱ་དང་། དེ་སྟོང་དང་། དེ་འབུམ་དང་། འཛམ་བུའི་གླིང་དང་། དེ་བརྒྱ་དང་། དེ་སྟོང་དང་། དེ་འབུམ་དང་། གླིང་ བཞི་དང་།དེ་བརྒྱ་དང་། དེ་སྟོང་དང་། དེ་འབུམ་དང་། སྟོང་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་། དེ་བརྒྱ་དང་། དེ་སྟོང་དང་། དེ་འབུམ་དང་། སྟོང་གཉིས་པ་བར་མའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་། དེ་བརྒྱ་དང་། དེ་སྟོང་དང་། དེ་འབུམ་དང་། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་ པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་།དེ་བརྒྱ་དང་། དེ་སྟོང་དང་། དེ་འབུམ་དང་། དེ་བྱེ་བ་དང་། དེ་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང་། དེ་བྱེ་བ་ཕྲག་སྟོང་དང་། དེ་བྱེ་བ་ཕྲག་འབུམ་དང་། དེ་གྲངས་མེད་པ་དང་། དེ་གྲངས་མེད་པ་ཕྲག་བརྒྱ་དང་། དེ་གྲངས་མེད་པ་ཕྲག་སྟོང་དང་། དེ་གྲངས་ མེད་པ་ཕྲག་འབུམ་དང་།ཕྱོགས་བཅུ་དག་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་གྲངས་མེད་པ་། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གྲངས་མེད་པ་ཕྲག་འབུམ་གྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་སྙེད་དག་གོ། །བྱམས་པ་དེ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་དོན་ནི་ཡོངས་སུ་སྤྱད་པའི་ ཕྱིར།ངས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དང་ཡོ་བྱད་བསྟན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་རྣམས་སོ། །བྱམས་པ་དེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དོན་ནི་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དེ་དག་ཉིད་ལ། མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པར་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་བདེ་བ་དང་། མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་བ་དང་། བདག་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གང་ཡིན་པའོ། །བྱམས་པ་དེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དོན་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ། དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱམས་པ་དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དོན་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། །བྱམས་པ དེ་ལ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་དོན་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་རྣམས་སོ།།བྱམས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་གིས་དོན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱམས་པ་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་ལྔས་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཡིན་ཏེ།དོན་རྣམ་པ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པ་དང་། དེ་ རབ་ཏུ་རིག་པར་བྱེད་པའོ་།།བྱམས་པ་དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ནི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཕུང་པོ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའམ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའམ། ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའམ། དེ་ལྟ་བུ་ལ་ སོགས་པ་དག་གོ།

慈氏，关于执取的含义是五种有色处、心、意、识以及诸心所法。
慈氏，所取的含义是六种外处。
慈氏，凡是执取的含义，也是所取的含义。
慈氏，关于处所的含义是世界，即安住于其中时显现众生界。
也就是说，一个村落、百个村落、千个村落、十万个村落、乃至海边的大地、百个大地、千个大地、十万个大地、赡部洲、百个赡部洲、千个赡部洲、十万个赡部洲、四大洲、百个四大洲、千个四大洲、十万个四大洲、小千世界、百个小千世界、千个小千世界、十万个小千世界、中千世界、百个中千世界、千个中千世界、十万个中千世界、大千世界、百个大千世界、千个大千世界、十万个大千世界、亿个大千世界、百亿个大千世界、千亿个大千世界、十万亿个大千世界、无数个大千世界、百个无数大千世界、千个无数大千世界、十万个无数大千世界、十方无量无数的世界，如同十万个无数大千世界中微尘数那样多的世界。
慈氏，关于受用的含义是为了受用，我所说的众生的受用和资具等。
慈氏，关于颠倒的含义是对于执取等义，将无常认为是常的想颠倒、心颠倒、见颠倒，以及将苦认为是乐、不净认为是净、无我认为是我的想颠倒、心颠倒、见颠倒。
慈氏，关于不颠倒的含义是与此相反，应当了知是其对治。
慈氏，关于烦恼的含义有三种：三界烦恼的烦恼、业的烦恼和生的烦恼。
慈氏，关于清净的含义是为了远离这三种烦恼而修习的诸菩提分法。
慈氏，应当了知这十种含义涵摄一切义。
慈氏，菩萨以五种方式如实了知义。什么是五种义？即应当了知的事物、应当了知的含义、了知、获得了知的果报以及彻底了知。
慈氏，关于应当了知的事物，应当观察即是一切所知，也就是说，诸蕴、内处、外处等等。

།བྱམས་པ་དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་ནི་རྣམ་པ་ཇི་སྙེད་ཀྱིས་ཤེས་བྱ་དེ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་དང་། དོན་དམ་པ་དང་། སྐྱོན་དང་། ཡོན་ཏན་དང་། རྐྱེན་དང་། དུས་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་ དང་།འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ནད་ལ་སོགས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་། བསྡུ་བ་དང་། དབྱེ་བ་དང་། མགོ་གཅིག་ཏུ་ལན་གདབ་པ་དང་། རྣམ་པར་དབྱེ་ བ་དང་།དྲིས་ཏེ་ལན་གདབ་པ་དང་། གཞག་པ་དང་། གསང་བ་དང་། བསྒྲགས་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱམས་པ་དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དེ་ནི། དེ་གཉི་ག་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དག་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་དང་། ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་རྣམས་དང་། དེ་ལ་སོགས་པའོ། །བྱམས་པ་དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་འདུལ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་མ་ལུས་པར་སྤོང་བ་དང་། དགེ་སྦྱོང་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམས་དང་། ངས་ཉན་ཐོས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས པ་ཐུན་མོང་དང་།ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་གང་དག་བསྟན་པ་དེ་དག་མངོན་དུ་བྱ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །བྱམས་པ་དེ་ལ་རབ་ཏུ་རིག་པར་བྱེད་པ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་ཤེས་པ་དང་། གཞན་དག་ལ་ཡང་རྒྱ་ཆེར་སྟོན་པ་དང་། ཡང་དག་ པར་སྟོན་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།བྱམས་པ་དོན་ལྔ་པོ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་དོན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱམས་པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་རྣམ་པ་བཞིས་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཡིན་ཏེ། དོན་རྣམ་པ་བཞི་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཀྱི་ལེན་པའི་དོན་དང་། མྱོང་བའི་དོན་དང་། རྣམ་པར་རིག་པའི་དོན་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་དོན་གྱིས་ཏེ། བྱམས་པ་དོན་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་དོན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱམས་པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་དོན་སོ་སོ ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཡིན་ཏེ།དོན་རྣམ་པ་གསུམ་གང་ཞེ་ན། ཚིག་འབྲུའི་དོན་དང་། དོན་གྱི་དོན་དང་། ཁམས་ཀྱི་དོན་གྱིས་སོ། །བྱམས་པ་དེ་ལ་ཚིག་འབྲུའི་དོན་ནི་མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །བྱམས་པ་དེ་ལ་དོན་གྱི་དོན་ནི་རྣམ་པ་ བཅུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། སྤང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། མངོན་དུ་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། བསྒོམ་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་མཚན་ ཉིད་དང་།གནས་དང་གནས་པར་འབྲེལ་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་ སོགས་པའི་ཉེས་དམིགས་དང་།ཕན་ཡོན་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །བྱམས་པ་དེ་ལ་ཁམས་ཀྱི་དོན་ནི་ཁམས་ལྔ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་། གདུལ་བའི་ཁམས་དང་། གདུལ་བའི་ཐབས་ཀྱི་ཁམས་ཏེ། བྱམས་པ་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་དོན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ།

慈氏，对于应当完全了知的义理，是以多少种方式如实了知所知，即：世俗谛和胜义谛，过失和功德，缘和时，生和住和灭的相，病等和苦和集等，真如和实际，法界，总摄和分别，一向答和分别答，问答，安立，秘密和宣说，应当了知诸如此类是应当完全了知的义理。
慈氏，其中完全了知即是能执持二者的菩提分法，即：诸念住和诸正断等。
慈氏，其中获得完全了知的果即是：调伏贪欲、嗔恚、愚痴，完全断除贪欲、嗔恚、愚痴，诸沙门果，以及我所宣说的声闻和如来的世间、出世间共同和不共同功德的现证。
慈氏，其中通达即是对这些应现证的法自身解脱的了知，以及对他人广泛宣说、如实宣说。慈氏，应当了知这五种义理摄一切义。
慈氏，复次菩萨以四种方式如实了知诸义。何为四种义？即：心所取义、所受义、了别义、杂染清净义。慈氏，应当了知这四种义理摄一切义。
慈氏，复次菩萨以三种方式如实了知诸义。何为三种义？即：文字义、义义、界义。
慈氏，其中文字义应当视为名身等。
慈氏，其中义义应当了知有十种：真实相、遍知相、断相、证相、修相、真实相等的差别分类相、所依能依相关相、遍知等障碍法相、随顺法相、不遍知等与遍知等过患与功德相。
慈氏，其中界义即是五界：世界、有情界、法界、所化界、调化方便界。慈氏，应当了知这三种义理摄一切义。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གང་ལགས་པ་དང་། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག པར་རིག་པ་གང་ལགས་པ་དང་།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གང་ལགས་པ་དེ་དག་ལ་ཐ་དད་དུ་བགྱི་བ་ཅི་མཆིས་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། བྱམས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཚིག་འབྲུ་ལ་གནས་པ་དང་།སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་དང་། དགོངས་པ་མེད་པ། མངོན་དུ་མ་གྱུར་པ། རྣམ་པར་ཐར་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་དོ། །བྱམས་ པ་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཚིག་འབྲུ་ལ་གནས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ།སྒྲ་ཇི་བཞིན་མ་ཡིན་པ། དགོངས་པ་ཅན་མངོན་དུ་མ་གྱུར་པ། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་ཆོས་རྗེས་སུ་མཐུན་པ། རྣམ་པར་ཐར་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་དོ། ། བྱམས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཚིག་འབྲུ་ལ་གནས་པ་དང་། ཚིག་འབྲུ་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་དང་། དགོངས་པ་ཅན་དང་། ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་དང་ཆ་མཐུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་བརྙན་གྱིས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་།ཆོས་ཤིན་ཏུ་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱེད་པའི་དོན་ཀྱང་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་དོ། །བྱམས་པ་དེ་དག་གི་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་ སྩལ་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ཤེས་པ་ནི་གང་ལགས། མཐོང་བ་ནི་གང་ལགས། བྱམས་པ་ང་ནི་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་རྣམ་གྲངས་དུ་ མས་སྟོན་པར་བྱེད་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བཤད་པར་བྱའོ། །འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་ དེ་ནི་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པས་ཡིད་ལ་བགྱིད་པ་གང་གིས་མཚན་མ་གང་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་སེལ་བར་བགྱིད་ལགས། བྱམས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཆོས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་། དོན་གྱི་མཚན་མ་རྣམ་ པར་སེལ་བར་བྱེད་དེ་།མིང་ལ་མིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མི་དམིགས་ཤིང་། དེའི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བས་རྣམ་པར་སེལ་ཏོ་། །མིང་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཚིག་དང་། ཡི་གེ་དང་། དོན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །བྱམས་པ་ ཁམས་ཀྱི་བར་ལ་ཁམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མི་དམིགས་ཤིང་།དེའི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བས་རྣམ་པར་སེལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་མཚན་མ་གང་ལགས་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་སེལ་ བར་བགྱིད་ལགས་སམ།བྱམས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་ནི་མཚན་མ་མེད་དེ། མི་དམིགས་ན། དེ་ལ་ཅི་ཞིག་རྣམ་པར་སེལ་བར་འགྱུར་ཏེ། བྱམས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པས་ནི། ཆོས་དང་། དོན་གྱི་མཚན་མ་ཐམས་ ཅད་ཟིལ་གྱིས་ནོན་གྱི།དེ་ནི་གང་གིས་ཀྱང་ཟིལ་གྱིས་མནན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པར་ང་མི་སྨྲའོ།

世尊，以闻所生慧所如实了知的义理是什么，以思所生慧所如实了知的义理是什么，世尊，以修习止观所生慧所如实了知的义理是什么，这些之间有何差别？
佛告曰：'弥勒，菩萨以闻所生慧了知依文字、如言说、无密意、未现前、随顺解脱而非能解脱的义理。'
'弥勒，以思所生慧了知唯依文字、不如言说、有密意、未现前、随顺解脱法而非能解脱的义理。'
'弥勒菩萨以修所生慧了知依文字与不依文字、如言说、有密意、与所知事物相应的三昧境界影像现前、极随顺解脱法及能解脱的义理。'
'弥勒，这些就是它们之间的差别。'世尊如是宣说。
'世尊，菩萨修习止观时，如何了知法、如实了知义理的智慧是什么？见是什么？'
'弥勒，我虽以多种方式宣说智见，但今当略说。缘杂染法的止观智慧是智，缘无杂染法的止观智慧是见。'
'世尊，菩萨修习止观时，以何作意断除何相？'
'弥勒，以真如作意断除法相与义相。于名不得名的自性，亦不见其所依之相而断除。如于名，于句、文字及一切义理亦当如是了知。'
'弥勒，乃至于界亦不得界的自性，不见其所依之相而断除。'
'世尊，如实了知真如义理的相也要断除吗？'
'弥勒，于如实了知真如义理时无相可得，既无所得，还有什么可断除呢？弥勒，如实了知真如义理能胜伏一切法相与义相，我不说它会被任何所胜伏。'

།བཅོམ་ལྡན་འདས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆབ་རྙོག་མ་ཅན་མཆིས་པའི་སྣོད་ཀྱི་དཔེ་དང་། མེ་ལོང་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་དཔེ་དང་། མཚེའུ་འཁྲུགས་པའི་དཔེས་ཇི་ལྟར་རང་གི་ བཞིན་གྱི་མཚན་མ་བརྟག་པར་མི་ནུས་ལ།དེ་ལས་བཟློག་པས་ནི་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ། མ་བསྒོམས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་པར་མི་ནུས་ཀྱི། བསྒོམས་པས་ནི་ནུས་སོ་ཞེས་གང་བཀའ་སྩལ་བ་དེ་ལ་སེམས་ཀྱི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་ནི་གང་ལགས། དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གང་ལ་དགོངས་ཏེ་བཀའ་སྩལ་བ་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། བྱམས་པ་སེམས་ཀྱིས་སོ་སོར་བརྟག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ཕྱིར་ཏེ། ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་ཀྱིས་སོ་སོར་བརྟག་པ་དང་། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་ཀྱིས་སོ་སོར་བརྟག་པ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་ཀྱིས་སོ་སོར་བརྟག་པའོ། །རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་དགོངས་ཏེ། ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟར་ཆོས་དང་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། མཚན་མ་རྣམ་པར སེལ་བ་ལ་ཞུགས་པའི་མཚན་མ་དུ་ཞིག་ནི་རྣམ་པར་བསལ་དཀའ་བ་ལགས་།གང་གིས་ནི་དེ་དག་རྣམ་པར་སེལ་ལགས། བྱམས་པ་བཅུ་སྟེ། དེ་དག་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སེལ་ཏོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་ན། ཚིག་དང་ ཡི་གེའི་མཚན་མ་སྣ་ཚོགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སེལ་ཏོ།།གནས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དོན་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་ན། སྐྱེ་བ་དང་། འཇིག་པ་དང་། གནས་པ་དང་། གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུན་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་ པའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་རྣམ་པར་སེལ་ལ།དེ་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་རྣམ་པར་སེལ་ཏོ། །འཛིན་པའི་དོན་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་པའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་མཚན་མ་དང་། ངའོ་ སྙམ་པའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་།མི་དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སེལ་ཏོ། །གཟུང་བའི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ལྟ་བའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སེལ་ཏོ། །ཡོངས་སུ་ ལོངས་སྤྱོད་པའི་དོན་དུ་སྐྱེས་པ་དང་།བུད་མེད་ཀྱི་བསྙེན་བཀུར་དང་། ཡོ་བྱད་དང་ལྡན་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་ན། ནང་གི་བདེ་བའི་མཚན་མ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་སྡུག་པའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སེལ་ཏོ།།གནས་ཀྱི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་ན། ཚད་མེད་པའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སེལ་ཏོ། །གཟུགས་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ། གང་གི་ཞི་བ་ལ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ འདུས་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སེལ་ཏོ།།མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་ན། གང་ཟག་བདག་མེད་པའི་མཚན་མ་དང་། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་མཚན་མ་དང་། རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་མཚན་མ་དང་། དོན་དམ་པའི་མཚན་ མ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་།དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སེལ་ཏོ། །རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་ན། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་། འགྱུར་བ་མེད་པའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདུས་མ་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དོར་བ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སེལ་ཏོ། །མཚན་མ་དེའི་གཉེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་དག་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། སྟོང་པ ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སེལ་ཏོ།

世尊啊，世尊以浑浊的水器之喻、不洁净的镜子之喻、搅动的池水之喻说明，如何不能观察自性的相，与此相反则能够观察。同样地，未经修习的心不能如实了知，经过修习则能了知。对此所说，心的观察是什么？所说的真如是针对什么而说的？
佛告曰：'弥勒，心的观察有三种：从闻所生的心的观察、从思所生的心的观察、从修所生的心的观察。是针对识的真如而宣说的。'
'世尊，菩萨如是于法与义如实了知，在断除相时，哪些相是难以断除的？以什么来断除它们？'
'弥勒，有十种，这些由空性来断除。何为十种？在如实了知法义时，种种文字语言之相，由一切法空性来断除。在如实了知住真如义时，随顺生、灭、住、异相续之相，由相空性及无始无终空性来断除。在如实了知能取义时，萨迦耶见之相和我慢之相，由内空性和无所得空性来断除。在如实了知所取义时，受用执著之相，由外空性来断除。在如实了知受用义时，男女承事资具具足时的内乐之相和外妙之相，由内外空性和自性空性来断除。在如实了知处所义时，无量之相，由大空性来断除。依无色而于寂静解脱之相，由有为空性来断除。在如实了知相真如义时，人无我相、法无我相、唯识之相和胜义之相，由离边空性、无事空性、无事自性空性和胜义空性来断除。在如实了知清净真如义时，无为之相和无变异之相，由无为空性和无舍空性来断除。彼等相的对治空性作意之相，由空性空性来断除。'

།བཅོམ་ལྡན་འདས་མཚན་མ་རྣམ་པ་བཅུ་རྣམ་པར་སེལ་བར་བགྱིད་པ་ན། མཚན་མ་གང་རྣམ་པར་སེལ་བར་བགྱིད་ཅིང་། མཚན་མའི་འཆིང་བ་གང་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་ལགས། བྱམས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་ བརྙན་གྱི་མཚན་མ་རྣམ་པར་སེལ་བར་བྱེད་ཅིང་།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་འཆིང་བའི་མཚན་མ་ལས་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བར་འགྱུར་ལ། དེ་ཡང་རྣམ་པར་སེལ་ཏོ། །བྱམས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་དག་ནི་དངོས་སུ་ན་མཚན་མ་དེ་དག་གི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། རེ་རེ་ཡང་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོར་མི་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བྱམས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། མ་རིག་པ་ནི་རྒ་ཤིའི་བར་གྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འགྲུབ་པར་མི་བྱེད་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། ཉེ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཉེ་བའི་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་སུ་ན་འདུ་བྱེད་འགྲུབ་པར་བྱེད པ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་འདི་ལ་ཡང་ཚུལ་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་གང་རྟོགས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མ་མཆིས་པས་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ མཚན་ཉིད་བསྡུས་པ་གང་ལགས།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱམས་པ་ལ་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་བྱིན་ཏེ། བྱམས་པ་ཁྱོད་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ལ་ཁྱོད་དོན་འདི་ཉིད་འདྲི་བ་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱམས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་རབ་ཏུ་ཉམས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མཐའ་དག་ལས་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱམས་པ་དེའི་ཕྱིར་ཉོན་ཅིག་དང་། སྟོང་པ་ ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྡུས་པ་ཁྱོད་ལ་བཤད་པར་བྱའོ།།བྱམས་པ་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་པའི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་བྲལ་བ་ཉིད་ དང་།དེ་དེ་ལ་མི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དག་གིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་ཞིག་བསྡུས་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། བྱམས་པ་ངས་ཉན་ ཐོས་རྣམས་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པ་དུ་མ་བསྟན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་རྒྱུ་གང་ལས་བྱུང་བ་ལགས། བྱམས་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་གང་ལགས་པར་བརྗོད་པར་བགྱི། བྱམས་པ་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ ནི་འབྲས་བུ་ཡིན།ཤེས་རབ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །བྱམས་པ་ཡང་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིའམ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་ཆོས་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལས་ཅི་ལགས། བྱམས་པ་འཆིང་བ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་མཚན་མའི་འཆིང་བ་དང་། གནས་ངན་ལེན་གྱི་འཆིང་བ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གགས་རྣམ་པ་ལྔ་གསུངས་པ་གང་དག་ལགས་པ་དེ་དག་ལས། དུ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་གགས་དག་ལགས། དུ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་གགས་དག་ལགས། དུ་ནི་གཉི་གའི་གགས་དག་ལགས། བྱམས་པ་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ལྟ་བ ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་གགས་ཡིན་ནོ།།འཕགས་པའི་གཏམ་འདོད་པ་བཞིན་མ་ཐོབ་པ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་གགས་ཡིན་ནོ། །འདྲེས་པར་གནས་པ་དང་། ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་ནི་དེ་གཉི་གའི་གགས་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་གཅིག་གིས་ནི་སྦྱོར་བར་མི་བྱེད་དོ། ། ཅིག་ཤོས་ཀྱིས་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པར་མི་འགྱུར་རོ།

世尊消除十种相时，消除何种相，从何种相的束缚中获得解脱？弥勒，三昧行境的影像相得以消除，从遍染束缚的相中得以解脱，那也得以消除。弥勒，应当了知那些空性实际上是那些相的对治。每一个都不是不成为一切相的对治。弥勒，譬如无明虽然不是不成就乃至老死的遍染，但因为是近缘和极近缘的缘故，实际上宣说是成就诸行，对此也应当如是观察。
世尊，大乘中菩萨们通达何者时，由于对空性相无增上慢而不会退失的略说空性相是什么？这时世尊对菩萨弥勒说'善哉善哉'，弥勒，你为了使菩萨们不退失于空性，向如来询问此义，善哉善哉。为什么呢？弥勒，菩萨若退失于空性，则会退失于一切大乘。弥勒，因此你听着，我将为你宣说略说空性相。
弥勒，依他起相和圆成实相在一切方面与遍染和清净的遍计所执相完全远离，以及于彼不执著，这就是在大乘中称为略说空性相。世尊，止观摄于何种三昧？告曰：弥勒，我所宣说的声闻、菩萨和如来的种种三昧，应当了知都摄于其中。世尊，止观从何因生起？弥勒，从清净戒律因生起，从闻思所生的清净见解因生起。
世尊，应当说它们的果是什么？弥勒，心清净是果，慧清净是果。弥勒，又应当了知声闻、菩萨和如来的一切世间和出世间善法，都是止观的果。世尊，止观的作用是什么？弥勒，是从相的束缚和随眠的束缚两种束缚中获得解脱。
世尊，世尊所说的五种盖，其中哪些是止的盖？哪些是观的盖？哪些是二者的盖？弥勒，对身体和受用的执著是止的盖。不如意获得圣言是观的盖。杂住和以少为足是二者的盖，其中一个不修行，另一个修行不究竟。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་སྒྲིབ་པ་ལྔ་པོ་གང་དག་ལགས་པ་དེ་དག་ལས། དུ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དག་ལགས། དུ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་སྒྲིབ་པ་དག་ལགས། དུ་ནི་གཉི་གའི་སྒྲིབ་པ་དག་ལགས། བྱམས་པ་རྒོད་པ དང་།འགྱོད་པ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཡིན་ནོ། །རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་དང་། ཐེ་ཚོམ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་སྒྲིབ་པ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་ནི་དེ་གཉི་གའི་སྒྲིབ་པ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ ལགས།བྱམས་པ་གང་གི་ཚེ་རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་ལེགས་པར་རབ་ཏུ་ཆོམས་པར་གྱུར་བའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་ཡངས་སུ་དག་པ་ལགས། བྱམས་པ་གང་གི་ཚེ་རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པ་ལེགས་པར་རབ་ཏུ་ཆོམས་པར་གྱུར་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་ཞུགས་པས་རྣམ་པ་དུ་དག་གིས་སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཡོངས་སུ་འཚལ་བར་བགྱི་ལགས། བཀའ་སྩལ་བ། བྱམས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། ཕྱི་རོལ་དུ སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་།ནང་དུ་སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། མཚན་མའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། གནས་ངན་ལེན་གྱི་རྣམ་པར་གཡེང་བའོ་། །བྱམས་པ་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཏང་སྟེ། ཉན་ཐོས་ དང་།རང་སངས་རྒྱས་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པར་རབ་ཏུ་ལྷུང་ན། དེ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་པོ་དག་དང་། འདུ་འཛི་དང་། མཚན་མ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ ཉོན་མོངས་པ་དང་།ཕྱི་རོལ་གྱི་དམིགས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་རྣམ་པར་འཕྲོ་བར་གཏོང་ན་དེའི་ཕྱི་རོལ་དུ་སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་ཀྱིས་བྱིང་བའམ། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རོ་མྱང་བའམ། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཉེ་ བའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡང་རུང་བས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་ན།དེ་ནི་ནང་དུ་སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་མཚན་མ་ལ་བརྟེན་ནས་ནང་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་ན། དེ་ནི་མཚན་མའི་རྣམ་པར་གཡེང་ བ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ནང་གི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་ལ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་ཚོགས་ཀྱིས་ངའོ་སྙམ་དུ་རློམ་སེམས་སུ་བྱེད་ན། དེ་ནི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་ས་དང་པོ་ནས་བཟུང་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སའི་བར་ལ་གང་གི་གཉེན་པོ་ལགས། བྱམས་པ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ས་དང་པོ་ལ་ནི་ངན་སོང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་དང་། སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ་ ནི་ལྟུང་བ་ཕྲ་མོའི་འཁྲུལ་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིའོ།།གསུམ་པ་ལ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱིའོ། །བཞི་པ་ལ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྲེད་པ་དང་ཆོས་ལ་སྲེད་པའི་འོ། །ལྔ་པ་ལ་ནི་འཁོར་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་ལ་གཅིག་ཏུ་མི་ཕྱོགས་པ་ཉིད་དང་། མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཉིད་ཀྱིའོ། །དྲུག་པ་ལ་ནི་མཚན་མ་མང་པོ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའིའོ། །བདུན་པ་ལ་ནི་མཚན་མ་ཕྲ་མོ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའིའོ། །བརྒྱད་པ་ལ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་རྩོལ་བ་དང་། མཚན་མ་ལ་དབང་དུ་མ་གྱུར་པའིའོ། །དགུ་པ་ལ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས སྟོན་པ་ལ་དབང་དུ་མ་གྱུར་པའིའོ།།བཅུ་པ་ལ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་མི་འཐོབ་པའིའོ།

世尊，在五种障碍中，哪些是止的障碍？哪些是观的障碍？哪些是二者共同的障碍？慈氏，掉举和恶作是止的障碍。昏沉、睡眠和疑是观的障碍。贪欲和嗔恚是二者共同的障碍。
世尊，什么时候止道才算清净？慈氏，当昏沉和睡眠被彻底降伏时。世尊，什么时候观道才算清净？慈氏，当掉举和恶作被彻底降伏时。
世尊，菩萨修习止观时，应当了知有几种散乱？告曰：慈氏，有五种，即作意散乱、外散乱、内散乱、相散乱和粗重散乱。
慈氏，若菩萨舍弃与大乘相应的作意，而堕入与声闻、缘觉相应的作意中，这就是作意散乱。若心散乱于外在五欲功德、喧闹、相状、分别、烦恼、随烦恼及外在所缘境界，这就是外散乱。若为昏沉、睡眠所困，或贪著禅定之味，或为任何禅定随烦恼所扰，这就是内散乱。若依外相而作意内在禅定境界之相，这就是相散乱。若依内在作意而生起的感受，因粗重积聚而生起我慢，这就是粗重散乱。
世尊，止观从菩萨初地乃至如来地，是对治什么的？慈氏，在初地，止观是对治恶趣的烦恼、业和生起的染污。在第二地，是对治微细过失的错乱。在第三地，是对治欲贪。在第四地，是对治禅定贪著和法贪。在第五地，是对治不偏向轮回和涅槃以及趣向它们。在第六地，是对治多相的生起。在第七地，是对治细相的生起。在第八地，是对治于无相的勤行和未能自在于诸相。在第九地，是对治于一切说法未得自在。在第十地，是对治未能获得法身圆满的无碍解。

།བྱམས་པ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་ལ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ། མཆོག་ཏུ་ཆེས་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་ བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལེགས་པར་བཅོམ་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་གནས་པ་ན། དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དམིགས་པ་ལ། ཐམས་ཅད་དུ་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་ཐོབ་པོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་ཇི་ལྟར་བསྒྲུབ་ན།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་བ། བྱམས་པ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ ཐོབ་ནས།དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་དང་བསམས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་ཀྱིས་ལེགས་པར་གཟུང་བ་དང་། ལེགས་པར་བསམས་པ་དང་། ལེགས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཉིད་ནང་དུ་ཡིད་ལ་ བྱེད་དེ།དེ་ལྟར་ན་དེ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན། མཚན་མ་ཕྲ་མོ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་རེ་ཞིག་སེམས་ལྷག་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་འཇོག་ན། རགས་པ་དག་ལ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། བྱམས་པ་དེ་ལ་མཚན་མ་ཕྲ་མོ་ནི་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཀྱི་ ལེན་པའི་མཚན་མའམ།མྱོང་བའི་མཚན་མའམ། རྣམ་པར་རིག་པའི་མཚན་མའམ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་མའམ། ནང་གི་མཚན་མའམ། ཕྱི་རོལ་གྱི་མཚན་མའམ། དེ་གཉི་གའི་མཚན་མའམ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ དོན་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ་སྙམ་པའི་མཚན་མའམ།ཤེས་པའི་མཚན་མའམ། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་གྱི་མཚན་མའམ། འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་མའམ། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་མཚན་མའམ། རྟག་པའི་ མཚན་མའམ།མི་རྟག་པའི་མཚན་མའམ། སྡུག་བསྔལ་དང་འགྱུར་བ་དང་བཅས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་མའམ། དེ་མི་འགྱུར་བའི་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་མའམ། འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བའི་མཚན་མའམ། དེའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མའམ། ཐམས་ ཅད་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བར་རིག་ནས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་མའམ།གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་མཚན་མའམ། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་མཚན་མ་གང་དག་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་དག་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ལ་སེམས་ལྷག་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་འཇོག་གོ། །དེ་ལྟར་ཞུགས་ཤིང་དེ་ལ་ལན་མང་དུ་ གནས་པ་དུས་དུས་སུ་གགས་དང་།སྒྲིབ་པ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་དག་ལས་སེམས་རྣམ་པར་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ལ། ནང་གི་སོ་སོའི་བདག་ཉིད་ལ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་སོ་སོར་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་རྣམ་པ་བདུན་སྐྱེ་བར་ འགྱུར་ཏེ།དེ་ནི་དེའི་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཐོབ་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དག་པ་ཉིད་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་ཡིན། ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་དང་། ས་དེའི་ཕན་ཡོན་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་སྔར་ ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཐོབ་པས་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་དང་།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དམིགས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་མཐོང་བའི་ལམ་ཐོབ་པས་དངོས་པོའི་མཐའི་དམིགས་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ས་གོང་མ་གོང་མ་རྣམས་སུ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ཞུགས་ཤིང་དམིགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ལ་ལ་ཞིག་ཁྱེའུ་ཆེས་ཕྲ་མོས་ཁྱེའུ་ཆེས་སྦོམ་པོ་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། དེ་ཡང་ཁྱེའུས་ཁྱེའུ་དབྱུང་བའི་ཚུལ་དུ་ནང་གི མཚན་མ་རྣམ་པར་སེལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སེལ་བར་བྱེད་དེ།མཚན་མ་རྣམས་རྣམ་པར་སེལ་བ་ན་གནས་ངན་ལེན་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་སེལ་བར་བྱེད་དོ།

慈氏，如来地的止观是对极其微细的烦恼障和所知障的最极其微细的对治，由于善加降伏它们而安住于极其清净的法身时，获得对已圆满成就目的之所缘无有任何执著和无碍的智见。
世尊，菩萨如何修习止观，才能证得无上正等正觉？
世尊告曰：慈氏，此中菩萨获得止观后，从七种真如开始，对所闻思之诸法以等持心善加摄持、善加思维、善加安立之真如于内作意。如是，当他作意真如时，对一切微细相的生起尚且能令心保持平等舍，何况粗相。
慈氏，此中微细相即是：心的取相，或受相，或了别相，或染污清净相，或内相，或外相，或内外二者之相，或'应当为一切有情利益'之相，或智相，或真如、苦、集、灭、道之相，或有为相，或无为相，或常相，或无常相，或苦及变异自性之相，或不变异自性之相，或有为之不同相，或其自相，或了知'一切一切'后的一切相，或补特伽罗无我相，或法无我相等，对这些生起时令心保持平等舍。
如是趣入并多次安住其中，于时时中从沉没、遮障、散乱中令心运转时，于内各别自性中生起七种各别证悟真如的七种自证智，这就是他的见道。
获得此道的菩萨即是趣入真实无误者，已生如来种姓，已获初地，并已亲证该地功德。
他先前获得止观时已得有分别影像和无分别影像二种所缘。如是获得见道即获得事边际所缘，他于上上诸地入修道时作意彼三种所缘时，譬如有人以极细童子出极粗童子，如是他也以出童子之方式，以遣除内相而遣除一切随烦恼分之相，遣除诸相时也遣除诸随眠。

།མཚན་མ་དང་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་ལེགས་ པར་བཅོམ་པས་རིམ་གྱིས་ས་གོང་མ་གོང་མ་རྣམས་སུ་གསེར་ལྟ་བུར་སེམས་རྣམ་པར་སྦྱོང་ལ།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་ཞིང་། དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དམིགས་པ་ཡང་འཐོབ་སྟེ། བྱམས་པ་དེ་ལྟར་ན་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་དེ་ལྟར་བསྒྲུབ་ན།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་པར་བགྱིད་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཐུ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་ བསྒྲུབ་པ་ལགས།བྱམས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གནས་དྲུག་ལ་མཁས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐུ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། གནས་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། བསླང་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། འཕེལ་བ་ལ་མཁས་པ་ དང་།འགྲིབ་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། ཐབས་ལ་མཁས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཤེས་ན། སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཁས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ ནི།བརྟན་པ་དང་། སྣོད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའིའོ། །དམིགས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ཅིག་ཅར་འཛིན་པ། ཕྱི་རོལ་དང་། ནང་གི་ཡུལ་ཅིག་ཅར་འཛིན་པ་དང་། སྐད་ཅིག་དང་། ཐང་ཅིག་དང་། ཡུད་ཙམ་ཅིག་ལ། ཅིག་ཅར་ཏིང་ངེ་འཛིན་མང་པོ་ལ་སྙོམས་པ་འཇུག་པ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་མང་པོ་མཐོང་བ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མང་པོ་མཐོང་བ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ པར་ཤེས་པ་ཁོ་ནའིའོ།།དམིགས་པའི་མཚན་མ་ཆུང་ངུ་རྣམ་པར་རིག་པའི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པ་དང་ལྡན་པའིའོ་། །དམིགས་པའི་མཚན་མ་རྒྱ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་རྣམ་པར་རིག་པའི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་དང་ལྡན་པའིའོ། །དམིགས་པའི་མཚན་མ་ཚད་མེད་པ་རྣམ་ པར་རིག་པའི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།ནམ་མཁའ་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་ལྡན་པའིའོ། །དམིགས་པའི་མཚན་མ་ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་རིག་པའི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ལྡན་པའིའོ། །དམིགས་པའི་མཚན་མ་མཐར་ཐུག་པ་རྣམ་པར་རིག་ པའི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དང་ལྡན་པའིའོ། །མཚན་མ་མེད་པ་རྣམ་པར་རིག་པའི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའིའོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པའི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་དམྱལ་ པའིའོ།།ཚོར་བ་འདྲེན་མ་དང་ལྡན་པའི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའིའོ། །དགའ་བ་དང་ལྡན་པའི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པའིའོ། །བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་གསུམ་པའིའོ། །སྡུག་བསྔལ་ ཡང་མ་ཡིན།བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པའི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་པའི་བར་གྱིའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ལྡན་པའི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པའིའོ། ། དགེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའིའོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་ལྡན་པའི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཉི་ག་དང་མི་ལྡན་པའིའོ། །ཇི་ལྟར་ན་གནས་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ ཏུ་ཤེས་པའོ།།ཇི་ལྟར་ན་བསླང་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་འཆིང་བ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་མཚན་མའི་འཆིང་བ་དང་། གནས་ངན་ལེན་གྱི་འཆིང་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། དེ་རབ་ཏུ་ཤེས་ནས་དེ་ལས་སེམས་འདི་བསླང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ མཁས་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ན་འཕེལ་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་མཚན་མ་དང་གནས་ངན་ལེན་གྱི་གཉེན་པོའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་སྐྱེ་བ་དང་འཕེལ་བའི་ཚེ་སྐྱེའོ། །འཕེལ་ལོ་ཞེས་འཕེལ་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ།

由于完全摧毁一切相和随眠，如同黄金般逐渐清净心于上上地中，直至现前圆满证得无上正等正觉，并获得圆满所求的所缘。弥勒，如是菩萨若如是修习止观，将现前圆满证得无上正等正觉。
菩萨如何修习，即是菩萨大力现前修习。弥勒，菩萨善巧六处即是菩萨大力现前修习，即：善巧心生起、善巧安住、善巧出离、善巧增长、善巧减退、善巧方便。
云何善巧心生起？若知十六种心生起，即如实善巧心生起。其中十六种心生起为：坚固及器识，即是取识。种种所缘识，即是分别意识，同时取色等境、同时取外内境、于刹那、须臾、瞬间同时入多三昧、见多佛土、见多如来，唯是分别意识。
小所缘相识，即是具欲界者。大所缘相识，即是具色界者。无量所缘相识，即是具空无边处、识无边处者。微细所缘相识，即是具无所有处者。究竟所缘相识，即是具非想非非想处者。无相识，即是出世间及缘灭者。
具苦识，即是地狱众生者。具杂受识，即是欲界行者。具喜识，即是初二禅者。具乐识，即是第三禅者。具非苦非乐识，即是第四禅乃至非想非非想处者。具烦恼识，即是具烦恼及随烦恼者。具善识，即是具信等者。具无记识，即是不具二者。
云何善巧安住？若如实了知唯识真如。云何善巧出离？若如实了知二种系缚：相系缚及随眠系缚，了知已，善巧于应从彼出离此心。
云何善巧增长？若于相及随眠对治心生起增长时，知其生起、增长，即是善巧增长。

།ཇི་ལྟར་ན་འགྲིབ་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་དེ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་མཚན་མ་དང་། གནས་ངན་ལེན་གྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་དེ་འགྲིབ་ཅིང་འབྲི་བར་གྱུར་པ་ན་། འགྲིབ་ཅིང་འབྲིའོ་ཞེས་འགྲིབ་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དག་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། བྱམས་པ་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐུ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པ་དང་། མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་འགྱུར་བ དང་།མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་འགག་གོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་དག་འགག་པའི་ཚོར་བ་དེ་ དག་གང་ལགས།བྱམས་པ་མདོར་བསྡུ་ན་ཚོར་བ་རྣམ་པ་གཉིས་འགགས་ཏེ་། གནས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་རིག་པ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་ནི་ཡུལ་རིག་པའོ། །དེ་ལ་གནས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་རིག་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་རིག་པ་ དང་།གཟུགས་མེད་པའི་གནས་ངན་ལེན་རིག་པ་དང་། འབྲས་བུ་གྲུབ་པའི་གནས་ངན་ལེན་རིག་པ་དང་། འབྲས་བུ་མ་གྲུབ་པའི་གནས་ངན་ལེན་རིག་པའོ། །དེ་ལ་འབྲས་བུ་གྲུབ་པ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་གང་ཡིན་པའོ། །འབྲས་བུ་མ་གྲུབ་པ་ནི་མ་འོངས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་ པའོ།།ཡུལ་རིག་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གནས་རིག་པ་དང་། ཡོ་བྱད་རིག་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རིག་པ་དང་། ལྟོས་པ་རིག་པའོ། །དེ་ཡང་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ནའོ། །འབྲས་བུ་མ་གྲུབ་པའི་རིག་པའི་འདུས་ ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་མྱོང་བའི་ནི་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་འགག་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འདྲེན་མར་མྱོང་ངོ་། །འབྲས་བུ་གྲུབ་པའི་མྱོང་བ་ཡིན་ན་ནི་ཚོར་བ་རྣམ་པ་དེ་གཉི་ག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་འགགས་ཏེ་། རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ ཚོར་བ་འབའ་ཞིག་མྱོང་ངོ་།།ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ན་དེ་ཡང་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་འགག་ཅེས་བྱའོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ བཀའ་སྩལ་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱམས་པ་ལ་བཀའ་སྩལ་བ། །བྱམས་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལས་བརྩམས་ནས་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་ལ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ངེས་ཤིང་མཁས་པས་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་དྲི་བ་དྲིས་པ་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ།།ངས་ཀྱང་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ལམ་དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པར་བསྟན་ཏེ། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་ལྟར་བསྟན་ཅིང་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ།།རིགས་ཀྱི་བུ་རྣམས་དང་། རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དག་གིས་འདི་ལ་ཤིན་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱ་བའི་རིགས་སོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །ཆོས་རྣམས་གདགས་པ་རྣམ་ གཞག་གང་ཡིན་པ།།དེ་ནི་རྣལ་འབྱོར་བག་ཡོད་དོན་ཆེན་ཡིན། །གང་དག་ཆོས་དེར་བརྟེན་ནས་རྣལ་འབྱོར་འདིར། །ཡང་དག་བརྩོན་པ་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་འཐོབ། །གང་དག་གླགས་ལྟ་དེ་སྐད་རྒོལ་བ་ལས། །ཐར་པར་ལྟ་བས་ཆོས་ཀུན་ཆུབ་བྱེད་པ། །བྱམས་པ་དེ་དག་རྣལ་ འབྱོར་འདི་ལས་ནི།།ཐག་རིང་གནམ་ས་རིང་བ་དེ་བཞིན་ནོ།

如何是善巧于减损？若与彼相违品之相及随眠所染污之心减损衰减时，了知减损衰减，是为善巧于减损。
如何是善巧于方便？若修习解脱、胜处、遍处等，慈氏，如是菩萨们已成就、将成就、正在成就菩萨大神力。
世尊，世尊所说'于无余涅槃界中一切受无余灭尽'，世尊，彼等灭尽之受为何？
慈氏，略说有二种受灭尽：所依随眠了知及其果境了知。其中所依随眠了知当知有四种：色界随眠了知、无色界随眠了知、已成熟果随眠了知、未成熟果随眠了知。其中已成熟果是现在者，未成熟果是成为未来因者。
境了知亦当知有四种：处所了知、资具了知、受用了知、观待了知。此于有余涅槃界中。
未成熟果了知之触所生受，其违品不能一切全灭，而是间杂感受。若是已成熟果之感受，则二种受皆一切全灭，唯感受了知之触所生受。
于无余涅槃界中般涅槃时，彼亦灭尽，是故说于无余涅槃界中一切受灭尽。
说此语已，世尊告诉慈氏菩萨：'慈氏，汝从圆满瑜伽道及极清净出发，如是以善巧决定瑜伽而向如来发问，善哉善哉。
我亦已宣说圆满清净瑜伽道，过去未来一切正等觉者亦如是宣说、将如是宣说。善男子善女人等应当于此精进。'
尔时世尊即说此偈：'诸法施设诸安立，此为瑜伽不放逸，依此法而修瑜伽，精进者得菩提果。寻求过失而诤论，解脱见证诸法者，慈氏彼等离瑜伽，如天地间远亦尔。'

།བློ་ལྡན་སེམས་ཅན་དོན་ཅེས་དེ་དག་ལས་། །ལན་བྱེད་རིག་ནས་སེམས་ཅན་དོན་བརྩོན་མིན། །ལན་དེར་རྟོགས་ན་ཀུན་གྱི་དམ་པ་དང་། །ཟང་ཟིང་མེད་པའི་དགའ་བ་འཐོབ་མི་འགྱུར། །གང་དག་འདོད་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་ ལུང་འབོགས་པ།།དེ་དག་འདོད་པ་སྤངས་པ་ཕྱིར་ལེན་ཏེ། །རྨོངས་པ་དེ་དག་ཆོས་ཀྱི་རིན་པོ་ཆེ། །རིན་ཐང་མེད་པ་རྙེད་ཀྱང་སྤོང་ཞིང་རྒྱུ། །དེ་ཕྱིར་བརྩོད་དང་འདུ་འཛི་སྤྲོས་ལྡན་པ། །རྣམ་པར་སྤོང་ལ་བརྩོན་འགྲུས་མཆོག་བྱོས་ཏེ། །ལྷར་བཅས་འཇིག་རྟེན་བསྒྲལ་བར་བྱ་བའི་ ཕྱིར།།རྣལ་འབྱོར་འདི་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པར་གྱིས། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱམས་པས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདིར་བསྟན་པ་འདིའི་མིང་ཅི་ལགས། འདི་ཇི་ལྟར་གཟུང་ བར་བགྱི།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། བྱམས་པ་འདི་ནི་རྣལ་འབྱོར་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་རྣལ་འབྱོར་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཟུང་ཤིག་།རྣལ་འབྱོར་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པ་འདི་བཤད་པ་ན་སྲོག་ཆགས་དྲུག་འབུམ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་སྐྱེས་སོ།།ཉན་ཐོས་སུམ་འབུམ་ནི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་མིག་རྡུལ་མེད་ཅིང་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་རྣམ་པར་དག་གོ། །ཉན་ཐོས་འབུམ་ལྔ་ཁྲི་ནི་ལེན་པ་མེད་པར་ཟག་པ་རྣམས་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ བདུན་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་གིས་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་གསུངས་པའོ།། ། །བམ་པོ་བཞི་བཅུ་པ། ཐེག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་བརྩམས་ནས། ཐེག་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བསྟན་པ་ནི་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་ ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་གིས་ཞུ་བ་ཞུས་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ས་བཅུ་གང་ལགས་པ་དེ་དག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རབ་ཏུ་དགའ་ བ་ཞེས་བགྱི་བ་དང་།དྲི་མ་མེད་པ་དང་། འོད་བྱེད་པ་དང་། འོད་འཕྲོ་བ་ཅན་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱང་དཀའ་བ་དང་། མངོན་དུ་གྱུར་པ་དང་། རིང་དུ་སོང་བ་དང་། མི་གཡོ་བ་དང་། ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ལགས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ནི་བཅུ་གཅིག་པ་ལགས་ ན།ས་དེ་དག་རྣམ་པར་དག་པ་དུ་དག་དང་། ཡན་ལག་དུ་དག་གིས་བསྡུས་པ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ས་དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་བཞི་དང་། ཡན་ལག་བཅུ་གཅིག་གིས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྤྱན་རས་ གཟིགས་དབང་ཕྱུག་དེ་ལ་ས་དང་པོ་ནི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པས་བསྡུས་སོ།།ས་གཉིས་པ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པས་སོ། །ས་གསུམ་པ་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པས་སོ། །ས་བཞི་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་ དག་པ་གོང་ནས་གོང་དུ་གྱ་ནོམ་པ་བས་ཀྱང་ཆེས་གྱ་ནོམ་པས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ས་དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་གིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡན་ལག་བཅུ་གཅིག་གང་ཞེ་ན། སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ སྤྱད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དག་ལ་མོས་པ་ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པས་ས་དེ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ནས།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡང་དག་པ་ཉིད་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་གོ།

具有智慧的众生说是为了利益众生，知道了回应却不精进利益众生。如果明白了这个回应，就不会获得一切圣者和无所求的喜悦。
为了欲望而传授佛法的人，他们是为了舍弃欲望而重新获取，这些愚痴的人，即使获得了无价的佛法珍宝，也会舍弃而离去。
因此应当精进地远离争论和喧嚣繁杂，为了度化包括天人在内的世间，应当精进修习这个瑜伽。
然后，菩萨弥勒向世尊如是请问：'世尊，这部解释密意的法门的名称是什么？应当如何受持？'
世尊对他开示道：'弥勒，这是瑜伽决定义的教法，应当称为瑜伽决定义教法而受持。'
当宣说这部瑜伽决定义教法时，六十万众生发起了无上正等正觉之心。
三十万声闻获得了对诸法清净无垢的法眼。
十五万声闻无所执取而从诸漏中心得解脱。
七万五千菩萨获得了大瑜伽作意。
第四十品。从建立乘开始，如实宣说诸乘的分类，应当如《解深密经》中所说般观察：
菩萨观世音向世尊请问：'世尊，菩萨的十地是什么？即：极喜地、离垢地、发光地、焰慧地、极难胜地、现前地、远行地、不动地、善慧地、法云地。佛地是第十一地。这些地是由多少清净和多少支分所摄？'
世尊开示道：'观世音，应当知道这些地是由四种清净和十一支分所摄。'
观世音，其中初地是由意乐清净所摄。
第二地是由增上戒清净所摄。
第三地是由增上心清净所摄。
从第四地乃至佛地是由殊胜的增上慧清净所摄，应当了知这些地是由这四种清净所摄。
什么是十一支分？观世音，菩萨在胜解行地，由于对十种法行生起极为深入的胜解，以忍从彼地超越，而趣入菩萨的真实无误性。

།དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཡང་། ལྟུང་བ་ཕྲ་མོའི་འཁྲུལ་པ་ ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དག་ལ་ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པར་མི་ནུས་པས།དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡན་ལག་དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པས་དེ་ཡང་འཐོབ་པོ། །དེ་ཡན་ལག་དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཡང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་།ཐོས་པའི་གཟུངས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཐོབ་པར་མི་ནུས་པས། དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡན་ལག་དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འབད་པས་དེ་ཡང་འཐོབ་པོ། །དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ པ་ཡིན་ཡང་།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པ་དེ་དག་གིས་དེ་ལན་མང་དུ་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྲེད་པ་དང་། ཆོས་ལ་སྲེད་པ་ལས་སེམས་ལྷག་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་འཇོག་མི་ནུས་པས། དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཡིན་ ཏེ།དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པས་དེ་ཡང་འཐོབ་པོ། །དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཡང་། བདེན་པ་རྣམས་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་དང་། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་ལ་གཅིག་ཏུ་མི་ཕྱོགས་པ་ཉིད་དང་། མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལྷག་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་གཞག་པ་དང་།ཐབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམ་པར་མི་ནུས་པས། དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་ པས་དེ་ཡང་འཐོབ་པོ།།དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཡང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་འཇུག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་དེ་ལ་སྤྱོ་བ་མང་བ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ལན་མང་དུ་གནས་པར་མི་ནུས་པས། དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པས་དེ་ཡང་འཐོབ་པོ། །དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཡང་། བར་ཆད་མེད་པ་དང་། རྒྱུན་མི་འཆད་པར་མཚན་མ་མེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་མང་དུ་གནས་པར་མི་ནུས་པས། དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་མ རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པས་དེ་ཡང་འཐོབ་པོ། དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཡང་མཚན་མ་མེད་པར་གནས་པ་དེ་ལ་རྩོལ་བ་ལྷག་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་གཞག་པ་དང་། མཚན་མ་ལ་དབང་ཐོབ་པར་མི་ནུས་ པས།དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པས་དེ་ཡང་འཐོབ་པོ། །དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཡང་། རྣམ་གྲངས་དང་། མཚན་ཉིད་ངེས་པའི་ཚིག་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་དུ་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་དབང་ཐོབ་པར་མི་ནུས་པས།དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པས་དེ་ཡང་འཐོབ་པོ། །དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཡང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སོ་ སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་འཐོབ་པར་མི་ནུས་པས།དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པས་དེ་ཡང་འཐོབ་པོ། །དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཡང་། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཆགས་པ་མེད་ པ་དང་།ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་དང་། མཐོང་བ་འཐོབ་པར་མི་ནུས་པས། དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པས་དེ་ཡང་འཐོབ་སྟེ། དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ།།སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ས་དེ་དག་ན་། ཡན་ལག་བཅུ་གཅིག་པོ་དེ་དག་གིས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ།

虽然以那支分而圆满，但对于微小罪过的迷惑普遍生起时，不能以正知而行持，故以那支分而不圆满，为使那支分圆满故精进，则能获得。
虽然以那支分而圆满，但不能入定于圆满的世间三摩地，以及不能获得圆满的闻持陀罗尼，故以那支分而不圆满，为使那支分圆满故精进，则能获得。
虽然以那支分而圆满，但对于如是所获得的菩提分法，不能多次安住，以及不能超越对于等持的贪著和对于法的贪著而令心平等舍，故以那支分而不圆满，为使那支分圆满故精进，则能获得。
虽然以那支分而圆满，但不能观察诸谛，以及不能于轮回和涅槃不偏一边，以及不能以胜解作意而平等舍，以及不能修习以方便摄持的诸菩提分法，故以那支分而不圆满，为使那支分圆满故精进，则能获得。
虽然以那支分而圆满，但现证诸行的运转如实相后不能多起厌离，以及不能以无相作意多次安住，故以那支分而不圆满，为使那支分圆满故精进，则能获得。
虽然以那支分而圆满，但不能无间断、相续不断地以无相作意多次安住，故以那支分而不圆满，为使那支分圆满故精进，则能获得。
虽然以那支分而圆满，但不能于无相住中超越精进而平等舍，以及不能获得于相的自在，故以那支分而不圆满，为使那支分圆满故精进，则能获得。
虽然以那支分而圆满，但不能于异门、相的决定语及一切种分别中获得说法自在，故以那支分而不圆满，为使那支分圆满故精进，则能获得。
虽然以那支分而圆满，但不能获得圆满法身的各别正知，故以那支分而不圆满，为使那支分圆满故精进，则能获得。
虽然以那支分而圆满，但不能获得于一切所知无著及无碍的智见，故以那支分而不圆满，为使那支分圆满故精进，则能获得，以那支分而圆满。
以那支分圆满故一切支分圆满。观世音自在，应知彼等地中以彼等十一支分所摄。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ། ས་དང་པོ་ལ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ ཞེས་བགྱི།ཅིའི་སླད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཞེས་བགྱི་ལགས། ས་དང་པོ་ནི་དོན་ཆེ་བ་འདྲིས་པ་མ་ཡིན་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་ཐོབ་པས་དགའ་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱའོ། ། ས་གཉིས་པ་ནི་ལྟུང་བ་ཕྲ་མོ་དང་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ས་གསུམ་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་དང་ཐོས་པའི་གཟུངས་དེ་ཤེས་པའི་སྣང་བ་ཚད་མེད་པའི་གནས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འོད་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ས་བཞི པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཤིང་བསྲེག་པའི་ཕྱིར།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་བསྒོམས་པ་དེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེའི་འོད་འཕྲོ་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་འོད་འཕྲོ་བ་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །ས་ལྔ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ཐབས་ཀྱིས་བསྒོམ་པ་དེ་ལ་དབང་ བྱ་བར་དཀའ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་སྦྱང་དཀའ་ཞེས་བྱའོ།།ས་དྲུག་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་འཇུག་པ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་ལ་ལན་མང་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །ས་བདུན་པ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བར་ ཆད་མེད་ཅིང་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་རིང་དུ་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་དང་།རྣམ་པར་དག་པའི་ས་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རིང་དུ་སོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ས་བརྒྱད་པ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མའི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བས་མི་བསྐྱོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་གཡོ་བ་ ཞེས་བྱའོ།།ས་དགུ་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་སྟོན་པའི་དབང་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་བློ་གྲོས་ཤིན་ཏུ་ཡངས་པ་ཐོབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཞེས་བྱའོ། །ས་བཅུ་པ་ནི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་ལུས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྤྲིན་ཆེན་པོ་ལྟ་བུས་ཁྱབ་ཅིང་ཁེབས་པའི་ཕྱིར་ ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཞེས་བྱའོ།།ས་བཅུ་གཅིག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་མོ་སྤངས་པས། ཆགས་པ་མེད་ཅིང་ཐོགས་པ་མེད་པར་ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཞེས་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ ས་དེ་དག་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ནི་དུ་མཆིས།གནས་ངན་ལེན་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་དུ་མཆིས་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་དང་། གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བཅུ་གཅིག་སྟེ། ས་དང་པོ་ལ་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། ངན་སོང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །ས་གཉིས་པ་ལ་ནི་ལྟུང་བ་ཕྲ་མོའི་འཁྲུལ་པ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། ལས་ཀྱི་རྣམ་པ། རྣམ་པ་སྣ ཚོགས་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་།དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །གསུམ་པ་ལ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། ཐོས་པའི་གཟུངས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །བཞི་པ་ལ་ ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྲེད་པ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་།ཆོས་ལ་སྲེད་པ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །ལྔ་པ་ལ་ནི་འཁོར་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མི་ཕྱོགས་པ་ཉིད་དང་། མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་དེ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་ལ་གཅིག་ཏུ་མི་ཕྱོགས་པ་ཉིད་དང་།མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །དྲུག་པ་ལ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་འཇུག་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་ཉིད་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། མཚན་མ་མང་པོ་ཀུན་ཏུ་ འབྱུང་བ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་།དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ།

世尊为何称第一地为极喜地？为何称佛地为佛地？第一地因获得未曾相识的大义、出世间心，而生欢喜和广大最胜欢喜，故称极喜地。
第二地因远离一切微细堕罪和破戒垢染，故称离垢地。
第三地因是无量定、闻持、智慧光明之处，故称发光地。
第四地因为烧尽烦恼之薪，修习菩提分法，智慧火光普照，故称焰慧地。
第五地因以方便修习彼等菩提分法难以自在，故称极难胜地。
第六地因现前通达诸行，多修无相作意现前，故称现前地。
第七地因无相作意无间断相续久远，与清净地相应，故称远行地。
第八地因于无相任运成就，不为相之烦恼所动，故称不动地。
第九地因于一切种类说法自在获得无过失广大智慧，故称善慧地。
第十地因如虚空般的所依身为如大云般的法身所遍覆，故称法云地。
第十一地因断尽极细烦恼障和所知障，无著无碍现证一切所知相而圆满菩提，故称佛地。
世尊，此等地中有几种愚痴？有几种所依违品？世尊告曰：'观自在，有二十二种愚痴和十一种所依违品。'
第一地有执著补特伽罗和法之愚痴、恶趣烦恼愚痴，及其所依违品。
第二地有微细堕罪迷惑愚痴、种种业相愚痴，及其所依违品。
第三地有欲贪愚痴、圆满闻持愚痴，及其所依违品。
第四地有禅定贪著愚痴、法贪愚痴，及其所依违品。
第五地有不专向轮回及现前作意愚痴、不专向涅槃及现前作意愚痴，及其所依违品。
第六地有现前通达诸行愚痴、多相生起愚痴，及其所依违品。

།བདུན་པ་ལ་ནི་མཚན་མ་ཕྲ་མོ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་གཅིག་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཐབས་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། ། བརྒྱད་པ་ལ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་རྩོད་པ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། མཚན་མ་རྣམས་ལ་མི་དབང་བ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །དགུ་པ་ལ་ནི་ཆོས་བསྟན་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཚིག་དང་། ཡི་གེ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། གོང་ནས་གོང་དུ་ཤེས་རབ་དང་། སྤོབས་པ་ལ་གཟུངས་ཀྱི་དབང་བ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། སྤོབས་པའི་དབང་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། ས་བཅུ་པ་ལ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས པ་དང་།གསང་བ་དང་ཕྲ་བའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་ནི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཆགས་པ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་མོ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། ཐོགས་པ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། དེའི་གནས་ངན་ ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ།།སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ས་དེ་དག་ནི་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་དང་། གནས་ངན་ལེན་བཅུ་གཅིག་པོ་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་མི་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་ འདས་གང་ལ་ད་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དེ་ལྟར་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པའི་དྲ་བ་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་དྲལ་ཅིང་དེའི་གནས་ངན་ལེན་ཐིབས་པོ་ཆེན་པོ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་ པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཅི་ཙམ་དུ་ཕན་ཡོན་ཆེ་ཞིང་།འབྲས་བུ་ཆེ་བ་ནི་ངོ་མཚར་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ས་དེ་དག་རྣམ་པར་དག་པ་དུ་དག་གིས་རྣམ་པར་གཞག་ལགས། སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་བརྒྱད་ཀྱིས་ཏེ། ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སངས་རྒྱས་མཐོང་ཞིང་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། མཐུ་རྣམ པར་དག་པས་སོ།།སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ས་དང་པོ་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ནས། མཐུ་རྣམ་པར་དག་པའི་བར་གང་ཡིན་པ་དང་། ས་གོང་མ་གོང་མ་རྣམས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ནས། མཐུ་རྣམ་ པར་དག་པའི་བར་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆེས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་།ཆེས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་སྐྱེ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་མ་རྟོགས་པ་དང་། ས་དང་པོའི་ཡོན་ཏན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་གིས་དེའི་གོང་མའི་ས་རྣམས་དེའི་ཡོན་ཏན་དང་ ཡང་མཉམ་ལ།རང་གི་སའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ཀྱང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་ཡང་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་ཡོན་ཏན་བླ་ན་ཡོད་པ་དག་ཡིན་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ནི་ཡོན་ཏན་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཅིའི་སླད་དུ་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱེ་བ་རབ་མཆོག་ཅེས་བགྱི་ལགས། སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་རྣམ་པ་བཞིའི་ཕྱིར་ཏེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་ ཏེ་ལེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་།འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། བདག་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་། གཞན་གྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་ཟློག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།

在第七地中有微细相普遍生起的愚痴、无相一心作意方便的愚痴，以及其习气违品。
在第八地中有对无相的争议愚痴、对诸相不自在愚痴，以及其习气违品。
在第九地中有对无量法教、无量法句文字、智慧辩才陆续增上的总持自在愚痴、对辩才自在的愚痴，以及其习气违品。
在第十地中有对大神通的愚痴、对秘密微细随行的愚痴，以及其习气违品。
在佛地中有对一切所知极微细执著的愚痴、对障碍的愚痴，以及其习气违品。
观自在，这些地中有二十二种愚痴和十一种习气的建立，无上正等正觉是不具有这些的。
世尊，现在诸菩萨如是撕裂大愚痴网，超越其重重习气，证得无上正等正觉，其功德利益之大、果报之大实在是稀有啊！
世尊，这些地的清净是以多少种来建立的？
观自在，以八种，即：增上意乐清净、心清净、悲清净、波罗蜜清净、见佛承事清净、成熟有情清净、受生清净、威力清净。
观自在，从初地的增上意乐清净乃至威力清净，以及上上诸地直至佛地的增上意乐清净乃至威力清净，应知是更加清净、极其清净的。
其中，除了佛地的受生清净，初地的功德与其上诸地的功德相等，并且以自地功德而超胜，应当了知。
一切十地菩萨的功德都是有上的，佛地的功德是无上的，应当了知。
世尊，为何说在一切轮回受生中，菩萨受生最为殊胜？
观自在，因为四个原因：由于成就极其清净的善根、由于经观察而受生、由于具有悲心以救护一切众生、由于自身无烦恼且能遮止他人的烦恼。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་ སླད་དུ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྨོན་ལམ་རྒྱ་ཆེན་པོས་མཆི་བ་དང་སྨོན་ལམ་གྱ་ནོམ་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཅན་ལགས། སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་རྣམ་པ་བཞིའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པའི་བདེ་བ་ལ་གནས་པར་མཁས་པ་དང་།དེ་མྱུར་དུ་འཐོབ་པར་ནུས་པ་དང་། མྱུར་དུ་འཐོབ་པ་དེ་དང་། བདེ་བར་གནས་པ་དེ་ཡང་སྤངས་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་རྒྱུ་མེད་པ། དགོས་པ་མེད་པ། སྡུག་བསྔལ་མང་པོ་སྣ་ཚོགས་ཡུན་རིང་པོ་འབྱུང་བ་ལ་ཡིད་ཀྱིས་སྨོན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་རྒྱ་ཆེན་པོས་འགྲོ་བ་དང་། སྨོན་ལམ་གྱ་ནོམ་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཅན་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་གཞི་དུ་མཆིས་ལགས། སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་དྲུག་སྟེ། སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་བོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བསླབ་པའི་གཞི་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལས། དུ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ལགས། དུ་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ལགས། དུ་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ལགས། སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་དང་པོ་གསུམ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བསམ་གཏན་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་རབ་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡིན་ནོ། །བརྩོན འགྲུས་ནི་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པར་ང་སྨྲའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བསླབ་པའི་གཞི་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལས། དུ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ལགས། དུ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ལགས། སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསོད་ནམས་ ཀྱི་ཚོགས་ཡིན་ནོ།།ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡིན་ནོ། །བརྩོན་འགྲུས་དང་བསམ་གཏན་ནི་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པར་ང་སྨྲའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བསླབ་པའི་གཞི་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བགྱི་ ལགས།སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལ་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་ཤིན་ཏུ་མོས་པ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་ཆོས་སྤྱོད་པ་བཅུ་པོ་དག་གིས་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་དང་། བསྒོམས་པ་ ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པས་བསྒྲུབ་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྗེས་སུ་བསྲུང་བ་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བསྟེན་པ་དང་། རྒྱུན་མི་འཆད་པར་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྦྱོར་བས་བསླབ་པར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་བསླབ་པའི་གཞི་དེ་དག་རྣམ་གྲངས་དྲུག་ཏུ་ གདགས་པར་རིག་པར་བགྱི་ལགས།སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། སེམས་ཅན་ལ་ཕན་གདགས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་གསུམ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་གདགས་པ་ཡིན་ལ། གསུམ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་ པོ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱིན་པས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡོ་བྱད་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པས་ཕན་འདོགས་པས་ཕན་འདོགས་སོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ནི་ཕོངས་པ་དང་། གནོད་པ་དང་རྣམ་པར་ཐོ་འཚམས་པ་ཉེ་བར་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཕན་འདོགས་པས་ཕན་འདོགས་ སོ།།བཟོད་པས་ནི་ཕོངས་པ་དང་། གནོད་པ་དང་རྣམ་པར་ཐོ་འཚམས་པར་ཇི་མི་སྙམ་པས་ཕན་འདོགས་ཏེ། དེ་གསུམ་གྱིས་ནི་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་སོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་མ་བཅིལ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཡང་དག་པར་མ་བཅོམ་ པས་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དེ།དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པས་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྦྱོར་བ་ལས་བསྐྱོད་པར་མི་ནུས་སོ། །བསམ་གཏན་གྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་རྣམ་པར་གནོན་ཏོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་བག་ལ་ཉལ་ཡང་དག་པར་འཇོམས་པར་བྱེད་དེ། དེ་གསུམ་ནི་ཉོན་ མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ།

世尊为何缘故菩萨们以广大愿而来，具足殊胜愿，及具愿力？观自在，有四种因：如是菩萨们善巧安住涅槃乐，能速得彼乐，速得彼乐已，复舍彼安乐住，为无因无义众生利益，发愿于长时种种诸苦中，是故说以广大愿而行，具足殊胜愿，及具愿力。
世尊，菩萨们有几种学处？观自在，有六种：布施、持戒、忍辱、精进、禅定、智慧。
世尊，此六种学处中，何者是增上戒学？何者是增上心学？何者是增上慧学？观自在，应知前三者是增上戒学，禅定是增上心学，智慧是增上慧学，我说精进是遍行。
世尊，此六种学处中，几种是福德资粮？几种是智慧资粮？观自在，增上戒学是福德资粮，增上慧学是智慧资粮，我说精进与禅定是遍行。
世尊，菩萨应如何修学此六种学处？观自在，有五种：首先于具波罗蜜多之正法所说菩萨藏深生净信，其次以十法行闻思修所生智修习，守护菩提心，亲近善知识，以不间断行善分而修学。
世尊，何故应知此等学处安立为六种数？观自在，因二种缘故：为利益众生及对治烦恼故。其中三者是利益众生，三者是烦恼对治，应当了知。
其中菩萨以布施利益众生，以资具成办而作利益。以持戒则不作贫乏、损害、打击而作利益。以忍辱则于贫乏、损害、打击无所计较而作利益。以此三者利益众生。以精进于未调伏烦恼、未降伏烦恼而修善分，彼不为烦恼所动而离善分。以禅定则镇伏诸烦恼。以智慧则断除随眠，此三者是烦恼对治。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཞན་དག་གྲངས་བཞིར་གདགས་པར་རིག་པར་བགྱི་ལགས། སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་གྲོགས་སུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་གསུམ་གྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་བཏགས་ནས།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བསྡུ་བའི་དངོས་པོས་ཟིན་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པས་དགེ་བ་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ངས་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གསུམ་པོ་འདི་དག་གི་གྲོགས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་པར་ ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ།།སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚེ་འདི་ལ་ཉོན་མོངས་པ་མང་བས་རྟག་ཏུ་བསྒོམ་མི་ནུས་པ་དང་། ཁམས་དང་མོས་པ་དམན་པའི་ཕྱིར་ལྷག་པའི་བསམ་པ་སྟོབས་ཆུང་བས་སེམས་ནང་དུ་འཇོག་མི་ནུས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཐོས་པའི་དམིགས་པ་ལ་བསམ་གཏན་ཡོངས་སུ་མ་བསྒོམས་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་རབ་མངོན་པར་སྒྲུབ་མི་ནུས་པ་ཡིན་ན།དེ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཆུང་ངུ་ཡང་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་གནས་ཤིང་ཕྱི་མ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་བ་ཉིད་དུ་ཡིད་ཀྱིས་སྨོན་ པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེའི་སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ཏེ།དེས་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་བ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་ནུས་པར་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གྲོགས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་སྐྱེས་ བུ་དམ་པ་ལ་ཡང་ཡང་དག་པར་བསྟེན་པ་དང་།དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་ཅིང་ལྷག་པའི་བསམ་པ་སྟོབས་ཆུང་བ་ཉིད་རྣམ་པར་བཟློག་ནས། ཁམས་གྱ་ནོམ་པ་ལས་བསམ་པའི་སྟོབས་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་དེའི་སྟོབས་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ཏེ།དེས་སེམས་ནང་དུ་འཇོག་ནུས་པས་དེའི་ཕྱིར་སྟོབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གྲོགས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཐོས་པའི་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པ་ལ་བསམ་གཏན་བྱེད་དེ། དེ་ནི་དེའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་རབ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་ནུས་པར་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་ངས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གྲོགས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །བཅོམ ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་གི་གོ་རིམས་དེ་ལྟར་བསྟན་པར་རིག་པར་བགྱི་ལགས།སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་དེ་དག་གོང་ནས་གོང་དུ་འགྲུབ་པའི་རྟེན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་མི་ལྟ་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ ཡང་དག་པར་ལེན་པར་བྱེད་དོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་རྗེས་སུ་བསྲུངས་ན་བཟོད་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །བཟོད་པ་དང་ལྡན་ན་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམ་བར་འགྱུར་རོ། །བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ན་བསམ་གཏན་བསྒྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །བསམ་གཏན་གྲུབ་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ པའི་ཤེས་རབ་འཐོབ་བོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་དག་རྣམ་པ་དུར་རབ་ཏུ་དབྱེ་ལགས། སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་སྟེ། སྦྱིན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ཆོས་སྦྱིན་པ་དང་། ཟང་ཟིང་སྦྱིན་པ་དང་། མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ རྣམ་པ་གསུམ་ནི་མི་དགེ་བ་ལས་ལྡོག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།དགེ་བ་ལ་འཇུག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་འཇུག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །བཟོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི། གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་མི་མཇེད་པའི་བཟོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཇི་མི་ སྙམ་པའི་བཟོད་པ་དང་།ཆོས་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པའི་བཟོད་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། དགེ་བ་ལ་སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །བསམ་གཏན་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་རྣམ་པར་མི་ རྟོག་ཅིང་ཞི་ལ་རབ་ཏུ་ཞི་བས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཉེན་པོ་བདེ་བར་གནས་པའི་བསམ་གཏན་དང་། ཡོན་ཏན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་ནོ།

世尊，为何应当知道其他波罗蜜数为四？观自在菩萨，因为这六波罗蜜本身是互为助伴的缘故。其中以三波罗蜜利益众生后，菩萨以摄受方便善巧而安置于善法中。因此，我宣说方便波罗蜜是这三者的助伴。
观自在菩萨，若菩萨于今生烦恼众多而不能常修，以及因界性与意乐低劣故增上意乐力微弱而不能安住其心，又因未修习菩萨藏所闻之所缘禅定而不能成就出世间智慧，则彼应当数数摄受少许福德资粮而住，并以意愿求后世烦恼微少，此即是其愿波罗蜜。由此能令烦恼减少并能发起精进，因此愿波罗蜜是精进波罗蜜的助伴。
彼由数数亲近善士及依止听闻正法，获得如理作意并遣除增上意乐力微弱，从殊胜界获得意乐力，此即是其力波罗蜜。由此能安住其心，因此力波罗蜜是禅定波罗蜜的助伴。
彼于菩萨藏所闻之所缘修习禅定，此即是其智波罗蜜。由此能成就出世间智慧，因此我宣说智波罗蜜是般若波罗蜜的助伴。
世尊，为何应当知道这六波罗蜜如是次第宣说？观自在菩萨，因为它们是由前而后次第成就的所依，菩萨若不顾惜身命受用则能受持净戒。守护净戒则能具足安忍。具足安忍则能发起精进。发起精进则能成就禅定。成就禅定则能获得出世间智慧。
世尊，这些波罗蜜应当分为几种？观自在菩萨，分为三种：布施有三种，即法施、财施、无畏施。持戒有三种，即断除不善戒、摄善法戒、饶益有情戒。安忍有三种，即耐怨害忍、安受苦忍、谛察法忍。精进有三种，即披甲精进、摄善法精进、利益有情精进。禅定有三种，即无分别寂静极寂静对治烦恼苦的安乐住禅定、成就功德禅定、成就利益众生禅定。

།ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ ཀྱི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་།དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་དམིགས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་དག་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཞེས་བགྱི་ལགས། སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ལྔའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆགས་ པ་མེད་པ་ཉིད་དང་།མི་ལྟ་བ་ཉིད་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་ཉིད་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་དངོས་པོ་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ མི་ལྟ་བ་ཉིད་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་།ལན་དུ་ཕན་ཐོགས་པ་དང་། འབྲེལ་པའི་སེམས་མེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཉིད་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་དག་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་དང་མ་འདྲེས་ཤིང་། ཐབས་མ་ཡིན་པ་ རྣམ་པར་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་དག་གི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཉིད་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་དག་ཉིད་བྱས་ཤིང་བསྩགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་འབྲས་བུར་ སྨོན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་དངོས་པོ་གང་ལགས། སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་དེ་དག་ནི་དངོས་པོ་དྲུག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདོད་པའི་དགའ་བ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་། དབང་ཕྱུག་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱི་བསོད་ནམས་ལ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཕན་ཡོན་དུ་ལྟ་བ་དང་། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཅི་འདོད་དགུར་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་དང་། བརྙས་པ་མི་བཟོད་པ་དང་། མི་བརྩོན་པའི་བསོད་ཉམས་དང་། འདུ་འཛི་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་སྣ་ཚོགས་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་ལ་འཇུག པ་དང་།མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཕྱེ་བ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་སྤྲོས་པ་དག་ལ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཕན་ཡོན་དུ་བལྟ་བའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་གང་ལགས། སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་དེ་ཡང་ རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཉིད་དང་། བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བ་དང་། ཁོ་ན་མེད་ཅིང་དབྱེན་མེད་ལ་བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་མང་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་བདག་པོ་དང་། ལུས་ལ་གནོད་པ་མེད་པ་དང་། དབང་ཆེ་བར་གྲགས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་དག་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་དང་འདྲེས་པ་གང་ལགས།སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་དེ་ནི་སྦྱོར་བ་བཞིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སྙིང་རྗེ་མེད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། རྟག་ཏུ་མི་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། གུས་ པར་མི་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བས་སོ།།དེ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དག་ལ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཐབས་དང་བྲལ་ཞིང་བསྒོམ་པ་ཉམས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐབས་མ་ལགས་པ་གང་ ལགས།སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་དག་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ན། གལ་ཏེ་ཟང་ཟིང་གིས་ཕན་འདོགས་པ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་ཅིང་། མི་དགེ་བའི་གནས་ནས་བསླངས་ཏེ་དགེ་བའི་ གནས་སུ་འཇོག་པར་མི་བྱེད་ན།དེ་ནི་ཐབས་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་དེ་ཙམ་གྱིས་ན་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་བཏགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། མི་གཙང་བ་ནི་ཆེ་ཡང་རུང་ཆུང་ཡང་རུང་སྟེ་རྣམ་གྲངས་གང་གིས་ ཀྱང་དྲི་ཞིམ་པོར་བྱ་བར་མི་ནུས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་རང་བཞིན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་ཟང་ཟིང་གིས་ཕན་བཏགས་པ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པ་ཙམ་གྱིས་རྣམ་གྲངས་གང་གིས་ཀྱང་བདེ་བར་བྱ་མི་ནུས་ཀྱི། དགེ་བ་ལ་འཇོག་པ་གང་ཡིན་ པ་དེ་ནི་དེ་དག་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་མཆོག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།

三种智慧是缘于世俗谛、缘于胜义谛、缘于利益众生。
世尊，为何称那些波罗蜜多为诸波罗蜜多？观自在，是因为五种原因：即无执著性、无期待性、无过失性、无分别性、回向性。
其中无执著性是对于与波罗蜜多不相应的事物无有贪著。
其中无期待性是对波罗蜜多的异熟果报、回报恩惠无有期待之心。
其中无过失性是那些波罗蜜多不与烦恼法相混，远离非方便。
其中无分别性是对那些波罗蜜多的自相不执著于文字表面。
其中回向性是将所修习积累的那些波罗蜜多回向于大菩提果。
世尊，什么是与波罗蜜多不相应的事物？观自在，应当了知有六种事物：欲乐、受用、权势、视自身福德为功德利益、随意任运身语意、不能忍受轻视、懈怠颓废、喧闹、世间种种、趣入散乱、视见闻分别识之言说戏论为功德利益。
世尊，那些波罗蜜多的异熟果报是什么？观自在，也应当了知有六种：大受用、往生善趣、无有分别且无争而安乐、多有悦意、为众生主、身无损害、威力广大。
世尊，那些波罗蜜多与烦恼法相混是什么？观自在，应当以四种加行了知：无悲心的加行、非如理的加行、不恒常行持的加行、不恭敬的加行。
其中非如理加行是：对其他波罗蜜多缺乏其他波罗蜜多的方便而修习退失。
世尊，什么是非方便？观自在，菩萨以那些波罗蜜多利益众生时，如果仅以布施财物利益为满足，而不从不善处引导安置于善处，这就是非方便。
为什么呢？观自在，仅仅如此并非利益众生，譬如不净物无论大小，以任何方式都无法使其成为香味。
同样，对于以行苦性自性成为苦的众生，仅以布施财物利益也无法以任何方式令其安乐，唯有安置于善法才是对他们最殊胜的利益。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་དག་པ་དུ་མཆིས་ལགས། སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ང་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་གཞན་ཡོད་པར་མི་ སྨྲ་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དེ་དག་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་བསྡུས་པ་དང་སོ་སོར་ཕྱེ་བ་ཁྱོད་ལ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་བསྡུས་པ་ནི་རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བདུན་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་དེ་དག་གིས་གཞན་ལས་ཤེས་ཀྱི་ཁེ་ཡོངས་སུ་མི་ཚོལ་བ་དང་། ཆོས་དེ་དག་ལ་ལྟ་བས་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་འདི་དག་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་འབྱིན་པ་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན་སྙམ་དུ་ཡིད་གཉིས་དང་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། བདག ལ་མི་བསྟོད་གཞན་ལ་མི་སྨོད་ཅིང་བརྙས་པར་མི་བྱེད་པ་དང་།དྲེགས་པར་མི་བྱེད་ཅིང་བག་མེད་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། ཅུང་ཟད་ཙམ་དང་། ངན་ངོན་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་མི་འཛིན་པ་དང་། ཆོས་དེ་དག་གིས་སེར་སྣ་མེད་ཅིང་གཞན་དག་ལ་ཕྲག་དོག་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་སོ་སོ་ཐ་དད་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་བདུན་ཁོ་ནར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཐ་དད་པ་རྣམ་པ་བདུན་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སྦྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་བདུན་པོ་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་དག་པས་སྦྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་ དག་པ་དང་།ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ངག་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། དྲི་མ་རྣམ་པར་དག་པས་སྦྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ངས་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་གནས་པ་དེ་ནི་སྦྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་པ་བདུན་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྡོམ་པ་བཅས་པ་ལ་བསླབ་པའི་གཞི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པ་དང་། ལྟུང་བ་ལས་བསླང་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། དེ་ལ་ངེས་པའི་ ཚུལ་ཁྲིམས་ཅན་དང་།བརྟན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཅན་དང་། རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། རྟག་ཏུ་འཇུག་པ་དང་། བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ། སློབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་པ་བདུན་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ལས་གནོད་ པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་གནས་པ་ན་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་རྟོན་པས་མི་འཁྲུག་པ་དང་།ལན་བྱ་བའི་ཕྱིར་སླར་སྤྱོ་བ་དང་། གཤེ་བ་དང་། རྡེག་པ་དང་། བསྡིགས་པ་དང་། མཚང་འདྲུ་བའི་གནོད་པ་དག་གིས་སྦྱོར་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། ཁོན་གྱི་བསམ་པ་མི་ འཛིན་པ་དང་།ཤད་ཀྱིས་འཆགས་པ་ན་ཡོངས་སུ་ཉོན་མོངས་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། ཤད་ཀྱིས་འཆགས་པ་ལ་མི་སྡོད་པ་དང་། འཇིགས་པ་དང་། ཟང་ཟིང་གི་སེམས་ཀྱིས་བཟོད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཕན་གདགས་པར་བྱ་བ་ལ་ཡལ་བར་མི་འདོར་བ་དེ་ནི་བཟོད་ པ་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་པ་བདུན་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་རྣམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་དེས་བདག་ལ་མི་སྟོད་ཅིང་གཞན་ལ་མི་སྨོད་པ་དང་། མཐུ་དང་ལྡན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ་དང་། སྤྲོ་བ་དང་ལྡན་ པ་དང་།རྟུལ་བ་བརྟན་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བརྩོན་པ་མ་བཏང་བ་དེ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་པ་བདུན་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། མཚན་མ་ལེགས་པར་རྟོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བསམ་གཏན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བསམ་ གཏན་པ་དང་།གཉི་གའི་ཆའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བསམ་གཏན་པ་དང་། ཤུགས་ཀྱིས་འབྱུང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བསམ་གཏན་པ་དང་། མི་གནས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བསམ་གཏན་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱང་བ་བྱས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བསམ་གཏན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་བསྒོམ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བསམ་གཏན་པ་དེ་ནི་བསམ་གཏན་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་པ་བདུན་པ་ཡིན་ནོ།

世尊，波罗蜜多有几种清净？观世音菩萨说：'除了那五种之外，我不说波罗蜜多还有其他清净，然而依据这些，我将为你解说波罗蜜多的总略和分别清净。其中，一切波罗蜜多的总略清净应当以七种来了知。七种是什么？即：菩萨以这些法从他处了知而不求利养；对这些法见解不生执著；对于这些法是否能决定出离成就菩提，不生疑惑犹豫；不自赞毁他，不轻蔑他人；不骄傲放逸；不以微少下劣为满足；以这些法无悭吝且不嫉妒他人。'
波罗蜜多的个别清净也应当以七种来了知。七种差别是什么？即：布施清净七种，以布施物清净而行清净布施；以戒清净、见清净、心清净、语清净、智清净、垢清净而行清净布施。我所说的这些，菩萨如实受持，这就是布施清净七种。
即：菩萨善巧于一切制戒学处，善巧于从堕罪中起，于此具足决定戒行，具足坚固戒行，常作常行，受持学处而修学，这就是戒清净七种。
即：当一切损害现前时，以信解自业果报而不动怒；不为报复而起恼害、谩骂、殴打、恐吓、揭发过失等损害；不怀恨心；遭受损害时不生烦恼；不停留于损害中；不以畏惧和利养心而忍辱；不舍弃所应饶益，这就是忍辱清净七种。
即：善知精进平等性；以所发起的精进不自赞毁他；具足力量；具足精进；具足欢喜；坚固勇猛；于诸善法精进不舍，这就是精进清净七种。
即：修习善巧了知相的禅定；修习圆满的禅定；修习二分的禅定；修习任运生起的禅定；修习无住的禅定；修习极善修习的禅定；修习无量缘于圆满菩萨藏所缘的禅定，这就是禅定清净七种。

།འདི་ལྟ་སྟེ། དེའི་ཤེས་རབ་དེ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་མཐའ་དང་། སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་རྣམ་པར་སྤངས་ ཏེ།དབུ་མའི་ལམ་གྱིས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་། ཤེས་རབ་དེས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་པོ་དག་ལ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོའི་དོན་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་བརྟགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་ དབང་དང་།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་པོ་དག་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་། མཚན་ཉིད་དང་སྐྱེ་བ་དང་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་གསུམ་པོ་དག་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་དོན་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་། རིག་ པའི་གནས་ལྔ་པོ་དག་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་དོན་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་།དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་ལ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་དོན་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅིང་སྤྲོས་པ་མེད་ལ། ཚུལ་གཅིག་ ཏུ་དེ་ལ་མང་དུ་གནས་པ་དང་འདྲེས་པ་ཚད་མེད་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་མེད་པའི་ལྷག་མཐོང་གིས་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་བསྒྲུབ་པ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་པ་བདུན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་གི་སོ་སོའི་ ལས་གང་ལགས།སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་དེ་དག་གི་ལས་ཀྱང་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཆགས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚེ་འདི་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་གུས་པར་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བས་བག་ཡོད་པར་བྱེད་དོ། མི་ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཕྱི་ མ་ལ་དེ་དག་ལ་བག་ཡོད་པའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ།།ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་དག་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཐབས་ ལ་མཁས་པ་དེས་མྱུར་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ།།ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་འདོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མི་ཟད་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་དག་གི་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་གང་ལགས། སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ཆགས་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་། མི་ལྟ་བ་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ་། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མ་མཆིས་པ་ཉིད་གང་ལགས། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ མེད་པ་ཉིད་དང་།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །གསལ་བ་ཉིད་གང་ལགས། སོ་སོར་རྟོག་ཅིང་བྱ་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །མི་གཡོ་བ་ཉིད་གང་ལགས། སར་ཆུད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་མི་མཉམ་པའི་ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ གང་ལགས།སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ས་བཅུ་པར་གཏོགས་པ་ཉིད་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་གཏོགས་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རྟག་ཏུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་འདོད་པ་བསམ་འཚལ་བ་ དང་།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ས་མ་འཚལ་བ་དང་ལྡན་པ་ལགས། སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་ནས་འགྲུབ་པ་བསྒོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་འདོད་པ་ལ་དད་པས་གནས་པ་མ་ལགས།སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་རྒྱུ་ལྔའི་ཕྱིར་ཏེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ནི་ཆེས་ལྷག་པར་བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕྱི་མ་ལ་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་འདོད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

也就是说，他的智慧远离增益边和损减边，以中道而出离，并且以此智慧如实通达空性、无愿、无相三解脱门的解脱门之义，
并且如实通达遍计、依他起、圆成实三自性的自性之义，
并且如实通达相无自性、生无自性、胜义无自性三种无自性的无自性之义，
并且如实通达五明处的世俗谛之义，
并且如实通达七种真如的胜义谛之义，
以及以无分别、无戏论、一味而多住、相杂、无量法无所缘的胜观，如实成办随顺法之修行，应当了知这就是七种清净智慧。
'世尊，这五种的各自作用是什么？'
'观自在，应当了知它们的作用也有五种：以无贪著性，菩萨于现世对诸波罗蜜常作恭敬修习而住于正念。'
以无视性，于后世摄持正念之因。
以无过失性，修习极其圆满、清净、纯熟的诸波罗蜜。
以无分别性，以彼方便善巧速疾圆满诸波罗蜜。
以回向性，获得乃至无上正等正觉一切生世中具有希求异熟果的无尽波罗蜜。
'世尊，这些波罗蜜的广大性是什么？'
'观自在，即是无贪著性、无视性和回向性。'
'无烦恼性是什么？'
'即是无过失性和无分别性。'
'明显性是什么？'
'即是观察作为性。'
'不动性是什么？'
'即是诸入地者的不平等法性。'
'极清净性是什么？'
'观自在，即是属于第十地性和属于佛地性。'
'世尊，为何诸菩萨常欲求波罗蜜异熟果而不知波罗蜜地？'
'观自在，因为是相互依止而成就的修习故。'
'世尊，为何诸菩萨对诸波罗蜜如是而不以信心住于欲求波罗蜜异熟果？'
'观自在，因为五种原因：诸波罗蜜是最胜安乐与悦意之因故，是利益自他之因故，是后世欲求其异熟果之因故，是无烦恼之基故，是不变之法性故。'

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་དག་གི་སོ་སོའི་མཐུ་གང་ལགས། སྤྱན་རས་གཟིགས དབང་ཕྱུག་དེ་དག་གི་སོ་སོའི་མཐུ་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ན། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེར་སྣ་དང་། འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་འཁྲུལ་པ་དང་། ལེ་ལོ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། ལྟ་བའི་རྣམ་པ་རབ་ཏུ་སྤོང་བ་དང་། བླ་ན་མེད་ པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་སུ་འགྱུར་བ་དང་།ཚེ་འདི་ལ་བདག་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་འདོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་འདོད་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཟད་མི་ཤེས་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་དག་རྒྱུ་གང་ལས་བྱུང་བ་དང་།འབྲས་བུ་གང་དང་ལྡན་པ་དང་། དོན་གང་དང་ལྡན་པ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ནི་སྙིང་རྗེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་འདོད་པ་ དང་།སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་ལྡན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་དོན་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལོངས་སྤྱོད་པས་མ་འཚལ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཅན་ལགས་ན། ཅིའི་སླད་དུ་འཇིག་རྟེན་ན་དབུལ་པོ་གདའ་ལགས། སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་དེ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ལས་ཀྱི་ཉེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རང་གིས་ཉེས་པར་བྱས་པ་དེའི་གགས་སུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ན། དེ་དག་ལ རྟག་ཏུ་བྱ་བ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པ་དང་།ལོངས་སྤྱོད་མི་ཟད་པ་ཉིད་ཡོད་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་ན་སྡུག་བསྔལ་བ་ལྟ་སྣང་བར་ག་ལ་འགྱུར། སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་།འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། ཡི་དགས་ལུས་སྐོམ་པས་གདུངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱ་མཚོའི་ཆུ་སྐམས་པར་མཐོང་བ་དེ་ནི། རྒྱ་མཚོ་དག་གི་ཉེས་པ་མ་ཡིན་གྱི་ཡི་དགས་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་རང་གི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་ཉེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་མེད་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱིན་པ་དག་གིས་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉེས་པ་མ་ཡིན་གྱི། སེམས ཅན་རང་གིས་ཉེས་པ་བྱས་པ་ཡི་དགས་ལྟ་བུ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ལས་ཀྱི་ཉེས་པ་ཡིན་ནོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་མཆིས་པ་ཉིད། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་གིས་འཛིན་པ་ལགས། སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པས་འཛིན་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ངོ་བོ་ཉིད་མ་མཆིས་པ་ཉིད་འཛིན་ན། ངོ་བོ་ཉིད་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱང་ཅིའི་སླད་དུ་མི་འཛིན་པ་ལགས། སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་།ང་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་འཛིན་པར་མི་སྨྲ་ མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ཡི་གེས་བསྟན་པ་མེད་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡི་གེ་མེད་པ།སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་དེ་བསྟན་པར་མི་ནུས་པས་དེའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་འཛིན་ཏོ་ཞེས་དེ་སྐད་བརྗོད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་ཀྱང་བགྱི། ཉེ་བའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་ཀྱང་བགྱི། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་ཀྱང་བགྱི་ལགས་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གང་ལགས། ཉེ་བའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གང་ལགས། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆེན་པོ་ནི་གང་ལགས། སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དུས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ནས། ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ལ། དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་ཞིང་དེ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་ནི་མི་ནུས་ཀྱི། དེས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པར་འགྱུར་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་མོས་པ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང ལ་ཞུགས་པ་དེ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ།

世尊，这些波罗蜜多各自的力量是什么？观世音自在，这些各自的力量应当知道有四种：修习波罗蜜多时，断除违品吝啬、破戒、心乱、懈怠、散乱、见解等，成为无上正等正觉资粮，于今生利益自己和一切众生，来世获得广大无尽的异熟果报。
世尊，这些波罗蜜多从何因生起，具有何果，具有何义？世尊开示道：观世音自在，诸波罗蜜多是从悲心因生起，具有异熟果报，具有利益众生之果，具有圆满大菩提之大义。
世尊，如果诸菩萨具足受用且具大悲心，为何世间还有贫穷者？观世音自在，这只是众生自己业力过失。若不是众生自己造作过失所障碍，他们本应常有事业和无尽受用，怎会在世间显现痛苦？
观世音自在，譬如饥渴煎熬的饿鬼见到海水干涸，这并非大海的过失，而是那些饿鬼自己业力果报的过失。同样，若无果报，那不是如海般布施的菩萨们的过失，而是如饿鬼般众生自作过失的业力过失。
世尊，菩萨以何波罗蜜多执持诸法无自性？观世音自在，以般若波罗蜜多执持。世尊，若般若波罗蜜多执持无自性，为何不执持有自性？观世音自在，我不说以无自性执持自性，然而无文字所显示的无自性、无文字、自证，不能显示，因此说执持无自性。
世尊，既说波罗蜜多，又说近波罗蜜多，又说大波罗蜜多。世尊，何为波罗蜜多？何为近波罗蜜多？何为大波罗蜜多？观世音自在，于此菩萨从无量时来，虽具足修习布施等善法，然而烦恼仍会生起，不能降伏烦恼而被烦恼所降伏，即在胜解行地入小、中胜解，这称为波罗蜜多。

།ཡང་དུས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ནས་ཆེས་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་དང་ལྡན་ཞིང་དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་ལ། དེ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཅིང་དེས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་མི་འགྱུར་བ་འདི་ལྟ་སྟེ། ས་དང་པོ་ནས་གཟུང་ བ་དེ་ནི་ཉེ་བའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་དུས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ནས་ཆེས་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་དང་ལྡན་ཞིང་། དེ་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཏུ་མི་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་གྱུར་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། ས་བརྒྱད་པ་ནས་གཟུང་བ་ དེ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ས་དེ་དག་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་རྣམ་པ་དུ་མཆིས་ལགས། སྤྱན་རས་གཟིགས་ཕྱུག་།རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་གྲོགས་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ས་ལྔ་པོ་དག་ལ་ཉོན་ མོངས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་གྲོགས་ཉོན་མོངས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ་ལ་དེ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་གྲོགས་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།བག་ལ་ཉལ་སྟོབས་ཆུང་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ས་དྲུག་པ་དང་། བདུན་པ་ལ་ཆ་ཕྲ་མོ་ཀུན་ ཏུ་འབྱུང་བ་ཉིད་དང་།བསྒོམ་པས་མནན་པས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །བག་ལ་ཉལ་ཕྲ་མོ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ས་བརྒྱད་པ་དང་། དེའི་གོང་མ་རྣམས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཀུན་ཏུ་མི་འབྱུང་བ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཙམ་ལ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ རོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བག་ལ་ཉལ་དེ་དག་གནས་ངན་ལེན་སྤངས་པ་རྣམ་པ་དུས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ལགས། སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། གནས་ངན་ལེན་ལྤགས་ཤུན་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་སྤངས་པས་ནི་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །སྤྲིལ་ ཡོད་པ་ལྟ་བུ་སྤངས་པས་ནི་གསུམ་པའོ།།གནས་ངན་ལེན་སྙིང་པོ་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་བག་ལ་ཉལ་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཡིན་པར་ངས་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གནས་ངན་ལེན་ དེ་དག་བསྐལ་པ་གྲངས་མ་མཆིས་པ་དུ་དག་གིས་སྤོང་བར་འགྱུར་ལགས།སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་སམ། དུས་ཚིགས་དང་། ཟླ་བ་དང་། ཟླ་བ་ཕྱེད་དང་། ཞག་དང་། ཉི་མ་དང་། ཐུན་དང་། ཐུན་ཕྱེད་དང་། སྐད་ཅིག་དང་། ཐང་ཅིག་ དང་།ཡུད་ཙམ་དང་། བསྐལ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་གིས་སྤོང་ངོ་། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་གང་ལགས། སྐྱོན་ནི་གང་ལགས། ཡོན་ཏན་ནི་གང་ལགས་པར་རིག་པར་བགྱི། སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་དང་པོ་ལ་སོ་སོར་ངེས་པ་ཁོ་ནས། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི ཕྱིར་ཏེ།དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཤེས་བཞིན་ཁོ་ནར་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི། མི་ཤེས་པར་མ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །རང་གི་རྒྱུད་ལ་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་པ་ ཡིན་ནོ།།སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པར་བཟློག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ལ་ད་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་དག་གིས་ཀྱང་། ཇི་ཙམ་དུ་སེམས་ཅན་དང་། ཉན་ཐོས་ དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་དེ་ཙམ་དུ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་བགྱིད་ན། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་འཚལ་བའི་བྱང་ཆུབ་དེ་ཙམ་དུ་དོན་ཆེ་བ་ནི་ངོ་མཚར་ལགས་སོ།

又从无量时以来，具足彼等极为修习的善法，于其中烦恼也生起，而能降伏彼烦恼，不为彼所降伏，如是从初地开始，是名近波罗蜜多。
又从无量时以来，具足彼等极为修习的善法，于其中一切烦恼皆不生起，成为法性，如是从第八地开始，是名大波罗蜜多。
世尊，于彼等地中有几种烦恼随眠？观自在：有三种，观自在，所谓正断伴随，即于五地中，生起俱生烦恼之伴随，非俱生烦恼生起时，彼时无彼，故名正断伴随。
微弱随眠，即于第六地和第七地，生起微细分及以修所压伏而生起故。
微细随眠，即于第八地及其上诸地，一切烦恼皆不生起，唯住于所知障故。
世尊，彼等随眠以几种习气断除而分别？观自在：以二种故，断除如皮习气，分别初二；断除如网习气，是第三；
断除如心习气者，即是一切随眠皆无之阶段，我宣说为佛地。
世尊，彼等习气以几无数劫断除？观自在：以三无数，或以时节、月、半月、日、昼夜、半昼夜、刹那、须臾、瞬间及无量劫断除。
世尊，于彼等中，菩萨烦恼生起之相为何？过患为何？功德为何？当如何了知？观自在：菩萨烦恼生起是非烦恼性相。
何以故？菩萨于初地即以决定了知一切法界故，是故菩萨烦恼唯以正知而生，非以无知，故是非烦恼性相。
由于不能于自相续中生苦故无过患。
由于是遮止众生界苦之因故有无量功德。
世尊，现今菩萨烦恼生起尚且能胜过一切众生、声闻、缘觉之善根，更何况其他功德，如是菩提利益广大实为希有。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ ཐེག་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐེག་པ་གཅིག་གོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པ་དེ་ལ་དགོངས་པ་གང་ལགས། སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ངས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་ཆོས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་འདི་ལྟ་སྟེ། ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་ ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་།དེ་དག་ལ་སོགས་པ་གང་དག་བསྟན་པ་དེ་དག་ཉིད་ངས་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཚུལ་གཅིག་པར་བསྟན་པས་བཤད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ང་ནི་ཐེག་པ་ཐ་དད་པར་མི་སྨྲའོ། །དེ་ལ་གང་དག་དོན་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་ཁོ་ནར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཁ་ཅིག་ནི་སྒྲོ་ འདོགས་པར་བྱེད།ཁ་ཅིག་ནི་སྐུར་བ་འདེབས་པར་བྱེད་ཅིང་། ཐེག་པ་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་ཡང་བྱེད་དེ། དེ་གཉིས་མི་མཐུན་པར་སེམས་ཤིང་། ཕན་ཚུན་རྩོད་པར་ཟད་དེ། དེ་ལ་དགོངས་པ་ནི་དེ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་ཚིགས་སུ་བཅད་ པ་འདི་དག་བཀའ་སྩལ་ཏོ།།ཐེག་པ་ཆེ་དང་ཐེག་པ་དམན་པ་ལ། །རང་བཞིན་སྣ་ཚོགས་ཆོས་རྣམས་གང་བསྟན་པ། །དེ་དག་ཉིད་ནི་ཚུལ་གཅིག་ཡང་བསྟན་ཏེ། །དེ་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཐ་དད་ང་མི་སྨྲ། །དོན་ལ་སྒྲ་བཞིན་རྣམ་པར་རྟོག་བྱེད་པ། །སྒྲོ་བཏགས་བྱས་ཤིང་ བཀུར་པ་བཏབ་བྱས་ནས།།དེ་དག་འགལ་བ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ནི། །རྣམ་པར་རྨོངས་ནས་བློ་གྲོས་སྣ་ཚོགས་འགྱུར། །ས་རྣམས་བསྡུས་དང་མིང་དང་མི་མཐུན་ཕྱོགས། །ཁྱད་པར་སྐྱེ་དང་སྨོན་ལམ་བསླབ་པ་རྣམས། །དེ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཐེག་ཆེན་བཤད། །འདི་ལ་ གང་བརྩོན་དེ་དག་སངས་རྒྱས་འགྱུར།།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་གིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདིར་བསྟན་པ་འདིའི་མིང་ཅི་ལགས། འདི་ཇི་ ལྟར་གཟུང་བར་བགྱི།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་འདི་ནི་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཟུང་ཤིག་།ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པ་འདི་བཤད་པ་ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདུན་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་གིས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྣང་བ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཐེག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཁོ་ན་ལས་བརྩམས་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི།དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་ལས། ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཇམ་དཔལ་གྱིས་ཞུ་བ་ཞུས་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ སྐུ་ཞེས་བགྱི་ན།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། འཇམ་དཔལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་སྐུའི་མཚན་ཉིད་ནི་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ བསྒོམས་པའི་ངེས་པར་འབྱུང་བས་གནས་གྱུར་པ་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་སྤྲོས་པ་མེད་ཅིང་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་སྤྲོས་པ་དང་མངོན་པར་ འདུ་བྱ་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་གནས་གྱུར་པ་གང་ལགས་པ་དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལགས་པར་བརྗོད་པར་བགྱིའམ། འཇམ་དཔལ་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འོ་ན་ཅིའི་ ལུས་ལགས་པར་བརྗོད་པར་བགྱི།འཇམ་དཔལ་རྣམ་པར་གྲོལ་པའི་ལུས་ཡིན་ཏེ་འཇམ་དཔལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལུས་ཀྱིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱང་མཚུངས་ཤིང་མཉམ་མོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུས་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ ཏེ།ཆོས་ཀྱི་སྐུས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ན། ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་དཔག་ཏུ་མེད་པས་ཀྱང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ནི་དཔེ་བྱ་བར་ཡང་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ།

世尊，世尊所说声闻乘和大乘是一乘的这句话有何密意？观世音菩萨，我在声闻乘中所说诸法的自性，如五蕴、六内处、六外处等，我在大乘中也说这些都是法界一相。因此我不说乘有差别。对此，有些人执著字面意思而增益，有些人损减，认为乘有差别，二者互不相容而争论，这就是其中的密意。
这时世尊说了这些偈颂：'大乘与小乘中，所说种种诸法性，即是一相又显示，是故我不说异乘。执著文字作分别，增益损减而造作，认为彼此有相违，愚痴分别成异见。诸地摄集及名称，违品差别愿学处，诸佛说此为大乘，精进修此成佛道。'
这时观世音菩萨对世尊说道：'世尊，这部解释密意的法门叫什么名字？应当如何受持？'世尊回答说：'观世音菩萨，这是宣说地波罗蜜了义之义，你应当称之为《地波罗蜜了义教》。'当说此《地波罗蜜了义教》时，七万五千菩萨获得大乘三昧光明。
关于乘的建立，如来事业的差别，应当如《解深密经》所说。文殊菩萨向世尊请问：'世尊，所谓如来法身，其相如何？'世尊答道：'文殊，如来法身的特征是通过修习地和波罗蜜的出离而转依圆成。应当知道这有两种不可思议相：因为无戏论、无造作，而众生执著戏论和造作。'
'世尊，声闻和独觉的转依是否也可称为法身？''文殊，不可称为法身。''世尊，那应称为什么身？''文殊，是解脱身。文殊，以解脱身而言，如来与声闻、独觉是相同平等的。但以法身而言则殊胜，法身殊胜故，功德差别无量殊胜，这是难以譬喻的。'

།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཇི་ལྟ་བུར་རིག་པར་བགྱི་ལགས། འཇམ་དཔལ་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་དེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འབྱུང་བ་དང་འདྲའོ། །སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་འབྱུང་བ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་བཀོད་པའི་རྒྱན་གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་ནི སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་མེད་དོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྟོན་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་གང་ལགས་པར་བལྟ་བར་བགྱི་ལགས། འཇམ་དཔལ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྟོན་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ནི་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐམས་ཅད་དུ་བདག་པོར་གྲགས་པའམ། སྦྱིན་ གནས་སུ་གྲགས་པའི་ཁྱིམ་དུ་མངལ་དུ་འཇུག་པ་དང་།བཙས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་། མངོན་པར་འབྱུང་བ་དང་། དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ཅིག་ཅར་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པ་དང་། དེ་གཏོང་བ་དང་། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པ་ཡིན་པར་ བལྟ་བར་བྱའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱི་སྐུས་གསུང་གང་དག་བརྗོད་པས་གདུལ་བའི་ཁམས་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་ལ། ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ནི་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་ མཛད་པའི་གསུང་བརྗོད་པ་དུ་ཞིག་བརྗོད་པར་མཛད་ལགས།འཇམ་དཔལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་བརྗོད་པ་ནི་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། མདོ་སྡེ་བརྗོད་པ་དང་། འདུལ་བ་བརྗོད་པ་དང་། མ་མོ་བརྗོད་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་མདོ་སྡེ་ནི་གང་ལགས། འདུལ་བ་ནི་གང་ལགས། མ་མོ་ནི་གང་ལགས། འཇམ་དཔལ་འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོ་བཞིའམ། དགུའམ། ཉི་ཤུ་རྩ་དགུའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོའི་བསྡུ་བ་ཙམ་ངས་གོང་དུ་བསྟན་པ་དེ་ནི་མདོ་སྡེ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་བཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཐོས་པའི་དངོས་པོ་དང་། སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་དངོས་པོ་དང་། བསླབ་པའི་དངོས་པོ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དངོས་པོའོ། །དངོས་པོ་དགུ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་དུ་གདགས་པའི་དངོས་པོ་དང་། དེའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། དེ་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་དང་། དེ་འབྱུང་བ་ལ གནས་པའི་དངོས་པོ་དང་།དེའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་དངོས་པོ་དང་། དེའི་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། སྟོན་པའི་དངོས་པོ་དང་། བསྟན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་། འཁོར་གྱི་དངོས་པོའོ།

'世尊，应当如何了知如来们出生的特征？'
'文殊，化身的特征如同世界界出现一样。'
'应当视化身的特征出现为以如来功德庄严之所有相而加持的特征。'
'法身则无有出生。'
'世尊，应当如何了知善巧示现化身的方便？'
'文殊，善巧示现化身的方便，应当了知为于三千大千世界一切佛土中，同时示现为众所周知的施主或布施处之家中入胎、诞生、出生、受用欲乐、出家、苦行，以及舍弃这些，示现现前圆满成佛的次第。'
'世尊，如来以如来加持身所说之语，能令未成熟的所化界成熟，已成熟者以彼缘而得解脱，如是所说之语有几种？'
'文殊，如来所说之语有此三种：即经典之说、律藏之说及论藏之说。'
'世尊，何为经典？何为律藏？何为论藏？'
'文殊，如是，我前面所说依四法或九法或二十九法而摄诸法之事，即是经典。'
'何为四法？即：闻法、皈依、学处及菩提。'
'何为九法？即：有情施设、其受用、其生起、其生起后安住、其烦恼与清净、其种种、能说、所说及眷属。'

།དངོས་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུ་གང་ཞེ་ན། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ནས་བརྩམས་ཏེ། འདུ་བྱེད་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་དང་། དེའི་གོ་རིམས་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་དངོས་པོ་དང་། དེ་དག་ཉིད་ལ་གང་ཟག་གི་མིང་དུ་བྱས་ནས། ཕྱི་མར་འབྱུང་བའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་དང་། ཆོས་ཀྱི་མིང་དུ་བྱས་ནས་ཕྱི་མར འབྱུང་བའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ལས་བརྩམས་ཏེ། དམིགས་པ་ལ་ཉེ་བར་གཏོད་པའི་དངོས་པོ་དང་། དེ་ཉིད་ལ་རྩོལ་བའི་དངོས་པོ་དང་། སེམས་གནས་པའི་དངོས་པོ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པའི་དངོས་པོ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་དམིགས་པའི་ཐབས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་དངོས་པོ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་གནས་དང་། སེམས་ཅན་དུ་འདུ་ཤེས་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ལོག་པར་སྒྲུབ པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་གནས་དང་།ནང་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་གནས་ཀྱིས་ས་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དང་། སྒོམ་པའི་གནས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། མངོན་དུ་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་། བསྒོམས་པའི་དངོས་པོ་དང་། དེ་སྙིང་པོར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་། དེའི་རྣམ་པའི་དངོས་པོ་དང་། དེའི་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་དང་། སྤངས་པ་དང་། མ་སྤངས་པ་སྤྱོད་པ་ལ་མཁས་པའི་དངོས་པོ་དང་། དེ་ལས་རྣམ་པར་མི་གཡེང་བའི་དངོས་པོ་དང་། རྣམ་པར་མི་གཡེང་བའི་གནས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། བསྒོམ་པ་ལ་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བའི་སྦྱོར བ་བསལ་བའི་དངོས་པོ་དང་།བསྒོམ་པའི་ཕན་ཡོན་གྱི་དངོས་པོ་དང་། དེ་བརྟེན་པའི་དངོས་པོ་དང་། འཕགས་པའི་དབང་ཕྱུག་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་དང་། འཕགས་པའི་ཕྱོགས་དང་གཡོག་འཁོར་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་དང་། དེ་ཁོ་ན་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་དངོས་པོ་དང་། མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་ཡང་དག་པར་ཐོབ་པའི་དངོས་པོ་དང་།ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དག་ལས་སྤྱི་བོར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། དེ་མི་བསྒོམ་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ པའི་དངོས་པོ་སྟེ།འཇམ་དཔལ་འདི་ལྟར་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་ནི་མི་བསྒོམ་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཞིང་། ལྟ་བའི་ཉེས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འཇམ་དཔལ་ངས་གང་དུ་ཉན་ཐོས་རྣམས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོར་ཐར་པའམ་སོ་ སོར་ཐར་པ་དང་ལྡན་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདུལ་བའི་དངོས་པོ་ཡིན་ནོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོར་ཐར་པ་རྣམ་པ་དུས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བགྱི་ལགས། འཇམ་དཔལ་རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་ཏེ། ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཆོ་ ག་བསྟན་པ་དང་།ཕམ་པའི་གནས་ལྟ་བུའི་དངོས་པོ་བསྟན་པ་དང་། ལྟུང་བའི་གནས་ལྟ་བུའི་དངོས་པོ་བསྟན་པ་དང་། ལྟུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་པ་དང་། ལྟུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་པ་དང་། ལྟུང་བ་ལས་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་དང་། སྡོམ་པ་གཏོང་བ་བསྟན་ པས་སོ།།འཇམ་དཔལ་ངས་གོང་དུ་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་བཤད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་དང་། བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་མོའོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་གང་ཞེ་ན། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྣམ་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། དེའི་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་དང་། དེ་མྱོང་བ་རྣམ་པར་བསྙད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། དེའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད དང་།དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། དེའི་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། དེའི་ཕན་ཡོན་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །འཇམ་དཔལ་དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གང་ཟག་བསྟན་པ་དང་། ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ བསྟན་པ་དང་།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་པ་དང་། གཡོ་བ་དང་ལས་བྱེད་པ་བསྟན་པས་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་བསྟན་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་བསྟན་ པས་བལྟ་བར་བྱའོ།

什么是二十九事？从烦恼方面开始，有集诸行事，及其次第相续事，以及对彼等安立补特伽罗名而成为后有因事，以及安立法名而成为后有因事。从清净方面开始，有专注所缘事，于彼精进事，心住事，现法乐住事，从一切苦完全超越的所缘方便事，及彼遍知事即是颠倒遍知处，从有情想开始，于外在有情邪行遍知处，内无现前我慢遍知处，彼地亦有三种，修习处事，现证事，已修事，彼心要事，彼行相事，彼所缘事，断与未断行善巧事，于彼不散乱事，不散乱住处事，断除厌离修习加行事，修习功德事，彼所依事，圣自在摄事，摄圣眷属事，真实了悟事，正得涅槃事，于善说法律中，此世间正见较一切外道正见最为殊胜事，以及不修而退失事。
文殊师利，如是于善说法律中，以不修而退失，而非以见过失。文殊师利，我于何处宣说声闻与菩萨别解脱或与别解脱相应之遍示，即是律事。
世尊，应当了知菩萨别解脱以几种摄集？文殊师利，以七种：宣说正受仪轨，宣说他胜处事，宣说堕罪处事，宣说堕罪体性，宣说非堕罪体性，宣说从堕罪出，以及宣说舍戒。
文殊师利，我前说十一种相，分别开示者，即是摩呾理迦。其中何为十一种相？世俗相，胜义相，菩提分法所缘相，行相，体性相，彼果相，彼受用分别相，彼障碍法相，彼随顺法相，彼过患相，以及彼功德相。
文殊师利，其中世俗相有三种：宣说补特伽罗，宣说遍计所执体性，以及宣说诸法作用、动转与业用。其中胜义相应当视为宣说七种真如。所缘相应当视为宣说一切所知事。

།རྣམ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་བརྟགས་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་བསྟན་པས་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། བརྟགས་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། བདེན་པ་དང་། གནས་པ་དང་། སྐྱོན་དང་། ཡོན་ཏན་དང་། ཚུལ་དང་། འཇུག་པ་དང་། རིགས་པ་དང་། བསྡུ་བ་དང་། རྒྱས་པས་སོ། །དེ་ལ་བདེན་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །གནས་པ་ནི་གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པའམ། ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པའམ། མགོ་གཅིག་དང་། རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་། དྲིས་ཏེ་ལན་གདབ་པ་རྣམ་པར གཞག་པའམ།གཞག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའམ། གསང་བ་དང་། རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སྐྱོན་རྣམས་ནི་ངས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་རྣམ་གྲངས་དུ་མར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དག་གོ། །ཡོན་ ཏན་རྣམས་ནི་ངས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་རྣམ་གྲངས་དུ་མར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དག་གོ།།ཚུལ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་ཚུལ་དང་། འཐོབ་པའི་ཚུལ་དང་། བཤད་པའི་ཚུལ་དང་། མཐའ་གཉིས་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་ཚུལ་ དང་།བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཚུལ་དང་། དགོངས་པའི་ཚུལ་ལོ། །འཇུག་པ་ནི་དུས་གསུམ་དང་། འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་དང་། རྐྱེན་བཞི་པོ་དག་གོ། །རིགས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ལྟོས་པའི་རིགས་པ་དང་། བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་ དང་།འཐད་པས་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པའོ། །དེ་ལ་ལྟོས་པའི་རིགས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་འབྱུང་བ་དང་། རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་རྒྱུ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་། རྐྱེན་གང་དག་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ལྟོས་པའི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་རྣམས་ འཐོབ་པའམ།འགྲུབ་པའམ། སྐྱེས་པ་རྣམས་ལས་བྱེད་པས་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་། རྐྱེན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོའི་ཤེས་པ་དང་། བཤད་པ་དང་། སྨྲས་པའི་དོན་བསྡུས་པ་དང་། ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ རྒྱུ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་།རྐྱེན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཐད་པས་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མ་དག་པའོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ལྔའོ། །ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ ཉིད་ནི་བདུན་ནོ།།དེ་ལ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ལྔ་པོ་དག་གང་ཞེ་ན། དེ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། དེ་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། རང་གི་ལས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་ མཚན་ཉིད་དང་།ལུང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་གཏན་ལ་དབབ་པར་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་ན་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དང་། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། ལས་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ་ལ་གནས་པའི་མི་རྟག་པ་རགས་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ གང་ཡིན་པ་དང་།སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་ལས་སྣ་ཚོགས་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། སེམས་ཅན་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། གང་གིས་མངོན་སུམ་དུ་མ་གྱུར་པ་ལ་རྗེས་ སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་དང་།དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་གྲགས་པའི་འཆི་འཕོ་དང་། སྐྱེ་བ་དམིགས་པ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་ སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དམིགས་པ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་།རང་དབང་མེད་པ་དམིགས་པ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་། ཕྱི་རོལ་དག་ལ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་གྲགས་པའི་འབྱོར་པ་དང་རྒུད་པ་དམིགས་པ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རང་གི་རིགས་ ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

相的特征应当通过八种观察来了知。什么是八种观察？即真实、安住、过失、功德、方式、趣入、道理和摄略广说。
其中真实是指真如。安住是指补特伽罗的建立，或遍计所执自性的建立，或一向与分别、问答的建立，或秘密与分别宣说的建立。
过失是指我所说的种种烦恼法的过患。功德是指我所说的种种清净法的利益。
方式应当了知有六种：即真实义的方式、获得的方式、宣说的方式、远离二边的方式、不可思议的方式和密意的方式。
趣入是指三时、有为的三相和四缘。
道理应当了知有四种：即观待道理、作用道理、证成道理和法尔道理。其中观待道理是指诸行生起以及随顺施设名言的因和缘，这就是观待道理。
诸法获得、成就或生起时，由作用而转变的因和缘，这就是作用道理。
各别了知、宣说、总结所说义以及善加领悟的因和缘，这就是证成道理。
这又略说有二种：即清净和不清净。其中清净相有五种，不清净相有七种。
什么是五种清净相？即现量所缘相、依止现量所缘相、自类譬喻相应相、周遍共许相、极清净教理建立相。
诸行无常性、诸行苦性、诸法无我性在世间现量所缘，以及与此相应者，这就是现量所缘相。
诸行刹那性、后世存在性、善不善业不失坏，依此安住的粗分无常性现量所缘，以及种种有情安住于种种业现量所缘，以及有情安住于善不善业的苦乐现量所缘，由此推度非现量境，以及与此相应者，这就是依止现量所缘相。
对内外诸行，以世间共许的死生为所缘而作譬喻，以生等苦为所缘而作譬喻，以无自在为所缘而作譬喻，对外境也以世间共许的兴衰为所缘而作譬喻，以及与此相应者，应当了知这就是自类譬喻相应相。

དེ་ལྟར་དེ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། དེ་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། རང་གི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་ པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།འཇམ་དཔལ་གཏན་ལ་དབབ་པར་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཞི་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལུང་ ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་གཏན་ལ་དབབ་པར་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་གི་རིགས་པས་བརྟགས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ཏེ། ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་དུས་རྟོགས་པར་བགྱི་ལགས།འཇམ་དཔལ་ལྔས་ཏེ་། གང་སུ་ཡང་རུང་བ་ཞིག་བྱུང་ན་འཇིག་རྟེན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་སྒྲ་རྣམ་པར་གྲགས་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་དང་། སྟོབས་བཅུས་སེམས་ ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པ་དང་།མི་འཇིགས་པ་བཞིས་ཆོས་སྟོན་པས། དེའི་ཚིག་ལ་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བརྒལ་དུ་མེད་ཅིང་བརྩད་དུ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། སུའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་སྣང་ཞིང་དགེ་སྦྱོང་ རྣམ་བཞི་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་འབྱུང་བ་དང་། མཚན་དང་། ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པ་དང་། བརྒལ་དུ་མེད་ཅིང་བརྩད་དུ་མེད་པ་དང་། དགེ་སྦྱོང་དམིགས་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་མཚན་ཉིད་ལྔར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་འཐད་པས་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དེ་ནི་མངོན་ སུམ་གྱི་ཚད་མ་དང་།རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་དང་། ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མས་མཚན་ཉིད་ལྔ་པོ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་གང་ཞེ་ན། དེ་ལས་གཞན་པ་དང་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། དེ་ལས་ གཞན་དང་མི་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་།ཐམས་ཅད་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཐམས་ཅད་མི་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། གཞན་གྱི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་མ་གྲགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ལུང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་མ་དག་པ་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །རྟགས་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ལས་དང་། ཆོས་དང་། རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་གང་ཡང་རུང་བས། ཕན་ཚུན་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པར་ངེས་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་མི་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འཇམ་དཔལ་དེ་ལ་དཔེ་གཞན་ཉིད་དང་མཐུན་པར་དམིགས་པའི མཚན་ཉིད་དཔེ་དང་བཅས་པ་ལ།ཐམས་ཅད་མི་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གང་གིས་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་གྲགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལས་གཞན་དང་མི་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དཔེ་ དང་བཅས་པ་ཉིད་ལ་ཡང་ཐམས་ཅད་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པས་གང་གིས་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་མ་གྲགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།ཡོངས་སུ་མ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རིགས་པས་བརྟགས་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ཡིན་ཏེ། ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་ཕྱིར་བརྟེན་པར་མི་བྱའོ། །དེ་ལ་ལུང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་མ་དག་པ་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་། །མ་བྱུང་ཡང་རུང་སྟེ། ཆོས་གནས་པར་བྱ་བའི ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་དབྱིངས་གནས་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་བསྡུས་པ་དང་། རྒྱས་པ་ནི་མདོར་བསྡུས་ཏེ། ཚིག་གཅིག་གིས་བསྟན་པའི་ཆོས་ཚིག་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་དག་གིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ། མཐར་ཐུག་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ།

如是，对于彼等直接观察的相状，以及对于住于彼等直接观察的相状，以及自类比喻相应的相状，凡是彼等，为了成就彼等，由于是一向决定的缘故，应当了知是普遍周知的相状。
文殊师利，一切智者所说的决定宣说，如是：涅槃是寂静，如是说。凡是与此相应者，应当了知是极为清净的教言决定宣说的相状。
因此，以彼等五种相状的理由观察是完全清净的，由于完全清净的缘故应当宣说。
'世尊一切智者的相状有几种应当了知？'
文殊师利说：'五种，即任何人出现于世间时，一切智性的名声广大周知；具足三十二大丈夫相；以十力断除一切众生的一切疑惑；以四无畏说法，其言教为一切诤论者所不能诘难、不能争辩；其教法中显现八支圣道，显现四种沙门果。'
如是，应当了知以出现、相好、断疑、无诤、沙门果为一切智者的五种相状。
如是，以理成立的道理，即是以现量、比量、可信教量的五种相状而完全清净。
何为七种不清净相状？即是与彼异相应所观察的相状，与彼异不相应所观察的相状，一切相应所观察的相状，一切不相应所观察的相状，他类比喻相应的相状，非普遍周知的相状，以及极不清净教言宣说的相状。
其中，一切法为意识所了知者，即是一切相应所观察的相状。
相、自性、业、法、因、果的相状不相应者，以任何不相应相状，互相决定不相应性，即是一切不相应所观察的相状。
文殊师利，于此，由于与其他比喻相应所观察的相状具有譬喻，具有一切不相应所观察的相状，由于对所成立不能一向决定，故称为非普遍周知的相状。
于与彼异不相应所观察的相状具有譬喻者，亦具有一切相应所观察的相状，由于对所成立不能一向决定，故彼亦称为非普遍周知的相状。
由于非普遍周知，故以理观察是不清净的，由于不清净故不应依止。
其中，极不清净教言宣说的相状，应当了知是自性不清净。
其中，诸如来出世与否，为令法住故，法界安住性即是法性的道理。
其中，略说与广说，即是以一句所说之法，以后后之句分别开显，直至究竟者。

།ངས་རྣམ་པ་དང་ བཅས་པའི་དམིགས་པ་འཛིན་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་བསྟན་པ་ནི་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ།།འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བས་དེའི་འབྲས་བུ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་ འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཤེས་པས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གང་ཡིན་པ་གཞན་དག་ལ་ཡང་རྒྱ་ཆེར་སྒྲོགས་པ་དང་། འཆད་པ་ དང་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་དེ་ནི་དེ་མྱོང་བ་རྣམ་པར་བསྙད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་བསྒོམ་པ་ལ་བར་ཆད་བྱེད་པའི་གནས་ལྟ་བུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཉིད་ལ་ གཅེས་སྤྲས་བྱེད་པའི་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ།།བར་དུ་གཅོད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འཇམ་དཔལ་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕན་ཡོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཇམ་དཔལ་གྱིས་ཡང་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གཟུངས་ཀྱི་དོན་གང་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་ཆོས་ཟབ་མོ་རྣམས་ཀྱི་ལྡོམ་པོར་ དགོངས་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མདོ་སྡེ་དང་།འདུལ་བ་དང་མ་མོ་དག་གིས་གཟུངས་ཀྱི་དོན་མ་ལུས་པ་འདི་ལས་སླད་རོལ་པ་རྣམས་དང་ཐུན་མོང་མ་ལགས་པ་བཤད་དུ་གསོལ། །འཇམ་དཔལ་དེའི་ཕྱིར་ཉོན་ཅིག་དང་། འདི་ལྟར་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ངའི་ལྡེམ་པོ་དག་ལ་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཟུངས་ཀྱི་དོན་ལ་ལུས་པ་ཁྱོད་ལ་བཤད་པར་བྱའོ།།འཇམ་དཔལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་གཡོ་བ་མེད་པ་གང་ཟག་ མེད་པ་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་ངས་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བྱེད་པ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་སྔོན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་ལ། ཕྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ཕྱིས་རྣམ་པར་བྱང་ལ། སྔོན་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ན།དེ་ལ་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་གནས་ངན་ལེན་གྱི་ལུས་ལ་ཆོས་དང་གང་ཟག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ལ་ཉལ་གྱི་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་གམ། བདག་གིར་འཛིན་ཅིང་། དེས་ན་མཐོང་ངོ་། །ཐོས་སོ། །སྣོམ་ མོ།།མྱོང་ངོ་། །རེག་གོ། །རྣམ་པར་ཤེས་སོ། །ཟའོ། །བྱེད་དོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་སོ། །རྣམ་པར་བྱང་ངོ་ཞེས་ལོག་པར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་འབྱུང་ངོ་། །གང་ལ་ལས་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དེ་ནི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་ལུས་རབ་ཏུ་སྤོང་ ཞིང་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་མ་ཡིན་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ།སྤྲོས་པ་མེད་པ། འདུས་མ་བྱས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པའི་ལུས་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། འཇམ་དཔལ་དེ་ནི་གཟུངས་ཀྱི་དོན་མ་ལུས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་དེའི་ཚེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་བཀའ་སྩལ་ཏོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཆོས་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས། །ཐམས་ཅད་བྱེད་པ་མེད་ཅིང་གང་ཟག་མེད་པ་ཡིན། །དེ་ཕྱིར་དེ་དག་བྱེད་པ་མེད་པར་ངས་བཤད་དོ།

我所教导的带有相状的所缘，诸如随顺菩提分的法、念住等，这些是它们的自性相。
由于断除世间和出世间的烦恼，因此成就世间和出世间功德之果，这就是获得其果的特征。
以解脱智如实了知此等，并且广泛向他人宣说、解释、如实开示，这就是宣说体验的特征。
那些障碍修习菩提分法的烦恼法，就是能障碍之法的特征。
对这些法生起爱护的诸法，就是随顺之法的特征。
诸障碍的过患，就是过患的特征。
文殊师利，诸随顺的功德，应当了知就是利益的特征。
尔时，文殊师利菩萨又如是白世尊言：'世尊，请为菩萨们宣说总持义，以此菩萨们能随顺如来所说甚深法的密意，这是菩萨们的经、律、论中不共于后世的无余总持义。'
'文殊师利，因此你当谛听，我将为使诸菩萨趣入密意而宣说无余总持义。'
'文殊师利，一切染污法和清净法都是无动、无人的，因此我说诸法一切相中无作者。'
'染污法不是先前为染污而后来成为清净，清净法也不是后来清净而先前曾为染污。'
'然而对此，凡夫众生依止随眠见，于习气身中执著法和补特伽罗的自性，执著我或我所，因此妄想：见、闻、嗅、尝、触、识、食、作、染污、清净。'
'若有人如实了知此理，则能断除习气身，获得非一切烦恼所依、极为清净、无戏论、无为、无所造作之身。文殊师利，应当了知这就是无余总持义。'
尔时，世尊即说此偈：
'染污诸法及清净法，一切无作无补特伽罗，是故我说彼等无作者。'

།དེ་དག་སྔ་ཕྱིར་རྣམ་པར་དག་དང་ཉོན་མོངས་མིན། ། གནས་ངན་ལེན་གྱི་ལུས་ལ་བག་ལ་ཉལ་བ་ཡི། །ལྟ་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་བྱེད་དེ་། །དེས་ན་མཐོང་ངོ་ཟའོ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པའང་འབྱུང་། །གང་གིས་དེ་ལྟར་ཡང་དག་ཇི་བཞིན་རབ་ཤེས་པ། །དེ་ནི གནས་ངན་ལེན་ལུས་རབ་ཏུ་སྤོང་བྱེད་ཅིང་།།ཉོན་མོངས་གནས་མིན་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ལུས། །སྤྲོས་པ་མེད་ཅིང་འདུས་མ་བྱས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སེམས་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུར་རིག་པར་བགྱི་ལགས། འཇམ་ དཔལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་དང་།ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སེམས་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པ་འབྱུང་སྟེ། སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུར་རིག་པར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མངོན་པར་འདུ་བགྱི་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ལགས་ན།འོ་ན་མངོན་པར་འདུ་བགྱི་བ་མ་མཆིས་པར་སེམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལགས། འཇམ་དཔལ་སྔོན་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་བསྒོམ་པ་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འཇམ་ དཔལ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་གཉིད་ལོག་པ་སེམས་མེད་པ་ལ་ཕྱིར་སད་པར་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་ཀྱང་།སྔོན་མངོན་པར་འདུ་བྱས་པའི་དབང་གིས་ཕྱིར་སད་པར་འགྱུར་བ་དང་། འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལ་ལྡང་བར་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་ཀྱང་། སྔོན་མངོན་པར་འདུ་ བྱས་པའི་དབང་ཁོ་ནས་ལྡང་བར་འགྱུར་ཏེ།གཉིད་ལོག་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དག་གིས་སེམས་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སེམས་འབྱུང་བ་ཡང་སྔོན་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་བསྒོམ་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱས་པ་ལས་རིག་པར་ བྱའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྤྲུལ་པ་སེམས་མཆིས་སམ་མ་མཆིས་ཞེས་བགྱི། །འཇམ་དཔལ་སེམས་ཡོད་པའང་མ་ཡིན་སེམས་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་རང་དབང་མེད་པ་ཉིད་དང་། སེམས་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གང་ལགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡུལ་གང་ལགས་པ་དེ་གཉིས་ལ་ཐ་དད་དུ་བགྱི་བ་ཅི་མཆིས་ལགས། འཇམ་དཔལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་བ། ཡོན་ཏན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། ཚད་མེད་པའི་རྒྱན་བཀོད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡུལ་ནི་ཁམས་ལྔ་པོ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་། འདུལ་བའི ཁམས་དང་།འདུལ་བའི་ཐབས་ཀྱི་ཁམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དེ། དེ་གཉིས་ལ་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡོད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་གང་ལགས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་གང་ལགས་པ་དང་། ཡོངས་ སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་གང་ལགས་པ་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུར་རིག་པར་བགྱི་ལགས།འཇམ་དཔལ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་མ་ཆུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ ལོ་བསྐོར་བ་ཡང་མ་ཡིན།ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་མ་བསྐོར་བ་ཡང་མ་ཡིན། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་ཡང་མ་ཡིན། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཀུན་ཏུ་སྟོན་ པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་།བཅོམ་ལྡན་འདས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ་བལྟ་བ་དང་། ཉན་པ་དང་། བསྙེན་བཀུར་བགྱིད་པ་དག་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་བསོད་ནམས་སྐྱེད་པ་དེ་ཅིའི་སླད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལས་བྱུང་བར་རིག་པར་བགྱི་ལགས། འཇམ་དཔལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ ལ་ལྷག་པར་དམིགས་པའི་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

前后清净且无烦恼，在不善所依身中潜伏的，依于见而执著我与我所，因此生起'我见、我食、我做'等想，以及'烦恼将得清净'之想。若能如实了知此理，则能断除不善所依身，获得无烦恼住处极为清净之身，无戏论、无为之果。
'世尊，如何了知如来心生起之相？''文殊，虽然如来之心、意、识无法分别，然而如来之心是无为而生，应当了知如同幻化。'
'世尊，若如来法身远离一切有为，那么无为之心如何生起？''文殊，因为往昔修习方便智慧是有为的缘故。文殊，譬如睡眠无心者虽无有为而能觉醒，是因往昔有为之力而觉醒；入灭尽定者虽无有为而能出定，唯依往昔有为之力而出定。如同睡眠者与入灭尽定者心之生起，如来心生起亦应了知是从往昔修习方便智慧有为而来。'
'世尊，如来所化是有心还是无心？''文殊，非有心亦非无心，因为心无自在性且依他起性的缘故。'
'世尊，如来行境与如来境界二者有何差别？''文殊，如来行境是一切如来共同的、不可思议功德、无量庄严清净佛土。如来境界是五界：众生界、世间界、法界、调伏界、调伏方便界等一切种类，这二者是有差别的。'
'世尊，如何了知如来现证菩提、转法轮及大般涅槃之相？''文殊，是无二相，非现证菩提亦非不现证菩提，非转法轮亦非不转法轮，非大般涅槃亦非无大般涅槃，因为法身极为清净及化身普遍显现的缘故。'
'世尊，众生观看、听闻、承事化身所生福德，为何应了知是从如来而生？''文殊，因为是对如来增上所缘之事，且化身即是如来加持力的缘故。'

།བཅོམ་ལྡན་འདས་མངོན་པར་འདུ་བགྱི་བ་མ་མཆིས་པར་འདྲ་ལགས་ན། ཅིའི་སླད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཁོ་ན་ལས་ སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་ཆེན་པོ་འདི་འབྱུང་ཞིང་།སྤྲུལ་པའི་གཟུགས་བརྙན་དཔག་ཏུ་མ་མཆིས་པ་དག་ཀྱང་འབྱུང་ལ། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལུས་ལས་ནི་མི་འབྱུང་ལགས། འཇམ་དཔལ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་མངོན་པར་འདུ་ བྱེད་པ་མེད་པར་འདྲ་བ་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ།སེམས་ཅན་མཐུ་ཆེན་པོའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཉིད་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་ལས་ཀྱི་དབང་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཟླ་བ་དང་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆུ་ཤེལ་དང་མེ་ཤེལ་ཁོ་ན་ལས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྣང་བ་ཆེན་པོ་འབྱུང་ལ་དེ་ལས་གཞན་གྱི་ཆུ་ཤེལ་དང་མེ་ཤེལ་དག་ལས་ ནི་མི་འབྱུང་བ་དང་།ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་རིགས་དང་ལྡན་པ་ལས་ལེགས་པར་བྱི་དོར་བྱས་པ་ལས་རྒྱའི་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་ལ། དེ་ལས་གཞན་པ་བྱི་དོར་མ་བྱས་པ་དག་ལས་ནི་མི་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་དམིགས་ པའི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་བསྒོམས་པས་ཤིན་ཏུ་སྦྱང་བ་བྱས་པ་ལས་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་ཆེན་པོ་དང་། སྤྲུལ་པའི་གཟུགས་བརྙན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་འབྱུང་གི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལུས་འབའ་ཞིག་ དག་ལས་ནི་མི་འབྱུང་ངོ་།།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱི་མཐུས། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་མིའི་ལུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྒྱལ་རིགས་དང་། བྲམ་ཟེའི་རིགས་ཤིང་སཱ་ལ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་རྣམས་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་ལུས་ ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་ལུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་། གཟུགས་མ་མཆིས་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་ལུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་གདའ་ཞེས་བགྱི་བ་དེ་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དགོངས་པ་གང་ལགས། འཇམ་དཔལ་ འདི་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས།ལམ་གང་དང་། བསྒྲུབ་པ་གང་གིས་ཐམས་ཅད་དུ་ལུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་དེ་ཡང་། བསྒྲུབ་པ་དེ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྟོན་ཏེ། གང་དག་ལམ་དེ་དང་། བསྒྲུབ་པ་དེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ལུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་འཐོབ་པར་འགྱུར་ལ། གང་དག་ལམ་དེ་དང་བསྒྲུབ་པ་དེ་ཕྱིར་སྤོང་ཞིང་མི་སྙན་པར་བརྗོད་ལ། ང་ལ་ཡང་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་སེམས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་ཞིང་འཆི་བའི དུས་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ལུས་ངན་པ་ཐམས་ཅད་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།འཇམ་དཔལ་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་ལུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འབའ་ཞིག་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱི་མཐུ་ལས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་གྱི། ལུས་ངན་པར་སྐྱེ་བ་ཡང་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱི་མཐུ་ལས་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་དག་ན་གང་ནི་མོད་པ་ལགས། གང་ནི་དཀོན་པ་ལགས། ཡོངས་སུ་དག་པ་དག་ན་གང་ནི་མོད་པ་ལགས། གང་ནི་དཀོན་པ་ལགས། འཇམ་དཔལ་འཇིག་ རྟེན་གྱི་ཁམས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་དག་ན་དངོས་པོ་བརྒྱད་ནི་མོད་ལ།གཉིས་ནི་དཀོན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་དང་། སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་དང་། རིགས་དང་། རུས་དང་། ཆོ་རིགས་འབྱོར་པ་དང་། རྒུད་པ་ཐ་དད་པ་རྣམས་དང་། ཉེས་ པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་རལ་པ་རྣམས་དང་། ངན་སོང་རྣམས་དང་། ཐེག་པ་དམན་པ་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསམ་པ་དང་། སྦྱོར་བ་དམན་པ་རྣམས་ནི་མོད་པ་ཡིན་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསམ་པ་དང་སྦྱོར་བ་མཆོག་དང་ལྡན་པ་ རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་འབྱུང་བ་ནི་དཀོན་པ་ཡིན་ནོ། །འཇམ་དཔལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དག་ན་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པས། དངོས་པོ་བརྒྱད་ནི་དཀོན་ལ། གཉིས་ནི་མོད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཇམ་དཔལ་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།

'世尊，虽然如来无有造作，但为何唯独从如来法身中对众生显现此大智慧光明，并显现无量化身影像，而声闻和独觉的解脱身却不能显现？文殊，譬如虽无造作，但由于大威德众生的加持力和众生业力的缘故，唯独从日月轮的水晶和火晶中显现大光明于众生，而其他水晶和火晶却不能显现；又如从具有种姓的如意宝珠经过善加擦拭后能显现影像，而其他未经擦拭者则不能显现。同样，如来法身也是由于修习缘于无量法界的方便智慧而极为清净所成就的缘故，从中对众生显现大智慧光明和无量化身影像，而仅从解脱身中则不能显现。'
'世尊，由如来和菩萨加持力的威力，欲界中人身圆满的刹帝利种姓和婆罗门种姓如同大沙罗树般，以及欲界天身圆满、色界天身圆满、无色界天身圆满等一切圆满身，对此世尊有何密意？文殊，对此诸如来加持后，宣说通过何种道路和修行能获得一切圆满身，凡是修行此道路和修行者，将获得一切圆满身；凡是舍弃此道路和修行，诽谤不喜，并对我怀有恼害心和嗔恨心而死亡者，将获得一切恶劣身。文殊，由此理当了知，不仅圆满身唯一从如来加持力而生，恶劣身的转生也是从如来加持力而生。'
'世尊，在不清净世界中何者众多？何者稀少？在清净世界中何者众多？何者稀少？文殊，在不清净世界中八种事物众多，两种稀少，即：外道众多，痛苦众生众多，种姓、血统、家族兴衰不同者众多，造作恶业者众多，破戒者众多，恶趣众多，小乘众多，发心和修行低劣的菩萨众多，这些是众多的；具有殊胜发心和修行的菩萨行以及如来出世，这些是稀少的。文殊，在清净世界中与此相反，应当了知八种事物稀少，两种众多。'
'这时，菩萨文殊师利对世尊如是启白。'

།བཅོམ་ལྡན་འདས་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདིར་བསྟན་པ་འདིའི་མིང་ཅི་ལགས། འདི་ཇི་ལྟར་གཟུང་བར་བགྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། འཇམ་དཔལ་འདི་ ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པ་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པ་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཟུང་ཤིག་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པ་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པ་འདི་བཤད་པ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདུན་ཁྲི་ ལྔ་སྟོང་གིས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།ཡོན་ཏན་གྱི་ལེའུ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་རྫོགས་སོ། ། ། །བམ་པོ་བཞི་བཅུ་གཅིག་པ། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དཔག་ཏུ་མེད་ པ་ལྔ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ལ་ཅི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་མཚུངས་ཤིང་མཉམ་པ་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་བྱེ་བྲག་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན་སྨྲས་པ། བྱེ་བྲག་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་སྟེ། དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ ཡོངས་སུ་དག་པ་དག་ན་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་ཀྱང་མེད།དུད་འགྲོ་རྣམས་ཀྱང་མེད། ཡི་དགས་རྣམས་ཀྱང་མེད། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱང་མེད། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱང་མེད། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱང་མེད། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ ཡང་མེད་ལ།དེ་དག་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་འདུན་འབའ་ཞིག་གནས་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དེ་དག་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་གསུམ་པར་ཆུད་པ་རྣམས་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེའི། དེ་དག་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའམ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་མ་ཡིན་པའི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་དེ་དག་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་མ་ཡིན་པའི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མེད་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྨྲས་པ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་སུ་དག་དེ་དག་ཏུ ཡིད་ཀྱིས་སྨོན་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་སྨྲ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། གདུལ་བྱ་ལེ་ལོ་དང་ལྡན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་བསགས་པ་རྣམས་ལ་བསམས་ནས་སྨྲ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་ཉིད་སྤྲོ་བར་གྱུར་ན། ལེ་ལོ་སྤངས་ཏེ་དགེ་ བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་ཅིང་།དེས་རིམ་གྱིས་དེ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཐོབ་པའི་སྐལ་བ་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་འདི་ལ་བསམ་པ་ན་དེ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་པ་བཞི་ལ་བརྟེན་ནས་བྱ་བ་བཞི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། རབ་ ཏུ་དགའ་བ་ལ་གནས་པ་དང་།ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་ལ་གནས་པ་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གནས་པའོ། །རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་གནས་པ་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ལ་གནས་ན་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པའི་སར་ ཆུད་པས།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་འདུག་གི་བར་དུ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་པོ་དག་ལ་གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇིག་པའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་གནས་པ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་གང་ལ་གནས་ན་ གོང་དུ་རང་བཞིན་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཅན་དང་།འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེར་སྣའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་ཞིང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། གཏོང་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་དག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་པའོ་། །ལྷག་པའི་སེམས་ལ་གནས་པ་གང་ཞེ་ ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་གང་ལ་གནས་ན་གོང་དུ་རང་བཞིན་གྱི་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས། འདོད་པ་རྣམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། བསམ་གཏན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་འཐོབ་པ་དང་ བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེའི་གནས་པ་དང་ལྡན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཅི་ནུས་ཅི་ལྕོགས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

世尊，此处所说的法门其名为何？应当如何受持？世尊对此回答道：'文殊，此是如来事业成就决定义的教法，你应当受持为如来事业成就决定义的教法。当宣说此如来事业成就决定义教法时，七万五千菩萨将获得法身圆满的各别证悟。'功德品抉择圆满。
第四十一卷。关于所说的众生界无量等五种无量，是否一切世界都相同平等？还是应当说有差别？答：应当说有差别。这些世界有清净和不清净之分。其中在清净世界中，既无地狱，也无畜生，也无饿鬼，无欲界，无色界，无无色界，也无苦受。由于其中唯有菩萨僧众安住，因此称这些世界为清净。在那些世界中，三地菩萨以愿力而生，其中既无凡夫，也无声闻的出生。
若问：如果这些世界中既无凡夫菩萨也无非凡夫声闻的出生，为何说'任何发愿往生彼处的菩萨都将往生其中'？答：这是针对懈怠性格、未积累善根的所化众生而说的。如此，若他们生起欢喜心，便会断除懈怠而精进修习善法，并由此渐次获得往生彼处的法性资格。如是思维时应当了知此理。
菩萨依止四种住处成就四种事业：住欢喜、住增上戒、住增上心、住增上慧。何为住欢喜？菩萨安住其中时，以证入增上意乐清净地，直至菩提座间对三宝具有不依他的意乐。何为住增上戒？菩萨依止住欢喜，安住其中时，更上进具足自性戒，远离破戒与悭吝垢染，将此戒行与布施圆满回向无上正等正觉。
何为住增上心？菩萨依止住增上戒，安住其中时，更上进依止自性禅定，远离对欲的贪著，获得禅定与等持，具足慈悲安住，以尽己所能如实利益众生。

།ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གནས་པ་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྷག་པའི་སེམས་ལ་གནས་པ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས། གང་ལ་གནས་ན་གོང་དུ་བྱང་ ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་མཁས་པ་དང་།བདེན་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཤེས་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། དེ་དག་ཉིད་དང་ཐུན་མོང་པའི་རྟོགས་ པའི་ཤེས་པས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་སྟེ་དེ་ལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཤེས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་དགོངས་པའི་ཚིག་ཤེས་པ་དང་། རྣམ་པར་མ་བཞག་པའི་བདེན་པ་ཤེས་པ་དང་། རྣམ་པར་བཞག་པའི་བདེན་ པ་ཤེས་པའོ།།དེ་ལ་ཐུན་མོང་བའི་ཤེས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལས་བརྩམས་ནས། རྟོགས་པའི་ཤེས་པའོ། །གནས་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་བྱ་བ་བཞི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ་གནས་པ་དང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་འདུག་གི་ བར་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གཏོང་བར་མི་བྱེད་དོ།།གནས་པ་གཉིས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་འདུག་གི་བར་དུ་ཕྱི་མ་ལ་ལུས་འཕེལ་བ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་འཕེལ་བ་དང་། དགེ་བའི་ཕྱོགས་འཕེལ་བས་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་བྱེད་དོ། །གནས་པ་གསུམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་ བསམ་གཏན་རྣམས་རྣམ་པར་བསྒྱུར་ནས་སྨོན་ལམ་གྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་ཞིང་།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་བྱེད་དེ། གནས་པ་བཞི་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་ཆོས་རྣམ་པར་ གཞག་པ་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པ་ལ་མཁས་པས་སེམས་ཅན་གྱི་ཆེད་དུ་འཁོར་བ་ཁས་ལེན་པར་བྱེད་པ་དང་།དེ་ཁས་བླངས་པའི་རྒྱུས་ཚོགས་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པར་བསགས་པ་དང་། གནས་པ་དེ་ཉིད་ཡོངས་སུ་དག་པའི་རྒྱུས་གནས་པ་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པ་དང་། གཞན་གྱི་གདམས་ ངག་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ལ་མི་བརྟེན་པར་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་འཐོབ་པར་བྱེད་དོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་གང་དང་ལྡན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་དང་ངོ་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་རྣམས་བདེ་བ་གང་དང་ལྡན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པའི་བདེ་བ་རྣམས་དང་ངོ་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་དང་ལྡན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཤེས་བྱའི་མཐར་འཇུག་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་ བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམས་དང་ངོ་།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་གནས་པ་གང་དང་ལྡན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གནས་པ་རྣམས་དང་ངོ་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཆེན་པོ་ནི་བཞི་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་རྣམ་པར་མ་སྦྱངས་ན་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སར་འཇུག་པ་དང་།ས་གནོན་པའི་སྐལ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །བཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འདུལ་བ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ལྟུང་བ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་སྤོང་ཞིང་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ མ་བསགས་པ་དང་ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པའོ།།སྒྲིབ་པ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དེ་དག་གི་གཉེན་པོར་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་བཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཕྱོགས་བཅུའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་ཉེས་པ་ བཤགས་པར་བྱ་བ་དང་།ཕྱོགས་བཅུའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་ཆོས་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་གསོལ་བ་གདབ་པར་བྱ་བ་དང་། ཕྱོགས་བཅུའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཐམས་ཅད་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱ་བ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ བྱས་པ་དང་མ་བྱས་པ་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའོ།

什么是安住于增上慧呢？菩萨依止于安住增上心，依止于何处呢？即通达菩提分法、通达诸谛、通达缘起、通达声闻缘觉不共法的安立智、以及与彼等共同的证悟智而出离。其中不共法的安立智是：了知菩萨藏的密意语句、了知未安立谛、了知安立谛。其中共同智是：依缘起而起的证悟智。依止这四种安住而成就四种事业：依止第一安住，直至菩提座间不舍菩提心；依止第二安住，直至菩提座间以身增长、受用增长、善法增长而增长；依止第三安住，转变诸禅定，以愿力为利益众生而生欲界，不为欲界烦恼所染污；依止第四安住，以通达一切法安立的智慧而为众生故受生轮回，以此因缘圆满广大资粮，以此安住清净因缘而不依止其他安住，不依止他人教诫与教导而迅速证得如来智慧。
若问诸菩萨具有何等苦？答：具有损害众生的诸苦。若问诸菩萨具有何等乐？答：具有利益众生的诸乐。若问诸菩萨具有何等作意？答：具有趣入所知边际及利益众生的诸作意。若问诸菩萨具有何等安住？答：具有无分别的诸安住。
菩萨有四种大障，若不清净此等，菩萨无缘入地及登地。何为四种？即：菩萨律仪中的烦恼堕罪、诽谤大乘法、未积集善根及具有贪著之心。为对治此四大障碍，应知有四种净障法。何为四种？即：于十方一切如来前忏悔罪过、为利益十方一切众生说法故祈请一切如来、随喜十方一切众生的一切福德、将一切已作未作的善根回向无上正等正觉。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སར་ཆུད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་དཀའ་ཞིང་། སྤང་བར་དཀའ་བའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཕྲ་མོ་ནི་བཞི་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱས་ཤིང་།ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱས་ནས་སྤང་བར་བྱའོ། །བཞི་གང་ཞེ་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་ལ་ཟད་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རོ་མྱང་བ་དང་། བདུད་ཀྱི་ལས་སོ། ། དེ་ལ་བདུད་ཀྱི་ལས་ནི་མཚན་མ་ལས་སེམས་རྣམ་པར་འཕྲོ་བ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་དང་པོར་ཆུད་པ་ཇི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་འདས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས དཔའི་ཡང་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་ཞུགས་པ་དང་།དེར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་མ་ཡིན་པ་དང་། འཇིགས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པའི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་རབ་ཏུ་དགའ་བར་གནས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་གཉིས་པར་ཆུད་པ་ཇི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། འདུལ་བ་ལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ཁོ་ནས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བསླབ་པ་བག་ཡོངས་སུ་བྱས་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ འཆལ་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་གསུམ་པར་ཆུད་པ་ཇི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ནང་གི་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཐོབ་པས་ཤེས་བྱ་སྣང་བ་ཐོབ་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ས་བཞི་པར་ཆུད་པ་ཇི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། ནང་གི་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཐོབ་པས་ཉོན་མོངས་པ་སྲོག་པར་བྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འོད་འཕྲོ་བ་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ ཇི་ལྟར་རྟོགས་པ་ཉིད་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་ལྔ་པར་ཆུད་པ་ཇི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་བདེན་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཞུགས་པས་ཤིན་ཏུ་སྦྱང་བར་དཀའ་བའི་ལམ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་དྲུག་པར་ཆུད་པ་ཇི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ ཞེ་ན།སྨྲས་པ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཟབ་མོའི་ཚུལ་ལ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་མི་མཐུན་པའི་འདུ་ཤེས་ལ་གནས་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་དབྱིངས་ཉིད་ཡིན་ལ་བྱ་བ་མངོན་དུ་བྱ་བ་དེ་ལ་མང་དུ་གནས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ས་བདུན་པར་ཆུད་པ་ཇི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་རྟག་ཏུ་མཚན་མ་མེད་པའི་དབྱིངས་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཤིན་ཏུ་རིང་དུ་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་དང་། སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བརྒྱད་པར་ཆུད་པ་ཇི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་ཅིང་རྩོལ་བ་མེད་པས་མཚན་མ་མེད་པའི་དབྱིངས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་ཐོབ་པས་མི་གཡོ་བ་དང་། མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་ཐོབ་པ་དང་། དག་པའི་ས་ལ་གནས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་དགུ་པར་ཆུད་པ་ཇི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་རྣམས་ལ་དབང་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། བློ་གྲོས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ། ཚད་མེད་པ་རྒྱ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀུན་ཏུ་མགུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་དང་། ཆོས་སྨྲ་བ་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།

连已入菩萨地者也难以完全了知且难以断除的微细随烦恼有四种，那些菩萨应当完全了知，完全了知之后应当断除。是哪四种呢？即：对法的厌倦、与声闻缘觉相应的作意、等持的味著、魔业。其中应当了知，魔业是指任何从相中散乱的心。
若问初地菩萨是如何的情形？答：应当说是已超越一切凡夫地，已入菩萨正性无过，因入于彼故非是凡夫，已完全超越一切怖畏，因获得无上不共法故恒时安住极喜。
若问二地菩萨是如何的情形？答：应当说是仅由律仪法性所得而圆满声闻学处，由自性身语意行为清净故，远离破戒垢染。
若问三地菩萨是如何的情形？答：应当说是由获得具力的内止道而得智慧光明。
若问四地菩萨是如何的情形？答：应当说是由获得具力的内观道，安住于断除烦恼的智慧光芒中，善巧安立如所证悟的菩提分法。
若问五地菩萨是如何的情形？答：应当说是因已完全超越一切世间智，已完全超越一切声闻缘觉智，随入不可思议谛故，已正入极难修道。
若问六地菩萨是如何的情形？答：应当说是因入甚深缘起理趣故，安住于对一切行的不顺想，且多住于无相界性的现前所作。
若问七地菩萨是如何的情形？答：应当说是以有功用而恒时作意无相界，极远随入，且是加行道的究竟。
若问八地菩萨是如何的情形？答：应当说是无功用无勤作而随欲获得无相界作意，不动，获得一切相的自在，安住清净地。
若问九地菩萨是如何的情形？答：应当说是因获得名身、句身、字身的自在，以无过失、无量广大智慧令一切有情心生欢喜故，获得大神通，是大说法者。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བཅུ་པར་ཆུད་པ་ཇི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། སྤྲིན་ཆེན་པོ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡིན་པར་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སར་ཆུད་པ་ཇི་ལྟ་བུར་གྱུར པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་པ་དེ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། མཐོང་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་ པར་བྱའོ།།ས་དེ་དག་གིས་ཡང་དག་པར་རྩོམ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་གི་ཚེ་འདི་ལྟ་སྟེ། ས་བཅུ་ལས་བརྩམས་ནས་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་ཆོས་སྤྱོད་པ་བཅུ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །ས་དེ་དག་གི་འཐོབ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་གི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡང་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་ཅིང་།བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་འཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་ན་ས་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་འཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །ས་དེ་དག་གི་རྒྱུ་མཐུན་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཐོབ་པའི་འོག་ཏུ་ས་ཐམས་ཅད་ལ་ མཐུའི་ལམ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པའོ།།ས་དེ་དག་གི་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་དེ་དག་གང་གི་ཚེ་ས་རེར་ལ་ཡང་བསྐལ་པ་འབུམ་ཕྲག་དུ་མ་དག་གིས་ས་དེ་དག་ཏུ་མཐུ་གང་བརྗོད་པའི་མཐུ་དེ་ཅི་འདོད་པ་བཞིན་འཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། ། སྐྱོན་མེད་པ་ལ་ཞུགས་པ་ལྔ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྐྱོན་མེད་པར་ཞུགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པར་ཞུགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པར་འདྲ་ན། དེ་དག་ལ་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་ཅི་ཡོད་པར་བལྟ་བར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཆོས ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་ནི། དེ་ལ་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ དེ་ལ་གཟོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་།མི་ཟད་པའི་ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་རྒྱུ་མཚན་དང་། མིང་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། དེ་ བཞིན་ཉིད་དང་།ཡང་དག་པའི་ཤེས་པས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པ་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཉན་ཐོས་ནི་བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་ནས་ཡང་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་ འཇུག་པར་བྱེད་ཀྱི།རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་མི་འཆི་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། བདེ་བའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་ཞི་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་མི་མཐུན་པའི་འདུ་ཤེས་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་འཐོབ་ཀྱི། རྒྱུ་མཚན་ལ་སོགས་པས་ བསྡུས་པའི་ཆོས་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པ།ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་ཞུགས་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་མཚན་མ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་དམིགས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ལས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཐོས་ན་ཡང་དེ་ལས་ཉན་ཐོས་ལ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚེགས་ཆེན་པོས་འཇུག་ཅིང་། དེས་སྦྱོར་བར་ཡང་བྱེད་དོ། །དེ་ལས་ཞི་པའི་བགྲོད་པ་གཅིག་པ གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚེགས་ཆེན་པོས་འཇུག་ཅིང་དེས་སྦྱོར་བར་ནི་མི་བྱེད་དོ།

如果问到菩萨如何进入十地，回答说：因为获得一切佛陀的大灌顶，所以获得如大云般的法身，获得大神通，也应说是如来。
如果问到菩萨如何进入如来地，回答说：应说由于获得法身极其清净，由于圆满成就，在一切方面都清净烦恼障和所知障的智慧，以及清净见。
如果问这些地的正确修行是怎样的，回答说：菩萨何时从十地开始，在信解行地修行十种法行。
如果问这些地的获得是怎样的，回答说：菩萨何时进入菩萨的正确无过失，并获得清净意乐时，就会同时获得一切地。
如果问这些地的等流是什么，回答说：获得之后，在一切地中从力道修行所生起的。
如果问这些地的圆满成就是怎样的，回答说：菩萨在这些地中，何时在每一地中经过多百千劫，就能随意获得所说的那些力量。
对于所说的五种无过失入，声闻的无过失入和菩萨的无过失入，如果在证悟法界方面相同，应当观察它们有什么差别？回答说：法界的特征略说有二种：差别相和自相。
其中差别相是常相和寂相。其中常相是本来无生的法性和不尽的法性。寂相是远离烦恼和痛苦的法性。
其中自相是因相、名、分别、真如以及由正确智慧所摄的一切法中，以遍计所执自性而无自性成就的法无我。
其中声闻以差别相证悟法界后趣入正确无过失，而不是以自相。由于证悟这个，以不死想和乐想对法界获得寂静想，对一切行获得决定的不顺想，而对于因相等所摄诸法的无自性成就、法无我，却不能如实了知。
这种趣入法界是缘于法界差别的作意，只是无相的心行，而不是缘于自相。即使从他处听闻法界自相的教授，有些声闻会回转趣向菩提，这是以大功用而趣入并修行。其中趣向寂灭的单一道者，是以大功用趣入但不修行。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་མཚན་ཉིད་དེ་གཉི་གས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་ནས་ཡང་དག་པ་ཉིད་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་ཅིང་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་ཞུགས་ནས་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་ པས་དེ་ལ་མང་དུ་གནས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མང་དུ་བྱེད་ན་མྱུར་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ལ་ལན་མང་དུ་གནས་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་ པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཐབས་མ་ཡིན་ཏེ།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པར་འདྲ་ཡང་དེ་དག་གི་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དུས་གསུམ་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ལ་དུས་གསུམ་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡོངས་སུ་དག་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཀུན་ བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་འདས་པ་དང་།མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་མཚུངས་ཤིང་མཉམ་པར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བའི་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མི་ལྟ་བ་དང་། མངོན་པར་དགའ་བ་མེད་ པ་དང་།ལྷག་པར་ཆགས་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱའོ།

菩萨以这两种相证悟法界后，即趣入无过失的真实性，趣入无过失后，又以缘于法界自相的作意而多住于彼。
为何如此？如是，若多作缘于法界差别相的作意，则将速疾般涅槃，因此，多住于彼非是无上正等正觉之方便。
应当了知，虽然证悟法界相同，但彼等之差别即在于此。
所说'三时轮圆净'者，何为三时轮圆净？
答曰：以遍计所执自性，以智慧如实平等了知过去、未来、现在诸法相等平等，于过去、未来、现在诸法不见、无欢喜、无增贪，此即名为'三时轮圆净'。

།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བརྒྱ་བཞི་བཅུ་ཞེས་གང་གསུངས་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཡོངས་སུ་ བསྟན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན།དུ་དག་གིས་ནི་བསྡུས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་སློང་དགྲ་བཅོམ་པ། ཟག་པ་ཟད་པ། གྲོང་དུ་བསོད་སྙོམས་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱུ་བ་ན་ལན་འགའ་གླང་པོ་ཆེ་གཏུམ་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་འགྲོ་བ་དང་། གླང་པོ་ཆེ་ གཏུམ་པོ་དང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟ་རྨུ་རྒོད་དང་།གནག་རྡུང་ཀུས་དང་། ཁྱི་ཟ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་འགྲོ་བ་དང་། ཚེར་ཐགས་སྟུག་པོའི་སྟེང་དུ་རྫི་བ་དང་། རྐང་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྦྲུལ་ཤིན་ཏུ་སྒྲ་འབྱིན་པ་རྫི་བ་དང་། དེ་གང་དུ་བུད་མེད་ཀྱིས་མི་རིགས་པས་སྐྱེད་པས་མགྲོན་དུ་གཉེར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ ཁྱིམ་དུ་འཇུག་པ་དང་།དགོན་པར་ལམ་བོར་ཏེ་ལམ་ངན་པར་འགྲོ་བ་དང་། ཆོམ་རྐུན་པ་རྣམས་དང་། མི་རྒོད་པ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་འགྲོ་བ་དང་། སེང་གེ་རྣམས་དང་། སྟག་རྣམས་དང་། གཟིག་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་འགྲོ་བ་དང་། དེ་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པའི་འཁྲུལ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དང་ མཐུན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་དང་། གཞན་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་ལན་འགའ་ཡང་དགོན་པ་ནགས་ཁྲོད་ཆེན་པོར་འཁྱམས་ཤིང་། ལམ་སྟོར་ནས་ཁྱིམ་སྟོང་པར་ཞུགས་ཏེ་དགྲ་འབྱིན་པར་བྱེད། ཀུ་ཅོ་འདོན་ པར་བྱེད།ཅ་ཅོ་ཆེན་པོ་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། བག་ཆགས་ཀྱི་ཉེས་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་རྟ་གད་ཆེན་པོས་དགོད་ཅིང་སོ་སྟོན་པ་དང་། ཕྱས་ལོང་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་ཅ་ཅོ་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་དང་།གཞན་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ལན་འགའ་བརྗེད་ངས་པས་བདག་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མེད་པ་དང་། གཞན་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་གཅིག་ཏུ་ཕུང་པོ་ལ་མི་མཐུན་པར་འདུ་ཤེས་ལ། འགོག་པ་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་ལ་ཞི་བར་འདུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཐ་དད་པར་འདུ་ཤེས་པ་དེས།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཏང་སྙོམས་དམ་པ་ལ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་དང་། གཞན་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་སྙོམས་པར་ཞུགས་ན་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ལ། ལངས་ ན་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཡིན་གྱི།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ནི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་མེད་པ་དང་། གཞན་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་བཏང་སྙོམས་སུ་འཇོག་གི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་དང་ མཐུན་པའི་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པའི་བཏང་སྙོམས་མེད་པ་དང་།གཞན་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་སྦྱངས་པ་ལས་བརྩམས་ནས། མ་ཐོབ་པའི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་འདུན་པ་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ ངེ་འཛིན་དང་།ཤེས་རབ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་དང་མཐོང་བ་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ཡོད་ཀྱི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་རྣམ་པ་བདུན་པོ་དེ་དག་མེད་པ་དང་། གཞན་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་ལན་འགའ་ནི་ལུས་ ཀྱི་ལས་དགེ་བ་ལ་ཡང་འཇུག་།ལན་འགའ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལ་ཡང་འཇུག་སྟེ། ལུས་ཀྱི་ལས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ། ངག་གི་ལས་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་པ་ཡིན་གྱི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕྲིན་ལས་དེ་གསུམ་ནི་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ འབྲང་བའི་ཕྱིར་སྐུ་དང་།གསུང་དང་། ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མེད་དེ། དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡེ་ཤེས་དང་ལྷན་ཅིག་རྒྱུ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡིན་ནོ།

如果问到所说的佛陀一百四十不共法是什么，世尊在经中所完整宣说的十八种佛不共法的建立是怎样的？由多少法所摄？答曰：是这样的：阿罗汉比丘，诸漏已尽，在入村落化缘时，有时与凶恶的大象同行，如同与凶恶大象一样，也与野马、狂牛、恶狗同行，踩在密集的荆棘上，用双脚踩着发出巨大声响的蛇，进入那些被妇女以不当方式邀请的这样的家中，在旷野中迷失道路而行于歧途，与盗贼们、野人们同行，与狮子们、虎豹们同行。
如是阿罗汉的这些过失相应之处，如来则完全没有。又复阿罗汉有时在大旷野林中游荡，迷失道路后进入空屋中发出叫声，发出喊叫，发出大声喧哗，依于习气过失，以无烦恼的大笑而露出牙齿，显露轻浮。阿罗汉的这些喧哗相应之处，如来则完全没有。
又复阿罗汉有时因忘失而做非己所应做之事，如来则无此事。又复阿罗汉唯一对蕴起不调顺想，对寂灭涅槃起寂静想，由此对蕴与涅槃起差别想，如来因入最胜舍故而无此事。又复阿罗汉入定时则等持，出定时则不等持，如来则于一切时分皆无不等持心。
又复阿罗汉不加观察而舍弃众生利益事，如来则无如是相应之不加观察的舍。又复阿罗汉由所知障清净而言，会因未得而退失，从欲退失，从精进、念、定、慧、解脱、解脱知见亦会退失，如来则无此七种退失。
又复阿罗汉有时行善身业，有时行无记业，如同身业一样，语业、意业亦复如是。如来的三业因为智慧先行及随顺智慧的缘故，身语意业无有无记，因为是由智慧所发起故为智慧先行，因为与智慧同行故为随顺智慧。

།གཞན་ཡང་དགྲ་ བཅོམ་པས་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་ལ་བརྩལ་བ་ཙམ་གྱིས་མི་རྟོགས་པས།དེའི་ཕྱིར་དེའི་ཡེ་ཤེས་དང་མཐོང་བ་ཆགས་པ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་མི་རྟོགས་པས་དེའི་ཕྱིར་དེའི་ཡེ་ཤེས་དང་མཐོང་བ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ནི་ དུས་གསུམ་གྱི་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་ལ་བརྩལ་བ་ཙམ་གྱིས་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པས།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཅེས་བྱའོ། དེ་ལ་དང་པོ་བཞི་ནི་བསྙེལ་བ་མི་མངའ་བའི་ཆོས་ཉིད་དང་། བག་ཆགས་ལེགས་པར་བཅོམ་པས་བསྡུས་སོ། །གཅིག་ནི་ ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་བསྡུས་སོ།།ལྷག་མ་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་མཆོག་མཁྱེན་པས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་ལས་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་གང་དག་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་གདུལ་བྱ་དང་བ་བསྐྱེད་པ་ལས་ལྟོས་ཏེ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི། མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་རབ་ཏུ་གནས་པའི་ལེའུར་ཇི་སྐད་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་དེ་དག་ལས་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་དེ་དག་ཕྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ཡང རིག་པར་བྱ།ཡང་དག་པའི་སྒྲུབ་པ་ཡང་རིག་པར་བྱ། ཡང་དག་པའི་བསྒྲུབས་པའི་ཕན་ཡོན་ཡང་རིག་པར་བྱ། ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་རྣམ་པར་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་སྤྱོད་པ་དང་། སྙོམས་པར་སྤྱོད་པ་དང་དགེ་བ་སྤྱོད་པ་དང་ཆོས་ལ་གནས་པའི་རྣམ་པ་ཡང་རིག་ པར་བྱ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་དད་པ་སྐྱེད་པའི་དཔེ་དག་ཀྱང་རིག་པར་བྱ། ཡང་དག་པའི་སྒྲུབ་པ་ལ་རྣམ་པར་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་ཡང་རིག་པར་བྱ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པའི་ཁྱད་པར་ཡང་རིག་ པར་བྱ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་ལ་ལེགས་པར་བསླབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་པ་དག་གིས་གཞན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ཡང་རིག་པར་བྱ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གདམས་ངག་འདི་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡང་རིག་པར་བྱ། ལེགས་ པར་མ་བསླབས་པའི་དགེ་སྦྱོང་ཡང་རིག་པར་བྱ།ལེགས་པར་བསླབས་པའི་དགེ་སྦྱོང་ཡང་རིག་པར་བྱ། བརྡར་བཏགས་པའི་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་ཡང་རིག་པར་བྱ། དོན་དམ་པའི་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་ཡང་རིག་པར་བྱ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འདུལ་བ་ཡང་རིག་པར་བྱ། དེ་ བཞིན་གཤེགས་པའི་འདུལ་བའི་ཐབས་ཀྱང་རིག་པར་བྱ།དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡང་རིག་པར་བྱའོ་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་གདམས་ངག་ལ་མོས་པའི་ཕན་ཡོན་ཡང་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་གདམས་ངག་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་གང་ཞེ་ན།དེ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་གོང་ནས་གོང་དུ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ལས་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་དྲན་པ་བརྗེད་པར་འགྱུར་བའི་ལོག་པར་སྒྲུབ་ པ་དང་།དྲན་པ་བརྗོད་པའི་དཀར་པོའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པར་འགྱུར་བའི་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། དཀར་པོའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆ་མ་ཡིན་པ་མི་མཐུན་པར་ཡིད་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བའི་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། མི་མཐུན་པར་ཡིད་ཀྱིས་ ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་གདུལ་དཀའ་བར་འགྱུར་བའི་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་དང་།གདུལ་དཀའ་བའི་ལམ་ངན་པར་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའི་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། ལམ་ངན་པར་སོང་བའི་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་འགྲོགས་པར་འགྱུར་བའི་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། དམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་འགྲོགས་པའི་ དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་སྒྲུབ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ལ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ན། བྱང་ཆུབ་དང་བྱང་ཆུབ་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།

此外，阿罗汉对于三世所知之事物仅凭精进并不能了知，因此他的智慧和见解既非无碍，由于不能了知一切，所以他的智慧和见解也非无障。而如来对于三世所知之事物仅凭精进即能了知一切，因此这些是佛陀的十八不共法。其中前四种是由不忘失法性和善断习气所摄。一种是由大悲所摄。其余诸法应知是由一切种智所摄。世尊在经中所宣说的随好，是观待所化众生生起信心而宣说的，并非建立其性相。性相的建立是如'安住品'中所宣说的，应知那些随好是从那些随好中抽出的。
此外，应知菩萨的邪行，应知正行，应知正行的功德，应知安住于正行的菩萨的修法、平等行、善行和住法的行相，应知令人对菩萨生起信心的譬喻，应知安住于正行的菩萨学处，应知声闻学处与菩萨学处的差别，应知善学菩萨学处的菩萨以世间和出世间的智慧利益他人，应知在这菩萨教诫中的声闻学处，应知未善学的沙门，应知善学的沙门，应知安住于假立戒律者，应知安住于胜义戒律者，应知如来的调伏，应知如来调伏的方便，应知密意说。应知信解菩萨藏教诫的功德，这是菩萨藏教诫的略说。
其中何为邪行？略说之，应知从上至上的现行有八种：损减智慧资粮的邪行，智慧资粮损减而忘失正念的邪行，忘失正念而穷尽白法的邪行，白法穷尽而意行不顺菩萨分的邪行，意行不顺而难调伏的邪行，难调伏而趣入恶道的邪行，趣入恶道而亲近非善士的邪行，亲近非善士而成为不如实的菩萨的邪行。菩提是般若的自性，以般若成就其他诸度，因此菩萨若于般若行邪行，即是邪入菩提及引导菩提的诸法。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ནི་བཞི་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། མི་ཉན་པ་དང་། ཉན་དུ་མི་འཇུག་པ་དང་། ཉན་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ལོག པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཉན་དུ་འཇུག་པའོ།།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་བཞི་པོ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས། ཚེ་འདི་དང་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ཡེ་ཤེས་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཆོས་གཞན་བཞི་སྐྱེ་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། བྱེ་བྲག་ཏུ་མི་རྟོག་པ་དང་། རྐྱེན་མེད་པ་དང་། གཏི་མུག་ཏུ་འགྱུར་བའི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་སྐྱེ་བ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གོ། །དེ་ལ་མི་ཉན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་ཚེ་འདི་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་མི་རྟོག་པ་སྐྱེའོ། །ཉན་དུ་མི་འཇུག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་རྐྱེན་མེད་པ་སྐྱེའོ། །ཉན་པའི་སྒྲིབ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་གཏི་མུག་ཏུ་འགྱུར བའི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་སྐྱེའོ།།ལོག་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཉན་དུ་འཇུག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྐྱེའོ། །དེ་ལ་མི་ཉན་པ་ནི་ཆོས་ལ་ཞེ་འགྲས་པ་དང་། གང་ཟག་ལ་ཞེ་འགྲས་པ་དང་། དེ་གཉི་ག་ལ་ཞེ་འགྲས་པས་ཀྱང་མི་ཉན་ཏོ། །ཉན་དུ་མི་ འཇུག་པ་ནི་གཞན་པས་ཤེས་པ་ཧ་ཅང་ལྷག་པར་རློམ་པ་དང་།གཞན་གྱི་བརྙས་ཀྱིས་འཇིགས་པས་ཀྱང་ཉན་དུ་མི་འཇུག་གོ། །ཉན་པའི་སྒྲིབ་པ་ནི་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་མི་བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་དང་། འགྱོད་པ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་དང་། མི་སྨྲ་བ་ དང་།གསོལ་བ་མི་འདེབས་པ་དང་། སྐབས་མི་འབྱེད་པ་དང་། ཉན་པ་ལ་མི་བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་ལས་ཀྱང་འགྱུར་རོ། །ལོག་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཉན་དུ་མི་འཇུག་པ་ནི་རང་གིས་ཉེས་པར་རྟོགས་པ་དང་། བསྒོམས་པ་དང་། བཤད་པ་ལ་ལེགས་པར་རྟོགས་པ་དང་། བསྒོམས་པ་དང་། བཤད་པ་དང་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། གཞན་དག་གིས་ལེགས་པར་རྟོགས་པ་དང་། བསྒོམས་པ་དང་། བཤད་པ་ལ་ཉེ་བར་རྟོགས་པ་དང་། བསྒོམས་པ་དང་། བཤད་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལས་ཀྱང་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་མི་ཉན་པ གང་ཡིན་པ་དང་།ཉན་དུ་མི་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཉན་པའི་སྒྲིབ་པ་གང་ཡིན་པའི་ཆོས་དེ་གསུམ་ནི་ཤས་ཆེར་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ལོག་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཉན་དུ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པའི་ཆོས་དེ་ནི་ཤས་ ཆེར་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་།བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དྲན་པ་བརྗེད་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཀྱང་བཞི་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། གང་ཟག་བཞི་ལ་གནས་བཞིས་རྣམ་པར་རྨོངས་པར་ བྱེད་པ་སྟེ།གླེང་བ་པོ་རྣམས་དང་། ལུང་འབོགས་པ་རྣམས་དང་། ཕན་པར་འདོད་པ་རྣམས་དང་། ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱི་འགལ་བར་རྣམ་པར་རྨོངས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་བསླབ་པ་ལ་ལེགས་པར་གནས་པ་རྣམས་ལ་བསླབ་ པ་ལ་བཞིས་རྣམ་པར་རྨོངས་པར་བྱེད་པ་དང་།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་མོས་པར་འདོད་པ་དང་། སྒྲུབ་པར་འདོད་པ་རྣམས་ལ། མ་བརྗོད་པ་དང་། བརྗོད་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་སྐྱོན་ཡོངས་སུ་སྟོན་པས་དེ་ལ་མོས་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་རྣམ་པར་རྨོངས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་ སྨྲ་བའི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་གསང་བའི་གནས་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྨོངས་པར་བྱེད་པའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དཀར་པོའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཀྱང་བཞི་སྟེ། གཞན་ལ་སྟོན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དཀར་པོའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་།དཀར་པོའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ལ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པའི་ཉེས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཟང་ཟིང་གི་ཉེས་པ་དང་། ལྟ་བའི་ཉེས་པ་དང་། སྟོན་པའི་ཉེས་པའོ། །དེ་ལ་ཟང་ཟིང་གི་ཉེས་པ་ནི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་རིག་པར་ བྱ་སྟེ།ལོག་པའི་ལོངས་སྤྱོད་དང་། འདུ་འཛི་མང་བས་སོ། །ལྟ་བའི་ཉེས་པ་ཡང་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དམ་པའི་ཆོས་དང་གང་ཟག་སྤོང་བ་དང་། དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་དམ་པའི་ཆོས་སུ་སྟོན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་སོ།

菩萨智慧资粮完全退失的法有四种，是哪四种呢？不听闻、不让听闻、听闻障碍、以邪执而听闻。
依于这四种智慧资粮完全退失的法，今生来世会生起四种与智慧不相顺的法，是哪四种呢？不分别、无缘、成为愚痴的非福德生起、颠倒。
其中依于不听闻，今生生起不分别；依于不让听闻，来世生起无缘；依于听闻障碍，来世生起成为愚痴的非福德；依于以邪执而听闻，来世生起颠倒。
其中不听闻是由于对法的憎恨、对补特伽罗的憎恨、对二者的憎恨而不听闻。不让听闻是由于过分自认为比他人有智慧、害怕他人轻视而不让听闻。听闻障碍是由于诽谤法和补特伽罗、追悔、散乱、不说话、不祈请、不开许、诽谤听闻而产生。以邪执而听闻是由于自己错误地了解、修习、宣说而执著为正确的了解、修习、宣说，以及对他人正确的了解、修习、宣说执著为错误的了解、修习、宣说而产生。
其中不听闻、不让听闻、听闻障碍这三种法主要是使闻所生智慧资粮完全退失。以邪执而听闻这一法主要是使思所生和修所生的智慧资粮完全退失。
菩萨忘失正念的法也有四种，是哪四种呢？以四种情况使四种补特伽罗迷惑：以自己的过失使说法者、传授者、欲利益者、具功德者迷惑；以四种学处使同梵行者安住于善学处者迷惑；以未说、已说、清净的过失开示，使欲信解大乘、欲修行者对大乘的信解和修行迷惑；为分别秘密处而使说法补特伽罗迷惑。
菩萨白法完全穷尽的法也有四种，就依于对他人开示而言，将白法用于非处，以及将白法用于非处而有三种错误修行的过失：资具过失、见解过失、开示过失。其中资具过失应当了知有两种因：邪命受用和多散乱。见解过失也应当了知有两种因：舍弃正法和补特伽罗，以及执著非正法为正法而开示。

།སྟོན་པའི་ཉེས་པ་ཡང་རྒྱུ་ གཉིས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ཆུང་ངུ་འབའ་ཞིག་སྟོན་པ་དང་། ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་རྣ་ལམ་དུ་མ་གྲགས་ཤིང་མ་བཟུང་བ་རྣམས་སྤོང་བས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆ་མ་ཡིན་པ་མི་མཐུན་པར་ཡིད་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ཡང་བཞི་ པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ།སྟོན་པ་ལ་ཡིད་མི་ཆེས་པར་གྱུར་ཅིང་། བསླབ་པ་ལ་གུས་པ་དང་མི་མཐུན་པ་དང་། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་གྲོགས་རྣམས་དང་། གླེང་བ་པོ་རྣམས་དང་། རྗེས་སུ་སྟོན་པ་རྣམས་ལ་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟར་གྱུར་པ་བརྗོད་པ་དང་། མི་མཐུན་པ་དང་། ཤེས་པ་བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་དགེ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་དང་མི་མཐུན་པ་དང་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ལ་མོས་པ་རྣམས་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་མི་མཐུན་པའོ། །དེ་ལ་སྟོན་པ་ལ་ཡིད་མི་ཆེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཡོད་པ་ཉིད དང་།བདག་ཉིད་ཆེ་བ་དང་། ཡེ་ཤེས་བརྙེས་པ་དག་ལ་ཡིད་མི་ཆེས་པའོ། །བདག་ཉིད་ཇི་ལྟར་གྱུར་པ་མི་བརྗོད་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བདག་ཉིད་ལ་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་ལོག་པར་ཁེངས་ཤིང་། དེས་སེམས་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པས་ སེམས་ཅན་གྲོགས་པོ་རྣམས་ལ་དེ་ཡོངས་སུ་སྟོན་པ་དང་།སེམས་ཅན་གླེང་བ་པོ་རྣམས་ལ་ལྟུང་བ་འཆབ་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྗེས་སུ་སྟོན་པ་རྣམས་ལ་སྨད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྙོག་པ་ཅན་གྱིས་དེ་ལ་ཐོ་འཚམས་པས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་སོ། །དགེ་བ་ལ་བརྩོན་ འགྲུས་མི་རྩོམ་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ།སེམས་ཅན་ཤེས་པ་བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་ལ་དགའ་བར་མི་བྱེད་པ་དང་དེ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གདུལ་དཀའ་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཀྱང་བཞི་སྟེ་། འདི་ལྟ་ སྟེ་བསྒོམ་པའི་སྒྲིབ་པ་བཞི་པོ་དག་སྟེ།ཐོས་པ་ལྷུར་ལེན་པ་དང་། གདམས་ངག་ལ་ལོག་པར་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དག་ལ་གནས་པར་མི་བྱེད་པས་འགྱོད་པ་དང་། རང་གི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ཅིང་གནས་པའོ། །དེ་ལ་ཐོས་པ་ལ་སེམས་ཉེ་བར་ མ་ཞི་བས་ཐོས་པ་ལྷུར་ལེན་པ་ཡིན་ནོ།།རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ལ་ལོག་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པས་གདམས་ངག་ལ་ལོག་པར་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དག་ལ་སྐྱོན་ཡོད་ལ་དད་པས་བྱིན་པ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པས་འགྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་དབང་པོ་དུལ་བས་ཁྱད་པར་ དུ་འཕགས་པ་རྣམས་དང་།སྤོང་བས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ལ་འགྲོན་པར་བྱེད་པས་རང་གི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ཅིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ལམ་ངན་པར་འགྲོ་བ་ཡང་བཞི་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་དད་ པས་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལ་སྟོན་པ་དང་།སེམས་ཅན་ཐེག་པ་དམན་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་མི་འཚམ་པ་སྟོན་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཐེག་པ་དམན་པ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་མི་མཐུན་པ་སྟོན་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་དང་ ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་མི་གནས་པ་རྣམས་ལ་ཕྱོགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་མི་འདྲ་བར་སྟོན་པའོ།།དེ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ལམ་གྱི་མཐའ་ལ་ཉེས་པ་མེད་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སྐྱོན་མེད་པ་དང་། བསླབ་པ་ལ་གུས་པས་སོ། །ཚུལ་ ཁྲིམས་ལ་མི་གནས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སྐྱོན་བྱུང་བ་དང་། བསླབ་པ་ལ་མི་གུས་པས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་འགྲོགས་པ་ལ་བརྟེན་ན་རྣམ་པ་བཞི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཐེག་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་ པ་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་སྦྱོར་བ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་། བསྟན་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་རྟག་ཏུ་སྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བཞི་པོ་ཆོས་འཛིན་པ་དང་། དགོན་པ་པ་དང་། བསོད་ནམས་བྱ་བ་ལ་བརྩོན་ པ་དང་།འཁོར་དང་སྤྱོད་པ་དེ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་བའི་བྱ་བ་འདོད་པ་ནི་ཆོས་འཛིན་པ་ཡིན་ཡང་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིན་གྱི། དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ།

应当以两种因缘了知说法的过失：即仅说小乘契经之了义，以及舍弃未闻未持之大乘了义经。菩萨非菩萨分违逆意业有此四种：对导师不生信心而与恭敬学处相违，与清净同行者、谈论者、教授者不如实陈述自身情况而相违，与具大福德智者精进修善相违，与信解甚深广大及清净自身障碍相违。
其中对导师不生信心应当以三种方式了知：即对其存在性、大我性及获得智慧不生信心。不如实陈述自身情况也应当以三种方式了知：即错误地认为自身具有殊胜性而生慢心，以此心执著而向同伴众生显示，对谈论者隐藏过失，对教授者以染污心轻蔑而造作。
不精进修善应当以二种方式了知：即不喜悦具大福德智者众生的利养恭敬，以及对此生起欢喜。菩萨难调伏之法亦有四种，即四种修行障碍：执著闻法、邪执教授、因不住戒律而生悔恨、执著自见而安住。
其中因心未寂静于闻法而执著闻法。以邪分别随教而邪执教授。因戒律有过失而受用信施故生悔恨。因轻视诸根调伏殊胜及断除殊胜之殊胜众生而执著自见安住。
菩萨引导众生入邪道亦有此四种：对无信心入法之众生说法，对欲求大乘之小乘众生说不相应法，对欲求小乘之大乘众生说不相应法，以偏爱而对住戒律及不住戒律之众生说不同法。
其中住持戒律应当以三种方式了知：即道之究竟无过失、戒律无过失及恭敬学处。不住戒律应当以二种方式了知：即戒律有过失及不恭敬学处。
菩萨若依止非善知识，将损坏四种：即损坏乘、损坏利益众生之加行、损坏教法、损坏恒时修习善法。对于持法、住阿兰若、精进修福及眷属行持等四种菩萨，欲求随顺菩萨事业者虽是持法者，但非如实，非如实。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྒྲ་འདོད་པ་ནི་དགོན་པ་པ་ཡིན་ཡང་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཡིན་ པ་ཡིན་གྱི།དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཟང་ཟིང་གི་འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ནི་བསོད་ནམས་བྱ་བ་ལ་བརྩོན་པ་དེ་ཡིན་ཡང་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིན་གྱི། དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ བསྙེན་བཀུར་དང་ཡོངས་སུ་སྤྱད་པ་དང་།གྲགས་པ་དང་འབྲེལ་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ནི་འཁོར་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིན་གྱི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པའི་སྒྲུབ་པ་གང་ཞེ་ན། ཡང་དག་པའི་སྒྲུབ་པ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ། སྐྱོན་ཁྱད་ པར་ཅན་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་དང་།གཉེན་པོ་བསྟན་པས་གོང་ནས་གོང་དུ་བསྒྲུབས་པས་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་རིག་པར་བྱའོ། །གང་གི་ཕྱིར་མི་ཉན་པ་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་སྨྲས་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་མི་གུས་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་བསྟན་ ཅེ་ན།དེས་ཀྱང་དེ་བྱེད་ལ་མི་བྱེད་ན་ཡང་མ་མོས་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཉན་དུ་མི་འཇུག་པ་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་སྨྲས་ན་ཅིའི་ཕྱིར་དང་བའི་བྱ་བ་འདོད་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཅེ་ན། དེས་ཀྱང་དེ་བྱེད་ལ་མི་ བྱེད་ན་ཡང་ལོག་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།གང་གི་ཕྱིར་ཉན་པའི་སྒྲིབ་པ་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་སྨྲས་ན། ཅིའི་ཕྱིར་འདུན་པ་མེད་པའི་མི་ཉན་པ་དང་། མི་འཛིན་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཅེ་ན། དེས་ ཀྱང་དེ་བྱེད་ལ།མི་བྱེད་ན་ཡང་ལེ་ལོས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་ལོག་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཉན་དུ་འཇུག་པ་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་སྨྲས་ན། ཅིའི་ཕྱིར་སྒོམ་པ་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་མི་ལྟ་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། སྨྲ་བ་ལྷུར་ ལེན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཅེ་ན།དེས་ཀྱང་དེ་བྱེད་ལ། མི་བྱེད་ན་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་མི་འགྲུབ་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་གླེང་བ་པོ་རྣམས་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱི་འགལ་བས་རྣམ་པར་རྨོངས་པར་བྱེད་པ་དྲན་པ་བརྗེད་པར་འགྱུར་ བ་ཡིན་པར་སྨྲས་ན།ཅིའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ལྕི་བའི་ལྟུང་བས་འཇིགས་པ་དང་། དངོས་པོ་ཡང་བ་ཁྱད་དུ་གསད་པའི་ཕྱིར་བརྫུན་སྨྲ་བ་ཡང་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཅེ་ན། དེས་ཀྱང་དེ་བྱེད་ལ། དེས་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པས་རབ་ཏུ་བརྗེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། མི་བྱེད་ན་ཡང་ལྟུང་བའི་སྒྲིབ་པས་རབ་ ཏུ་བརྗེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།གང་གི་ཕྱིར་བསླབ་པའི་གཞིས་རྣམ་པར་རྨོངས་པར་བྱེད་པ། དྲན་པ་བརྗེད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་སྨྲས་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་མི་འཇུག་པ་དང་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། གྱ་གྱུ་ཉིད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཅེ་ན། དེས་ཀྱང་དེ་བྱེད་ལ་དེས་ ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པས་རབ་ཏུ་བརྗེད་པར་འགྱུར་བ་དང་།མི་བྱེད་ན་ཡང་ལྟུང་བའི་སྒྲིབ་པས་རབ་ཏུ་བརྗེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་མོས་པ་དང་། སྒྲུབ་པས་རྣམ་པར་རྨོངས་པར་བྱེད་པ་དྲན་པ་བརྗེད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་སྨྲས་ན། ཅིའི་ཕྱིར་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་གུས་པ་མི་སྐྱེད་པ་དང་།ཡང་དག་པའི་ཡོན་ཏན་འཆབ་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཅེ་ན། དེས་ཀྱང་དེ་བྱེད་ལ། དེས་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པས་རབ་ཏུ་བརྗེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། མི་བྱེད་ན་ཡང་ལྟུང་བའི་སྒྲིབ་པས་རབ་ཏུ་བརྗེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་གི་ཕྱིར་གསང་བའི་གནས་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་རྨོངས་པར་བྱེད་པ། དྲན་པ་བརྗེད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་སྨྲས་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་འདུན་པ་བཟློག་པར་འདོད་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཅེ་ན། དེས་ཀྱང་དེ་བྱེད་ལ། དེས་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པས་རབ་ཏུ་བརྗེད་པར འགྱུར་བ་དང་།མི་བྱེད་ན་ཡང་ལྟུང་བའི་སྒྲིབ་པས་རབ་ཏུ་བརྗེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

菩萨虽然是声闻欲求者、独住者，但不如实。菩萨虽然具有与世俗果报相关的心，精进于福德事业，但不如实。菩萨虽然具有与承事、受用、名声相关的心，有眷属受用，但不如实。
什么是如实修行？如实修行是与此相反，应当知道以断除殊胜过失和显示对治，逐渐增上修行的八种相。
若说因为不听闻而失坏智慧，为何还说对法和补特伽罗不恭敬？因为即使做了，若不做也会因不信解而失坏。
若说因为不入于听闻而失坏智慧，为何还说希求净信之事？因为即使做了，若不做也会因邪法回向而失坏。
若说因为听闻障碍而失坏智慧，为何还说无欲不听闻和不受持？因为即使做了，若不做也会因懈怠而失坏。
若说因为邪执而入于听闻会失坏智慧，为何还说不视修行为功德，以及专注于听闻和言说？因为即使做了，若不做也会因智慧不成就而失坏。
若说因为以自身违犯而令说者迷惑会忘失正念，为何还说因畏重罪及轻视小罪而说妄语？因为即使做了会因业障而忘失，若不做也会因堕罪障碍而忘失。
若说因学处迷惑而忘失正念，为何还说不随顺自性、邪见和谄曲？因为即使做了会因业障而忘失，若不做也会因堕罪障碍而忘失。
若说因大乘信解和修行迷惑而忘失正念，为何还说不对菩萨生起恭敬和隐藏真实功德？因为即使做了会因业障而忘失，若不做也会因堕罪障碍而忘失。
若说因分别秘密处而迷惑会忘失正念，为何还说欲令退失大乘信解？因为即使做了会因业障而忘失，若不做也会因堕罪障碍而忘失。

།གང་གི་ཕྱིར་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་དཀར་པོའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་སྨྲས་ན། ཅིའི་ཕྱིར་བདག་ལ་ཕན་པར་འདོད་པ་ཉུང་བ་དང་། མ་ཞུགས་པ་དང་། ཐེག་ པ་དམན་པ་ཉན་པ་དང་།སེམས་ཅན་དམན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཅེ་ན། དེས་ཀྱང་དེ་བྱེད་ལ། དེས་དཀར་པོའི་ཆོས་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ནི་མི་འཐོབ་ལ། བཟུང་བ་དང་ཉན་པ་ལྷོད་པས་ཐོབ་པ་རྣམས་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཟང་ཟིང་ གི་ཉེས་པ་དཀར་པོའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་སྨྲས་ན།ཅིའི་ཕྱིར་ལེགས་པར་ཐོབ་པའི་རྙེད་པས་ཆོག་མི་ཤེས་པ་དང་། ཚུལ་འཆོས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ཡང་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཅེ་ན། དེས་ཀྱང་དེ་བྱེད་ལ། དེས་མ་ ཐོས་པ་མི་ཉན་པ་དང་།དོན་དང་བྱ་བ་ལ་འཕྱར་གཡེང་མང་བས་ཏིང་ངེ་འཛིན་མི་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་ལྟ་བའི་ཉེས་པ་དཀར་པོའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་སྨྲས་ན། ཅིའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་སྐྱོན་ལ་ལྟ་བ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ བསླབ་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཅེ་ན།དེས་ཀྱང་དེ་བྱེད་ལ། དེས་ཡང་དག་པའི་སྒྲུབ་པ་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་དང་། གཞན་ལ་སླུ་བས་ཉམས་པར་ཡང་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་སྟོན་པའི་ཉེས་པ་དཀར་པོའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པར་འགྱུར་ བ་ལེན་པར་སྨྲས་ན།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དགོངས་པ་ཤེས་སོ་ཞེས་ཁྱད་དུ་གསོད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཅེ་ན། དེས་ཀྱང་དེ་བྱེད་ལ། དེས་དམ་པའི་ཆོས་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པས་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དགོངས་པ་ལ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།གང་གི་ཕྱིར་བསླབ་པ་ལ་ཤས་ཆེར་མི་གུས་པ་མི་མཐུན་པར་ཡིད་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་སྨྲས་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ལྟུང་བ་རྣམ་པར་མི་འབྱེད་པ་དང་། མི་འཆགས་པ་དང་། འགྱོད་པ་མི་སེལ་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཅེ་ན། དེས་ཀྱང་དེ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་ལ། དམིགས་པ་ལ་རྣམ་པར་གཡེང་བས་ཀྱང་གྱ་གྱུ་ལ་ཞུགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟར་གྱུར་པ་བཞིན་མི་བརྗོད་པ་མི་མཐུན་པར་ཡིད་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པར སྨྲས་ན།ཅིའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ལྟ་བ་དང་། བདེན་པའི་ཚིག་སྦེད་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཅེ་ན། དེས་ཀྱང་དེ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་ལ། བསྟན་པ་ལས་རྣམ་པར་གཡེང་བས་ཀྱང་གྱ་གྱུ་ལ་ཞུགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་ འདོར་བར་བྱེད་པ་མི་མཐུན་པར་ཡིད་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་ཀུན་ཏུ་སྨྲས་ན།ཅིའི་ཕྱིར་མི་བཟོད་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཅེ་ན། དེས་ཀྱང་དེ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་ལ། སྡུག་བསྔལ་མི་བཟོད་པ་དང་། དགེ་བ་ལས་རྣམ་པར་གཡེང་བས་ཀྱང་གྱ་གྱུ་ལ་ཞུགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ རོ།།གང་གི་ཕྱིར་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་མ་དག་པའི་རྒྱུས་མི་མཐུན་པར་ཡིད་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་སྨྲས་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པས་མོས་པ་མེད་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཅེ་ན། དེས་ཀྱང་དེ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་ལ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་རྣམ་པར་གཡེང་ བས་ཀྱང་གྱ་གྱུ་ལ་ཞུགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།གང་གི་ཕྱིར་བསྒོམ་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐོས་པ་ལྷུར་ལེན་པ་གདུལ་དཀའ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་སྨྲས་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ཀླན་ཀ་དང་། དེ་སྐད་རྒོལ་བ་ལས་ཐར་པའི་ཕན་ཡོན་དུ་ལྟ་བས་ཉན་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཅེ་ན། དེས་ཀྱང་དེ་བྱེད་ལ་ དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆོས་འཛིན་པ་ལ་ཡང་སླུ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་གི་ཕྱིར་བསྒོམ་པའི་སྒྲིབ་པ་གདམས་ངག་ལ་ལོག་པར་འཛིན་པ་གདུལ་དཀའ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་སྨྲས་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ཚིག་མི་བཟོད་པ་ཉིད་དང་། ལྟུང་བ་འཛིན་པ་ཉིད་དང་། གདམས་ངག་ལ་མི་ གུས་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཅེ་ན།དེས་ཀྱང་དེ་བྱེད་ལ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དགོན་པ་པ་ལ་ཡང་སླུ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

若说因为在不当处修习会导致白法完全损坏，那为何还要显示少欲利己、未入、小乘闻法以及劣等众生呢？因为那也会造作此事，由此未得白法者不能获得，已得者也会因放逸受持和听闻而退失。
若说因为资具过失会导致白法完全损坏，那为何还要显示对善得利养不知足、伪装等法以及热恼呢？因为那也会造作此事，由此不闻者不听闻，且因多散乱于义利之事而不能证得三昧。
若说因为见解过失会导致白法完全损坏，那为何还要显示观察他人过失以及颠倒声闻和大乘学处呢？因为那也会造作此事，由此会退失正确修行，也会因欺骗他人而退失。
若说因为说法过失会导致白法完全损坏，那为何还要显示轻视说'了知如来智慧密意'呢？因为那也会造作此事，由此会因诽谤正法而退失，也会因错误执著如来智慧密意而退失。
若说因为不敬学处会导致意业不调顺，那为何还要显示不分别过失、不忏悔、不除悔呢？因为那也会造作此事，由此也会因散乱于所缘而入于邪曲。
若说因为不如实说自身会导致意业不调顺，那为何还要显示执著自身和受用以及隐瞒真实语呢？因为那也会造作此事，由此也会因散乱于教法而入于邪曲。
若说因为舍弃精进会导致意业不调顺，那为何还要显示不堪忍呢？因为那也会造作此事，由此也会因不能忍受痛苦和散乱于善法而入于邪曲。
若说因为障碍未清净之因会导致意业不调顺，那为何还要显示对大乘无增上意乐信解呢？因为那也会造作此事，由此也会因散乱于大乘而入于邪曲。
若说因为修行障碍专注于听闻会难以调伏，那为何还要显示以寻过及视脱离诤论为功德而听闻呢？因为那也会造作此事，由此也会欺骗持法的善知识。
若说因为修行障碍错误执著教诫会难以调伏，那为何还要显示不堪忍言语、执著过失以及不敬教诫呢？因为那也会造作此事，由此也会欺骗阿兰若善知识。

།གང་གི་ཕྱིར་བསྒོམ་པའི་སྒྲིབ་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་དག་ལ་གནས་པར་མི་བྱེད་པ་འགྱོད་པ་གདུལ་དཀའ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་སྨྲས་ན། ཅིའི་ཕྱིར་བསླབ་ པ་དག་ལ་ཤས་ཆེར་མི་གུས་ལ།དད་པས་བྱིན་པ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཅེ་ན། དེས་ཀྱང་དེ་བྱེད་ལ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསོད་ནམས་བྱ་བ་ལ་བརྩོན་པ་ལ་ཡང་སླུ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་བསྒོམ་པའི་སྒྲིབ་པ་རང་གི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ཅིང་ གནས་པ།གདུལ་དཀའ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་སྨྲས་ན། ཅིའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམས་ལ་མི་གུས་པ་དང་། མི་ལྟ་བ་དང་། བསྙེན་བཀུར་མི་བྱེད་པ་དང་། མི་ཉན་པ་དང་། རྗེས་སུ་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་བསྒྲུབ་པར་འདོད་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡོངས་ སུ་བསྟན་ཅེ་ན།དེས་ཀྱང་དེ་བྱེད་ལ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་འཁོར་དང་སྤྱོད་པ་ལ་ཡང་སླུ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་མི་སྟོན་པ་དང་། མི་འཚལ་བ་སྟོན་པ་དང་། མི་མཐུན་པ་སྟོན་པ་དང་། མི་འདྲ་བར་སྟོན་པ་ལམ་ལོག་པར་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་སྨྲས་ན། ཅིའི་ ཕྱིར་ཡང་དང་ཡང་དུ་སྟོན་པས་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་ཞིང་།སེམས་མི་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། སྟོན་པའི་ཐབས་མི་ཤེས་པ་ཉིད་དང་། ཐེག་པ་དམན་པ་ལ་མོས་པ་ཉིད་དང་། ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཀྱིས་འཁོར་ལ་རྗེས་སུ་སྟོན་པར་སྦྱོར་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཅེ་ན། དེ་དག་གིས་ ཀྱང་དེ་དག་བྱེད་ལ།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་དང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་སྐྱེ་བས་ཀྱང་གདུལ་བ་ལ་སླུ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། འགྲོགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་སྤོང་། དངོས་པོ་རྣམ་པ་བཞི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་སྨྲས་ན། ཅིའི་ཕྱིར་སེར་སྣ་དང་། ཐོས་པ་ཉུང་བ་དང་། བསྟན་པ་ལ་ལེགས་པར་མ་ཞུགས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་མི་ཉན་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཅེ་ན། དེ་དག་གིས་ཀྱང་དེ་དག བྱེད་ལ།དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་འཇིགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་མི་ནུས་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆུང་བ་དང་། ཆོས་རྣམས་ལ་ཡིད་གཉིས་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཟ་བས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་བཞི་ལ་དང་བའི་བྱ་བ་འདོད་པ་དང་།སྒྲ་འདོད་པ་དང་། ཟང་ཟིང་གི་འབྲས་བུ་འདོད་པ་དང་། བསྙེན་བཀུར་དང་ཡོངས་སུ་སྤྱད་པ་དང་གྲགས་པ་འདོད་པ་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་སྨྲས་ན། ཅིའི་ཕྱིར་བདག་ལ་ཆགས་པ་དང་ བཅས་པ་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་རབ་ཙམ་དག་ལ་འཇིགས་པར་མི་ལྟ་བ་དང་།བདག་མེད་པ་ལ་མོས་པ་མེད་པ་དང་བཅས་པ་ལ་གཞན་གྱི་དོན་ལ་མི་ལྟ་བ་དང་། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་ལ་གཅིག་ཏུ་ཡོན་ཏན་དུ་ལྟ་བ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་འདུ་འཛི་འདོད་པ་དང་། ཕྱི་ མ་ལ་དབང་ཕྱུག་འདོད་པ་ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་འདོད་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཅེ་ན།དེ་དག་གིས་ཀྱང་དེ་དག་བྱེད་ལ། ཆོས་འཛིན་པ་ཉིད་ནས་འཁོར་དང་སྤྱོད་པའི་བར་གྱིས་ཀྱང་བདག་ཉིད་ལ་སླུ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ། །བམ་པོ་བཞི་བཅུ་གཉིས་པ། ཡང་དག་པའི་སྒྲུབ་པའི་ ཕན་ཡོན་གང་ཞེ་ན།དེ་ཡང་གོང་ནས་གོང་དུ་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ལ་བསོད་ནམས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྒོ་ཐམས་ཅད་ནས་ དཀར་པོའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་དང་།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། བསོད་ནམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྐྱེ་བའོ། །བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ནི་བཞི་སྟེ། ཡང་དག་པའི་བསྒྲུབ་པ་ཉིད་ དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པ་དང་རིམ་གྲོ་བྱེད་པ་དང་།ཐོས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་དག་པའོ།

若说由于修行障碍不住于清净戒律而成为难调伏的后悔，为何对学处多不恭敬，并且显示享用信施呢？因为此人也如是行持，并且欺骗精进于福德事业的善知识。
若说由于修行障碍执著自见而住，成为难调伏，为何显示对清净波罗蜜多菩萨不恭敬、不观察、不承事、不听闻，以及欲求修习不随顺法呢？因为此人也如是行持，并且欺骗善知识的眷属和行为。
若说由于不教导、教导不应教导的、教导不相应的、教导不相同的而成为入邪道，为何又显示由于一再教导而厌倦、心不平等、不知教导方便、信解小乘、以有所求的心对眷属随顺教导呢？因为彼等也如是行持，并且由于善根未圆满、不摄持广大善根、舍弃广大善根、生起非福德而欺骗所化众生。
若说由于远离四种非善友伴，四种事物将衰损，为何又显示悭吝、少闻、未善入教法、不听佛语呢？因为彼等也如是行持，并且由于未造善根而畏惧轮回苦、不能利他、善根微小、于诸法生疑惑而衰损。
若说菩萨四种欲求净信之事、欲求名声、欲求财物果报、欲求承事受用及名闻而成为不如实的菩萨，为何又显示有我执者不视微细罪过为可畏、无信解无我者不观察利他、视轮回涅槃为一向功德、今生欲求热闹、来世欲求自在、欲求法及财物呢？因为彼等也如是行持，并且从持法乃至眷属行为皆欺骗自己。
卷四十二
什么是正确修行的利益？应当了知其上上有四种：如是正确趣入的菩萨积累福德智慧资粮，依此清净诸障，依此从一切门正确成就白法，依此于一切众生的一切利益作修行，生起无量福德。
积累福德智慧资粮的法有四种：即于如来作正确修行的供养承事、清净闻法、清净思维、清净修习。

།སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ནི་བཞི་སྟེ། ཐེག་པ་ལས་རྣམ་པར་མི་གཡོ་བ་དང་། རང་གིས་གཞན་ དག་ལ་མི་སྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་ཉིད་དང་།ལོག་པར་སྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་སྒྲུབ་པ་ཡོངས་སུ་མི་རྫོགས་པའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་ཉིད་དོ། །སྒོ་ཐམས་ཅད་ནས་དཀར་པོའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་བཞི་སྟེ། བསྒོམ་ པ་ནི་བསྒོམ་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་དང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་དང་།སྡུག་བསྔལ་བཟོད་པ་ཉིད་ནི་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་དང་། ཉན་པ་དང་། སེམས་པས་མི་ངོམས་པ་ཉིད་ནི་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའིའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་བྱེད་པར་ འགྱུར་བའི་ཆོས་བཞི་སྟེ་སེམས་ཅན་རྣམས་གནས་བཞི་ལས་རྣམ་པར་སློང་བར་བྱེད་པ་སྟེ།སོམ་ཉི་དང་ཡིད་གཉིས་དང་། ཐེ་ཚོམ་ལས་རྣམ་པར་སློང་བར་བྱེད་པ་དང་། ངན་སོང་ངན་འགྲོ་ལོག་པར་ལྟུང་བ་ལས་རྣམ་པར་སློང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཐེག་པ་དམན་པ་ལ་མོས་པ་ལས་རྣམ་པར་ སློང་བར་བྱེད་པ་དང་།བསྟན་པ་ལ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བའི་སེམས་ལས་རྣམ་པར་སློང་བར་བྱེད་པ་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དག་པའི་སྒྲུབ་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཇི་ལྟར་གྱུར་ན། ཕན་ཡོན་དེ་དག་ཐོབ་ཅེ་ན། ཆོས་སྤྱོད་པ་དང་། སྙོམས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། དགེ་བ་སྤྱོད་ པ་དང་།ཆོས་ལ་གནས་པར་གྱུར་ནའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་སྤྱོད་པ་ཡིན། དེ་ལ་རྣམ་པ་ནི་དུ་ཡོད་ཅེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ལས་མ་འདས་པར་སྤྱོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཆོས་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་གནོད་པ་བྱེད་པ་དང་། སྡིག་པ་བྱེད་ པ་རྣམས་ལ་དགེ་བ་ལ་གཞུག་པ་དང་ཕན་གདགས་པར་འདོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྙིང་བརྩེ་བ་ཉིད་དང་།རིགས་ལ་གནས་པ་རྐྱེན་མེད་པ་རྣམས་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྟོན་པ་ཉིད་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་བདག་ཉིད་ཤེས་པ་ཉིད་དང་། བླ་མ་ལྟ་བུ་རྣམས་ ལ་གུས་པ་དང་རབ་ཏུ་འདུད་པས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཉིད་དང་།མི་མཐུན་པར་གྱུར་པ་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ལ་བསྟན་པ་ལས་རྣམ་པར་མི་གཡོ་བ་ཉིད་དོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྙོམས་པར་སྤྱོད་པ་ཡིན། དེ་ལ་རྣམ་པ་ནི་དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ལ་སྙོམས་པར་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་དེ་ དེའི་ཕྱིར་སྙོམས་པར་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མཉམ་པར་བྱམས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་། དུས་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་། སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་བྱམས་ པས་མཉམ་པར་སོ་སོར་ཀུན་དགའ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་དང་།འདུ་འཛིའི་གཏམ་སྤངས་ཏེ་དགའ་བའི་བཞིན་དུ་བྱས་ནས་ཁུར་བླངས་པ་ཉམས་སུ་ལོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དང་། མཉམ་པར་ཁུར་མ་བླངས་པ་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དང་། མཉམ་པར་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་བཟོད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ དང་།མཉམ་པར་གདུལ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཐབས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ཉིད་དང་། མཉམ་པར་ཕན་ཚུན་ཚིག་ཡང་དག་པར་བཟོད་པའི་ཚིག་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དང་། མཉམ་པར་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཉིད་དོ། །ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་དགེ་བ་སྤྱོད་པ་ཡིན།དེ་ལ་རྣམ་པ་ནི་དུ་ཡོད་ཅེ་ན། ནང་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་བརྟེན་ནས། དགེ་བ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པར་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དགེ་བ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་བདུན་དུ་རིག་པར་ བྱ་སྟེ།མི་གནས་པའི་སྦྱིན་པ་ཉིད་དང་། མི་གནས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉིད་དང་། སྙིང་བརྩེ་བའི་བཟོད་པ་ཉིད་དང་། ཉི་ཚེ་བ་མ་ཡིན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཉིད་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་གནས་ཀྱི་བསམ་གཏན་ཉིད་དང་། ལྟ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་རབ་ཉིད་དང་། ཡོངས་ སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཉིད་དོ།

清净遮障的法有四种：不动摇于乘法，完全断除自己不修持他人的因，完全断除邪修持的因，完全断除正修持不圆满的因。
从一切门中成就白法的四种法：修持是从修持因所生，成熟有情是从其因所生，忍受痛苦是从其因所生，听闻和思维不知足是从其因所生。
成就一切种类利益有情的四种法，即从四处救度有情：从疑惑、犹豫、怀疑中救度，从恶趣、恶道、邪堕中救度，从信解小乘中救度，从对教法生起损恼心和嗔恨心中救度。
菩萨如何趣入正修持而获得这些功德？即行持正法、平等行持、行持善法、安住于法。
如何是行持正法？其有几种？不违背菩萨法而行持，故为行持正法。此应知有五种：对造作损害和罪业的有情，以欲令趣入善法和欲作饶益故而生起悲悯心；对住于种姓而无缘者开示菩提心；对殊胜波罗蜜多自己了知；对如师长者以恭敬和顶礼而修行；对不相顺的外道于教法不动摇。
如何是平等行持？其有几种？平等行持一切有情利益，故为平等行持。此应知有八种：对一切有情平等慈爱，对一切有情无烦恼，无时间差别，以无心相续差别的慈心平等令各自欢喜，断除闲谈后以欢喜面容而担负重担，平等担负未担负者，平等忍受一切痛苦，平等寻求无量调伏方便，平等互相以真实语和具足忍辱语，平等回向一切善根于菩提。
如何是菩萨行持善法？其有几种？依于内在成熟佛法和外在成熟有情而行持善法，故为行持善法。此应知有七种：无住布施、无住持戒、悲悯忍辱、非局限精进、为利有情处的禅定、远离见的智慧、善巧成熟方便。

།ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ལ་གནས་པ་ཡིན། དེ་ལ་རྣམ་པ་ནི་དུ་ཡོད་ཅེ་ན། ཀུན་ཆུབ་པ་ལྷུར་མི་ལེན་པ་དང་། ཁ་ཏོན་ལྷུར་མི་ལེན་པ་དང་། འཆད་པ་ལྷུར་མི་ལེན་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལྷུར་མི་ལེན་པར་ནང་གི་སེམས་ ཀྱི་ཞི་གནས་སྒོམ་པ་ལ་སྦྱོར་བ་རྩོམ་ཞིང་།ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ་། །དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གདམས་ངག་སྟོན་པ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་གུས་པར་བྱས་ཏེ་གདམས་ངག་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ལུས་དབེན་པ་ཉིད་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་དབེན་པ་ཉིད་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉིད་དང་།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རབ་ཏུ་དབེན་པ་ན་སེམས་ཅན་བརྩོན་པ་བཏང་བ་རྣམས་དང་། མི་འགྲོགས་པར་དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་དང་འགྲོགས་པ་ཉིད་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་དང་ མཐུ་བསྒོམ་པའི་འབྲས་བུ་སོ་སོར་མྱོང་བ་ཉིད་དང་།འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པས་ཆོག་པར་མི་འཛིན་པར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་ཞིང་རྣམ་པར་སྦྱོར་བ་ཉིད་དང་། ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཉེས་པ་བཞི་སྤངས་ཏེ་ཚོགས་ཡོངས་སུ་སྡུད་པ་ཉིད་དེ། གནོད་ པ་མི་བཟོད་པའི་ཉེས་པ་དང་།མ་ངེས་པར་སྟོན་ཅིང་འདོམས་པའི་ཉེས་པ་དང་། ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་མི་བྱེད་པའི་ཉེས་པ་དང་། ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཀྱི་ཉེས་པས་ཏེ། རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་དང་། སྔ་མ་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་དག་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཡིན་ནོ། །བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་དད་པ་སྐྱེད་པའི་དཔེ་དག་གང་ཞེ་ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། ཐོག་མ་དང་། བར་དང་། ཐ་མ་དག་ཏུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཡིན་པས་གནོད་པ་བྱེད་པ་དང་། ལན་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཡོངས་སུ་མ་གཏུགས་པའི་ཕྱིར་ས་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་ཇི་ལྟར་ཐ་མལ་པར་གནས་པའི་ས་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་རང་གི་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པས་དེ་ལ་ཉེ་བར་འཚེ་བར་བྱེད་པ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་དང་བ་དང་།མཆོག་ཏུ་དགའ་བས་མངོན་པར་རླན་པར་བྱེད་པས་ཆུ་ལྟ་བུ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་ཇི་ལྟར་ཆུའི་ལོ་ཏོག་ཡོངས་སུ་སྨྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་མི་མཐུན་པ་ལྟར་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་སྐྱོ་བར་འགྱུར་ བའི་ཆོས་རྣམས་ལ།ཀུན་ཏུ་སྐྱོ་ཞིང་ཀུན་ཏུ་གདུང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མེ་ལྟ་བུ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་ཇི་ལྟར་མེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྣམ་པར་བསྒྲུབས་པ་དང་མི་མཐུན་པ་ལྟར་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་རེག་པར་བྱ་བ་ ཉིད་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་རྣམ་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་གདམས་ངག་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པས་རླུང་ལྟ་བུ་ཡང་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་ཇི་ལྟར་རླུང་མངོན་པར་བསྒྲུབས་ནས་ཉེ་བར་སྦྱོར་བར་འགྱུར་བ་ལྟར་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་དཀར་པོའི་ཆོས་མངོན་པར་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་ཟླ་བ་ལྟ་བུ་ ཡང་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་ཇི་ལྟར་ཟླ་བ་ཡར་གྱི་ངོ་ཁོ་ན་ལ་སྣང་བར་བྱེད་ཀྱི། མར་གྱི་ངོ་ལ་མ་ཡིན་པ་ལྟར་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ནག་པོ་དང་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཤེས་པ་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཉི་མ་ལྟ་ བུ་ཡང་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་ཇི་ལྟར་ཉི་མ་གཟའ་སྒྲ་གཅན་གྱིས་འཇིགས་པས་ཡོངས་སུ་རྒྱུ་བ་ལྟར་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་ཉོན་མོངས་པའི་གཟའ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་འཇིགས་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་སེང་གེ་ལྟ་བུ་ཡང་ཡིན་ནོ།

如何是菩萨住于法？其有几种相？不专注于通达，不专注于诵经，不专注于讲说，不专注于分别，而开始修习内心止观，如实修行。因此住于法。
应当了知其有十二种相：对于教授开示，不分别是否住于戒律与否，依此恭敬受持教授，依此身远离，依此心远离，依此超越声闻乘相应作意，而作意大乘相应作意，依此远离懈怠众生，与其他精进者为伴，依此清净世间智慧，亲证广大福德资粮修习力量之果，不以世间智慧为足，而追求出世间智慧并修习，断除清净智慧四种过失而摄集资粮：不能忍受损害之过失，不确定开示教导之过失，言行不一致之过失，及具贪著心之过失。此四种过失与前八种相即为十二种。
什么是生起对菩萨信心的譬喻？菩萨从初发心以来，于始中后际皆成为一切众生善根成就之处，因不触及一切加害与报复之心，故如大地。虽然如此，但不同于众生依止平常大地而以自身行为加害大地，菩萨为生起善根而以净信及极喜润泽，故亦如水。虽然如此，但不同于水对庄稼成熟有违，菩萨为令善根成熟而于厌离法中生起厌离及热恼，故亦如火。
虽然如此，但不同于火与成就佛土相违，菩萨为令成熟善根者证得解脱而成办正确教授，故如风。虽然如此，但不同于风成就后即消散，菩萨为增长自身白法，故如月。虽然如此，但不同于月仅于上弦显现而下弦不现，菩萨以共相智慧照见一切黑白两方诸法，故如日。虽然如此，但不同于日因畏罗睺而运行，菩萨于诸趣中不畏一切烦恼魔障而趣入，故如狮子。

།དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་ ཇི་ལྟར་སེང་གེ་ཁལ་ཆེན་པོས་སྒྱིད་ལུག་པར་འགྱུར་བ་ལྟར་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཁུར་ཐམས་ཅད་ཁྱེར་བའི་ཕྱིར་གླང་པོ་ཆེ་དུལ་བ་ལྟ་བུ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་ཇི་ལྟར་གླང་པོ་ཆེ་རྙེད་པ་དང་། མ་རྙེད་པ་དང་། ཚིག་འཇམ་པ་དང་། མི་འཇམ་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྤྱོད་པ་དག་གིས་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དག་གིས་གོས་པར་འགྱུར་བ་ལྟར་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དག་གིས་མི་གོས་པའི་ཕྱིར་པདྨ་ལྟ་བུ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ ལྟ་མོད་ཀྱི་ཇི་ལྟར་པདྨ་སྡོང་བུ་ལས་བཅད་ན་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པ་ལྟར་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་བཅོམ་ཡང་དགེ་བའི་རྩ་བའི་སྟོབས་སྐྱེད་པས་ཡང་འཁོར་བར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རྩ་བ་མ་ཉམས་པའི་ཤིང་ལྗོན་པ་ལྟ་བུ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་ ཇི་ལྟར་ཤིང་ལྗོན་པ་ཐ་མར་རྩ་བ་རབ་ཏུ་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་ལྟར་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་ཕྱིར་ཆུའི་རྒྱུན་རྒྱ་མཚོར་བབ་པ་ལྟ་བུ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་ཇི་ལྟར་ཆུའི་རྒྱུན་རྒྱ་ མཚོར་བབ་ན་རྒྱ་མཚོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ལྟར་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དག་གིས་རྣམ་པར་རྩེ་བའི་ཕྱིར་རི་རབ་ལ་གནས་པའི་ལྷ་ལྟ་བུ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་ཇི་ལྟར་རི་རབ་ལ་གནས་པའི་ལྷ་ རྣམས་རང་གི་བྱ་བ་ལ་བག་མེད་པར་དགའ་བ་མང་བ་ལྟར་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ།ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བློན་པོས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་ཇི་ལྟར་བློན་པོས་ཡོངས་སུ་ཟིན་ པའི་རྒྱལ་པོ་བདག་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་སྐྱེ་དགུ་སྐྱོང་བར་བྱེད་པ་ལྟར་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ།བདག་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་མི་ལྟ་བར་སྐྱེ་དགུ་སྐྱོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྤྲིན་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་སྤྲིན་ཆེན་པོ་ལོ་ཏོག་བསྒྲུབ་པ་ལ་གཏན་དུ་བ་མ་ཡིན་པ་ལྟར་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གཏན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་ཡང་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་ཇི་ལྟར་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་དག་དང་ཟླ་མེད་པ་ལྟར་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐུན་ མོང་དུ་གྱུར་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུ་ཡང་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་ཇི་ལྟར་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ཀཱཪྵ་པ་ཎ་དང་ཤིན་ཏུ་མི་མཉམ་པ་ལྟར་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་སུ་ཞུགས་པས་བྱ་བ་མཉམ་ཞིང་བདེ་བའི་ལོངས་སྤྱོད་ མཉམ་པའི་ཕྱིར་འདྲེས་པའི་ཚལ་དུ་ཞུགས་པ་ལྟ་བུ་ཡང་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་ཇི་ལྟར་འདྲེས་པའི་ཚལ་དུ་ཞུགས་པའི་ལྷ་རྣམས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྤེལ་ནས་ཕྱི་མ་ལ་ལོག་པར་ལྟུང་བར་འགྱུར་བ་ལྟར་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་བཅོམ་ པས་ལོག་པར་མི་ལྟུང་བའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པའི་དུག་བཅོམ་པ་ལྟ་བུ་ཡང་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་ཇི་ལྟར་དགུ་བཅོམ་པ་གནོད་པ་མི་བྱེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་ཀྱི། གང་ལ་ཡང་ཡོན་ཏན་དུ་མ་འགྱུར་བ་ལྟར་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རང་གི་ཉོན་མོངས་པས་ སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོའི་ལྗན་ལྗིན་ལྟ་བུ་ཡང་ཡིན་ནོ།

虽然如此，但是他并不像狮子背负重担而感到疲惫那样，因为他能承担一切痛苦的重担，所以也像驯服的大象一样。
虽然如此，但他并不像大象那样会因得到和未得到、温和的言语和不温和的言语、快乐和痛苦等行为而产生贪著和嗔恨，因为菩萨不为世间一切法的贪著和嗔恨所染，所以也像莲花一样。
虽然如此，但他并不像莲花从茎上切断后就不会再生长那样，因为菩萨虽然已经降伏烦恼，但由于善根力量的增长而再次投生轮回，所以也像根部未损坏的大树一样。
虽然如此，但他并不像大树最终会根部完全毁坏那样，因为菩萨将善根回向涅槃和大菩提，所以也像水流注入大海一样。
虽然如此，但他并不像水流注入大海后就变成大海那样，因为菩萨依靠涅槃和大菩提的善根而游戏，所以也像住在须弥山上的天人一样。
虽然如此，但他并不像住在须弥山上的天人那样对自己的事业放逸而多有欢乐，因为他以方便智慧所摄持并成就佛陀事业，所以也像被大臣辅佐的国王一样。
虽然如此，但他并不像被大臣辅佐的国王那样只为自己的利益而护养众生，因为他不顾自身利益而护养众生，所以也像大云一样。
虽然如此，但他并不像大云对庄稼的生长并非永恒那样，因为菩萨永远生长菩提分法，所以也像转轮圣王出世一样。
虽然如此，但他并不像转轮圣王那样与大丈夫们无有匹敌，因为菩萨生起共同解脱的善根，所以也像如意宝珠一样。
虽然如此，但他并不像如意宝珠与迦利沙波那完全不相等那样，因为菩萨入无漏界而事业平等、受用安乐平等，所以也像进入杂林园一样。
虽然如此，但他并不像进入杂林园的天人那样增长烦恼而后堕落，因为菩萨已经降伏烦恼而不会堕落，所以也像已经降伏毒药一样。
虽然如此，但他并不像降伏毒药仅仅是不造成伤害而已、对任何人都不会成为功德那样，因为菩萨以自己的烦恼利益一切众生，所以烦恼也像大城市的粪秽一样。

།དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་གྱི་དཔེ་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པའི་དངོས་པོ་དེ་ལྟ་བུ་དང་། དེ་དག་པས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པས་ཡོན་ ཏན་དཔེ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་།།དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཡོན་ཏན་དཔེ་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་དག་པའི་སྒྲུབ་པ་ལ་རྣམ་པར་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ལ་གནས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་ པ་དང་ལྡན་པའི་མདོ་སྡེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ཚུལ་བཤད་པ།དྲང་བའི་དོན་བསྟན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་ནས། དེ་ལ་ལྷག་པར་བྱ་བ་བྱས་ཤིང་དགེ་བའི་རྩ་བ་བྱས་པ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་མདོ་སྡེ་ཟབ་མོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་ པའི་བདེན་པའི་ཚུལ་བཤད་པ།ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པར་བྱ་བ་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་ན་ཚུལ་བཞིན་ལ་བརྩོན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཚུལ་བཞིན་ལ་བརྩོན་པ་དང་དབུ་མའི་ལམ་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཆོས་དེ་ནི་དབུ་མའི་ལམ་རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་སྨོས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་ཟག་སྟོང་པ་ཉིད་སྨོས་པར་བྱེད་པ་དང་། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། ཆོས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། སྒྲོ་འདོགས་པའི་མཐའ་དང་། སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་དང་། ཆོས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། དེ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ ཉིད་དང་།ད་ལྟར་ཞུགས་པའི་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་མ་གཏུགས་པ་ཉིད་དང་། བདག་མེད་པ་གཉིས་ལ་མོས་པའི་ཁྱད་པར་དང་། བདག་མེད་པ་སྔ་མ་ཤོས་ཕྱི་མའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། མཐར་ཐུག་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱེ་མཐུ་ སྨོས་པར་བྱེད་དོ།།ཇི་ལྟར་གང་ཟག་སྟོང་པ་ཉིད་སྨོས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། རྣམ་པ་གཅིག་གིས་མི་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ལས་ཏེ། དེ་ལ་མི་དམིགས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་གསུམ་པོ་སེམས་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་དང་། དེའི་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། དེའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ དངོས་པོ་ལ་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་བདག་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་དང་གཉི་ག་མེད་པར་ཡང་མི་དམིགས་པའོ།།ཇི་ལྟར་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་སྨོས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། རྣམ་པ་གཅིག་ཁོ་ནས་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ལས་ཏེ། དེ་ལ་དམིགས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དངོས་ པོ་གསུམ་པོ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དེ་ཉིད་ལ་རྟག་པ་ཉིད་མི་དམིགས་པས་བྱིས་པས་ཀུན་བརྟགས་པའི་བདག་དང་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་དམིགས་པའོ།།ཇི་ལྟར་ཆོས་སྟོང་པ་ཉིད་སྨོས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། རྣམ་པ་གཅིག་ཁོ་ནས་མི་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ལས་ཏེ། དེ་ ལ་མི་དམིགས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ།དངོས་པོ་གསུམ་པོ་མི་རྟག་པས་བསྡུས་པ་དེ་ཉིད་ལ་བྱིས་པས་ཀུན་བརྟགས་པ་ཐ་སྙད་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་དང་གཉི་ག་མ་གཏོགས་པར་མི་དམིགས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཆོས་བདག་མེད་པ་སྨོས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། རྣམ་པ་གཅིག་ཁོ་ ནས་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ལས་ཏེ།དེ་ལ་དམིགས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ལ་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པ་དང་མཐུན་པ། གཞན་དག་ལ་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དམིགས་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་རྣམ་ པ་དྲུག་གིས་བྱིས་པས་ཀུན་བརྟགས་པ་ཐ་སྙད་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་དམིགས་ཏེ།རྣམ་པ་དྲུག་གང་ཞེ་ན། བདག་གིས་བརྟག་པར་མི་ནུས་པ་དང་། གཞན་དག་ལ་བསྟན་དུ་མེད་པ་དང་། དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་ འདས་པ་དང་།མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའོ། །ཇི་ལྟར་སྒྲོ་འདོགས་པའི་མཐའ་སྨོས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། རྣམ་པ་གཉིས་ ཀྱིས་ཏེ་།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ལས་སོ།

如是菩萨功德之譬喻在世间所知之事物如是，以及较彼等更为殊胜之功德相应故，是无可譬喻之功德。如是应知菩萨具足无可譬喻之功德。
安住于正修行之菩萨学处为何？菩萨住于法中，超越声闻乘相应之经典所说世俗谛之理，非应显示不了义，于彼作增上行并作善根，精进于大乘相应之甚深经典具空性，说世俗谛与胜义谛之理，应显示了义，此即名为精进于如理。
精进于如理即是入于中道，如是此法即说十三种中道，以说人空性，人无我，法空性，法无我，增益边，损减边，证悟法，回向于大菩提，现前所入之心不为烦恼与苦所触，二无我胜解差别，前无我为后无我之因，究竟空性，及说彼之力用。
云何说人空性？由显示一种不可得，其中不可得即是：于三事即众生事及其种种事与受用事，凡夫所遍计之我，于内外二者皆不可得。
云何说人无我？唯由一种显示所缘，其中所缘即是：于三事缘起性中不可得常性，故可得与凡夫所遍计之我相异之相。
云何说法空性？唯由一种显示不可得，其中不可得即是：于三事无常所摄中，凡夫所遍计来自名言之自性，于内外二者皆不可得。
云何说法无我？唯由一种显示所缘，其中所缘即是：于彼事中，契合圣智行境之各别自证，于他不可言说者，于彼亦由六相可得与凡夫所遍计来自名言之自性相异之相。
何为六相？不能自知，不能示他，超越色根行境，超越一切相，超越识之行境，超越烦恼行境。
云何说增益边？由二相，即由显示差别增益及显示自性增益。

།དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་གང་ཞེ་ན། གོང་ནས་གོང་དུ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ལ་རྟག་པར་འཛིན་པས་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། མི་རྟག་ པར་འཛིན་པས་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་།རྟག་པར་འཛིན་པས་སྒྲོ་འདོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་ཏུ་འཛིན་པས་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། མི་རྟག་པར་འཛིན་པས་སྒྲོ་འདོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་མེད་པར་འཛིན་པས་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། བདག་མེད་པར་འཛིན་པས་སྒྲོ་འདོགས་པ་ ལ་བརྟེན་ནས་ཡང་དག་པའི་སེམས་སུ་འཛིན་པས་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་།བདག་ཏུ་འཛིན་པས་སྒྲོ་འདོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་སུ་འཛིན་པས་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། དེ་ཡང་སེམས་མེད་པ་དང་ཚོལ་བ་པའོ། །ཚོལ་བ་པ་ཡང་དེས་ ཀུན་བརྟགས་པའི་གནས་དང་།དེས་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྟེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཉེས་པ་ལྔ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཉེས་པ་དང་། སྤྲོས་པའི་ཉེས་པ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་ ཀུན་ནས་སློང་བའི་ཉེས་པ་དང་།གནས་ངན་ལེན་གྱི་ཉེས་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཉེས་པ་དང་ངོ་། །དེའི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་བྱང་བ་དག་ལ་ཡང་དག་པའི་སེམས་སུ་འཛིན་པས་སྒྲོ་འདོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། དགེ་བ་ལ་སོགས་པར་འཛིན་པས་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ བར་དུ་འཛིན་པས་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་།ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་སུ་འཛིན་པས་སྒྲོ་འདོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པར་འཛིན་པས་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནས། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་བར་དུ་འཛིན་པས་སྒྲོ་འདོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་ བརྒྱད་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པ་དེ་དག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་ཡང་མི་བྱེད་ལ། གཞན་དག་ལ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་ཡང་མི་འཇུག་བསྔགས་པ་རྗོད་པར་ཡང་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་གནས་གང་ཡིན་ པ་སྟེ།དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ལ་བྱིས་པས་ཀུན་བརྟགས་པ་ཐ་སྙད་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྒྲོ་འདོགས་པའོ། །ཇི་ལྟར་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་སྨོས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། རྣམ་པ་གཅིག་གིས་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ ལས་ཏེ་དེ་ལ་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ལོག་པར་ཆོས་བདག་མེད་པ་ལ་མོས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ཐམས་ཅད་མེད་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཆོས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྨོས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། རྣམ་པ་ གསུམ་གྱིས་ཏེ།དངོས་པོ་དེ་ཉིད་དང་། བཞི་པ་སྐྱེ་བའི་དངོས་པོ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་དང་། འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་སུ་རྣམ་པར་གནས་པ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མི་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་དང་བྱེ་བྲག་མི་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་དང་། དེ་གོམས་པར་ བྱས་པས་ཤེས་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པས་སོ།།དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མི་དམིགས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། བྱིས་པས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་བྱེ་བྲག་མི་དམིགས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཉིད་ལ་སྐྱེ་བ་ དང་འགག་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་གཉིས་སུ་མེད་པས་མི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་ཤེས་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་དེའི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་ཅིང་ཡང་དག་པར་མི་སྣང་བའི་སྦྱོར་བས་སོ་སོ་རང་རིག་པ་དང་མཐུན་པའི་ ཤེས་པ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཇི་ལྟར་ཆོས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་སྨོས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། རྣམ་པ་གཅིག་གིས་སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ། གཉེན་པོ་ཐོབ་པས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མི་སྤོང་བ་ལས་ཏེ། དེ་ལ་གཉེན་པོ་དང་མི་མཐུན་པ་ནི་འདི་ཡིན་ ཏེ།སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོའོ། །སྨོན་པ་མེད་པ་ནི་སྲིད་པར་སྨོན་པའིའོ་། །མཚན་མ་མེད་པ་ནི་མཚན་མ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

那么，什么是特殊增益呢？从上至上有八种：对事物本身执著为常而增益，执著为无常而增益，依靠执著为常而增益而执著为我而增益，依靠执著为无常而增益而执著为无我而增益，依靠执著为无我而增益而执著为真实心而增益，依靠执著为我而增益而执著为非真实心而增益，以及无心和寻求者。
寻求者也有其所遍计的处所、所遍计和相应。与不顺品烦恼法相应的五种过失：颠倒过失、戏论过失、恶行发起过失、随眠过失和无常性过失。
依靠其对治清净法执著为真实心而增益，从执著为善等而增益乃至执著为清净而增益，依靠执著为非真实心而增益，从执著为不善等而增益乃至执著为烦恼而增益，这些就是八种特殊增益。
对此，菩萨不执著这些增益，也不令他人执著，也不宣说赞叹。
其中，自性增益是特殊增益的所依，即对事物本身凡夫所遍计的言说所生自性增益，认为有增益。
如何说明诽谤边际呢？以一种方式显示诽谤实有事物，其中诽谤实有事物是这样的：即错误地信解法无我，于一切种中执著法的特征完全不存在。
如何说明法现观呢？以三种方式：即对事物本身和第四生起事物的不顺品与对治、有为与无为安住中，显示不见自性、显示不见差别，以及由修习而如实通达真实智慧。
其中，不见自性是指不见凡夫所遍计的自性。其中，不见差别是指于彼自性中不见生灭二者真实成立。其中，如实通达真实智慧是指不作意彼自性及其相，以真实不显现的修习而通达与自证相应的智慧。
如何说明法现观回向大菩提呢？以一种方式别观：由获得对治而不断不顺品。其中对治与不顺品是这样的：空性是烦恼的对治，无愿是对治希求三有，无相是对治诸相，这一切也称为无功用。

།དེ་ཡང་ཡང་སྲིད་པ་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་ལས་གཉེན་པོ་དང་། སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་ དང་།སྐད་ཅིག་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་གྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །འགོག་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ་། དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་འཁོར་བའི་རྒྱུན་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གཉེན་པོ་དེས་སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ་མི་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་མི་སྤོངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་སྙིང་བརྩེ་བ་ལས་བརྟེན་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་འདོད་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་དེ་ལྟར་ཞུགས་པའི་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་མ་གཏུགས་པ་ཉིད་སྨོས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། རྣམ་པ་གཅིག་གིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ མ་སྤངས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ལས་ཏེ།དེ་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་སྦྱོར་བས་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། སྡུག་ བསྔལ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བའོ།།ཇི་ལྟར་བྱེ་བྲག་སྨོས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ལྟ་བའི་བྱེ་བྲག་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་དང་། དེ་ཉིད་ཁྱད་ཆེས་དམན་པའི་བྱེ་བྲག་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་དང་། སྤོང་བ་ལ་རྣམ་པར་འཁྲུལ་པའི་བྱེ་བྲག་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ དང་།སེམས་རྣམ་པ་འཁྲུལ་པའི་བྱེ་བྲག་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ལས་སོ། །དེ་ལྟ་བའི་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་གནས་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཕྱི་མར་བདག་ཉིད་ཆད་པར་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། གཟུང་བ་ཡོངས་སུ་ བརྟགས་པའི་ཕྱིར་དང་།འཛིན་པ་གཏན་དུ་ཐ་སྙད་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡོངས་སུ་མ་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་བྱ་ཤིན་ཏུ་མ་རྟོགས་པས་ཆོས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་ བྱེད་ཀྱི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དེ་ཉིད་ཁྱད་ཆེས་དམན་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་གནས་པ་ནི་རྒྱུ་གཉིས་པོ་སྡུག་བསྔལ་བར་གནས་པ་དང་། རིམ་གྱིས་འཛིན་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཉམས་པས་སྡུག་བསྔལ་ལས་རྣམ་པར་མ་ ཐར་པའི་ཕྱིར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པ་བས་ཀྱང་ཆེས་དམན་པ་བས་དམན་པ་ཡིན་གྱི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་སྤོང་བ་ལ་རྣམ་པར་འཁྲུལ་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་གནས་པ་ནི་ཆོས་བདག་མེད་པ་ལ་མེད་པ་ ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པས་སྐྲག་ཅིང་།ཐ་སྙད་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ལ་ཆད་པ་ཡོངས་སུ་མི་ཚོལ་གྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་སེམས་རྣམ་པར་འཁྲུལ་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་གནས་པ་དེ་ལྟར་སྤོང་བ་ལ་རྣམ་པར་ འཁྲུལ་པ་ནི་རང་གི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡུལ་རྣམས་ལ་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་སོགས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་གྱི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པའོ། །ཇི་ལྟར་རྒྱུ་ཉིད་སྨོས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཏེ། འཛིན་པ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ དང་།དེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ལས་ཏེ། དེ་ལ་འཛིན་པ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། བདག་མེད་པའི་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ལ་ཐ་སྙད་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དང་དེས་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དང་། མཚན་ཉིད་མེད་པ་ ཉིད་དང་།སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ཀྱིས་བཏང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་དེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དག་ཡིད་ལ་བྱས་པའི་རྒྱུས་སོ་སོ་ རང་རིག་པ་དང་མཐུན་པའི་ཤེས་པ་ངེས་པ་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པའོ།

再者，这是对再次投生的业的对治、对生命相续的对治，以及对刹那生起相续的对治。灭谛涅槃即是称为一切有为法的无自性，与之相违的是轮回相续。菩萨以对治各别观察而不断除违品，这是由于对众生的慈悲而希求大菩提。
如何说明如是趣入的心不被烦恼和痛苦所触及呢？是由于以一种方式虽未断除违品诸法而如实通达，其中如实通达是指：以法无我的修习，如实随见彼等诸法本性上无有烦恼及无有痛苦。
如何说明差别呢？有四种：宣说见解的差别、宣说彼性更为低劣的差别、宣说断除错乱的差别，以及宣说心识错乱的差别。
其中见解的差别是：安住于人无我者，会对涅槃生起后世我将断灭的慢心，由于遍计所取，而未遍察执取永远离开言说自性的空性所摄，由于极不了知所知而执著法我，寻求断除烦恼等断除，而菩萨则不如是。
其中彼性更为低劣的差别是：安住于人无我者，由于住于痛苦和渐次执取二因而衰损，因未从痛苦中解脱，故比具有我见的凡夫更为低劣中的低劣，而菩萨则不如是。
其中断除错乱的差别是：安住于人无我者，由于执著法无我为无性而恐惧，不寻求断除言说所生的自性有，而菩萨则不如是。
其中心识错乱的差别是：安住于人无我者如是于断除错乱时，对源于自分别的诸境由颠倒想等而成颠倒，而菩萨则不如是。
如何说明因性呢？由二种：宣说观察执取和宣说如实通达彼。其中观察执取是：于无我智本身观察离言说所生自性、离彼遍计、无相及刹那性而应舍弃。
其中如实通达彼是：由如理作意观察所取能取的缘故，生起与各别自证相应的决定智。

།ཇི་ལྟར་མཐར་ཐུག་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་སྨོས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། རྣམ་པ་གཅིག་གིས་ཆོས་བདག་མེད་པའི་ཤེས་པ་དེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མཐོང་བ་ལས་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མཐོང་བ་ནི་འདི་ ཡིན་ཏེ།ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་མཚན་ཉིད་འདྲ་བར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་། ཐ་སྙད་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལྟར་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱར་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐད་ཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་སྟོང་ པ་ཉིད་དེ་ཉིད་ཀྱི་མཐུ་སྨོས་པར་བྱེད་ཅེ་ན།རྣམ་པ་གཅིག་གིས་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ལས་ཏེ། དེ་ལ་སྤོང་བ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པའི་སྣང་བ་དེ་སྐད་ཅིག་དེ་ཉིད་ལ་སྐྱེས་པས་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་བྱུང་བའི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ ཐམས་ཅད་སྤོང་བར་བྱེད་པའོ།།ཉན་ཐོས་ནི་དུ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་ལ་བྱེ་བྲག་ནི་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ཉན་ཐོས་ནི་རྣམ་པ་བཞིའོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་གྱིས་རིག་པར་ བྱའོ།།སྤྲུལ་པའི་ཉན་ཐོས་དང་། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་གྱི་ཉན་ཐོས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་ཉན་ཐོས་དང་། ཞི་བའི་བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ཉན་ཐོས་སོ། །དེ་ལ་སྤྲུལ་པའི་ཉན་ཐོས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སེམས་ཅན་རྣམས་གདུལ་བའི་ཕྱིར་ སྤྲུལ་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་གྱི་ཉན་ཐོས་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་ཤེས་པ་ཙམ་དང་། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་ལོག་པར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཤེས་པས་ཡང་དག་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཉན་ཐོས་ ནི་དང་པོ་ཉིད་ནས་སྙིང་རྗེ་ཤིན་ཏུ་ཆུང་བའི་རིགས་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ལས།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་ཉེ་བར་གནས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྒྱ་ཆེན་པོ་དག་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པའི་རྒྱུད་ཅན་དུ་གྱུར་པས། དེ་མཐར་ཐུག་པར་གྱུར་ཅིང་ཟག་པ་མེད་པའི་ དབྱིངས་ལ་གནས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་སྐུལ་བར་མཛད་འཇུག་པར་མཛད་ཅིང་ཐབས་ཉེ་བར་སྟོན་པར་ཡང་མཛད་དེ།དེ་རྒྱུ་དེས་ན་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་མོད་ཀྱི། ཞི་བ་ ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་སྦྱོར་བ་དེ་ལ་རྟོགས་པ་ཤིན་ཏུ་དུལ་བར་འགྱུར་ཏེ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡང་དེ་ལྟ་བུར་ནི་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཞི་བའི་བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ཉན་ཐོས་ནི་དང་པོ་ཉིད་ནས་སྙིང་རྗེ་ཤིན་ཏུ་ཆུང་བའི་རིགས་ཅན་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་དང་།གཅིག་ཏུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་མི་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱིས་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གནས་པའི་བསམ་པ་ཅན་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཞིང་། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་སྐལ་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འདི་ལྟ་ སྟེ་དཔེར་ན་རྒྱལ་པོའི་བུ་གནས་མཚུངས་པར་སྐྱེས་ཤིང་།རྒྱལ་པོའི་བདེ་བའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་མཚུངས་མཉམ་པར་གྱུར་པ་གཉིས་ཤིག་ཡོད་པ་ལས། དེ་ལ་གཅིག་ནི་རྒྱལ་པོའི་བྱ་བ་དང་། བསྟན་བཅོས་དང་། བཟོའི་གནས་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ལ། ཅིག་ཤོས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ ཡིན་ན།དེ་གཉིས་ནི་ཡན་ལག་དེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པར་ཟད་ཀྱི། རྒྱལ་པོའི་བདེ་བའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ཞི་བའི་བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྲག་བྱ་ཀྱང་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་གཉིས་ ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་བསམ་པ་དང་།དཀར་པོའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་དང་། ཤེས་པ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། རིགས་དང་། གདུང་ཡང་དག་པར་འཛིན་པ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། མཐུ་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་། སྦྱིན་གནས་ཀྱི་འོས་ཉིད་དང་། ཁྱད་པར་ ཅན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་། འབྱུང་བའི་རྟེན་ལས་ཀྱང་རིག་པར་བྱའོ།

如何说明究竟空性呢？从一个方面来说，是通过如实了知法无我的智慧，其中如实了知是这样的：由于见到业和烦恼的相同特征，所以是不可言说的法性；由于远离世俗言说所生的自性；由于如此不应执著；由于是刹那性。
如何说明空性的力量呢？从一个方面来说，是通过宣说断除业和烦恼的对治，其中断除是这样的：由于智慧的显现在当下刹那生起，能断除无始以来所生的一切业和烦恼。
声闻有几种？声闻学处和菩萨学处有什么差别呢？声闻有四种。声闻学处和菩萨学处的差别应当从十三个方面来了知。
化现声闻、增上慢声闻、回向菩提声闻和寂静独行声闻。其中化现声闻是菩萨为了调伏众生而示现的。
其中增上慢声闻是仅仅通过人无我的智慧，以及对法无我产生错误执著的智慧而作如是思维的。
其中回向菩提声闻是最初具有极小悲心种性，但由于亲近如来，修习了解佛法广大功德的相续，虽然最终安住于无漏界中，但诸佛仍然劝导、引导并示以方便，因此能成就大菩提的。虽然他们如此成就大菩提，但由于喜爱寂静的缘故，在这种修行中进展极其缓慢，这与初发心的佛种性者是不同的。
其中寂静独行声闻是最初就具有极小悲心种性，由于一向不趋向利益众生，由于畏惧痛苦，所以只有住于涅槃的意乐，而无缘成就大菩提的。
譬如有两个王子，生于同等地位，享受同等的王室快乐，其中一个精通王事、论典和工巧，另一个则不然。这两者仅仅因为这些方面而有差别，而不是因为王室快乐的受用而有差别。同样地，也应当了知在无漏界中菩萨和寂静独行声闻的差别。
这两者的差别应当从意乐、成就白法、成就智慧、随行、种姓、持续种姓、修行、力量、成就、堪为福田、殊胜中的最胜、因果以及所依处等方面来了知。

།ཉན་ཐོས་ནི་འདུ་བྱེད་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་མི་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ཏུ་ཞི་བར་གནས་པའི་བསམས་པ་ཅན་ཡིན་གྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཞི་ བ་ཐོབ་ཀྱང་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་ནོ།།ཉན་ཐོས་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བདེ་བ་ཡང་དག་པར་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་དཀར་པོའི་ཆོས་ཆུང་ངུ་དག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་གྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདེ་བ་ཡང་དག་པར་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་དཀར་པོའི་ཆོས་ཚད་མེད་པ་དང་ལྡན་ པ་ཡིན་ནོ།།ཉན་ཐོས་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཤེས་པས་བདག་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསོག་དང་གསོབ་ཏུ་བྱེད་པར་ཟད་ཀྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཕྱོགས་བཞིའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དོ། །ཉན་ཐོས་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཆོས་མཆོག་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ ལས་ཡང་དག་པར་གྲུབ་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྲས་སུ་མི་འགྱུར་གྱི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འདུ་བྱེད་དང་། སེམས་ཅན་དང་། ཆོས་ངན་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་ཡང་དག་པར་གྲུབ་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྲས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །ཉན་ཐོས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ བརྩམས་ཤིང་བདེན་པ་ལ་མཁས་པ་དང་།།སེམས་ལེགས་པར་མཉམ་པར་གཞག་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་བང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྟར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མི་གཟུང་གི་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་ནོ། ། ཉན་ཐོས་ནི་མཐར་ཐུག་པར་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཡིན་ཡང་ཕྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་བྱེད་མི་ནུས་པ་ཡིན་གྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྐད་ཅིག་དེ་ལ་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པས་ཀྱང་ནུས་སོ། །ཉན་ཐོས་ནི་མཐར་ཐུག་པར་གྱུར་ཀྱང་ཇི ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་དང་པོ་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་ཞུགས་པ་དེ་ལྟར་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད་པར་བྱ་བ་དང་བསྟོད་པར་བྱ་བའི་འོས་མ་ཡིན་གྱི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་མཐར་ཐུག་པར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ཡང་མཐུ་དང་ཤེས་པ་དག་གིས་ཉན་ཐོས་ དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ཡིན་ནོ།།ཉན་ཐོས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ནད་ཞི་བར་བྱེད་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྨན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་ནད་ཞི་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ལ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་དེ་ ལས་བཟློག་པ་ཡིན་ནོ།།ཉན་ཐོས་ནི་མཐར་ཐུག་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ཡང་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ལྷ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྦྱིན་གནས་ཀྱི་འོས་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་གྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ནི་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་དུས་རྟག་ཏུ་ཉན་ཐོས་པས་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་དག་པས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཆེས་ཤིན་ཏུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལས་དེ་དག་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ ནི་རྒྱུ་གཉིས་ན་ཆེས་ཤིན་ཏུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་དེ་དག་གིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་བརྙེས་པ་དང་། ཇི་ལྟར་ན་ཡོངས་སུ་སྨིན་ པར་བྱས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་མཛད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་སྒྲུབ་པ་པོ་དང་གཡོས་མཁན་ལ་ངོ་མཚར་གྱི་བློ་འབྱུང་བ་ལྟར། ཟ་བ་པོ་ལ་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདི་ལ་ཡང་རིག་པར་བྱའོ། །ཉན་ཐོས་ནི་གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་དག་ པར་བླངས་ཏེ་གནས་ཤིང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དུ་མས་ཡོངས་སུ་གཟུང་ཡང་།བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་གྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པས་ཀྱང་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ།

声闻由于不趋向于诸行、烦恼和利益众生，是专一安住寂静的心态者。菩萨虽得寂静却与此相反。
声闻是具足增长自身安乐的小白法，菩萨则是具足增长一切众生安乐的无量白法。
声闻仅以无为智消除自身烦恼的积集，菩萨则为四方一切众生。
声闻虽从缘于解脱胜法的作意而成就，却不成为佛子。菩萨虽从缘于诸行、众生和恶法的作意而成就，却成为佛子。
声闻虽精进修持、通达真谛、善于入定，但因不具佛种性相，不如菩萨为诸佛所摄受。菩萨则与此相反。
声闻因为已达究竟，虽诸根成熟，但之后不能行持佛业。菩萨则在发起初心的刹那就能行持。
声闻虽已达究竟，但不如初发心菩萨那样堪为天人供养赞叹。菩萨则是如此。
菩萨虽未达究竟，但以威力和智慧胜过一切声闻缘觉。
声闻虽已圆满能息灭烦恼病的智慧药，但不能息灭众生的烦恼病。菩萨因趋入利他，则与此相反。
声闻虽已达究竟，但不如菩萨的烦恼尽为众生作智慧光明，而成为包括天界在内的世间应供处。菩萨则是如此。
如来们常时远胜声闻，而菩萨们又远胜如来，因为从彼等而成就彼等。
应知彼等以二因而最为殊胜：即由彼等成熟众生及成熟佛法，由此获得菩提果，如是令所成熟众生解脱。譬如对炊事者和厨师生起稀有心，对食用者则不如是，于此亦应如是了知。
声闻虽已摄受清净法因而安住，并为众多善知识所摄受，但不能成就大菩提果。菩萨则与此相反而能成就。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་འབྱུང་ བར་འགྱུར་གྱི།ཉན་ཐོས་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་མི་འབྱུང་ངོ་། །འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་པ་དག་གིས་གཞན་གྱི་དོན་བྱ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དུ་ཁམས་འཕོ་བ་ཡང་རུང་། ཡུལ་གཞན་ དུ་འཕོ་ཡང་རུང་།སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་འཕོ་ཡང་རུང་། གཞན་གྱིས་གསོལ་བ་བཏབ་ཀྱང་རུང་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་འབྱུང་པོའི་གདོན་གྱིས་བརླམས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ།བསླབ་པ་གསུམ་གྱི་ལམ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉེ་བར་སྟོན་པས་གསོ་བར་བྱེད་པ་ན་སྨན་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རགས་པ་སེལ་བའི་གཉེན་པོ་དང་། འབྲིང་རྣམ་པར་གནོན་པའི་གཉེན་པོ་གང་ཡིན་པའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རགས་པ་གང་ཞེ་ན། ཁྱིམ་པ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་སྤྱད་པ་ཉིད་དང རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་དང་།། དེའི་གནས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་དང་། ཡང་སྲིད་པར་སྨོན་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་པོ་བསྡུས་པ་དང་། རེ་རེ་དག་གིས་ཐར་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཐར་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལ བརྟེན་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འབྲིང་གང་ཞེ་ན། རང་རང་གི་གཉེན་པོ་ལ་བརྟེན་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རགས་པ་བསྩལ་བའི་ཡུལ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་གནས་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། དམིགས་པ་ལ་ཡང་དག་པར་གཏང་པས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་ན། དེ་རྣམ་པར་གནོན་པར་བྱེད་ཅིང་། བསྒོམ་པ་དེས་བདག་ཉིད་རབ་ཏུ་འཛིན་པར་ཡང་མི་བྱེད པར་དམིགས་པ་ལ་སེམས་ཉེ་བར་གཏད་དེ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པར་བྱེད་དོ།།དེའི་འོག་ཏུ་གནས་པ་རབ་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད་དེ། དེ་རབ་ཏུ་བཟུང་བས་ལུས་ལ་རིལ་པོར་འཛིན་པ་གང་གིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་འབྲིང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་རྣམ་པར་གནོན་ པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་འོག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤངས་ཏེ། གཉེན་པོ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་ཞིང་དེ་ཉིད་བརྟན་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་འོག་ཏུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་རྣམ་པར་གནོན་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ལམ་ངན་པ་དང་ལམ་ལ་ངེས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རགས་པ་དང་འབྲིང་སེལ་བ་དང་རྣམ་པར་གནོན་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་མནན་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་ཕྲ་མོའི་གཉེན་པོར་གྱུར་ པའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་གནོན་པའི་གཉེན་པོ་དེ་ལ་གནས་གསུམ་ལ་མཁས་པ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་མོས་པ་དང་། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་མོས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མ་ལུས་པ་ ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་ཤེས་པ་རྣམ་པ་བཞིའོ་།།སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་མི་ཤེས་པ་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་མི་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་མི་ཤེས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་མི་ཤེས་པའི་གཉེན་པོས་ལུང་ནོད་པ་ལ་མི་ལྟོས་པར་སོ་སོའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ ལ་སོ་སོར་རྟོག་ཅིང་འབད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་སེམས་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལྐོག་ན་གཡོ་བ་མེད་པ་ཉིད་དང་། དེ་ལྟར་གྱི་སྐད་ཅིག་པ་གཡོ་བ་མེད་པ་ཉིད་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་ ཀྱིས་མ་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ།

依靠菩萨而声闻得以出现，依靠声闻而菩萨不会出现。以世间和出世间的智慧利益他人是什么呢？在此，菩萨无论转生于任何方向，无论迁移到其他地方，无论转生到其他生处，无论是否被他人祈请，对于被烦恼鬼魔所困的众生，以三学清净道开示救护，是无上医王。
什么是世间智慧？即是对治粗重烦恼的对治法和压制中等烦恼的对治法。什么是粗重烦恼？即是在家人的贪欲、嗔恨、愚痴的行为，以及出家人依于见解、非如理作意、希求后有、执著四颠倒、各自执著非解脱为解脱等。
什么是中等烦恼？即是依靠各自对治法遣除粗重烦恼后，对境生起贪欲、嗔恨、愚痴的缠缚状态。为了使不得定的心得定，以菩提分法精进，压制烦恼，不执著于修行，为了专注所缘而安住而努力。
其后保持安住，由此摄持，以此遣除导致中等缠缚的执著身体为实有的想法。其后断除出世间法的违品，安住于对治，并使之稳固。其后压制对缘起的愚痴、对人无我的愚痴、对法无我的愚痴。
其后确定邪道与正道。如是以这些方式对治粗重与中等烦恼的智慧，即是世间智慧。
什么是出世间智慧？即是如是对治被贪欲、嗔恨、愚痴所缠缚的烦恼，压制烦恼后，对治细微烦恼随眠的智慧。
这又是什么呢？即是安住于压制对治，通达三处，通达缘起，信解人无我，信解法无我，为了完全超越一切烦恼而对治四种无明。
即是不依靠传承，以对治共相无明、自相无明、烦恼相无明、清净相无明，而于自心观察精进。
其中，心的共相应当以三方面了知：缘起隐密无动性、刹那无动性、以及非由贪等缘所生的心之无作性。

།སེམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཐ་སྙད་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མི་དམིགས་པ་དང་། སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་དེ་བཞིན་ཉིད་མི་དམིགས་པ་དང་། འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ མེད་པའི་ཤེས་པ་མི་དམིགས་པས་སོ།།སེམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འགྲུབ་པ་དང་། འཇུག་པ་དང་། རྒྱུ་བས་ཏེ། འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་ལུས་སྣ་ཚོགས་འགྲུབ་པ་ལས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་འགྲུབ་པ་རང་གི་སྐད་ཅིག་གི་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པ་དང་། དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་གཟུང་དཀའ་བར་འཇུག་པ་དང་། སྲེད་པའི་བག་ཆགས་པས་དབང་བསྒྱུར་བས་འཇུག་པ་ལས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །གང་དུ་རྒྱུ་བ་དང་ཇི་ལྟར་རྒྱུ་བ་ལས་ནི་ཀུན་ནས ཉོན་མོངས་པ་རྒྱུ་བ་ཡིན་ཏེ།རེས་འགའ་ནི་མི་དགེ་བ་ལ། རེས་འགའ་ནི་དགེ་བ་ལ། རེས་འགའ་ནི་ཡུལ་ལ། རེས་འགའ་ནི་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ལའོ། །རེས་འགའ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལ་སྟེ་། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལ་རྒྱུ་བ་ན་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་ པ་ངེས་པར་མི་གནས་པ་དེ་ཉིད་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པར་གྱུར་ནས།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་གྱུར་ནས། འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་རྒྱུ་བ་དང་། བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་གནས་ ལྟ་བུའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དབང་ཕྱུག་ཐོབ་ཅིང་རྒྱུ་བ་དང་།བདག་ཉིད་ཀྱི་བདེ་བ་སྤངས་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་ཏུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་ཡང་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལས་མ་ཡིན་གྱི། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་ཡིན་པ་དང་དེ་དག་གིས་བདག་ཉིད་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པ་དག་གིས་རྣམ་པར་མི་ངོམས་པར་བྱེད་ པ་དང་།དགེ་བ་རྣམས་ལ་ངེས་པར་སྦྱར་བ་ན་དེ་སྤང་བའི་ཕྱིར་སྐབས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་དང་། མི་དགེ་བ་ཡང་དག་པར་བླང་བའི་ཕྱིར་སྐྱོན་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་དང་། འབྱོར་བ་དང་། རྒུད་པ་དག་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་དག་གིས་བཅོམ་པར་འགྱུར་བ་ དང་།བག་མེད་པའི་དབང་དུ་སོང་ཞིང་དགེ་བའི་རྩ་བ་བྱས་པ་དང་མ་བྱས་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པར་བྱེད་པ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་ཕྱིར། གཏན་དུ་ཕན་པ་འཆི་བ་མེད་པའི་དབྱིངས་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་ཤིང་སོ་སོར་ཉེས་པར་རྣམ་པར་ འཇོག་པར་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་དོན་དེ་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱིས་བསྡུས་པའི་དཔེའི་དངོས་པོ་དག་ཀྱང་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པར་གསུམ་གྱིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མི་རྟོགས་པ་དང་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། འདུས་མ་ བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་།རིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་དུ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་བརྩོན་པས་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཀྱང་མི་རྟོགས་ཀྱི། དེ་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་དུ་བརྩོན་པར་བྱེད་པས་ནི་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་ཐ་སྙད་ལས་བྱུང་ བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ནི་མི་མཐོང་ལ།དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་ན་མཐོང་ངོ་། །འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་ནི་རྣམ་པ་དགུས་པ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དུས་རྣམས་སུ་རྒྱུ་བ་མེད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ཐ་སྙད་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ ཀྱིས་དམིགས་སུ་མེད་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་དམིགས་སུ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། སྐྱེ་བའི་རྒྱུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཕྱི་མར་སྐྱེ་བ་ལས་ཡང་ དག་པར་འདས་པ་དང་།འཆི་འཕོ་བ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་དང་། སྐད་ཅིག་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་འབྲལ་བ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་དང་། འགྲོ་བ་འགྱུར་བ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་དང་། ལས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་འདུ་བྱེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ།

应当以三种方式了知心的自性：如前所述，以言说所生的自性不可得，如前所述以六种方式真如不可得，以及一切圣者无差别的智慧不可得。
也应当以三种方式了知心的烦恼性：成就、趣入和运行。由于在诸趣中成就种种身体而有烦恼的成就。如是成就以自身刹那相续而趣入，于一切所缘难以执取而趣入，以爱欲习气所控制而趣入，这就是烦恼的趣入。由于运行之处及如何运行而有烦恼的运行。
有时趣向不善，有时趣向善，有时趣向境界，有时趣向造作诸业。有时趣向诸烦恼，于诸烦恼中运行时，贪欲嗔恨等亦不决定安住，从有贪转为离贪，从离贪转为有贪，如是等运行于非如是等中，于如乐等安住之法获得自在而运行，舍弃自身安乐而生起一切痛苦。
这也不是由于执著，而是由于颠倒，以此等于自身成办痛苦而不知满足，于诸善法决定修习时为了舍弃而寻求方便，为了摄受不善而寻求过失，为了兴盛衰败而被贪著嗔恨所摧毁，随顺放逸而令所作未作的一切善根衰败，为了贪著色等境界，于究竟利益无死界中观察而作邪分别。
如是应当了知显示此义的烦恼所摄诸譬喻事。也应当以三种方式了知心清净的特征：不了解与了解的特征、无为的特征和种性的特征。
于此之外，以非如理精进虽修心清净亦不能了解，如是以如理精进则能了解。此亦不见为言说所生的自性，而是见为真如相而见。
应当以九种方式观察无为相：于诸时中无所运行，如灭尽定以言说所生自性不可得而以真如相可得非如是故，无二相、无生相、超越生因自性相、超越后有相、超越死亡相、超越刹那迁流相、超越趣转变相，以及以业烦恼行超越相。

།དེ་ ལ་རིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་མི་སློབ་པའི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།ཚེ་འདི་ལ་དངོས་པོ་ལྔ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། བྱ་བ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་དང་། བྱ་བ་མེད་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་དང་། བྱ་བའི་སྦྱོར་བ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་དང་། བྱ་བའི་སྦྱོར་བ་མེད་པ་ལས་ ཡང་དག་པར་འདས་པ་དང་།བྱ་བ་མེད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའོ། །ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་དངོས་པོ་དྲུག་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་སྲིད་པ་འབྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་དང་། དེ་འདུ་བྱེད་པ་ལས་ཡང་དག་ པར་འདས་པ་དང་།དེའི་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་འབྱོར་བ་དང་རྒུད་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་དང་། དེའི་གནས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡོངས་སུ་གཡོ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་སློབ་པ་དང་སྨོས་པ་དང་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བ་ལས་ཡང་དག་པར་ འདས་པ་དང་།དེའི་གནས་ལུས་སྣ་ཚོགས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའོ། །རིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་ཡང་གནས་སྐབས་བཞིར་རྣམ་པ་དགུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་མ་དག་པའི་གནས་སྐབས་དང་། རྣམ་པར་དག་པའི་གནས་སྐབས་དང་། སོ་སོར་རྟོགས་པའི་ གནས་སྐབས་དང་།ཡོངས་སུ་གཏུགས་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །རྣམ་པར་མ་དག་པའི་གནས་སྐབས་ནི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་སོང་བའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་དག་པའི་གནས་སྐབས་ནི་རོ་གཅིག་པ་དང་། ལུས་དང་སེམས་ དབེན་པ་ཡིན་ནོ།།སོ་སོར་རྟོགས་པའི་གནས་སྐབས་ནི་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་རང་བཞིན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་དྲི་མ་མེད་པ་དང་། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་དང་། དེའི་རྩ་བ་ལས་བྱུང་བ་མི་མཐུན་པར་ ལྟ་བའི་རྣམ་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཡིན་ནོ།།ཡོངས་སུ་གཏུགས་པའི་གནས་སྐབས་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་བདེ་བ་དང་། འགྱུར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་འགྱུར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། རྒ་ཤི་ལ་སོགས་པའི་ འགྱུར་བ་དང་།ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་གནས་ཀྱི་འགྱུར་བ་དང་། རྣམ་པར་དག་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་འགྱུར་བའོ། ། ། །བམ་པོ་བཞི་བཅུ་གསུམ་པ་སྟེ་ཐ་མའོ་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གདམས་ངག་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བསླབ་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་བརྣབ་ སེམས་དང་།ཡིད་ཀྱི་མི་བདེ་བ་འདུལ་བས་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། ཀུན་ཏུ་སྐྱོ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པས་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ བསླབ་པ་ལ་སྦྱོར་བའོ།།དེ་ལ་ལྟུང་བ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་བརྣབ་སེམས་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སེལ་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་མ་བསྩལ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་སེལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་བསྩལ་བའི་རྣམ་པ་དེ་བཞིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རང་གི་སེམས་ཀྱི་ཚུལ་ བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཀུན་ནས་བསློངས་པའི་བརྣབ་སེམས་དང་།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། གནོད་སེམས་ལ་གལ་ཏེ་ཡུལ་ལས་སམ། གཞན་ལས་བྱུང་བར་སེམས་ན། དེ་ནི་སེལ་བར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཡུལ་གྱིས་སམ། གཞན་ལ་གནོད་ པ་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བས་འཕྲོགས་པར་འགྱུར་ན་དེ་ནི་མ་བསལ་བ་ཡིན་ནོ།།གཅིག་ལ་བསལ་ན་གཅིག་ཀྱང་མ་བསལ་བར་བལྟ་བར་བྱ་ལ། གཅིག་བསལ་ན་གཅིག་ཀྱང་བསལ་བར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། མ་བསལ་བས་ནི་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་ཡང་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་ ཉམས་པར་འགྱུར་ན།སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་གགས་ནི་དམིགས་པ་ལས་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་བརྩོན་པའི་གགས་ནི་ འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་བརྩོན་པའི་གགས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་འཆིང་བ་ཡིན་ནོ།

其中种性的特征应当视为无学界的特征。此生已经超越五种事物，即：超越作为，超越无作为，超越作为的加行，超越无作为的加行，超越无作为的加行。
来世也超越六种事物，即：超越引发后有诸行的生起，超越其造作，超越其果的成就，超越依此而有的兴衰，超越其处所不可说的一切动摇、学习、思维及随行，超越其处所的种种身体。
种性的特征应当了知有四种情况九种形相，即：不清净位、清净位、各别证悟位、究竟位。
不清净位由于随顺一切相故如虚空。清净位是一味及身心远离。各别证悟位是随顺究竟、远离一切烦恼自性无垢、超越萨迦耶见、超越由其根本所生的诸种邪见。究竟位是圆满安乐及超越三种变异，其中三种变异是：老死等变异、颠倒住处变异、清净退失变异。
第四十三品终。
菩萨闻法中声闻学处是什么？即以调伏贪心及意不悦而修增上戒学，以厌离作意而修增上心学，以人无我及法无我而修增上慧学。
其中引发过失的贪心及意不悦应当了知不能对治、未对治、能对治、已对治四种情况。由非理作意引发的贪心、萨迦耶见及害心，若认为是由境或他者所生，则是不能对治。若被境或他害所夺，则是未对治。
应当观察若对治一者则一者亦未对治，若对治一者则一者亦已对治。由未对治故，即使住于律仪者亦将退失增上戒，更何况非住律仪者。增上心学的障碍是从所缘散乱的迷乱。
依人无我而精进修增上慧的障碍是萨迦耶见。依法无我而精进修增上慧的障碍是自性差别执著及分别束缚。

།བསླབ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་ལ་བསླབ་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་ བརྒྱད་དང་བསླབ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་བརྒྱད་ཡོད་དེ།དོན་མེད་པ་ལ་ཡོངས་སུ་ཞེན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཞེན་པ་ལས་འཆིང་བ་དང་། འཆིང་བ་ལས་བར་ཆད་དང་། བར་ཆད་ལས་དྲི་མ་དང་། དྲི་མ་ལས་ཐོག་ཐོག་དང་། ཐོག་ཐོག་ལས་རྨ་དང་། རྨ་ལས་ལོངས་སུ་གདུང་བ་ དང་།ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ལས་ཉོན་མོངས་པའི་ནད་གསོ་དཀའ་བ་འབྱུང་བའོ་། །བསླབ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་བརྒྱད་ནི་དེ་དག་ལས་བཟློག་པ་ཁོ་ན་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །ལེགས་པར་མ་བསླབས་པའི་དགེ་སྦྱོང་གང་ཞེ་ན། དེ་དག་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དགེ་སྦྱོང་གི་ ཚུལ་ལ་མི་ལྟ་ཞིང་ཆ་ལུགས་དང་རྟགས་མཐུན་པ།ཆོ་ག་དང་། འཚོ་བ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་། བརྩོན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ལྟ་བ་དང་། བསམ་པ་མི་མཐུན་པ་དང་། ཡོ་བྱད་ལ་ཡོངས་སུ་གཞོལ་བ་དང་། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་རྟགས་མཐུན་པ་། ལྷག་པའི་ སེམས་དང་རྟགས་མཐུན་པ་།ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་དང་རྟགས་མཐུན་པ་ལ། དེ་དག་བསྒྲུབ་པའི་བསམ་པ་དང་མི་མཐུན་པ་དང་། སྒྲ་ལ་ཡོངས་སུ་གཞོལ་བ། ཞི་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་མཐུན། ལྷག་མཐོང་གི་ཡན་ལག་དང་མཐུན། དེ་གཉི་ག་བསྒོམ་པའི་ཡན་ལག་དང་མཐུན། དེ་གཉི་གའི་ཚོགས་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་མཐུན། དེ་ལ་དེ་དག་གི་བསམ་པ་དང་མི་མཐུན་པའོ། །ལེགས་པར་བསླབས་པའི་དགེ་སྦྱོང་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སྦྱོར་བ་དང་། བསམ་པ་དང་། རྟོགས་པ་དང་། མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བས་སོ། །ཚེ་འདི་ལ་ཀུན་ཏུ སྐྱོ་བའི་སྦྱོར་བ་དང་།ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་སྦྱོར་བས་ནི་སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཆོས་བདག་མེད་པ་ལ་མོས་པའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་གང་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། གང་གིས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དེ་གཉིས་ལ་ཐ་སྙད་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་དང་།དགོངས་པ་ཅན་གྱི་དོན་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། སྒྲ་ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་མི་འབྲང་བས་ནི་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཞན་གྱི་དྲིང་ལ་མི་འཇོག་པའི་ཤེས་པས་ཆོས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པ་མེད་པར་རྟོགས་པ་དང་།དེ་ལ་དཀོན་མཆོག་གི་བརྡ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། འཁོར་བ་དང་། འཆིང་བ་དང་། ཐར་པའི་བརྡའི་ངོ་བོ་ཉིད་མི་དམིགས་པས་ནི་རྟོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཤིན་ ཏུ་བསྒོམས་པ་དང་།དེ་བཞིན་ཉིད་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་དང་། མི་འཇིགས་པས་ནི་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ལེགས་པར་མ་བསླབས་པའི་དགེ་སྦྱོང་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ན་མིང་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མ་ཡིན་ པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།བསམ་པ་རྒུད་ལ་སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ལ་སྦྱོར་བ་རྒུད་པ་དང་། བསམ་པ་ཡང་རྒྱུད་ལ་སྦྱོར་བ་ཡང་རྒྱུད་པས་སོ། །དེ་ལ་བསམ་པ་རྒུད་ལ་སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཉན་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་ ཆོག་པར་འཛིན་པ་དང་།སྨྲ་བ་དེ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་རོ་མྱང་བ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པའོ། །ལེགས་པར་བསླབས་པའི་དགེ་སྦྱོང་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་ཁོ་ནས་མིང་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བསམ་ པ་ཡང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ལ་སྦྱོར་བ་ཡང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་སོ།

对于修持这三种学处，有八种违背学处的法和八种随顺学处的法。即：执著无意义之事，从执著生缚著，从缚著生障碍，从障碍生污垢，从污垢生阻滞，从阻滞生创伤，从创伤生苦恼，从苦恼生难以治愈的烦恼病。八种随顺学处的法，应当知道就是与这些相反的。
什么是未善学的沙门？应当知道有三种：虽具沙门形相而不观察沙门之道，仪轨、生计、受用、精进、戒律、见解、心意不相应，专注于资具；虽与增上戒相应，与增上心相应，与增上慧相应，但与修习这些的发心不相应，专注于言说；虽与止的支分相应，与观的支分相应，与修习二者的支分相应，与二者资粮的支分相应，但与这些的发心不相应。
什么是善学的沙门？应当知道有四种：即通过加行、发心、证悟和究竟而成就。应当知道，由于今生厌离的加行和前世成熟相续的加行，是圆满的加行。由于具足信解诸法无我的发心，对所证得和能证得二者不执著为言说所生的自性，寻求了义之义，不随顺文字，是圆满的发心。由于不依赖他人的智慧而自然了悟法性本来无染，于其中不见三宝之相、涅槃、轮回、束缚、解脱之相的自性，是圆满的证悟。由于善修一切烦恼的对治，真如相续不断，无所畏惧，是圆满的究竟。
其中，未善学的沙门由三种情况而不如其名实，即：发心退失而加行圆满，发心圆满而加行退失，发心和加行都退失。其中发心退失而加行圆满有三种：以听闻为满足，以言说为满足，以证得世间禅定而味著为满足。善学的沙门由一种情况而如其名实，即：发心圆满且加行圆满。

།བརྡར་བཏགས་པའི་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་དག་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡན་ལག་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་གཉིས་པོ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བས་ཀུན་ནས་ དཀྲིས་པས་ལྟུང་བ་འབྱུང་བ་དང་།དེ་ལས་བསླབ་པ་ལ་མི་མཁས་པས་ཉམས་པ་དང་། ཉེས་པ་དེ་གཉིས་སྤངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་རྣམ་པར་བསྩལ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་པར་དག་པའི་སྡོམ་པ་ ཐོབ་ཅིང་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་རྣམ་པར་བསྩལ་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཡོ་བྱད་མ་བསྙུངས་ཤིང་ཆོས་བགད་མེད་པས་སྐྲག་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་དང་།སྐྱོན་གཞན་ཐམས་ཅད་སྤངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཆོས་བདག་མེད་པ་ལ་ལོག་པར་མོས་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པའོ། །དོན་དམ་ པའི་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་གང་ཞེ་ན།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ། ཁམས་གསུམ་པའི་གཉེན་པོའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པའི་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་བཞི་ལ། སྤྲོས་པའི་ཆོས་གང་དག་དམིགས་པ་དེ་དག་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་ མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།སྤྲོས་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་དང་པོ་ལ་ནི་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། བདག་གིར་འཛིན་པ་དང་། ལྟུང་བའི་བྱ་བ་དང་། དེའི་བྱ་བ་མེད་པ་དང་། བསམས་བཞིན་ དུ་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་།དེའི་སྦྱོར་བ་མེད་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་དང་། དེའི་སྤྱོད་པ་མེད་པ་དང་། བརྗེད་ངས་པས་སྤྱོད་པ་དང་། དེའི་སྤྱོད་པ་མེད་པ་ཡང་དམིགས་པའོ། །གཉིས་པ་ལ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་ལྡན་པའི་ མིང་དང་།གཟུགས་དང་། ཕྱི་མར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་དང་། འབྲལ་ལ་དེའི་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རབ་ཏུ་ཞི་བ་དང་། བག་ལ་ཉལ་བ་ལས་དེ་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བ་དང་། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་འཛིན་པ་དང་། གང་ཟག་ཏུ་འཛིན་པ་སྤོང་བ་དང་། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་ པར་གཟུང་བ་དེ་ལ་འཛིན་པ་དང་།གཟུང་བ་མེད་པ་དང་། དེས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་སེམས་ཅན་དུ་འཛིན་པ་དང་། དེར་འདོགས་པ་ལེགས་པར་འཛིན་པ་དང་། དེར་འདོགས་པ་དང་། ངག་གིས་འདོགས་པ་ལེགས་པར་འཛིན་པ་དང་། དེར་འདོགས་པའི་སེམས་ དང་།དེར་འདོགས་པ་ལེགས་པར་འཛིན་པ་ཡང་དམིགས་པའོ། །གསུམ་པ་ལ་ནི་གོང་དུ་སྐྱེ་བ་ལས་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འོག་མ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ལས་འཇིག་རྟེན་མེད་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་གནས་པ་དང་། འདོད་པ་ལ་མི་གནས་པ་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱི་ ཚུལ་ཁྲིམས་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་དང་།གཞན་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཁྱད་དུ་གསོད་པ་ཡང་དམིགས་པའོ། །བཞི་པ་ལ་ནི་བདག་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་རློམ་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་དག་གིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཡང་དམིགས་པ་ སྟེ།དེ་ལྟར་སྤྲོས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་གྱི་འབྲེལ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་བསླབ་པ་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ཡང་རིག་པར་བྱའོ། །བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་ཉོན་ མོངས་པ་ཆུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེས་བུ་དམ་པས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་ནི་ཆུང་མི་ཟ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་ཟབ་མོའི་གནས་ལ་མོས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པ་ལ་ནི་རྒྱུ་གཉིས་ ཀྱིས་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ།ཆོས་ཀྱི་ལུགས་ཤེས་པ་ཉེ་བར་བརྟགས་པ་དང་། དེ་ཁོ་ནའི་ཤེས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གདུལ་བའི་ཐབས་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ལུས་མཐུན་པ་དང་། མོས་པ་མཐུན་པས་ མཐུན་པར་རྗེས་སུ་སྟོན་པ་དང་།ཀུན་ཤེས་པའི་སེམས་ཉེ་བར་འཇོག་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱིན་པའི་གདམས་ངག་གིས་ཡང་དག་པར་རྣམ་པར་དག་པའི་ཐབས་སྟོན་པའོ།

什么是住于已受戒律者？应当知道有四种：
具足六支戒律而戒律毁坏的两种：由萨迦耶见缠缚而生起过失，以及由于不善学处而毁坏。
虽然已断除这两种过失，但因未得世间清净故萨迦耶见未断除。
虽已获得世间清净戒并断除萨迦耶见，但因资具未减少且无有法畏而恐惧故戒律毁坏。
虽已断除一切其他过失，但因对法无我邪解而戒律毁坏。
什么是住于胜义戒者？即出世间、远离一切烦恼、具足三界对治戒律者。
于此四种住戒中，所缘任何戏论法之相皆寂灭，应知即是无漏戒律。
什么是戏论法？第一种住戒者有：我执、我所执、犯戒行为、无犯戒行为、故意造作加行、无此加行、正知而行、无此行为、放逸而行、无此行为等所缘。
第二种有：与萨迦耶见相应的随眠相应之名色、后有生因、离彼无因、烦恼寂灭、随眠未寂灭、执著补特伽罗无我、断除补特伽罗执、执著补特伽罗无我所取、无所取、执著色等为有情、善取彼假立、彼假立、善取语言假立、假立心、善取假立等所缘。
第三种有：从上地受生为世间、舍下地为无世间、住于等至、不住欲界、执持自戒、轻视他戒等所缘。
第四种有：我慢清净戒、以自性及差别分别而分别戒律等所缘。
如是这些戏论法于无漏戒律中皆已寂灭。
由此义理关联，应当了知从三学清净开始以偈颂成就。
福德资粮能令烦恼减少。
被善士摄受则不会退失。
智慧资粮能令信解甚深处。
如来所说有两种因能通达：即观察法理的现观和决定真实的智慧。
什么是如来调伏方便？应当观察有二种：以身相应及意乐相应而随顺示现，以及安立遍知心与以出离教诫示现清净方便。

།གདམས་ངག་ཀྱང་རྣམ་པར་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སྐྲག་ པ་དང་འཇུག་པའི་གནས་སྟོན་པ་དང་།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་སྤང་བ་སྟོན་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་སྐྲག་པའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་སྤང་བ་སྟོན་པ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་མཆོག་ཏུ་བདེ་བར་གནས་པའི་ཐབས་སྟོན་པའོ། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཐ་སྙད་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་ཅིང་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་དང་། དེ་ལ་ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་ཅིང་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའོ། ། རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་ལ་སྐྲག་པའི་རྒྱུ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རིམ་གྱིས་རྣམ་པར དག་པའི་ལམ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་དང་།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པས་སོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་སྐྲག་པའི་རྒྱུ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཐ་སྙད་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ ཞེན་པས།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་བླ་དགས་ཀྱི་མིང་ལ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་མིང་དུ་འདོགས་པ་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་མིང་ལ་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་བླ་དགས་ཀྱི་མིང་དུ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པས་སོ། །བདེ་བར་གནས་པའི་མཆོག་གི་ཐབས་སྟོན་པ་ནི་དེ་གཉི་ གའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ།།ལྡེམ་པོ་ངག་ཏུ་གསུངས་པ་གང་ཞེ་ན། ལྡེམ་པོ་ངག་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པའོ། །གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། བརྗོད་པའི་གཞིའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་གང་ཡང་ ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། བརྗོད་པ་ལ་གོམས་པའི་མིང་གི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་སུ་མེད་པ་དེ་ལ་གཉིས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་ལ། གཉིས་ སུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་ལས་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་རོ།།བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིའི་གནས་སུ་མ་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཐ་སྙད་ལ་གོམས་པའི་མིང་གི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལ་ཡོངས་སུ་མ་གོམས་པའི་ཤེས་པའི་ སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།གཉིས་སུ་མེད་པ་དེ་ལ་གཉིས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་ལ་གཉིས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་ལས་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྡེམ་པོ་ངག་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་སྟོན་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་། དེའི་གདམས་ངག་གི་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་ བརྟེན་ནས་ལྡེམ་པོ་ངག་ཏུ་གསུངས་པ་རྣམས་རིག་པར་བྱའོ།།སྟོན་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་སྟོན་པ་དང་། གང་གིས་སྟོན་པ་དང་། གང་སྟོན་པ་དང་། ཇི་ལྟར་སྟོན་པ་དང་། གང་ལ་སྟོན་པ་དེ་དག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་པའོ། །འབྲས་བུ་ ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ཞེ་ན།ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་དང་། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་དབྱིངས་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། ནང་གི་དགྲ་ལས་རན་པར་རྒྱལ་བ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་དག་ ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའོ།།དེ་ལ་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་སྟོན་པ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་དང་། དད་པས་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་དང་། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡང་དག་པར་རྒལ་བ་དང་། སྦྱིན་གནས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལས་ཡོངས་སུ་ མི་ཉམས་པ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྲས་ཆོས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པ་ཡིན་ནོ།

应当了知教诫有四种：即显示清净与烦恼的怖畏处，显示断除烦恼因，显示断除对清净怖畏因，以及显示今生安乐而住的方便。
其中烦恼因有二种：执著言说所生自性为烦恼自性而分别，以及对此执著功德与过失而分别。
应当了知对清净道怖畏因也有二种：对渐次清净道有烦恼分别，以及以离烦恼分别。
应当了知对涅槃清净怖畏因也有二种：由执著言说所生自性，于涅槃之词语假名执为心所生名，以及于心所生名执为寂静之词语假名而分别。
显示最胜安乐而住的方便，应当了知是由断除彼二因。
何为密意语？趣入一切密意语的因是了知无二相。
何为无二相？即是成为所诠基处的任何事物，由于彼自性非有，以及由于非无言说所习名言境界自性，故为无二。
于彼无二执著为二则成烦恼，无二执著则成清净。
凡非一切言说基处的事物，由于非有习于言说名言境界自性，以及由于有非遍习智慧境界自性，故为无二。
于彼无二执著为二则成烦恼，无二执著则成清净。如是应当了知，彼无二相是诸如来趣入一切密意语。
其中依于五种圆满说者，及其五种圆满教诫果，以及五种圆满果利益，应当了知诸密意语。
何为五种圆满说者？即由何故而说、以何说、说何、如何说、为何说等圆满。
何为圆满果？即无余涅槃界、有余涅槃界、圆满圣道、胜伏内敌、胜伏外敌。
其中果利益圆满即承事说者、以信净施、超越轮回苦、不失施处事、依如来而为如来法子所化现。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གདམས་ངག་ལ་མོས་པའི་ཕན་ཡོན་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཞིང་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་དུས་ན་དབང་ཕྱུག་གི་བདག་པོ་ ཆེན་པོ་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་།ཡུལ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་། དེའི་གནས་བསྟན་པའི་སྣོད་དུ་བྱེད་པ་དང་། སྟོན་པའི་སྣོད་དུ་བྱེད་པ་དང་། ལུས་སྤོང་བའི་དུས་ན་ལྟ་བ་དང་། ལས་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བས་སོ། །དེ་ལ་དབང་ཕྱུག་གི་བདག་པོ་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཟིལ་ གྱིས་གནོན་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འབྲས་བུ་དཔག་ཏུ་ཡོད་པ་དང་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འཕེན་པ་དང་། རྒྱུ་ཟད་པ་དང་མི་ཟད་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་། བདེ་བ་རྒྱ་ཆུང་ངུ་དང་རྒྱ་ཆེན་པོ་འགྲུབ་པ་དང་། དེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། དེས་དེ་འདྲེན་པར་བྱེད་པས་སོ། ། དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་སྤྱོད་པས་ནི་སྐྱོན་རྣམ་པ་དྲུག་སྤངས་པས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སྐྱོན་རྣམ་པ་དྲུག་གང་ཞེ་ན། མྱ་ངན་གྱི་རྒྱུའི་སྐྱོན་དང་། འདྲིས་པ་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པའི་སྐྱོན་དང་། རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྤྱོད་ལམ་གྱི་སྐྱོན་དང་། རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་འཇིག་པའི་རྒྱུའི་སྐྱོན་དང་། རྣམ་པ གཉིས་ཀྱིས་འཆི་ལྟས་ཀྱི་སྐྱོན་དང་།ལུས་ལས་སུ་མི་རུང་བའི་སྐྱོན་ནོ། །དེ་ལ་ངག་གི་སྤྱོད་པ་ནི་སོ་སོར་ཀུན་དགའ་བར་བྱེད་པའི་དུས་ན་སྐྱོན་རྣམ་པ་ལྔ་སྤངས་པས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སྐྱོན་རྣམ་པ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། འཇིགས་པས་འཁུམས་པའི་སྐྱོན་དང་། ངག་རྩུབ་པོའི་སྐྱོན་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་སྤངས་ནས་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་གཏམ་བརྗོད་པའི་སྐྱོན་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སྟོད་པར་མི་བྱེད་པའི་སྐྱོན་དང་། ཆོས་མཐུན་པ་ལ་གྲོས་མི་འདེབས་པའི་སྐྱོན་ནོ། །དག་གི་སྤྱོད་པ་ནི་ཀུན་ཤེས་པ་བརྡ་སྤྲོད་པའི་དུས་ན་སྐྱོན་རྣམ་པ་ལྔ་སྤངས་པས་རིག པར་བྱ་སྟེ།སྐྱོན་རྣམ་པ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་བརྗེད་ངས་པའི་སྐྱོན་དང་། ཚིག་སྔ་ཕྱི་འགལ་བའི་སྐྱོན་དང་། རིགས་པ་དང་འགལ་བའི་སྐྱོན་དང་། བསྟན་པ་ལ་དད་པའི་ལྷ་ལ་ཁྲོ་བའི་སྐྱོན་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཁྲོ་བའི་སྐྱོན་ནི། །ཡིད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ནི་ སྐྱོན་རྣམ་པ་ལྔ་སྤངས་པ་ལས་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ་ཚེ་འདིའི་དོན་ལས་བརྩམས་ནས་རྣམ་པ་བཞི་དང་། ཚེ་ཕྱི་མའི་དོན་ལས་བརྩམས་ནས་ཐ་མ་གཅིག་སྟེ། སྐྱོན་རྣམ་པ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་འདས་པའི་གནོད་པ་བྱེད་པ་མི་བཟོད་པས་མི་བཟོད་པའི་སྐྱོན་དང་། འཆབ་པ་དང་འགྱོད་པའི་གདུང་བས་སྡིག་པ་འཆབ་པའི་སྐྱོན་དང་། འདོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་དོན་དུ་གཉེར་བ་དང་ཁོན་གྱི་ཤ་གློན་པར་འདོད་པས་འདོད་པའི་སྐྱོན་དང་། ལྟ་བ་ངན་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་སྤོང་བ་ལ་སེམས་རྣམ་པར་འཁྲུལ་པས་བརྗེད་ངས་པའི་སྐྱོན་དང་། བདག ཉིད་ཁྱད་དུ་གསོད་ཅིང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བཞུགས་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྒྱ་ཆེན་པོར་སྨོན་པ་རྣམ་པར་སྤོང་བ་དང་།བསམ་པ་ཆུང་ངུས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་འཇིག་རྟེན་པ་མ་ཡིན་ པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཁྱད་དུ་གསོད་ཅིང་དེར་སྨོན་པས་སྨོན་ལམ་གྱི་སྐྱོན་ནོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་གདམས་ངག་ལ་མོས་པའི་ཕན་ཡོན་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་དེ་དེ་བས་ཀྱང་དེ་རྣམ་པར་དབྱེ་ཞིང་བསྟན་པ་དང་། རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་མོས་པའི་ཕན་ཡོན་ ཆེས་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པ་དག་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་རྫོགས་ཏེ། རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་གཞུང་ལྷག་མ་ནི་མི་སྣང་ངོ་། ། ཕུང་པོ་དང་བཅས་པ་དང་ཕུང་པོ་མེད་པའི་སའི་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་སྡོམ་ནི། བྲལ་ དང་ཚེ་ཡི་འདུ་བྱེད་དང་།།གྱུར་དང་གནས་དང་ཁྱད་པར་དང་། །ཡོད་དང་རྟག་དང་བདེ་བ་དང་། །བྱེ་བྲག་གཞན་དབང་བྱ་བ་ཡིན། །ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ལ་གནས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བར་བརྗོད་པར་བྱའམ། མ་བྲལ་ བར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། བྲལ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ།

如果问菩萨教诫的信解有何利益，应当知道有五种：在加持田地时，能胜过大自在天主圆满的因，圆满境界，成为显示彼处的法器，成为说法的法器，以及在舍弃身体时，见解和业都将清净。
其中，胜过大自在天主圆满的因有五种应当了知：能引发有量和无量的果报，有尽和无尽的法性，成就小乐和大乐，是智慧资粮的本质，以及能引导彼等。
其中，身业应当了知远离六种过失。什么是六种过失？忧愁的因之过失，不了知亲近的过失，两种威仪的过失，三种毁坏因的过失，两种死相的过失，以及身体不堪能的过失。
其中，语业在各自欢喜时应当了知远离五种过失。什么是五种过失？畏惧而退缩的过失，粗语的过失，舍弃佛语而说无关话语的过失，不赞叹如来的过失，以及不与如法者商议的过失。
语业在表达共同了知时应当了知远离五种过失。什么是五种过失？对所了解的忘失的过失，前后语言矛盾的过失，违背正理的过失，对信仰教法的天人生嗔的过失，以及对如来生嗔的过失。
意业应当了知远离五种过失，即关于今生之义有四种，关于来世之义有最后一种。什么是五种过失？对现在和过去的伤害不能忍受的不忍过失，以覆藏和追悔的痛苦而覆藏罪业的过失，追求欲乐受用和期望报复的贪欲过失，执持恶见和对断除生起迷乱心的忘失过失，以及轻视自己而舍弃发愿往生有佛菩萨安住的广大佛土，以及以小心愿成办佛法而轻视一切法中最殊胜的出世间圆满殊胜并对此发愿的发愿过失。
对菩萨藏教诫的信解利益无量无数，较此更为广大分别宣说，应当了知对分别的信解利益更加无量无数。
菩萨地的抉择已圆满，余下的抉择论文未见。
有余依和无余依地的抉择总偈：离及寿行与，变与住殊胜，有与常乐及，差别他力作。
住于有余依涅槃界时，应当说已离一切烦恼，还是未离？答：应当说已离。

།སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བར་བརྗོད་པར་བྱའམ། མ་བྲལ་བར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བྲལ་བ་དང་། མ་བྲལ་བར་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བའི་སྡུག་ བསྔལ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་བྲལ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ད་ལྟར་གྱི་སྐྱེ་བའི་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་ཀྱང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་ནི་བྲལ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བཀྲེས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། སྐོམ་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཁམས་མ་སྙོམས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། དུས་ ཚིགས་འགྱུར་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་།གནོད་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ནི་མ་བྲལ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ལས་ཡིན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་འབྲེལ་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐམས་ཅད་སེམས་ལ་དབང་ཐོབ་པ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ ཚེའི་འདུ་བྱེད་བཏང་སྟེ།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བར་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གནོན་བཞིན་དུ་གནས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། ནུས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ལས་ནི་ཚེའི་འདུ་བྱེད་གཏོང་བར་ནུས་ལ། ལ་ལས་ནི་མི་ནུས་པ་དང་། ལ་ལས་ནི་ཚེའི་འདུ་ བྱེད་བསྲིང་བར་ནུས་ལ།ལ་ལས་ནི་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དགྲ་བཅོམ་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་ཇི་ལྟར་སྐྱེས་ཤིང་བྱུང་བ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་མ་འགགས་ཤིང་། གཞན་དུ་མ་གྱུར་པ་ཡིན་ན། གང་གི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་འགྱུར་བ་མེད་ན། དེའི་དེ་ལས་གཞན་པའི་གནས་ གྱུར་པ་དེ་གང་ཡིན།གལ་ཏེ་དེ་ལས་གཞན་པའི་གནས་གྱུར་པ་མེད་ན་ནི་སྔ་ཕྱིར་གནས་མཉམ་པ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ལྡོག་ཅིང་ལམ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དགྲ་བཅོམ་པའི་གནས་གྱུར་པ་ནི་ཡོད་དེ། དེ་ཡང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལས་ གཞན་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་གནས་གྱུར་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རིགས་ཅན་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ས་བོན་ཅན་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལས་གཞན་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་མི་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་ལྟར་བརྗོད་པར་མི་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་གནས་གྱུར་པ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལས་གཞན་ནམ་གཞན་མ་ཡིན་ཞེས་འདྲི་བ་དེ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིན ནོ།།གལ་ཏེ་གནས་གྱུར་པ་མེད་དུ་ཟིན་ན། དེས་ན་འདི་ལྟ་བུའི་སྐྱོན་ཁོ་ནར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ལམ་ཀུན་ཏུ་མི་འབྱུང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་གནས་གྱུར་པ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ ནར་རིག་པར་བྱའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་གནས་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་ལས་དགོངས་ནས། ཀུན་བརྟགས་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ནི། །མངོན་ཞེན་བག་ཆགས་ཀུན་ཉོན་མོངས། །མངོན་ཞེན་བག་ཆགས་ཡོད་མིན་པ། །དེ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡིན། །འདི་ལ་དེ་གཉིས་ཟག་བཅས་ པའི།།ཁམས་ཡིན་གནས་གྱུར་དེ་ཉིད་ནི། །ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ཡིན་ཏེ། །དེ་ཉིད་དག་པ་བླ་མེད་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་བ་ལང་གསོད་པའམ། བ་ལང་གསོད་པའི་སློབ་མ་མཁས་པ་ཞིག་གིས་བ་ལང་གསད་པའི་མཚོན་རྣོན་པོས་བ་ལང་བསད་ ནས།ནང་གྲོལ་ཐམས་ཅད་བཅད་ཅིང་གཏུབས་ཏེ་བརྡུངས་ཤིང་དམྱལ་ནས། ཤ་ཐམས་ཅད་དང་། རུས་པ་ཐམས་ཅད་དང་། ཆུ་རྒྱུས་ཀྱི་གཟུངས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཏུབས་ནས་ཕྱིར་བ་ལང་གི་ཀོ་བས་གཡོགས་པར་གྱུར་ན། བ་ལང་དེ་ཀོ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་ ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ།དགྲ་བཅོམ་པ་གནས་གྱུར་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚོན་གྱིས་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་། འཆིང་བ་དང་། བག་ལ་ཉལ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བཅད་པ་ཡང་ཀོ་བའི་གནས་ལྟ་བུ་ སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན།།མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།

问：应当说已断除一切痛苦，还是说未断除？答：应当说既断除又未断除。应当说已断除未来生的痛苦。对于现在生的痛苦，也应当说已断除心生的痛苦。
应当说未断除饥饿的痛苦、口渴的痛苦、四大不调所生的痛苦、季节变化所生的痛苦、伤害所生的痛苦。这些是由集谛所生，而非由烦恼相应所生。
问：如果所有阿罗汉都获得心自在，为什么舍弃寿行而不入涅槃，仍住于痛苦之中？答：因为能力有差别。即有的阿罗汉能舍弃寿行，有的不能；有的能延长寿行，有的不能。
问：如果阿罗汉的六入处如其生起那样未灭、未改变，为什么六入处无变化时，其余转依是什么？如果没有其余转依，前后住处相同，为什么他能断除烦恼、趣入圣道？答：阿罗汉确有转依，但不应说它异于或不异于六入处。
为什么呢？因为这转依是由真如清净所显，是真如种类，是真如种子，是从真如圆成，而真如也不应说异于或不异于六入处，如前已说明。因此，询问转依是异于还是不异于六入处是不如理的。
若无转依，就会有这样的过失：阿罗汉将会生起烦恼而不生起圣道。因此应当了知确实有转依。
世尊也依此转依而说：'遍计所执性中，有现执习气烦恼，无现执习气者，即是清净。此中彼二是有漏界，转依即是无漏界，此即无上清净。'
譬如善巧的屠牛者或其弟子，用锋利的屠刀杀牛后，割断一切内脏，切碎捣烂，切断一切肉、骨、筋络，再用牛皮包裹，应知此牛既不能说有皮又不能说无皮。
同样，阿罗汉转依以智慧之刀，彻底断除一切结、缚、随眠、随烦恼、缠，也应说既不具有如皮般的六入处，又不是不具有。

།རྣལ་འབྱོར་པ་གནས་གྱུར་པའི་མཚན་མར་འཛིན་པ་ཡང་སྔོན་གྱི་འཛིན་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་བཞིན་དུ་སོ་སོ་རང་རིག་པ་དང་ མཐུན་པ་ཡིན་པས།གཞན་དག་ལ་བདག་གིས་མཚན་མ་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ངོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་བརྗོད་པར་མི་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ལ་གནས་པ་ སེམས་གང་ལ་གནས་ནས་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པས་མཚན་མ་མེད་པའི་དབྱིངས་འབའ་ཞིག་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་། རིམ་གྱིས་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ ལ།འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགོག་པར་བྱེད་ཅིང་། དེའི་འོག་ཏུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་སྤོང་བར་བྱེད་དེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུ་མེད་པ་མི་སྐྱེ་བས། དེ་ནི་འདུས་མ་བྱས་པའི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་དྲི་མ་ མེད་པ་ལུས་སོ།།དབྱིངས་དེར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ལྷ་ཉིད་ཀྱི་གྲངས་སུ་ཡང་མི་འགྲོ་ལ། དྲི་ཟ་ཉིད་དུ་ཡང་མ་ཡིན། ཀླུ་ཉིད་དུ་ཡང་མ་ཡིན། མིའམ་ཅི་ཉིད་དུ་ཡང་མ་ཡིན། ལྷ་མ་ཡིན་ཉིད་དུ་ཡང་མ་ཡིན། གནོད་སྦྱིན་ཉིད་དུ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་། མི་ཉིད་ ཀྱི་གྲངས་སུ་ཡང་མི་འགྲོ་སྟེ།མདོར་བསྡུས་ན་དེ་ནི་ཕྱོགས་བཅུའི་སེམས་ཅན་དུ་གདགས་པའི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དང་། འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་དང་། སྐྱེ་གནས་ཐམས་ཅད་དང་། སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་དང་། ལུས་ཐོབ་པ་ཐམས་ཅད་དང་། རིགས་བཙུན་པ་ཐམས་ཅད་དང་། ས་ཐམས་ཅད་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་གྲངས་སུ་ཡང་མི་འགྲོ་སྟེ། འདི་ལྟར་དབྱིངས་འདི་ནི་སྤྲོས་པ་མེད་པ་སྟེ། གྲུབ་པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོར་རང་རིག་པ་དང་མཐུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་དང་། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་ལ་གནས་པ་ནི་གྲངས་སུ་ཁས་ལེན་པ་ཡིན་ལ། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་ནི་གྲངས་སུ་ཁས་མི་ལེན པ་ཡིན་པ་དང་།ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་ལ་གནས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་ཡིན་པ་དང་། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་ལ་གནས་པའི་གནས་གྱུར་པ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་འབྲེལ་པ་ ཡིན་ལ།ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པའི་གནས་གྱུར་པ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་འབྲེལ་བ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་གྱུར་པ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་འབྲེལ་པ་མེད་ པ་ཡིན་ལ་།ཇི་ལྟར་དེ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་གནས་མེད་པར་གནས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དགྲ་བཅོམ་པའི་གནས་གྱུར་པ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ་། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ལམ་བསྒོམས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡོད་ཀྱང་རུང་།མེད་ཀྱང་རུང་སྟེ། གནས་གྱུར་པ་ལ་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱང་རེ་ཞིག་མེད་པ་ཡིན་ན། ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། དབྱིངས་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དགག་པར་ བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་གྱུར་པ་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱའམ། མེད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུར་བརྗོད་པར་ བྱ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། སྤྲོས་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ།

应当了知瑜伽士对转依相的执著也胜过以前的执著，因为这与如实的自证相顺应。因此，不能如实地向他人宣说：'我如是如是地真实见到了这些相'。
问：阿罗汉住于有余依涅槃界时，依止何心而般涅槃于无余依涅槃界？答：由于不作意一切相而唯作意无相界，次第入灭尽定，灭除转识，之后舍弃阿赖耶识的所依。由于阿赖耶识和转识无因不生，故唯留下清净无垢的无为界。
在彼界中般涅槃者，既不归入天众之数，也非乾闼婆，非龙，非紧那罗，非阿修罗，非夜叉，也不归入人数。简言之，彼不归入十方一切众生界、一切趣、一切生处、一切生类、一切得身、一切种姓、一切地之数。如是，此界无戏论，因为与诸成就者的自证相顺应。
问：阿罗汉有余依涅槃界与无余依涅槃界中般涅槃有何差别？答：住于有余依者可计数，住于无余依者不可计数；住于有余依者有苦，住于无余依者无苦；住于有余依者的转依与六处相关，住于无余依者的转依与六处无关。
问：若无余依涅槃界中般涅槃的转依与六处无关，如何能住于无六处所依？答：阿罗汉的转依非从六处因所生，而是从修习缘如实性的道所生。因此，无论有无六处，转依都暂且无有变异，更何况会有退失。彼界非所应了知，非所应断，因此也非所应遮止。
问：应说无余依涅槃界中般涅槃的转依是有还是无？答：应说为有。问：应说其有何种相？答：无戏论相及极清净法界相。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ དབྱིངས་ན་གནས་གྱུར་པ་དེའི་ཆོས་ཉིད་མི་འཁྲུགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ།ཆོས་ཉིད་མི་འཁྲུགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་སྔོན་ཡོད་ལ་ཕྱིས་མེད་པར་ཡང་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་དེ་ནི་བྱུང་བ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། ཆུ་ལྟར་དང་བ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དང་། གསེར་ ལྟར་བཟང་བ་ཉིད་དུ་གྱུར་བ་དང་།ནམ་མཁའ་ལྟར་སྤྲིན་དང་ཁུག་རྣ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རྟག་པར་བརྗོད་པར་བྱའམ། མི་རྟག་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྟག་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ ཞེ་ན།སྨྲས་པ། དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་དང་། མ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྡོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་བདེ་བར་བརྗོད་པར་བྱའམ། བདེ་བ་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དོན་དམ་པའི་འདེབས་བདེ་བར་བརྗོད་པར་ བྱའི།ཚོར་བའི་བདེ་བས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་། དེ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམས་ ལ་བྱེ་བྲག་གམ།བསམ་པའམ། ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་འགའ་ལྟ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མེད་དེ་འདི་ལར་དབྱིངས་དེ་ལ་ནི་དམན་པ་དང་། འབྲིང་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་མེད་ལ། མཐོན་དམན་ཡང་མེད་ལ་། བཟང་ངན་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཉན་ཐོས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་མེད་དེ། འདི་ལྟར་ཉན་ཐོས་ནི་སྒྲིབ་པ་དང་བཅས་བཞིན་དུ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་སྒྲིབ་པ་མི་མངའ བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ལ་གནས་པ་ལ་ནི་སྒྲིབ་པ་དང་བཅས་པ་དང་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡོད་ཀྱི། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ལ་གནས་པ་ལ་ནི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་ གཞག་པ་མེད་དོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མཚན་མ་དང་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱུན་ཆད་ཅིང་འགགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ལ་གནས་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ མ་འགགས་པ་དང་།རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། གནས་ངན་ལེན་གྱི་སྒྲིབ་པ་མ་འགགས་པ་དེ་ནི་དེའི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། མཚན་མ་དང་གནས་ངན་ལེན་ལ་ལྟོས་ནས་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ལ་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པ་ལ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ནི་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ཁོ་ ནར་རིག་པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལ་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་དེ། ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སྒྲིབ་པ་མི་མངའ་བ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཛད་མི་བྱེད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། སྔོན་སྨོན་ལམ་ བསྒོམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་།དེ་ལྟ་བུའི་རིགས་ཅན་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་ལྡང་བའི་བསམ་པ་མེད་པ་ཁོ་ནར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་མི་བྱེད་དོ། །ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཟག་ པ་མེད་པའི་དབྱིངས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་།གཟུགས་ལས་གཞན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའམ། གཞན་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཞན་ཡང་མ་ཡིན། གཞན་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གཟུགས་དང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། འདུ་ བྱེད་ཐམས་ཅད་དང་།ཁམས་ཐམས་ཅད་དང་། འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་དང་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།

若问为何说是有？答：由于有余依涅槃和无余依涅槃界中所住的法性不动之故。依于此法性不动，既不应说先有后无。此法虽非生起、出生、成就，但如水般清净，如金般纯善，如虚空般离云雾，因此说为有。
若问应说为常还是无常？答：应说为常。为何如此？答：因为是以真如清净所显，且因为无生起，无出生，无退转。
若问应说为乐还是非乐？答：应说为胜义乐，而非受乐。为何如此？因为已完全超越一切烦恼及由此所生的一切苦。
若问在无余依涅槃界中般涅槃者之间是否有差别、意乐或区分？答：无。因为在此界中既无下、中、上的安立，也无高低，也无好坏。
若问为何声闻与如来无差别？如此，声闻是带障碍而入无余依涅槃界般涅槃，而如来则完全无有障碍。答：在有余依涅槃界安住时，可安立有障无障的差别，但在无余依涅槃界安住时则无障碍的安立。
为何如此？因为一切相和随眠皆完全断绝止息。如是，阿罗汉住于有余依涅槃界时，诸相未完全止息，异熟和随眠障未止息，此即称为烦恼习气。依相和随眠而安立的障碍，在无余依时已无，故应知彼唯无障。
若问既然彼处无障碍，如同如来无障碍一样阿罗汉也无障碍，为何阿罗汉不行如来事业？答：因为未曾修习本愿，且为如是种性，故阿罗汉唯以无起心而般涅槃，因此不行。
若问无余依涅槃界中般涅槃的无漏界，应说是异于色还是非异？答：应说非异亦非不异。如同色一样，对受等、一切行、一切界、一切趣亦应如是了知。

།ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་འདས་པ། ཅི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དབང་ཐོབ་པར་བརྗོད་པར་བྱའམ། དབང་ཐོབ་ པ་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། དབང་ཐོབ་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དབང་ཐོབ་ན་ཅི་མངོན་དུ་བྱེད་པར་བརྗོད་པར་བྱའམ། མངོན་དུ་མི་བྱེད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ལ་ལ་ནི་མངོན་དུ་བྱེད་ལ། ལ་ལ་ནི་མངོན་དུ་མི་བྱེད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་གྱུར་ནས། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་ པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མངོན་དུ་མཛད་དོ།།དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་མངོན་དུ་མི་བྱེད་དོ། །གང་གི་ཚེ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་དེ་གང་གི་གྲངས་སུ་ཡང་བགྲང་བ་མ་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་དེ་མངོན་དུ་བྱེད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། སྔོན་ ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་དང་།ལམ་དེ་ལྟ་བུ་བསྒོམས་པའི་དབང་གིས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལྡང་བར་བྱའོ། །ལྡང་ངོ་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་སེམས་པ་མེད་ཀྱང་སྔོན་མངོན་པར་འདུ་བྱས་པའི་དབང་ གིས་ལངས་ནས་ཡང་སེམས་དང་བཅས་པའི་སྤྱོད་པ་ལ་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདི་ཡང་ཚུལ་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།ཉན་ཐོས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ།ཅི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ལ་གནས་ཤིང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་ པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དམ།འོན་ཏེ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ལ་གནས་ཤིང་བྱེད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ལ་གནས་ཤིང་བྱེད་དེ། འདི་ལྟར་ཕུང་ པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ལ་གནས་པ་ནི་རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་།འབད་པ་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ལ་གནས་ཤིང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་ པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅེ་ན།ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་ཏུ་རུང་སྟེ། དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ནི་རེ་ཞིག་སྐྱེ་བ་གཅིག་ཀྱང་མེད་ན། སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། ཚེའི་འདུ་བྱེད་བསྲིངས་ནས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཉན་ཐོས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ལས་ཤས་ཆེར་དགོངས་ནས། རིགས་ཀྱི་བུ་ནོར་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་བསྒོམས་ནས་བསྐལ་པའམ། བསྐལ་པ་ལས་ལྷག་པར གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།བསྐལ་པ་ལས་ལྷག་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་བསྐལ་པ་པས་ཕ་རོལ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། །དེ་ནི་དེ་ལྟར་ཚེའི་འདུ་བྱེད་བསྲིངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཤིན་ཏུ་དུལ་བ་ཡིན་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མངོན་ པར་དགའ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་དང་པོ་པ་ཡང་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་དེ་ལྟར་ཚེའི་འདུ་བྱེད་བསྲིངས་ནས་དབང་པོའི་ལུས་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་བྱེད་ཅིང་། སྤྲུལ་པའི་ལུས་ཀྱིས་ཆོས་མཐུན་པ་པ་དག་ལ། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ།དེས་ན་དེ་དག་འདི་སྙམ་དུ་དེ་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །དེ་དབང་པོའི་ལུས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་དེས་འཛམ་བུའི་གླིང་འདིར་གར་འདོད་པ་ཅི་ནས་ ཀྱང་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མི་མཐོང་ན།སེམས་ཅན་ཕལ་པ་གཞན་དག་གིས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་པ་དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་དབེན་པར་གནས་པར་བྱེད་དོ།

如果在无余涅槃界中完全涅槃，是否应该说对色等获得自在，还是应该说不获得自在？
答：应该说获得自在。
如果获得自在，是否应该说现前显现，还是应该说不现前显现？
答：有的现前显现，有的不现前显现。成为如来后，在无余涅槃界中涅槃者，他是现前显现的。除此之外的则不现前显现。
当无戏论界不被归入任何数目时，如何能现前显现？
答：由于往昔正确发愿以及修习如是道路的力量。譬如入灭尽定者，虽然没有'我要从定中出定'这样的想法，但由于往昔造作的力量，出定后又行持有心的行为，这种情况也应该如此理解。
声闻转向菩提时，是住于无余涅槃界而成就无上正等正觉，还是住于有余涅槃界而成就？
答：住于有余涅槃界而成就。因为住于无余涅槃界者远离一切造作，断绝一切精进相续。
如果住于有余涅槃界而成就无上正等正觉，阿罗汉连一次转生都没有，更不用说相续转生，如何能在一世中成就无上正等正觉？
答：延长寿行而成就。世尊也主要是针对声闻转向菩提而说：'善男子，具足财富性者修习四神足后，能住世一劫或更久'。'更久'是指超过一劫。
即使这样延长寿行，要成就无上正等正觉也是极其缓慢的，因为他们对涅槃极其欢喜，连初发心菩萨都不会如此。
他这样延长寿行后加持根身，用化身向与法相应者示现入无余涅槃界。因此他们认为'他已入无余涅槃界'。
他以加持的根身住于闲静处，连诸天都看不见他在赡部洲何处，更不用说其他普通众生了。

།དེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དེ་ལན་མང་དུ་གནས་པས། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རབ་འབྱམས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱ་བ་དང་།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ལམ་བསྒོམས་པ་ལ་བག་མེད་པ་ན། ཡང་དང་ཡང་དུ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་སྐུལ་བར་མཛད་དེ། ཡང་དག་པར་སྐུལ་བར་མཛད་པ་ན་ ཡང་།ཡང་དང་ཡང་དུ་བག་ཡོད་པ་ལ་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་དགྲ་བཅོམ་པ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པར་གྱུར་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་ན། ཅིའི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་ སུ་འགྱུར་རམ་མི་འགྱུར་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། རིགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཉིད་ལ་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ལ་ནི་གཉི་གའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞིང་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ བར་བྱེད་ལ།ལ་ལ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཁོ་ནས་བྱེད་པའི་བྱེ་བྲག་སྣང་བས། དེའི་ཕྱིར་རིགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཉིད་ཀྱིས་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ཉན་ཐོས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་རེས་འགའ་ ནི་སློབ་པར་གྱུར་པ་ཁོ་ནར་གྱུར་པའི་ཚེ་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྨོན་ལམ་ལས་རྣམ་པར་ལྡོག་པར་བྱེད་དོ།།རེས་འགའ་ནི་མི་སློབ་པར་གྱུར་ནས་དབང་པོའི་རིམ་པ་དང་རྐྱེན་གྱི་རིམ་པ་ཉིད་ལ་ལྟོས་ནས་ལྡོག་པར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཉན་ཐོས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ རྐྱེན་རྙེད་ན་བླ་ན་མེད་པའི་ཐེག་པས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞག་ཅིང་དེ་དེ་ལྟར་དེ་དག་གིས་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞག་པའི་རྒྱུས་ཐེག་པ་དམན་པས ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་རྐྱེན་སྙིང་ཐག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་རྙེད་པ་ན་ཐེག་པ་དམན་པས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན།གང་གི་ཕྱིར་དེ་བག་མེད་པར་གྱུར་ཅིང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་བཏང་སྙོམས་སུ་འཇོག་པར་འགྱུར་བ་དེ་ ནི་གནས་མ་ཡིན་སྐབས་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ནི་གནས་མེད་དོ།།བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་གང་གི་ཚེ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཁོ་ནར་གྱུར་ནས་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ།།བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་དེ་ཅི་དང་པོ་ཉིད་ནས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའམ། འོན་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཅན་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མ་ངེས་པའི་རིགས་ ཅན་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།མ་ངེས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་འདྲའོ། །དེ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཀྱི་རིགས་སུ་ནི་ངེས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གནས་དེར་ཞུགས་པ་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་འཆི་བའི་ འཇིགས་པ་མེད་པ་བཞིན་དུ་ན་བ་དང་།རྒ་བའི་འཇིགས་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་དག་དང་གཞན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་གྱུར་ཅིང་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་ནི་ཕྱོགས་བཅུར་ཡང་དང་ ཡང་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དག་གཏན་དུ་མཛད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ་དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱི་དཔེ་དང་། དེད་དཔོན་གྱི་དཔེ་དང་། གྲུབ་པའི་དཔེ་མཛད་པ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཚུལ་དེ་ བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོག་ཏུ་གསང་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བ་སྣ་ཚོགས་གཞན་དག་ལ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་སར་ཆུད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བཟོད་པ་ཆུང་ངུ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ ནི་མོས་པ་ཆུང་ངུས་འཇུག་གོ།།བཟོད་པ་འབྲིང་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ནི་མོས་པ་འབྲིང་གིས་འཇུག་གོ།

他对涅槃生起殊胜欢喜心，多次安住于此，在广大无边世界中供养承事如来与诸菩萨，修习菩提分道时放逸懈怠，诸佛菩萨再三劝导他。当被如是劝导时，他也再三精进修习。
若阿罗汉能圆满成就无上正等正觉，为何不是所有阿罗汉都能成就或不能成就菩提呢？
答：这仅仅是由于种性的差别。比如在阿罗汉中，有些阿罗汉是俱解脱，在无余涅槃界中般涅槃；有些则仅以慧解脱而般涅槃。因此应当了知，由于种性的差别，并非所有阿罗汉都能圆满成就菩提。
声闻转向菩提时，有时是在有学位时就从声闻愿中回转，有时是在无学位时依据根器次第和因缘次第而回转。
如同声闻遇缘能以无上乘般涅槃一样，菩萨若被诸佛菩萨舍置不管，由于被舍置的因缘而获得以小乘般涅槃的因缘如厌离等，他是否也会以小乘而般涅槃呢？
因为他放逸而被诸佛菩萨舍置，这是不应理的、不恰当的，这是不可能的。
当他转向菩提并获得无上正等正觉时，他成为如来后在无余涅槃界中般涅槃。
这转向菩提者，是否应说他从最初就是声闻种性，还是应说他是菩萨种性呢？
答：应说是不定种性，如同不定众生聚的安立一样。应当了知他是决定般涅槃法性的种性。
入于此处者，如同无有死亡的恐惧一样，也无有病苦与衰老的恐惧。
他们和其他成为如来并在无余涅槃界中般涅槃者，应当了知他们在十方世界中反复不断地永远成办不可思议的利益众生事业。如同'勇进三昧'中幻师的比喻、船主的比喻和成就者的比喻一样，在此也应当如是观察。
这是如来最极秘密，对此和如来其他种种秘密，处于随信行地的菩萨入小忍位者以小信解而趣入，入中忍位者以中等信解而趣入。

།བཟོད་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ནི་མོས་པ་ཆེན་པོས་འཇུག་ཀྱང་མོས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། སར་ཆུད་པ་རྣམས་ལས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམས་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་མོས་པ་སྔ་མ་ལས་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ། ཆེས་གྱ་ནོམ་པ། སོ་སོ་རང་གི་རྣམ་པས་གྲུབ་པའི་མོས་པ་རྣམ་པར་དག་པས་འཇུག གོ།།ས་གཉིས་པར་ཆུད་པ་རྣམས་ནི་དེ་བས་ཀྱང་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པས་འཇུག་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་ས་དགུ་པའི་བར་ལ་ཞུགས་པ་དག་ཀྱང་ཐམས་ཅད་དུ་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་མོས་པ་རྣམ་པར་དག་པས་འཇུག་གོ། །བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བཅུ་པར་ཆུད་པ་རྣམས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བ་དེ་དག་ལ་མོས་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པས་འཇུག་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བ་དེ་དག་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། བརྟག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྟོག་ གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཆོས་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་བསྡུས་པའི་དོན་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྣམ་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་གཞག་ནས། དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་། དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ བརྒལ་བའི་ལན་དང་།དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་གཅིག་ནས་བརྟག་པ་དང་། ཚིག་གོང་མ་དང་སྦྱར་བ་དང་། ཚིག་འོག་མ་དང་སྦྱར་བ་དང་། མུ་བཞིར་བཅད་པ་ལ་སོགས་པས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་བསྡུ་བ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་ པ་དང་།འཐོབ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་བསྡུས་པའི་དོན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ས་དང་ས་དག་གི་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་དེ། ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་ཡང་དག་པར་བསྟན་པ་ནི་འདི་ཡིན་པས་ཕྱོགས་འདི་དང་། བསླབ་པ་འདི་ དང་།ཚུལ་འདི་དང་། གཏན་ལ་དབབ་པར་བསྟན་པ་འདིས་གཞན་དག་ཀྱང་བརྟག་པར་བྱའོ། །ཕུང་པོ་དང་བཅས་པ་དང་ཕུང་པོ་མེད་པའི་སའི་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་རྫོགས་ཏེ། རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་གཞུང་དེ་ལས་གཞན་ནི་མི་སྣང་ངོ་། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་རྣམ་ ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུས་པ་རྫོགས་སོ།

诸入大忍者虽以大胜解而入，但非以清净胜解及极清净胜解而入。
较之诸入初地者，诸菩萨增上意乐清净者，于一切处较前胜解更为殊胜，更为微妙，以自相成就之清净胜解而入。
诸入第二地者以较彼更为殊胜而入，如是乃至入第九地者亦于一切处以渐次增上殊胜清净胜解而入。
诸入第十地菩萨以极清净胜解而入如来彼等秘密，如是应知如来彼等秘密乃不可思议、不应观察、非寻思境界。
何为法抉择摄义？答曰：以种种分别安立诸法已，即彼等之自相共相，即彼等之诤论答复，即彼等之一一观察，与上文相连，与下文相连，四句分别等广大分别，即彼等之摄集、相应、获得安立，应知是为其摄义。
地与地之抉择分别无量，此仅显示少分，应以此分、此学处、此理趣、此抉择显示而观察其余。
有蕴地与无蕴地之抉择圆满，抉择论中更无其他。
瑜伽师地论抉择摄集圆满。


D4039

། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་པྲཛྙཱ་ཝརྨྨ་དང་། སུ་རེནྡྲ་བོ་དྷི་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བནྡེ་ཡེ་ཤེས་སྡེ་ལ་སོགས་པས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ། །[་]@#། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་གཞི་བསྡུ་བ་བཞུགས། @##། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་གཞི་བསྡུ་བ། བམ་པོ་དང་པོ། གཞི་བསྡུ་བ་གང་ཞེ་ན། གནས་གསུམ་གྱིས་གཞི་བསྡུ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མདོ་སྡེའི་གཞི་དང་། འདུལ་བའི་གཞི་དང་། མ་མོའི་གཞིའོ། །མདོ་སྡེའི གཞི་གང་ཞེ་ན།གནས་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིས་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་བསྡུ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པོ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སོ་སོར་ཐར་པའི་མདོ་སྡེ་དང་། གཞིའི་མདོ་སྡེ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་ལྡན་པའི་མདོ་སྡེ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་མདོ་སྡེ་དང་། མ་རྟོགས་པའི་ དོན་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དང་།རྟོགས་པའི་དོན་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་བྱེད་པ་དང་། དུས་ཀྱི་དང་པོར་བྱ་བ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་དང་། ནག་པོའི་ཕྱོགས་བརྗོད་པ་དང་། དཀར་པོའི་ཕྱོགས་བརྗོད་པ་དང་། བཀྲི་བའི་དོན་དང་། ངེས་པའི་དོན་དང་། དོན་མདོར་བསྡུས་ལ་ ཚིག་དང་།ཡི་གེ་རྒྱས་པ་དང་། དོན་རྒྱས་ལ་ཚིག་དང་། ཡི་གེ་མདོར་བསྡུས་པ་དང་། དོན་ཡང་མདོར་བསྡུས་ལ། ཚིག་དང་ཡི་གེ་ཡང་མདོར་བསྡུས་པ་དང་། དོན་ཡང་རྒྱས་ལ་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ཡང་རྒྱས་པ་དང་། དོན་ཟབ་ལ་ཚིག་དང་ཡི་གེ་གསལ་བ་དང་། དོན་ གསལ་ལ་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ཟབ་པ་དང་།དོན་ཡང་ཟབ་ལ་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ཡང་ཟབ་པ་དང་། དོན་ཡང་གསལ་ལ་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ཡང་གསལ་བ་དང་། མ་འོངས་པའི་ཉེས་པ་བསལ་བ་དང་། ཉེ་བར་གནས་པའི་ཉེས་པ་བསལ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་པ་བསལ་བའི་མདོ་སྡེ་ དང་།དམ་པའི་ཆོས་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་བྱེད་པའི་མདོ་སྡེའོ། །དེ་ལ་སོ་སོར་ཐར་པའི་མདོ་སྡེ་ནི་གང་ལས་ཉེས་པ་སྡེ་ལྔ་དང་། ཉེས་པ་སྡེ་ལྔ་ལས་དབྱུང་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ། བསླབ་པའི་གཞི་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཅིག་གིས་བསྟན་པ་འབྱུང་བ་སྟེ། གང་ཡང་དག་ལ་ ཕན་པར་འདོད་པའི་རིགས་ཀྱི་བུ་རྣམས་སློབ་པ་ཡིན་ནོ།།གཞིའི་མདོ་སྡེ་ནི་ལུང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡང་དག་པར་ལྡན་པ་དང་། བར་མ་དང་། རིང་པོ་དང་། གཅིག་ལས་འཕྲོས་པའོ། །ཡང་དག་པར་ལྡན་པ་ནི་གང་ལ་ཕུང་པོ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྟེན་ ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པ་སྟེ།དེ་དང་དེར་འདུལ་བ་ལ་གཟིགས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་ཡང་དག་པར་སྡུད་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྡོམ་གྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྦྱར་བས་ཅི་རིགས་པར་གོ་ རིམས་སུ་ཕབ་སྟེ་གཏམ་དུ་སྦྱར་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ཟས་དང་བདེན་པ་དང་། ཁམས་དང་ཚོར་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྟན་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ དང་།དབང་པོ་དང་། སྟོབས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ལམ་གྱི་ཡན་ལག་དང་། དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་དྲན་པ་དང་། བསླབ་པ་རྣམས་དང་། ཤེས་ནས་དད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། འཁོར་བརྒྱད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འཁོར་དང་ལྡན་པའོ། །ཡང་དག་ པར་ལྡན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།གསུམ་གང་ཞེ་ན། སུ་སྟོན་པ་དང་། ཅི་སྟོན་པ་དང་། གང་ལ་སྟོན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་སམ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྟོན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱིས་བསྟན་པ་དང་། སངས་ རྒྱས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་སྡེ་ཚན་ནོ།།གང་ཤེས་པ་དང་གང་གིས་ཤེས་པ་དེ་ནི་བསྟན་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་དང་། ལམ་གྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་ནོ། །དགེ་སློང་དང་བདུད་ལ་སོགས་པའི་འཁོར་ དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བསྟན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཡང་དག་པར་བརྗོད་པའི་སྡེ་ཚན་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །འདི་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སུ་སྟོན་པ་དང་། ཅི་སྟོན་པ་དང་། གང་ལ་སྟོན་པའོ། །གཞི་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་གཏམ་དེ་ཡང་དག་པར་ ལྡན་པ་ལས་འབྱུང་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ།

印度堪布般若瓦尔玛和苏仁陀菩提，以及大译师班智耶喜德等人翻译、校对并审定。
